Imam Tirmidzi (الإمام الترمذي) - 3891 حديث
حديث
Imam Tirmidzi : 381
حَدَّثَنَا صَالِحُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ التِّرْمِذِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ زُرَارَةَ بْنِ أَوْفَى عَنْ سَعْدِ بْنِ هِشَامٍ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَكْعَتَا الْفَجْرِ خَيْرٌ مِنْ الدُّنْيَا وَمَا فِيهَاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَابْنِ عُمَرَ وَابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَائِشَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رَوَى أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ عَنْ صَالِحِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ التِّرْمِذِيِّ حَدِيثًا
اسان کي [صالح بن عبدالله ترمذي] بيان ڪيو آهي؛ اسان کي [ابو عوانه] [قتاده] کان [زراره بن عوفيٰ] کان [سعد بن هشام] کان [عائشه] بيان ڪيو آهي ته رسول الله صلي الله عليه وسلم فرمايو آهي ته: 'فجر کان اڳ ٻه رڪعتون دنيا ۽ ان ۾ موجود هر شيءِ کان بهتر آهن'. هن چيو ته: 'هن باب ۾ علي، ابن عمر ۽ ابن عباس کان به هڪ تاريخ آهي'. ابو عيسيٰ چيو ته: 'عائشه جي حديث حسن صحيح آهي. ۽ امام احمد بن حنبل پڻ صالح بن عبدالله ترمذي کان هڪ حديث نقل ڪئي آهي'.
حديث
Imam Tirmidzi : 382
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ وَأَبُو عَمَّارٍ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ الزُّبَيْرِيُّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَرَمَقْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَهْرًا فَكَانَ يَقْرَأُ فِي الرَّكْعَتَيْنِ قَبْلَ الْفَجْرِ بِقُلْ يَا أَيُّهَا الْكَافِرُونَ وَقُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ مَسْعُودٍ وَأَنَسٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَحَفْصَةَ وَعَائِشَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عُمَرَ حَدِيثٌ حَسَنٌ وَلَا نَعْرِفُهُ مِنْ حَدِيثِ الثَّوْرِيِّ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ أَبِي أَحْمَدَ وَالْمَعْرُوفُ عِنْدَ النَّاسِ حَدِيثُ إِسْرَائِيلَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ وَقَدْ رَوَى عَنْ أَبِي أَحْمَدَ عَنْ إِسْرَائِيلَ هَذَا الْحَدِيثُ أَيْضًا وَأَبُو أَحْمَدَ الزُّبَيْرِيُّ ثِقَةٌ حَافِظٌ قَالَ سَمِعْت بُنْدَارًا يَقُولُ مَا رَأَيْتُ أَحَدًا أَحْسَنَ حِفْظًا مِنْ أَبِي أَحْمَدَ الزُّبَيْرِيِّ وَأَبُو أَحْمَدَ اسْمُهُ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ الْكُوفِيُّ الْأَسَدِيُّ
اسان کي ٻڌايو ويو آهي ته [محمود بن غيلان] ۽ [ابو عمار] ٻنهي چيو آهي؛ اسان کي ٻڌايو آهي [ابو احمد الزبيري] چيو آهي؛ اسان کي ٻڌايو آهي [سفيان] [ابو اسحاق] کان [مجاهد] کان [ابن عمر] کان، هن چيو ته؛ 'مون هڪ مهيني تائين رسول الله ﷺ کي ڏٺو، هو هميشه صبح جو ٻه رڪعتون پڙهندي قل يا ايها الكافرون ۽ قل هو الله احد پڙهندا هئا'. هن چيو ته؛ 'هن باب ۾ ابن عمر، ابن مسعود، انس، ابو هريره، ابن عباس، حفشه ۽ عائشه کان به روايتون آهن. ابو عيسيٰ چيو ته؛ 'ابن عمر جي حديث حسن آهي. مون کي اسحاق کان اسطوري جي حديث جي خبر ناهي، سواءِ ابو احمد جي حديث جي. بهرحال، ماڻهن جي مطابق جيڪا مشهور آهي اها اسرائيلي حديث آهي، ابو اسحاق کان.' ۽ هي حديث [ابو احما] کان، [اسرائيل] کان پڻ روايت ڪئي وئي آهي. ابو احمد هڪ حديث جو ماهر آهي جيڪو تسيقہ آهي - قابل اعتماد - ۽ حافظ - هن گهڻو ڪجهه حفظ ڪيو آهي -. هن چيو؛ 'مون بندر کي چوندي ٻڌو آهي؛ 'مون ڪڏهن به ڪو اهڙو شخص نه ڏٺو آهي جيڪو ابو احمد الزبيري کان بهتر حفظ ڪري'. ۽ ابو احمد جو نالو محمد بن عبدالله بن الزبيري الڪوفي الاسدي آهي.
