Imam Tirmidzi (الإمام الترمذي) - 3891 حديث
حديث
Imam Tirmidzi : 401
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ صَلَاةُ اللَّيْلِ مَثْنَى مَثْنَى فَإِذَا خِفْتَ الصُّبْحَ فَأَوْتِرْ بِوَاحِدَةٍ وَاجْعَلْ آخِرَ صَلَاتِكَ وِتْرًاقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عَمْرِو بْنِ عَبَسَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عُمَرَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنَّ صَلَاةَ اللَّيْلِ مَثْنَى مَثْنَى وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ
اسان کي [قطيبه] ٻڌايو آهي ته اسان کي [الليث] نافع کان [ابن عمر] کان ۽ نبي صلي الله عليه وسلم کان ٻڌايو آهي ته پاڻ فرمايو: 'رات جي نماز ٻه رڪعتون ٻه رڪعتون آهن، جيڪڏهن توهان کي ڊپ آهي ته فجر جو وقت اچي ويندو، ته پوءِ وتر جي نماز هڪ رڪعت پڙهو، ۽ پنهنجي نماز جي پڄاڻي وتر جي نماز سان ڪريو'. ابو عيسيٰ چيو؛ هن باب ۾ - عمرو بن عبسه کان هڪ روايت - پنٽ - پڻ آهي، ابو عيسيٰ چيو؛ ابن عمر جي حديث حسن صحيح آهي، عالمن جي مطابق، هن حديث تي عمل ڪندي، رات جي نماز جو مطلب ٻه رڪعتون ٻه رڪعتون آهن، اهو سفيان الصوري، ابن مبارڪ، الشيافعي، احمد ۽ اسحاق جو به قول آهي.
حديث
Imam Tirmidzi : 402
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ أَبِي بِشْرٍ عَنْ حُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحِمْيَرِيِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَفْضَلُ الصِّيَامِ بَعْدَ شَهْرِ رَمَضَانَ شَهْرُ اللَّهِ الْمُحَرَّمُ وَأَفْضَلُ الصَّلَاةِ بَعْدَ الْفَرِيضَةِ صَلَاةُ اللَّيْلِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرٍ وَبِلَالٍ وَأَبِي أُمَامَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ قَالَ أَبُو عِيسَى وَأَبُو بِشْرٍ اسْمُهُ جَعْفَرُ بْنُ أَبِي وَحْشِيَّةَ وَاسْمُ أَبِي وَحْشِيَّةَ إِيَاسٌ
اسان کي [قطيبه] ٻڌايو آهي ته اسان کي [ابو عوانه] [ابو بصير] کان [حميد بن عبدالرحمان الحمياري] کان [ابو هريره] ٻڌايو آهي ته هن چيو ته؛ 'رمضان جي مهيني ۾ روزن کان پوءِ بهترين روزو محرم جي مهيني ۾ روزو آهي ۽ فرض نماز کان پوءِ بهترين نماز شام جي نماز آهي'. -پررائط- چيو؛ ۽ هن باب ۾ - جابر، بلال ۽ ابو امامه کان به هڪ تاريخ آهي. ابو عيسيٰ چيو ته؛ ابو هريره جي حديث حسن صحيح حديث آهي، ابو عيسيٰ چيو؛ ابو بصير جي حوالي سان، ان جو نالو جعفر بن ابو وحيه آهي، جڏهن ته ابو وحيه جو نالو وحيه اياس آهي.
حديث
Imam Tirmidzi : 403
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ مُوسَى الْأَنْصَارِيُّ حَدَّثَنَا مَعْنٌ حَدَّثَنَا مَالِكٌ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ أَنَّهُ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ سَأَلَ عَائِشَةَكَيْفَ كَانَتْ صَلَاةُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِاللَّيْلِ فِي رَمَضَانَ فَقَالَتْ مَا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَزِيدُ فِي رَمَضَانَ وَلَا فِي غَيْرِهِ عَلَى إِحْدَى عَشْرَةَ رَكْعَةً يُصَلِّي أَرْبَعًا فَلَا تَسْأَلْ عَنْ حُسْنِهِنَّ وَطُولِهِنَّ ثُمَّ يُصَلِّي أَرْبَعًا فَلَا تَسْأَلْ عَنْ حُسْنِهِنَّ وَطُولِهِنَّ ثُمَّ يُصَلِّي ثَلَاثًا فَقَالَتْ عَائِشَةُ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَتَنَامُ قَبْلَ أَنْ تُوتِرَ فَقَالَ يَا عَائِشَةُ إِنَّ عَيْنَيَّ تَنَامَانِ وَلَا يَنَامُ قَلْبِيقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
اسان کي [اسحاق بن موسيٰ الانصاري] ٻڌايو آهي ته اسان کي [معان] اسان کي [مالڪ] ٻڌايو آهي ته [سعيد بن ابو سعيد المقبوري] کان [ابو سلمه] ته هن ان کي ٻڌايو؛ ته هڪ ڀيرو هن [عائشه کان رمضان جي مهيني ۾ رات جي نماز بابت پڇيو، ته هن - عائشه رضي الله عنها - چيو ته؛ هن ڪڏهن به رمضان جي مهيني ۾ يا رمضان جي مهيني کان سواءِ رڪعتن جي تعداد ۾ اضافو نه ڪيو، يعني يارهن رڪعتون، هن اهو چار رڪعتن سان ڪيو، نه پڇو ته هن ڪيتري سٺي ۽ ڊگهي نماز پڙهي، پوءِ هن چار رڪعتون وڌيڪ ڪيون، ۽ نه پڇو ته ڪيتري سٺي ۽ ڊگهي نماز پڙهي، پوءِ هن ٽي رڪعتون پڙهيون. پوءِ عائشه چيو: اي الله جا رسول، ڇا توهان سمهي رهيا آهيو جيتوڻيڪ توهان اڃا تائين وتر نه پڙهيا آهن؟ تنهن ڪري هن جواب ڏنو؛ 'اي عائشه، بيشڪ منهنجون اکيون ننڊ ۾ آهن پر منهنجو دل اڃا تائين جاڳي رهيو آهي'. ابو عيسيٰ چيو؛ هي هڪ صحيح حسن حديث آهي.