حديث
Imam Tirmidzi : 383
حَدَّثَنَا يُوسُفُ بْنُ عِيسَى الْمَرْوَزِيُّ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ إِدْرِيسَ قَال سَمِعْتُ مَالِكَ بْنَ أَنَسٍ عَنْ أَبِي النَّضْرِ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا صَلَّى رَكْعَتَيْ الْفَجْرِ فَإِنْ كَانَتْ لَهُ إِلَيَّ حَاجَةٌ كَلَّمَنِي وَإِلَّا خَرَجَ إِلَى الصَّلَاةِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ كَرِهَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَغَيْرِهِمْ الْكَلَامَ بَعْدَ طُلُوعِ الْفَجْرِ حَتَّى يُصَلِّيَ صَلَاةَ الْفَجْرِ إِلَّا مَا كَانَ مِنْ ذِكْرِ اللَّهِ أَوْ مِمَّا لَا بُدَّ مِنْهُ وَهُوَ قَوْلُ أَحْمَدَ وَإِسْحَقَ
اسان کي [يوسف بن عيسيٰ المروازي] چيو آهي، اسان کي [عبدالله بن ادريس] چيو آهي ته مون [مالڪ بن انس] کي [ابو نضير] کان [ابو سلمه] کان [عائشه] کان ٻڌو آهي ته هن چيو ته: 'جڏهن رسول الله ﷺ صبح صادق کان اڳ ٻه رڪعتون نماز پڙهي فارغ ٿيندا هئا، ته ضرورت جي صورت ۾ مون سان ڳالهائيندا هئا ۽ جيڪڏهن نه هوندي ته پوءِ مسجد ۾ وڃي فجر جي نماز پڙهندا هئا'. ابو عيسيٰ چيو ته: 'هي حديث حسن صحيح آهي. رسول الله ﷺ جي اصحابن مان ڪجهه عالمن ۽ ٻين فجر کان پوءِ فجر جي نماز پڙهڻ تائين ڳالهائڻ کي مکروه سمجهيو، سواءِ الله جي ياد يا اهڙين شين جي جن ۾ دير نه ٿي سگهي. هي احمد ۽ اسحاق جو رايو آهي.'
حديث
Imam Tirmidzi : 384
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الضَّبِّيُّ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ قُدَامَةَ بْنِ مُوسَى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُصَيْنِ عَنْ أَبِي عَلْقَمَةَ عَنْ يَسَارٍ مَوْلَى ابْنِ عُمَرَ عَنْ ابْنِ عُمَرَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا صَلَاةَ بَعْدَ الْفَجْرِ إِلَّا سَجْدَتَيْنِوَمَعْنَى هَذَا الْحَدِيثِ إِنَّمَا يَقُولُ لَا صَلَاةَ بَعْدَ طُلُوعِ الْفَجْرِ إِلَّا رَكْعَتَيْ الْفَجْرِ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَحَفْصَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عُمَرَ حَدِيثٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ قُدَامَةَ بْنِ مُوسَى وَرَوَى عَنْهُ غَيْرُ وَاحِدٍ وَهُوَ مَا اجْتَمَعَ عَلَيْهِ أَهْلُ الْعِلْمِ كَرِهُوا أَنْ يُصَلِّيَ الرَّجُلُ بَعْدَ طُلُوعِ الْفَجْرِ إِلَّا رَكْعَتَيْ الْفَجْرِ
اسان کي [احمد بن عبدالله عادل دِلبي] ٻڌايو آهي؛ اسان کي [عبدالعزيز بن محمد] ٻڌايو آهي [قدامہ بن موسيٰ] کان [محمد بن الحسين] کان [ابو القمة] کان [يسار] ابن عمر جي خادم کان، [ابن عمر] کان ته رسول الله صلي الله عليه وسلم فرمايو: 'فجر کان پوءِ ڪابه نماز ناهي سواءِ ٻن رڪعتن جي'. هن حديث جو مطلب هي آهي ته فجر کان پوءِ ڪا به نماز ناهي سواءِ فجر جي ٻن رڪعتن جي. هن چيو ته؛ 'هن باب ۾ عبدالله بن عمرو ۽ حفشه کان به هڪ تاريخ آهي'. ابو عيسيٰ چيو ته؛ 'ابن عمر جي هي حديث غريب سطح جي آهي، اسان ان کي قدامہ بن موسيٰ جي حديث کان سواءِ نٿا ڄاڻون. ۽ ان مان صرف هڪ شخص روايت نه ڪئي آهي، ۽ اهو ئي آهي جنهن تي سائنس جا ماهر متفق آهن، يعني اهي ڪنهن به ماڻهوءَ لاءِ فجر جي ٻن رڪعتن کان سواءِ فجر جي نماز کي حرام قرار ڏين ٿا'.
حديث
Imam Tirmidzi : 385
حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ مُعَاذٍ الْعَقَدِيُّ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ بْنُ زِيَادٍ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا صَلَّى أَحَدُكُمْ رَكْعَتَيْ الْفَجْرِ فَلْيَضْطَجِعْ عَلَى يَمِينِهِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ إِذَا صَلَّى رَكْعَتَيْ الْفَجْرِ فِي بَيْتِهِ اضْطَجَعَ عَلَى يَمِينِهِ وَقَدْ رَأَى بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنْ يُفْعَلَ هَذَا اسْتِحْبَابًا
اسان کي [بصير بن معاذ العقادي] ٻڌايو آهي؛ اسان کي [عبدالواحد بن زياد] ٻڌايو آهي؛ اسان کي [العماسي] ابو صالح کان [ابو هريره] کان ٻڌايو آهي ته، رسول الله صلي الله عليه وسلم فرمايو آهي ته: "جڏهن توهان مان ڪو فجر جي نماز جون ٻه رڪعتون پڙهي پورو ڪري ته ان کي پنهنجي ساڄي پاسي ليٽڻ گهرجي." هن چيو ته: 'هن باب ۾ عائشه جي تاريخ پڻ آهي. ابو عيسيٰ چيو ته: 'ابو هريره کان هي حديث هن صف جي حسن غريب درجي ۾ آهي. عائشه کان روايت آهي ته رسول الله صلي الله عليه وسلم جڏهن پنهنجي گهر ۾ فجر جي وقت ٻه رڪعتون پڙهندا هئا ته هميشه پنهنجي ساڄي پاسي ليٽندا هئا. ۽ ڪجهه سائنسي ماهر ان جي سفارش ڪندا هئا ڇاڪاڻ ته اهو سنت آهي.
حديث
Imam Tirmidzi : 386
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا رَوْحُ بْنُ عُبَادَةَ حَدَّثَنَا زَكَرِيَّا بْنُ إِسْحَقَ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ قَال سَمِعْتُ عَطَاءَ بْنَ يَسَارٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أُقِيمَتْ الصَّلَاةُ فَلَا صَلَاةَ إِلَّا الْمَكْتُوبَةُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ بُحَيْنَةَ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَرْجِسَ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَأَنَسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ وَهَكَذَا رَوَى أَيُّوبُ وَوَرْقَاءُ بْنُ عُمَرَ وَزِيَادُ بْنُ سَعْدٍ وَإِسْمَعِيلُ بْنُ مُسْلِمٍ وَمُحَمَّدُ بْنُ جُحَادَةَ عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرَوَى حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ وَسُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ فَلَمْ يَرْفَعَاهُ وَالْحَدِيثُ الْمَرْفُوعُ أَصَحُّ عِنْدَنَا وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَغَيْرِهِمْ إِذَا أُقِيمَتْ الصَّلَاةُ أَنْ لَا يُصَلِّيَ الرَّجُلُ إِلَّا الْمَكْتُوبَةَ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ غَيْرِ هَذَا الْوَجْهِ رَوَاهُ عَيَّاشُ بْنُ عَبَّاسٍ الْقِتْبَانِيُّ الْمِصْرِيُّ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَ هَذَا
اسان کي [احمد بن منيع] چيو آهي؛ اسان کي [روح بن عباده] چيو آهي؛ اسان کي [زڪريا بن اسحاق] چيو آهي؛ اسان کي [عمرو بن دينار] چيو آهي؛ مون [عطا بن يسار] کي [ابو هريره] کان ٻڌو آهي ته فرمايائون؛ رسول الله ﷺ فرمايو آهي؛ 'جيڪڏهن اقامت چئي وئي آهي ته پوءِ مڪتوبه - فرض نماز - کان سواءِ ڪا به نماز ناهي.' هن چيو؛ 'هن باب ۾ ابن بحينه، عبدالله بن عمرو، عبدالله بن سرجيسي، ابن عباس ۽ انس کان به روايتون آهن'. ابو عيسيٰ چيو؛ 'ابو هريره کان هي حديث حسن جي آهي.' اهڙيءَ طرح [ايوب] ۽ [ورقاء بن عمر] ۽ [زياد بن سعد] ۽ [اسماعيل بن مسلم] ۽ [محمد بن جُحده] [عمرو بن دينار] کان [عطاء بن يسار] کان [ابو هريره] رسول الله صلي الله عليه وسلم کان روايت ڪئي. حماد بن زيد ۽ سفيان بن عينيه هن حديث کي عمرو بن دينار کان روايت ڪيو، پر انهن ان کي منظور نه ڪيو. بهرحال، اسان جو عقيدو آهي ته صحيح حديث وڌيڪ صحيح آهي. ڪجهه عالم هن حديث تي عمل ڪن ٿا، يعني هڪ ڀيرو نماز پڙهي وئي ته، ماڻهوءَ کي مڪتوبه جي نماز کان سواءِ ڪا به نماز نه پڙهڻ گهرجي. هي راءِ سفيان عطس ثوري، ابن المبارڪ، شافعي، احمد ۽ اسحاق ورتي. هي حديث ابو هريره کان به رسول الله صلي الله عليه وسلم کان ٻئي طريقي سان روايت ڪئي وئي آهي. [عيسي بن عباس القطباني المشري] ان کي [ابو سلمه] کان [ابو هريره] کان رسول الله صلي الله عليه وآله وسلم کان روايت ڪئي آهي.