حديث
Imam Tirmidzi : 404
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ مُوسَى الْأَنْصَارِيُّ حَدَّثَنَا مَعْنُ بْنُ عِيسَى حَدَّثَنَا مَالِكٌ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُصَلِّي مِنْ اللَّيْلِ إِحْدَى عَشْرَةَ رَكْعَةً يُوتِرُ مِنْهَا بِوَاحِدَةٍ فَإِذَا فَرَغَ مِنْهَا اضْطَجَعَ عَلَى شِقِّهِ الْأَيْمَنِحَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ عَنْ مَالِكٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ نَحْوَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
اسان کي ٻڌايو ويو آهي ته [اسحاق بن موسيٰ الانصاري] اسان کي ٻڌايو آهي ته [معن بن عيسيٰ] اسان کي ٻڌايو آهي ته [مالڪ] [ابن شهاب] کان [عروه] ۽ [عائشه] کان ته رسول الله ﷺ رات جي نماز يارهن رڪعتون هڪ وتر سان پڙهيون، جڏهن پاڻ فارغ ٿيا ته پنهنجي ساڄي پسلي تي ليٽي پيا. اسان کي [قطيبه] [مالڪ] کان [ابن شهاب] کان اهڙي طرح بيان ڪندي، ابو عيسيٰ چيو ته؛ هي هڪ صحيح حسن حديث آهي.
حديث
Imam Tirmidzi : 405
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ قَالَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ أَبِي جَمْرَةَ الضُّبَعِيُّ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي مِنْ اللَّيْلِ ثَلَاثَ عَشْرَةَ رَكْعَةًقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَأَبُو جَمْرَةَ الضُّبَعِيُّ اسْمُهُ نَصْرُ بْنُ عِمْرَانَ الضُّبَعِيُّ
اسان کي [ابو ڪريب] ٻڌايو ته، اسان کي [واقعي] [صيوبة] کان [ابو جمره ضلبائي] ۽ [ابن عباس] کان ٻڌايو آهي ته، رسول الله ﷺ رات جو تيرهن رڪعتون نماز پڙهندا هئا. ابو عيسيٰ چيو ته، هي هڪ صحيح حسن حديث آهي، جڏهن ته ابو جمره ضلبائي جو نالو نَشر بن عمران ضلبائي آهي.
حديث
Imam Tirmidzi : 406
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو الْأَحْوَصِ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ الْأَسْوَدِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي مِنْ اللَّيْلِ تِسْعَ رَكَعَاتٍقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَزَيْدِ بْنِ خَالِدٍ وَالْفَضْلِ بْنِ عَبَّاسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَائِشَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ وَرَوَاهُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ عَنْ الْأَعْمَشِ نَحْوَ هَذَا حَدَّثَنَا بِذَلِكَ مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ الْأَعْمَشِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَأَكْثَرُ مَا رُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي صَلَاةِ اللَّيْلِ ثَلَاثَ عَشْرَةَ رَكْعَةً مَعَ الْوِتْرِ وَأَقَلُّ مَا وُصِفَ مِنْ صَلَاتِهِ بِاللَّيْلِ تِسْعُ رَكَعَاتٍ
اسان کي [حناد] ٻڌايو آهي ته [ابوالاحوص] [العماسي] کان [ابراهيم] کان [الاسود بن يزيد] کان [عيسيه] کان هن چيو ته؛ رسول الله ﷺ رات جو نو رڪعتون نماز پڙهيون. - راوي - چيو؛ ۽ هن باب ۾ - ابو هريره، زيد بن خالد ۽ الفضل بن عباس کان هڪ - مرفوع - تاريخ پڻ آهي. ابو عيسيٰ چيو؛ عيسيه جي حديث هن سطر مان هڪ حسن غريب حديث آهي، [سفيان عطسوري] [العماسي] کان هڪ حديث سان روايت ڪئي آهي جيڪا هن سان ملندڙ جلندڙ آهي، [محمود بن غيلان] اسان کي هي قصو ٻڌايو آهي ته [يحيى بن آدم] اسان کي [سفيان] کان [العماسي] کان ٻڌايو آهي. ابو عيسيٰ چيو؛ ۽ رات جي نماز بابت رسول الله ﷺ کان سڀ کان وڌيڪ مشهور روايت تيرهن رڪعتون وتر سان آهي. ۽ شام جي نماز جو گهٽ ۾ گهٽ ذڪر نو رڪعتن جو آهي.