حديث
Imam Tirmidzi : 387
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرٍو السَّوَّاقُ الْبَلْخِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ سَعْدِ بْنِ سَعِيدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ جَدِّهِ قَيْسٍ قَالَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأُقِيمَتْ الصَّلَاةُ فَصَلَّيْتُ مَعَهُ الصُّبْحَ ثُمَّ انْصَرَفَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَوَجَدَنِي أُصَلِّي فَقَالَ مَهْلًا يَا قَيْسُ أَصَلَاتَانِ مَعًا قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي لَمْ أَكُنْ رَكَعْتُ رَكْعَتَيْ الْفَجْرِ قَالَ فَلَا إِذَنْقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ لَا نَعْرِفُهُ مِثْلَ هَذَا إِلَّا مِنْ حَدِيثِ سَعْدِ بْنِ سَعِيدٍ و قَالَ سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ سَمِعَ عَطَاءُ بْنُ أَبِي رَبَاحٍ مِنْ سَعْدِ بْنِ سَعِيدٍ هَذَا الْحَدِيثَ وَإِنَّمَا يُرْوَى هَذَا الْحَدِيثُ مُرْسَلًا وَقَدْ قَالَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ مَكَّةَ بِهَذَا الْحَدِيثِ لَمْ يَرَوْا بَأْسًا أَنْ يُصَلِّيَ الرَّجُلُ الرَّكْعَتَيْنِ بَعْدَ الْمَكْتُوبَةِ قَبْلَ أَنْ تَطْلُعَ الشَّمْسُ قَالَ أَبُو عِيسَى وَسَعْدُ بْنُ سَعِيدٍ هُوَ أَخُو يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ الْأَنْصَارِيِّ قَالَ وَقَيْسٌ هُوَ جَدُّ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ الْأَنْصَارِيِّ وَيُقَالُ هُوَ قَيْسُ بْنُ عَمْرٍو وَيُقَالُ هُوَ قَيْسُ بْنُ قَهْدٍ وَإِسْنَادُ هَذَا الْحَدِيثِ لَيْسَ بِمُتَّصِلٍ مُحَمَّدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيُّ لَمْ يَسْمَعْ مِنْ قَيْسٍ وَرَوَى بَعْضُهُمْ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ سَعْدِ بْنِ سَعِيدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَرَجَ فَرَأَى قَيْسًا وَهَذَا أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ عَبْدِ الْعَزِيزِ عَنْ سَعْدِ بْنِ سَعِيدٍ
اسان کي [محمد بن عمرو عاص سواق بلخي] چيو آهي؛ اسان کي [عبدالعزيز بن محمد] ٻڌايو آهي [سعد بن سعيد] کان [محمد بن ابراهيم] پنهنجي ڏاڏي [قيس] کان چيو آهي ته: 'رسول الله ﷺ ٻاهر آيا ۽ اقامت چئي وئي، پوءِ مون ان سان گڏ صبح جي نماز پڙهي. ان کان پوءِ رسول الله ﷺ اتان لنگهيا ۽ مون کي نماز پڙهندي ڏٺو، پوءِ فرمايائون: 'اي قيس انتظار ڪريو! ڇا توهان اسان سان گڏ ٻه نماز پڙهو ٿا؟' پوءِ مون جواب ڏنو، 'يا رسول الله، بيشڪ مون صبح کان اڳ ٻه رڪعتون نه پڙهيون آهن،' هن چيو؛ 'پوءِ مهرباني ڪري'. ابو عيسيٰ چيو؛ 'اسان کي محمد بن ابراهيم جي ڪنهن به حديث جي خبر ناهي، سعد بن سعيد جي حديث کان سواءِ.' سفيان بن عينيه چيو؛ 'عثا بن رباح هي حديث سعد بن سعيد کان ٻڌي، پر هي حديث مرسل طريقي سان بيان ڪئي وئي آهي.' مڪي جي ڪجهه عالمن هن حديث تي عمل ڪيو، انهن چيو ته؛ 'ڪنهن کي مڪتوب نماز کان پوءِ ٻه رڪعتون سنت پڙهڻ ۾ ڪو حرج ناهي - فجر کان اڳ - سج اڀرڻ کان اڳ'. ابو عيسيٰ چيو ته؛ 'سعد بن سعيد يحيى بن سعيد الانصاري جو ڀاءُ هو'. هن چيو ته؛ 'قيس يحيى بن سعيد الانصاري جو ڏاڏو هو، کيس قيس بن عمرو جي نالي سان به سڏيو ويندو هو، يا قيس بن قهد جي نالي سان به سڏيو ويندو هو. ۽ هن حديث جي سند سان ڪو به تعلق نه آهي، ڇاڪاڻ ته محمد بن ابراهيم تيمي قيس کان اهو نه ٻڌو هو. بهرحال، انهن مان ڪجهه هن حديث کي سعد بن سعيد کان، محمد بن ابراهيم کان، روايت ڪيو آهي ته رسول الله صلي الله عليه وسلم ٻاهر ويا ۽ قيس کي ڏٺو، ۽ هي عبدالعزيز جي حديث کان وڌيڪ صحيح آهي، جيڪو سعد بن سعيد کان آهي.
حديث
Imam Tirmidzi : 388
حَدَّثَنَا عُقْبَةُ بْنُ مُكْرَمٍ الْعَمِّيُّ الْبَصْرِيُّ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَاصِمٍ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ النَّضْرِ بْنِ أَنَسٍ عَنْ بَشِيرِ بْنِ نَهِيكٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ لَمْ يُصَلِّ رَكْعَتَيْ الْفَجْرِ فَلْيُصَلِّهِمَا بَعْدَ مَا تَطْلُعُ الشَّمْسُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ هَذَا الْوَجْهِ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ ابْنِ عُمَرَ أَنَّهُ فَعَلَهُ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ قَالَ وَلَا نَعْلَمُ أَحَدًا رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ هَمَّامٍ بِهَذَا الْإِسْنَادِ نَحْوَ هَذَا إِلَّا عَمْرَو بْنَ عَاصِمٍ الْكِلَابِيَّ وَالْمَعْرُوفُ مِنْ حَدِيثِ قَتَادَةَ عَنْ النَّضْرِ بْنِ أَنَسٍ عَنْ بَشِيرِ بْنِ نَهِيكٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ أَدْرَكَ رَكْعَةً مِنْ صَلَاةِ الصُّبْحِ قَبْلَ أَنْ تَطْلُعَ الشَّمْسُ فَقَدْ أَدْرَكَ الصُّبْحَ
اسان کي [عقبه بن مکرم العمي البشري] ٻڌايو آهي؛ اسان کي [عمرو بن اشم] ٻڌايو آهي؛ اسان کي [حمام] کان [قتاده] کان [عنض بن انس] کان [بصير بن نهيق] کان [ابو هريره] ٻڌايو آهي ته؛ رسول الله صلي الله عليه وسلم فرمايو آهي ته؛ 'جنهن فجر جون ٻه رڪعتون نه پڙهيون آهن، اهو سج اڀرڻ کان پوءِ پڙهي'. ابو عيسيٰ چيو ته؛ 'اسان هن حديث کي هن طريقي کان سواءِ نٿا ڄاڻون. ابن عمر کان روايت آهي ته هن اهو به ڪيو - سج اڀرڻ کان پوءِ ٻه رڪعتون پڙهندا هئا -. ڪجهه سائنسدان هن حديث تي عمل ڪن ٿا. هي راءِ سفيان عثصوري، بن المبارڪ، سيافعي، احمد ۽ اسحاق پڻ ورتي آهي. هن چيو ته؛ 'اسان ڪنهن کي به نٿا ڄاڻون جنهن هن حديث کي حمام کان هن سند سان بيان ڪيو هجي، سواءِ عمرو بن اشم الڪلابي جي.' جڏهن ته، وڌيڪ مشهور ڳالهه قتاده جي حديث مان آهي، عن نضلر بن انس کان، بصير بن نهيق کان، ابو هريره کان، اهي رسول الله ﷺ کان، پاڻ فرمايو: 'جيڪو سج اڀرڻ کان اڳ صبح جي نماز جي هڪ رڪعت پوري ڪري، ته ان کي صبح جي نماز ملي وئي'.
حديث
Imam Tirmidzi : 389
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ الْعَقَدِيُّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ عَاصِمِ بْنِ ضَمْرَةَ عَنْ عَلِيٍّ قَالَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي قَبْلَ الظُّهْرِ أَرْبَعًا وَبَعْدَهَا رَكْعَتَيْنِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَأُمِّ حَبِيبَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَلِيٍّ حَدِيثٌ حَسَنٌ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ الْعَطَّارُ قَالَ عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ عَنْ سُفْيَانَ قَالَ كُنَّا نَعْرِفُ فَضْلَ حَدِيثِ عَاصِمِ بْنِ ضَمْرَةَ عَلَى حَدِيثِ الْحَارِثِ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ يَخْتَارُونَ أَنْ يُصَلِّيَ الرَّجُلُ قَبْلَ الظُّهْرِ أَرْبَعَ رَكَعَاتٍ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَإِسْحَقَ وَأَهْلِ الْكُوفَةِ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ صَلَاةُ اللَّيْلِ وَالنَّهَارِ مَثْنَى مَثْنَى يَرَوْنَ الْفَصْلَ بَيْنَ كُلِّ رَكْعَتَيْنِ وَبِهِ يَقُولُ الشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ
اسان کي [محمد بن بصير] چيو آهي؛ اسان کي [ابو عامر العقادي] چيو آهي؛ اسان کي [سفيان] کان [ابو اسحاق] کان [عاشق بن دلمرة] کان [علي] ٻڌايو آهي ته؛ 'رسول الله ﷺ ظهر کان اڳ چار رڪعتون ۽ ان کان پوءِ ٻه رڪعتون پڙهندا هئا.' هن چيو ته؛ 'هن باب ۾ عائشه ۽ ام حبيبه جي تاريخ پڻ آهي. ابو عيسيٰ چيو ته؛ 'علي جي حديث حسن جي درجي ۾ آهي.' هن چيو ته؛ 'ابوبڪر الاثار اسان کي ٻڌايو؛' علي بن عبدالله يحيى بن سعيد کان، جيڪو سفيان کان آهي، هن چيو ته؛ 'اسان کي الحارث حديث جي مقابلي ۾ عاصم بن دلمرة جي حديث جا فائدا معلوم آهن'. رسول الله ﷺ جي اصحابن ۽ انهن کان پوءِ جي ماڻهن مان گھڻا سائنسدان هن حديث تي عمل ڪندا هئا.' انهن اهو نظريو اختيار ڪيو ته ظهر کان اڳ چار رڪعتون نفلي نماز پڙهڻ گهرجي. هي نظريو سفيان عطس ثوري، ابن المبارڪ، اسحاق ۽ ڪوفي جي ماڻهن اختيار ڪيو. ساڳئي وقت، ڪجهه عالمن چيو ته، "رات جو يا ڏينهن جو نماز ٻه رڪعتون آهن، هر ٻن رڪعتن کان پوءِ سلام سان." اهو ئي نظريو شافعي ۽ احمد اختيار ڪيو.
حديث
Imam Tirmidzi : 390
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَصَلَّيْتُ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَكْعَتَيْنِ قَبْلَ الظُّهْرِ وَرَكْعَتَيْنِ بَعْدَهَاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَعَائِشَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عُمَرَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
اسان کي [احمد بن مني] چيو آهي، اسان کي [اسماعيل بن ابراهيم] ايوب کان [نافع] کان [ابن عمر] کان ٻڌايو آهي ته: 'مون هڪ ڀيري رسول الله ﷺ سان گڏ ظهر کان اڳ ٻه رڪعتون ۽ بعد ۾ ٻه رڪعتون نماز پڙهيون.' هن چيو ته: 'هن باب ۾ علي ۽ عائشه جي تاريخ پڻ آهي. ابو عيسيٰ چيو ته: 'ابن عمر جي حديث حسن صحيح آهي.''