حديث
Imam Tirmidzi : 407
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ زُرَارَةَ بْنِ أَوْفَى عَنْ سَعْدِ بْنِ هِشَامٍ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا لَمْ يُصَلِّ مِنْ اللَّيْلِ مَنَعَهُ مِنْ ذَلِكَ النَّوْمُ أَوْ غَلَبَتْهُ عَيْنَاهُ صَلَّى مِنْ النَّهَارِ ثِنْتَيْ عَشْرَةَ رَكْعَةًقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ قَالَ أَبُو عِيسَى وَسَعْدُ بْنُ هِشَامٍ هُوَ ابْنُ عَامِرٍ الْأَنْصَارِيُّ وَهِشَامُ بْنُ عَامِرٍ هُوَ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَدَّثَنَا عَبَّاسٌ هُوَ ابْنُ عَبْدِ الْعَظِيمِ الْعَنْبَرِيُّ حَدَّثَنَا عَتَّابُ بْنُ الْمُثَنَّى عَنْ بَهْزِ بْنِ حَكِيمٍ قَالَ كَانَ زُرَارَةُ بْنُ أَوْفَى قَاضِيَ الْبَصْرَةِ وَكَانَ يَؤُمُّ فِي بَنِي قُشَيْرٍ فَقَرَأَ يَوْمًا فِي صَلَاةِ الصُّبْحِ{ فَإِذَا نُقِرَ فِي النَّاقُورِ فَذَلِكَ يَوْمَئِذٍ يَوْمٌ عَسِيرٌ }خَرَّ مَيِّتًا فَكُنْتُ فِيمَنْ احْتَمَلَهُ إِلَى دَارِهِ
اسان کي [قطيبه] ٻڌايو آهي ته اسان کي [ابو عوانه] ٻڌايو آهي ته [قتاده] ٻڌايو آهي ته [زراره بن عوفه] ٻڌايو آهي ته [سعيد بن هشام] ٻڌايو آهي ته [عيسيه] چيو آهي ته: جيڪڏهن رسول الله ﷺ کي رات جو نماز پڙهڻ جو وقت نه ملندو هو ڇاڪاڻ ته هو سمهي پوندو هو يا اوندهه جو شڪار ٿي ويندو هو ته ڏينهن ۾ ٻارهن رڪعتون پڙهندا هئا. ابو عيسيٰ چيو ته: هي هڪ صحيح حسن حديث آهي. ابو عيسيٰ چيو ته، سعد بن هشام، هو ابن عامر انصاري آهي ۽ هشام بن عامر، هو رسول الله ﷺ جي صحابي مان هڪ هو، اسان کي عباس ٻڌايو آهي ته هو ابن عبدالعظيم الانباري آهي، اسان کي عتاب بن مثنيٰ ٻڌايو آهي ته بهس بن حڪيم چيو ته؛ زراره بن عوفيٰ، جيڪو بصره ۾ هڪ قاضلي هو، ڪڏهن بني قسير جو امام هو، هڪ ڏينهن فجر جي نماز دوران هن آيت "فائدزاء نُقِرَة في نَاقُور فضَالِكَ يَعُمَدِّين يَعُمُونَ عَصِير" پڙهي. جڏهن صور ڦوڪيو ويندو آهي، ته اهو وقت هڪ مشڪل ڏينهن جي اچڻ جو وقت هوندو آهي. هو ڪري پيو ۽ بي هوش ٿي ويو، جڏهن ته مان ئي کيس سندس گهر کڻي ويس.
حديث
Imam Tirmidzi : 408
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْإِسْكَنْدَرَانِيُّ عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يَنْزِلُ اللَّهُ إِلَى السَّمَاءِ الدُّنْيَا كُلَّ لَيْلَةٍ حِينَ يَمْضِي ثُلُثُ اللَّيْلِ الْأَوَّلُ فَيَقُولُ أَنَا الْمَلِكُ مَنْ ذَا الَّذِي يَدْعُونِي فَأَسْتَجِيبَ لَهُ مَنْ ذَا الَّذِي يَسْأَلُنِي فَأُعْطِيَهُ مَنْ ذَا الَّذِي يَسْتَغْفِرُنِي فَأَغْفِرَ لَهُ فَلَا يَزَالُ كَذَلِكَ حَتَّى يُضِيءَ الْفَجْرُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ وَأَبِي سَعِيدٍ وَرِفَاعَةَ الْجُهَنِيِّ وَجُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ وَابْنِ مَسْعُودٍ وَأَبِي الدَّرْدَاءِ وَعُثْمَانَ بْنِ أَبِي الْعَاصِ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ مِنْ أَوْجُهٍ كَثِيرَةٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرُوِيَ عَنْهُ أَنَّهُ قَالَ يَنْزِلُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ حِينَ يَبْقَى ثُلُثُ اللَّيْلِ الْآخِرُ وَهُوَ أَصَحُّ الرِّوَايَاتِ
اسان کي [قطيبه] ٻڌايو آهي [يعقوب بن عبدالرحمان الاسڪندراني] [سُهيل بن ابو صالح] کان [پنهنجي پيءُ] کان [ابو هريره] کان ته هن چيو ته: 'الله هر رات دنيا جي آسمانن تي لهندو آهي جڏهن رات جو پهريون ٽيون حصو گذري ويندو آهي، پوءِ فرمايائين: مان بادشاهه آهيان، جيڪو به مون کان دعا گهري ٿو مان ضرور ان کي ڏيندس، جيڪو مون کان پڇي ٿو مان ضرور ان کي ڏيندس ۽ جيڪو به مون کان بخشش گهري ٿو مان ضرور ان کي بخشيندس، ۽ هو اڃا تائين صبح تائين ائين ئي چوي ٿو.' - راوي - چيو؛ ۽ هن باب ۾ - علي بن ابو طالب، ابو سعيد الخدري، رفاعة الجهاني، جبير بن مطعم، ابن مسعود، ابو درداء، ۽ عثمان بن ابي العاش کان به روايتون آهن. ابو عيسيٰ چيو؛ ابو هريره جي روايت ڪيل حديث حسن صحيح آهي، ۽ هي حديث ڪيترن ئي ذريعن کان ابو هريره کان نبي ڪريم صلي الله عليه وسلم کان روايت ڪئي وئي آهي، ۽ ان کان روايت آهي ته پاڻ فرمايو: 'الله عزوجل رات جي آخري ٽئين حصي ۾ نازل ٿئي ٿو'. هي سڀ کان وڌيڪ صحيح روايت آهي.