حديث
Imam Tirmidzi : 391
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ الْعَتَكِيُّ الْمَرْوَزِيُّ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَقِيقٍ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ إِذَا لَمْ يُصَلِّ أَرْبَعًا قَبْلَ الظُّهْرِ صَلَّاهُنَّ بَعْدَهُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ إِنَّمَا نَعْرِفُهُ مِنْ حَدِيثِ ابْنِ الْمُبَارَكِ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ وَقَدْ رَوَاهُ قَيْسُ بْنُ الرَّبِيعِ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ نَحْوَ هَذَا وَلَا نَعْلَمُ أَحَدًا رَوَاهُ عَنْ شُعْبَةَ غَيْرَ قَيْسِ بْنِ الرَّبِيعِ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوُ هَذَا
اسان کي [عبدالوارث بن عبيدالله العطقي المروازي] ٻڌايو آهي؛ اسان کي [ابن المبارڪ] [خالد الحززع] کان [عبدالله بن شقيق] کان [عيسيه] کان روايت ڪئي آهي ته: 'جيڪڏهن رسول الله ﷺ ظهر کان اڳ چار رڪعتون نه پڙهن ها ته پوءِ ان کي پڙهن ها'. ابو عيسيٰ چيو ته: 'هي حديث حسن غريب درجي جي آهي، اسان هن حديث کي بن المبارڪ کان هن سطر مان ڄاڻون ٿا. [قيس بن الربيع] ان کي [صيوبة] کان [خالد بن الحززع] کان هن طرح بيان ڪيو آهي. ۽ اسان کي ڪنهن به اهڙي شخص جي خبر ناهي جنهن ان کي قيس بن الربيع کان سواءِ سيوبة کان بيان ڪيو هجي. عبدالرحمان بن ابو ليليٰ رسول الله ﷺ کان مٿي ڏنل حديث وانگر روايت ڪئي آهي.'
حديث
Imam Tirmidzi : 392
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ أَخْبَرَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الشُّعَيْثِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَنْبَسَةَ بْنِ أَبِي سُفْيَانَ عَنْ أُمِّ حَبِيبَةَ قَالَتْقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ صَلَّى قَبْلَ الظُّهْرِ أَرْبَعًا وَبَعْدَهَا أَرْبَعًا حَرَّمَهُ اللَّهُ عَلَى النَّارِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ وَقَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ هَذَا الْوَجْهِ
اسان کي [علي بن حجر] ٻڌايو آهي، اسان کي [يزيد بن هارون] ٻڌايو آهي، [محمد بن عبدالله عاصي شعيطسي] کان، [پنهنجي پيءُ] کان، [عنبسه بن ابو سفيان] کان، [ام حبيبه] کان، هن چيو ته: رسول الله صلي الله عليه وسلم فرمايو: جيڪو ظهر کان اڳ ۽ پوءِ چار رڪعتون پڙهندو، الله ان کي جهنم ۾ وڃڻ کان روڪي ڇڏيندو. ابو عيسيٰ چيو ته: هي حديث حسن غريب جي درجي ۾ آهي، ۽ هي حديث ٻئي طريقي سان به نقل ڪئي وئي آهي.
حديث
Imam Tirmidzi : 393
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَقَ الْبَغْدَادِيُّ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ التِّنِّيسِيُّ الشَّأْمِيُّ حَدَّثَنَا الْهَيْثَمُ بْنُ حُمَيْدٍ أَخْبَرَنِي الْعَلَاءُ هُوَ ابْنُ الْحَارِثِ عَنْ الْقَاسِمِ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ عَنْبَسَةَ بْنِ أَبِي سُفْيَانَ قَال سَمِعْتُ أُخْتِي أُمَّ حَبِيبَةَ زَوْجَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَقُولُسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ حَافَظَ عَلَى أَرْبَعِ رَكَعَاتٍ قَبْلَ الظُّهْرِ وَأَرْبَعٍ بَعْدَهَا حَرَّمَهُ اللَّهُ عَلَى النَّارِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ وَالْقَاسِمُ هُوَ ابْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ يُكْنَى أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ وَهُوَ مَوْلَى عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ خَالِدِ بْنِ يَزِيدَ بْنِ مُعَاوِيَةَ وَهُوَ ثِقَةٌ شَأْمِيٌّ وَهُوَ صَاحِبُ أَبِي أُمَامَةَ
اسان کي [ابوبڪر محمد بن اسحاق البغدادي] ٻڌايو آهي؛ اسان کي [عبدالله بن يوسف عطيني عصي شامي] چيو آهي؛ اسان کي [الهيثم بن حميد] چيو آهي؛ مون کي [العلاء] - يعني بن الحارث - [القاسم ابو عبدالرحمان] کان [عنبسه بن ابو سفيان] کان خبر ڏني آهي ته؛ مون پنهنجي ڀيڻ [ام حبيبه]، رسول الله ﷺ جي زال کي چوندي ٻڌو آهي؛ مون رسول الله ﷺ کي چوندي ٻڌو آهي ته: 'جيڪو ظهر کان اڳ چار رڪعتون ۽ ان کان پوءِ چار رڪعتون پڙهي سگهي ٿو، الله ان کي جهنم ۾ وڃڻ کان منع ڪندو'. ابو عيسيٰ چيو؛ 'هي حديث هن سطر جي حسن صحيح غريب درجي ۾ آهي.' ۽ القاسم ابن عبدالرحمان هو، جنهن جو لقب ابو عبدالرحمان هو، يعني عبدالرحمان بن خالد بن يزيد بن معاويه جو خادم هو. هو شام جي علائقي مان ثقيه هو ۽ ابو امامه جو دوست هو.