حديث
Imam Tirmidzi : 409
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ إِسْحَقَ هُوَ السَّالَحِينِيُّ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ ثَابِتٍ الْبُنَانِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ رَبَاحٍ الْأَنْصَارِيِّ عَنْ أَبِي قَتَادَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لِأَبِي بَكْرٍ مَرَرْتُ بِكَ وَأَنْتَ تَقْرَأُ وَأَنْتَ تَخْفِضُ مِنْ صَوْتِكَ فَقَالَ إِنِّي أَسْمَعْتُ مَنْ نَاجَيْتُ قَالَ ارْفَعْ قَلِيلًا وَقَالَ لِعُمَرَ مَرَرْتُ بِكَ وَأَنْتَ تَقْرَأُ وَأَنْتَ تَرْفَعُ صَوْتَكَ قَالَ إِنِّي أُوقِظُ الْوَسْنَانَ وَأَطْرُدُ الشَّيْطَانَ قَالَ اخْفِضْ قَلِيلًاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَأُمِّ هَانِئٍ وَأَنَسٍ وَأُمِّ سَلَمَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ وَإِنَّمَا أَسْنَدَهُ يَحْيَى بْنُ إِسْحَقَ عَنْ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ وَأَكْثَرُ النَّاسِ إِنَّمَا رَوَوْا هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ رَبَاحٍ مُرْسَلًا
اسان کي [محمود بن غيلان] ٻڌايو آهي [يحيى بن اسحاق يعني عص صلاحيني] اسان کي [حماد بن سلمه] [ثابت البناني] کان [عبدالله بن رباح الانصاري] کان [ابو قتاده] ٻڌايو آهي ته رسول الله ﷺ ابو بڪر کي چيو ته: 'مان توهان وٽان گذريو جڏهن توهان آيت پڙهي رهيا هئا ته توهان پنهنجو آواز گهٽ ڪيو'. تنهن ڪري هن - ابو بڪر رضي الله عنه - جواب ڏنو، حقيقت ۾ مان ان جو خلاصو ٻڌي رهيو هوس جنهن جو مان ان کي دعا ڪري رهيو هوس، هن چيو: 'پنهنجو آواز ٿورو بلند ڪر'. پوءِ هن عمر کي چيو: 'مان توهان وٽان گذريو جڏهن توهان آيت پڙهي رهيا هئا ته توهان پنهنجو آواز بلند ڪيو'. تنهن ڪري هن - عمر رضي الله عنه - جواب ڏنو، حقيقت ۾ مان ننڊ ۾ ماڻهن کي جاڳايان ٿو ۽ شيطانن کي ڪڍان ٿو. پوءِ هن چيو: 'پنهنجو آواز ٿورو گهٽ ڪر'. - راوي - چيو؛ هن باب ۾ - عائشه، ام هاني، انس، ام سلمه ۽ ابن عباس کان روايتون پڻ آهن - پنٿ -. ابو عيسيٰ چيو؛ هي حديث غريب آهي، بس اهو آهي ته جنهن ان کي تباهه ڪيو - ان کي نبي ڪريم تائين جاري رکيو - يحييٰ بن اسحاق حماد بن سلمه کان هو، جيتوڻيڪ گھڻن ماڻهن هن حديث کي ثابت کان عبدالله بن رباح کان مرسل سان روايت ڪيو آهي.
حديث
Imam Tirmidzi : 410
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ مُحَمَّدُ بْنُ نَافِعٍ الْبَصْرِيُّ حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ بْنُ عَبْدِ الْوَارِثِ عَنْ إِسْمَعِيلَ بْنِ مُسْلِمٍ الْعَبْدِيِّ عَنْ أَبِي الْمُتَوَكِّلِ النَّاجِيِّ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْقَامَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِآيَةٍ مِنْ الْقُرْآنِ لَيْلَةًقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ
اسان کي [ابو بڪر محمد بن نافع البشري] ٻڌايو آهي ته اسان کي [عبدالشماد بن عبدالوارث] [اسماء بن مسلم العبدي] کان [ابوال متوکل عن ناجي] کان [عائشه] کان روايت ڪئي آهي ته هن چيو ته؛ پاڻ سڳورن صَلَّى اللهُ تَعَالٰى عَلَيْهِ وَاٰلِهٖ وَسَلَّم عَلَيْهِ الصَّلٰوۃُ وَالسَّلَام عَلَيْهِ الصَّلٰوۃُ وَالسَّلَام قرآن جي هڪ آيت پڙهي. ابو عيسي چيو؛ ان سلسلي مان هيءَ حديث حسن غريب آهي.
حديث
Imam Tirmidzi : 411
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ صَالِحٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي قَيْسٍ قَالَ سَأَلْتُ عَائِشَةَكَيْفَ كَانَتْ قِرَاءَةُ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِاللَّيْلِ أَكَانَ يُسِرُّ بِالْقِرَاءَةِ أَمْ يَجْهَرُ فَقَالَتْ كُلُّ ذَلِكَ قَدْ كَانَ يَفْعَلُ رُبَّمَا أَسَرَّ بِالْقِرَاءَةِ وَرُبَّمَا جَهَرَ فَقُلْتُ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي جَعَلَ فِي الْأَمْرِ سَعَةًقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ
اسان کي [قطيبه] ٻڌايو آهي [الليث] [معاويه بن صالح] کان [عبدالله بن ابي قيس] ٻڌايو آهي ته؛ مون [عيسيه] کان پڇيو ته، رسول الله ﷺ رات جي نماز ۾ ڪيئن پڙهندا هئا، ڇا هو پنهنجي پڙهڻ کي سست ڪندو هو يا وڌائيندو هو؟ هن جواب ڏنو، هن اهو سڀ ڪجهه ڪيو هو، ڪڏهن هو پنهنجي پڙهڻ کي سست ڪندو هو ۽ ڪڏهن هو پنهنجي پڙهڻ کي بلند ڪندو هو. مون چيو؛ الله جو شڪر آهي جنهن هن معاملي ۾ آساني ڪئي. ابو عيسيٰ چيو؛ ته هي حديث حسن صحيح غريب آهي.
حديث
Imam Tirmidzi : 412
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدِ بْنِ أَبِي هِنْدٍ عَنْ سَالِمٍ أَبِي النَّضْرِ عَنْ بُسْرِ بْنِ سَعِيدٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَفْضَلُ صَلَاتِكُمْ فِي بُيُوتِكُمْ إِلَّا الْمَكْتُوبَةَقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ وَجَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ وَأَبِي سَعِيدٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَابْنِ عُمَرَ وَعَائِشَةَ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَعْدٍ وَزَيْدِ بْنِ خَالِدٍ الْجُهَنِيِّ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ وَقَدْ اخْتَلَفَ النَّاسُ فِي رِوَايَةِ هَذَا الْحَدِيثِ فَرَوَى مُوسَى بْنُ عُقْبَةَ وَإِبْرَاهِيمُ بْنُ أَبِي النَّضْرِ عَنْ أَبِي النَّضْرِ مَرْفُوعًا وَرَوَاهُ مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ أَبِي النَّضْرِ وَلَمْ يَرْفَعْهُ وَأَوْقَفَهُ بَعْضُهُمْ وَالْحَدِيثُ الْمَرْفُوعُ أَصَحُّ
اسان کي [محمد بن بصير] ٻڌايو آهي اسان کي [محمد بن جعفر] ٻڌايو آهي اسان کي [عبدالله بن سعيد بن ابو هندي] کان [سالم بن ابو نضلر] کان [بصر بن سعيد] کان [زيد بن ثابت] کان، رسول الله ﷺ فرمايو ته: 'فرض نمازن کان سواءِ توهان جي گهرن ۾ نماز بهترين آهي'. -پررائط- چيو؛ هن باب ۾ - عمر بن الخطاب، جابر بن عبدالله، ابو سعيد، ابو هريره، ابن عمر، عيسيه، عبدالله بن سعد ۽ زيد بن خالد الجهني کان به روايتون آهن. ابو عيسيٰ چيو؛ زيد بن ثابت جي روايت ڪيل حديث حسن آهي، ۽ ماڻهن جي هن حديث جي تاريخ بابت مختلف رايا آهن، [موسيٰ بن عقبه] ۽ [ابراهيم بن ابو نضلر] ان کي [ابو نضلر] کان رفعت جي ذريعي بيان ڪيو - ان کي رسول الله ﷺ تائين پهچايو - جڏهن ته مالڪ بن انس ان کي ابو نضلر کان بغير رفعت جي روايت ڪيو، ۽ ڪجهه ٻين معوقفڪنيا، جڏهن ته اها تاريخ جيڪا رفعت جي آهي اها سڀ کان وڌيڪ مستند تاريخ آهي.
حديث
Imam Tirmidzi : 413
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ مَنْصُورٍ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ صَلُّوا فِي بُيُوتِكُمْ وَلَا تَتَّخِذُوهَا قُبُورًاقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
اسان کي [اسحاق بن منصور] ٻڌايو آهي اسان کي [عبدالله بن نمير] ٻڌايو آهي [عبيدالله بن عمر] کان [نافع] کان [ابن عمر] کان، رسول الله ﷺ جن فرمايو: 'پنهنجن گهرن ۾ نماز پڙهو ۽ انهن کي قبرون نه بڻايو'. ابو عيسيٰ چيو ته؛ هي هڪ صحيح حسن حديث آهي.