حديث
Imam Tirmidzi : 394
حَدَّثَنَا بُنْدَارٌ مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ هُوَ الْعَقَدِيُّ عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ عَمْرٍو حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ عَاصِمِ بْنِ ضَمْرَةَ عَنْ عَلِيٍّ قَالَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي قَبْلَ الْعَصْرِ أَرْبَعَ رَكَعَاتٍ يَفْصِلُ بَيْنَهُنَّ بِالتَّسْلِيمِ عَلَى الْمَلَائِكَةِ الْمُقَرَّبِينَ وَمَنْ تَبِعَهُمْ مِنْ الْمُسْلِمِينَ وَالْمُؤْمِنِينَقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عُمَرَ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَلِيٍّ حَدِيثٌ حَسَنٌ وَاخْتَارَ إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَنْ لَا يُفْصَلَ فِي الْأَرْبَعِ قَبْلَ الْعَصْرِ وَاحْتَجَّ بِهَذَا الْحَدِيثِ و قَالَ إِسْحَقُ وَمَعْنَى قَوْلِهِ أَنَّهُ يَفْصِلُ بَيْنَهُنَّ بِالتَّسْلِيمِ يَعْنِي التَّشَهُّدَ وَرَأَى الشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ صَلَاةَ اللَّيْلِ وَالنَّهَارِ مَثْنَى مَثْنَى يَخْتَارَانِ الْفَصْلَ فِي الْأَرْبَعِ قَبْلَ الْعَصْرِ
اسان کي [محمد بن بصير] چيو آهي؛ اسان کي [ابو عامر] - يعني العقادي عبدالمالڪ بن عمرو - [سفيان] کان [ابو اسحاق] کان [عاشق بن دلمرة] کان [علي] ٻڌايو آهي ته؛ 'رسول الله ﷺ عصر کان اڳ چار رڪعتون پڙهندا هئا، ۽ انهن چار رڪعتون الڳ ڪيون هيون مقربين ملائڪن، مسلمانن ۽ انهن مومنن کي سلام ڪندي جيڪي سندس پيروي ڪندا هئا'. ابو عيسيٰ چيو؛ 'هن باب ۾ ابن عمر ۽ عبدالله بن عمرو کان به هڪ تاريخ آهي'. ابو عيسيٰ چيو؛ 'علي کان هي حديث حسن صحيح آهي. اسحاق بن ابراهيم هن حديث جي بنياد تي چار رڪعتون الڳ نه ڪرڻ جو انتخاب ڪيو'. اسحاق ٻيهر چيو، 'جيئن سندس لفظن جي معنيٰ جو تعلق آهي، 'چار رڪعتن کي سلام سان الڳ ڪرڻ؛ 'تصيحود سان آهي'. امام شافعي ۽ احمد جو خيال آهي ته رات جو يا ڏينهن ۾ پڙهيل نمازون ٻه رڪعتون آهن، ۽ ٻئي عصر کان اڳ چار رڪعتون نمازون الڳ ڪرڻ کي ترجيح ڏين ٿا.
حديث
Imam Tirmidzi : 395
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُوسَى وَمَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ وَأَحْمَدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الدَّوْرَقِيُّ وَغَيْرُ وَاحِدٍ قَالُوا حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ الطَّيَالِسِيُّ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُسْلِمِ بْنِ مِهْرَانَ سَمِعَ جَدَّهُ عَنْ ابْنِ عُمَرَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ رَحِمَ اللَّهُ امْرَأً صَلَّى قَبْلَ الْعَصْرِ أَرْبَعًاقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ حَسَنٌ
اسان کي [يحييٰ بن موسيٰ] ۽ [محمود الغاهلان] ۽ [احمد بن ابراهيم الدورقي] ٻڌايو آهي ۽ ان کان علاوه چيو آهي؛ اسان کي [ابو داؤد الثيالسي] چيو آهي؛ اسان کي ٻڌايو آهي ته [محمد بن مسلم بن مهران] [پنهنجي ڏاڏي] کي [ابن عمر] کان رسول الله ﷺ کان ٻڌو آهي، پاڻ فرمايائون: 'الله انهن تي رحم ڪري جيڪي عصر کان اڳ چار رڪعتون پڙهندا آهن'. ابو عيسيٰ چيو ته: 'هي حديث حسن غريب جي درجي ۾ آهي'.