حديث
Imam Tirmidzi : 414
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي حَبِيبٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ رَاشِدٍ الزَّوْفِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي مُرَّةَ الزَّوْفِيِّ عَنْ خَارِجَةَ بْنِ حُذَافَةَ أَنَّهُ قَالَخَرَجَ عَلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ أَمَدَّكُمْ بِصَلَاةٍ هِيَ خَيْرٌ لَكُمْ مِنْ حُمْرِ النَّعَمِ الْوِتْرُ جَعَلَهُ اللَّهُ لَكُمْ فِيمَا بَيْنَ صَلَاةِ الْعِشَاءِ إِلَى أَنْ يَطْلُعَ الْفَجْرُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَبُرَيْدَةَ وَأَبِي بَصْرَةَ الْغِفَارِيِّ صَاحِبِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ خَارِجَةَ بْنِ حُذَافَةَ حَدِيثٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ يَزِيدَ بْنِ أَبِي حَبِيبٍ وَقَدْ وَهِمَ بَعْضُ الْمُحَدِّثِينَ فِي هَذَا الْحَدِيثِ فَقَالَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ رَاشِدٍ الزُّرَقِيِّ وَهُوَ وَهَمٌ فِي هَذَا وَأَبُو بَصْرَةَ الْغِفَارِيُّ اسْمُهُ حُمَيْلُ بْنُ بَصْرَةَ و قَالَ بَعْضُهُمْ جَمِيلُ بْنُ بَصْرَةَ وَلَا يَصِحُّ وَأَبُو بَصْرَةَ الْغِفَارِيُّ رَجُلٌ آخَرُ يَرْوِي عَنْ أَبِي ذَرٍّ وَهُوَ ابْنُ أَخِي أَبِي ذَرٍّ
اسان کي [قطيبه] ٻڌايو آهي اسان کي [ليث بن سعد] ٻڌايو آهي [يزيد بن ابو حبيب] کان [عبدالله بن رشيد الضوفي] کان [عبدالله بن ابو مُرة الضوفي] کان [خارجه بن حذافه] ته هن چيو ته؛ اسان سان ملڻ لاءِ ٻاهر آيو ۽ چيو: 'بيشڪ، الله توهان کي هڪ نماز عطا ڪئي آهي جيڪا ڳاڙهي اٺ کان بهتر آهي، يعني وتر جي نماز، الله توهان لاءِ شام جي نماز جي وچ ۾ فجر تائين جو وقت مقرر ڪيو آهي.' - راوي - چيو؛ هن باب ۾، - ابو هريره، عبدالله بن عمرو، بريده ۽ ابو بصره الغفاري، رسول الله صلي الله عليه وسلم جا دوست، کان به هڪ - قصو - آهي. ابو عيسيٰ چيو؛ خارجه بن حذافه جي حديث هڪ غريب حديث آهي، اسان ان کي يزيد بن ابو حبيب جي حديث کان سواءِ نٿا ڄاڻون، ڪجهه حديث جي ماهرن هن حديث جي مسئلي کي مونجهارو ڪيو ۽ چيو ته عبدالله بن رشيد الزرقي کان، ۽ هي روايت الٽ آهي، جيئن ابو بشرو الغفاري لاءِ ان جو نالو حميل بن بصره آهي، ڪجهه ٻيا جميل بن بصره چون ٿا، پر اهو سچ ناهي. جيئن ابو بشرو الغفاري هڪ ٻيو شخص آهي، هن ابو ذر کان روايت ڪئي آهي ۽ هو ابو ذر جي ڀاءُ جي پٽن مان هڪ آهي.
حديث
Imam Tirmidzi : 415
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ عَيَّاشٍ حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَقَ عَنْ عَاصِمِ بْنِ ضَمْرَةَ عَنْ عَلِيٍّ قَالَالْوِتْرُ لَيْسَ بِحَتْمٍ كَصَلَاتِكُمْ الْمَكْتُوبَةِ وَلَكِنْ سَنَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَالَ إِنَّ اللَّهَ وِتْرٌ يُحِبُّ الْوِتْرَ فَأَوْتِرُوا يَا أَهْلَ الْقُرْآنِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عُمَرَ وَابْنِ مَسْعُودٍ وَابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَلِيٍّ حَدِيثٌ حَسَنٌ
اسان کي [ابو ڪريب] ٻڌايو آهي اسان کي [ابوبڪر بن اياس] ٻڌايو آهي اسان کي [ابو اسحاق] ٻڌايو آهي [عاشق بن دلمرة] کان [علي] چيو آهي ته؛ وتر جي نماز توهان جي فرض نمازن وانگر واجب ناهي، پر اها رسول الله صلي الله عليه وسلم جي سنت آهي. ۽ اهو به چيو ته؛ بيشڪ، الله وتر آهي - عجيب - ۽ عجيب شين کي پسند ڪري ٿو، تنهن ڪري وتر ڪريو، اي قرآن جا ماهر. - راوي - چيو؛ ۽ هن باب ۾ - هڪ تاريخ پڻ آهي - ابن عمر، ابن مسعود ۽ ابن عباس کان. ابو عيسيٰ چيو ته؛ علي جي حديث حسن جي حديث آهي.
حديث
Imam Tirmidzi : 416
وَرَوَى سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَغَيْرُهُ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ عَاصِمِ بْنِ ضَمْرَةَ عَنْ عَلِيٍّ قَالَالْوِتْرُ لَيْسَ بِحَتْمٍ كَهَيْئَةِ الصَّلَاةِ الْمَكْتُوبَةِ وَلَكِنْ سُنَّةٌ سَنَّهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَحَدَّثَنَا بِذَلِكَ مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ وَهَذَا أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ أَبِي بَكْرِ بْنِ عَيَّاشٍ وَقَدْ رَوَاهُ مَنْصُورُ بْنُ الْمُعْتَمِرِ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ نَحْوَ رِوَايَةِ أَبِي بَكْرِ بْنِ عَيَّاشٍ
[سفيان الصوري] ۽ ٻين [ابو اسحاق] کان [عاشم بن دلمرة] کان [علي] کان روايت ڪئي آهي ته هن چيو ته وتر جي نماز فرض فرض نماز وانگر واجب ناهي، پر اها هڪ سنت آهي جيڪا رسول الله ﷺ جي طرفان سفارش ڪئي وئي هئي. [محمد بن بصيار] اسان کي اهڙي طرح ٻڌايو آهي، اسان کي [عبدالرحمن بن مهدي] [سفيان] کان [ابو اسحاق] کان ٻڌايو آهي ۽ هي ابو بڪر بن عياسي جي روايت ڪيل حديث مان سڀ کان وڌيڪ صحيح حديث آهي، ۽ [منصور بن المعتمير] ان کي ابو اسحاق کان جيئن ابوبڪر بن عياسي جي روايت ڪيل آهي، روايت ڪئي آهي.
حديث
Imam Tirmidzi : 417
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ زَكَرِيَّا بْنِ أَبِي زَائِدَةَ عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ عِيسَى بْنِ أَبِي عَزَّةَ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ أَبِي ثَوْرٍ الْأَزْدِيِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَأَمَرَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ أُوتِرَ قَبْلَ أَنْ أَنَامَقَالَ عِيسَى بْنُ أَبِي عَزَّةَ وَكَانَ الشَّعْبِيُّ يُوتِرُ أَوَّلَ اللَّيْلِ ثُمَّ يَنَامُ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ وَأَبُو ثَوْرٍ الْأَزْدِيُّ اسْمُهُ حَبِيبُ بْنُ أَبِي مُلَيْكَةَ وَقَدْ اخْتَارَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ أَنْ لَا يَنَامَ الرَّجُلُ حَتَّى يُوتِرَ
اسان کي [ابو ڪريب] ٻڌايو آهي ته اسان کي [يحيى بن زڪريا بن ابو زيدة] ٻڌايو آهي ته [اسرائيل] کان [عيسى بن ابو عزّه] کان [عاش سيّابي] کان [ابو ضَور الازدي] کان [ابو هريره] چيو ته: رسول الله ﷺ مون کي حڪم ڏنو ته سمهڻ کان اڳ وتر جي نماز پڙهان. عيسيٰ بن ابو عزّه چيو ته عاص سيّابي رات جي شروعات ۾ وتر ڪندو آهي ۽ پوءِ سمهي پوندو آهي. - راوي - چيو؛ هن باب ۾ - ابو ذر کان هڪ - پِرِت - تاريخ پڻ آهي. ابو عيسيٰ چيو؛ هن سطور مان، ابو هريره جي حديث حسن غريب جي حديث آهي، جيئن ابو ضَور الازدي لاءِ، سندس نالو حبيب بن ابو عُلڪة آهي، نبي ڪريم ﷺ جي اصحابن مان ڪجهه سائنس جا ماهر ۽ ماڻهن کان پوءِ انهن اهو فيصلو ڪيو ته ڪو ماڻهو جيستائين وتر نه ڪري تيستائين نه سمهي.
حديث
Imam Tirmidzi : 418
وَرُوِيَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ مَنْ خَشِيَ مِنْكُمْ أَنْ لَا يَسْتَيْقِظَ مِنْ آخِرِ اللَّيْلِ فَلْيُوتِرْ مِنْ أَوَّلِهِ وَمَنْ طَمِعَ مِنْكُمْ أَنْ يَقُومَ مِنْ آخِرِ اللَّيْلِ فَلْيُوتِرْ مِنْ آخِرِ اللَّيْلِ فَإِنَّ قِرَاءَةَ الْقُرْآنِ فِي آخِرِ اللَّيْلِ مَحْضُورَةٌ وَهِيَ أَفْضَلُحَدَّثَنَا بِذَلِكَ هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي سُفْيَانَ عَنْ جَابِرٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِذَلِكَ
رسول الله صلي الله عليه وسلم کان روايت آهي ته پاڻ فرمايو: 'توهان مان جيڪو به ڊڄي ٿو ته هو رات جي آخر ۾ جاڳي نه سگهندو، ان کي رات جي شروعات ۾ وتر پڙهڻ گهرجي، ۽ توهان مان جيڪو رات جي آخر ۾ جاڳي سگهي ٿو، ان کي رات جي آخر ۾ وتر پڙهڻ گهرجي، ڇاڪاڻ ته رات جي آخر ۾ قرآن جي تلاوت ملائڪن جي طرفان ڏسڻ ۾ ايندي آهي ۽ اهو بهترين وقت آهي.' [حناد] هي حديث اسان کي [العماسي] کان [ابو سفيان] کان [جابر] کان [نبي صلي الله عليه وسلم] هن حديث سان بيان ڪئي آهي.
حديث
Imam Tirmidzi : 419
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ عَيَّاشٍ حَدَّثَنَا أَبُو حَصِينٍ عَنْ يَحْيَى بْنِ وَثَّابٍ عَنْ مَسْرُوقٍأَنَّهُ سَأَلَ عَائِشَةَ عَنْ وِتْرِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَتْ مِنْ كُلِّ اللَّيْلِ قَدْ أَوْتَرَ أَوَّلَهُ وَأَوْسَطَهُ وَآخِرَهُ فَانْتَهَى وِتْرُهُ حِينَ مَاتَ إِلَى السَّحَرِقَالَ أَبُو عِيسَى أَبُو حَصِينٍ اسْمُهُ عُثْمَانُ بْنُ عَاصِمٍ الْأَسَدِيُّ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَجَابِرٍ وَأَبِي مَسْعُودٍ الْأَنْصَارِيِّ وَأَبِي قَتَادَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَائِشَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ الَّذِي اخْتَارَهُ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ الْوِتْرُ مِنْ آخِرِ اللَّيْلِ
اسان کي [احمد بن مني] ٻڌايو آهي [ابوبڪر بن عياسي] اسان کي [ابو حاشين] [يحييٰ بن واصاب] کان [مصروق] ٻڌايو آهي ته هن [عيسيه] کان رسول الله صلي الله عليه وسلم جي وتر جي نماز بابت پڇيو، ته هن جواب ڏنو، ڪڏهن ڪڏهن هو رات جي شروعات ۾، ڪڏهن رات جي وچ ۾ ۽ ڪڏهن رات جي آخر ۾ وتر پڙهي ٿو، ۽ پنهنجي وفات کان اڳ صبح تائين وتر پڙهي ٿو، ابو عيسيٰ چيو؛ ابو هاشم جو نالو عثمان بن عاصم الاسدي آهي، - راوي - چيو؛ هن باب ۾ - علي، جابر، ابو مسعود الانصاري ۽ ابو قتاده کان روايتون پڻ آهن. ابو عيسيٰ چيو؛ عيسيه جي حديث حسن صحيح حديث آهي، ۽ اها هڪ تاريخ آهي جيڪا ڪجهه عالمن پاران چونڊيل آهي، يعني رات جي آخر ۾ وتر جي نماز پڙهڻ.
حديث
Imam Tirmidzi : 420
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ يَحْيَى بْنِ الْجَزَّارِ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُوتِرُ بِثَلَاثَ عَشْرَةَ رَكْعَةً فَلَمَّا كَبِرَ وَضَعُفَ أَوْتَرَ بِسَبْعٍقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أُمِّ سَلَمَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْوَتْرُ بِثَلَاثَ عَشْرَةَ وَإِحْدَى عَشْرَةَ وَتِسْعٍ وَسَبْعٍ وَخَمْسٍ وَثَلَاثٍ وَوَاحِدَةٍ قَالَ إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ مَعْنَى مَا رُوِيَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُوتِرُ بِثَلَاثَ عَشْرَةَ قَالَ إِنَّمَا مَعْنَاهُ أَنَّهُ كَانَ يُصَلِّي مِنْ اللَّيْلِ ثَلَاثَ عَشْرَةَ رَكْعَةً مَعَ الْوِتْرِ فَنُسِبَتْ صَلَاةُ اللَّيْلِ إِلَى الْوِتْرِ وَرَوَى فِي ذَلِكَ حَدِيثًا عَنْ عَائِشَةَ وَاحْتَجَّ بِمَا رُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ أَوْتِرُوا يَا أَهْلَ الْقُرْآنِ قَالَ إِنَّمَا عَنَى بِهِ قِيَامَ اللَّيْلِ يَقُولُ إِنَّمَا قِيَامُ اللَّيْلِ عَلَى أَصْحَابِ الْقُرْآنِ
اسان کي [حناد] ٻڌايو آهي ته اسان کي [ابو معاويه] [العماسي] کان [عمرو بن مُره] کان [يحييٰ بن جزر] کان [ام سلمه] ٻڌايو آهي ته: رسول الله ﷺ تيرهن رڪعتون وتر نماز پڙهندا هئا، پر جڏهن پاڻ وڏا ۽ ڪمزور ٿيا ته ست رڪعتون وتر نماز پڙهندا هئا. راوي چيو ته؛ هن باب ۾ - عائشه کان هڪ - توبه - تاريخ پڻ آهي. ابو عيسيٰ چيو ته؛ ام سلمه جي حديث هڪ حسني حديث آهي؛ ته رسول الله ﷺ کان روايت ڪئي وئي آهي ته وتر نماز تيرهن رڪعتون، يارهن رڪعتون، نو رڪعتون، ست رڪعتون، پنج رڪعتون، ٽي رڪعتون ۽ هڪ رڪعت آهي. اسحاق بن ابراهيم چيو ته؛ حديث جيڪا نقل ڪئي وئي آهي ان جو مطلب اهو آهي ته نبي ڪريم صلي الله عليه وسلم وتر جون تيرهن رڪعتون پڙهندا هئا، پاڻ فرمايائون ته مطلب اهو هو ته نبي ڪريم صلي الله عليه وسلم شام جي نماز جون تيرهن رڪعتون وتر سان گڏ پڙهيون، تنهن ڪري رات جي نماز کي وتر جي نماز سان منسوب ڪيو ويو، ان صورت ۾ عائشه کان هڪ حديث روايت ڪئي وئي آهي جيڪا نبي ڪريم صلي الله عليه وسلم کان روايت ڪيل حديث جي بنياد تي آهي ته پاڻ فرمايو: 'اي قرآن جا ماڻهو وتر ڪريو!' اسحاق چيو ته سندس مطلب رات جي نماز هو، هن چيو ته رات جي نماز انهن لاءِ آهي جيڪي قرآن پڙهندا آهن.