حديث
Imam Tirmidzi : 396
حَدَّثَنَا أَبُو مُوسَى مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا بَدَلُ بْنُ الْمُحَبَّرِ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ مَعْدَانَ عَنْ عَاصِمِ بْنِ بَهْدَلَةَ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ أَنَّهُ قَالَمَا أُحْصِي مَا سَمِعْتُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقْرَأُ فِي الرَّكْعَتَيْنِ بَعْدَ الْمَغْرِبِ وَفِي الرَّكْعَتَيْنِ قَبْلَ صَلَاةِ الْفَجْرِ بِقُلْ يَا أَيُّهَا الْكَافِرُونَ وَقُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ مَسْعُودٍ حَدِيثٌ غَرِيبٌ مِنْ حَدِيثِ ابْنِ مَسْعُودٍ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ مَعْدَانَ عَنْ عَاصِمٍ
اسان کي [ابو موسيٰ محمد بن المثنيٰ] ٻڌايو ويو آهي؛ اسان کي [بدل بن المحبار] ٻڌايو آهي؛ اسان کي [عبدالمالڪ بن معدان] [عاشم بن بهدله] کان [ابو وائل] کان [عبدالله بن مسعود] ٻڌايو آهي ته هن چيو ته؛ 'مان هاڻي اهو نٿو ڳڻائي سگهان جيڪو مون رسول الله صلي الله عليه وسلم کان ٻڌو هو، پاڻ مغرب کان پوءِ ٻن رڪعتن ۾ ۽ فجر کان اڳ ٻن رڪعتن ۾ قل يا ايها الكافرون قل هو الله احد پڙهندا هئا.' هن چيو ته؛ 'هن باب ۾ ابن عمر کان به هڪ تاريخ آهي'. ابو عيسيٰ چيو ته؛ 'ابن مسعود جي هي حديث حسن غريب درجي ۾ آهي، ۽ اسان کي عبدالمالڪ بن معدان جي حديث مان ٻي حديث، عاصم کان' خبر ناهي.'
حديث
Imam Tirmidzi : 397
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَصَلَّيْتُ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَكْعَتَيْنِ بَعْدَ الْمَغْرِبِ فِي بَيْتِهِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ وَكَعْبِ بْنِ عُجْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عُمَرَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
اسان کي [احمد بن مني] چيو آهي، اسان کي [اسماعيل بن ابراهيم] [ايوب] کان [نافع] کان [ابن عمر] کان بيان ڪيو آهي، هن چيو ته: 'مون هڪ ڀيري مغرب کان پوءِ رسول الله ﷺ سان گڏ سندس گهر ۾ ٻه رڪعتون پڙهيون.' هن چيو ته: 'هن باب ۾ رافع بن خديج ۽ ڪعب بن عجره کان به هڪ روايت آهي.' 'ابن عمر جي هي حديث حسن صحيح آهي.''
حديث
Imam Tirmidzi : 398
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْحُلْوَانِيُّ الْخَلَّالُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَحَفِظْتُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَشْرَ رَكَعَاتٍ كَانَ يُصَلِّيهَا بِاللَّيْلِ وَالنَّهَارِ رَكْعَتَيْنِ قَبْلَ الظُّهْرِ وَرَكْعَتَيْنِ بَعْدَهَا وَرَكْعَتَيْنِ بَعْدَ الْمَغْرِبِ وَرَكْعَتَيْنِ بَعْدَ الْعِشَاءِ الْآخِرَةِقَالَ وَحَدَّثَتْنِي حَفْصَةُ أَنَّهُ كَانَ يُصَلِّي قَبْلَ الْفَجْرِ رَكْعَتَيْنِ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
اسان کي [الحسن بن علي الحلواني الخلال] ٻڌايو آهي؛ اسان کي [عبدالرزاق] چيو آهي؛ اسان کي [معمار] [ايوب] کان [نافع] کان [ابن عمر] کان روايت ڪئي آهي ته هن چيو ته: 'مان رسول الله ﷺ کان ڏهه رڪعتون جي حفاظت ڪئي جيڪي هو هميشه رات ۽ ڏينهن ۾ پڙهندا هئا؛ ظهر کان اڳ ٻه رڪعتون، ان کان پوءِ ٻه رڪعتون، مغرب کان پوءِ ٻه رڪعتون، ۽ عشاء جي آخري نماز کان پوءِ ٻه رڪعتون. هن چيو ته؛ '[حفشه] مون کي ٻڌايو ته هن فجر کان اڳ ٻه رڪعتون نماز پڙهيون'. ۽ هي هڪ صحيح حسن حديث آهي. اسان کي [الحسن بن علي] چيو آهي؛ اسان کي [عبدالرزاق] ٻڌايو آهي ته؛' اسان کي [معمر] عز زهري کان [سالم] کان [ابن عمر] کان رسول الله صلي الله عليه وسلم کان روايت ڪئي آهي جيئن حديث ۾ آهي.
حديث
Imam Tirmidzi : 399
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ يَعْنِي مُحَمَّدَ بْنَ الْعَلَاءِ الْهَمْدَانِيَّ حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ الْحُبَابِ حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ أَبِي خَثْعَمٍ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ صَلَّى بَعْدَ الْمَغْرِبِ سِتَّ رَكَعَاتٍ لَمْ يَتَكَلَّمْ فِيمَا بَيْنَهُنَّ بِسُوءٍ عُدِلْنَ لَهُ بِعِبَادَةِ ثِنْتَيْ عَشْرَةَ سَنَةًقَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رُوِيَ عَنْ عَائِشَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ صَلَّى بَعْدَ الْمَغْرِبِ عِشْرِينَ رَكْعَةً بَنَى اللَّهُ لَهُ بَيْتًا فِي الْجَنَّةِ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ زَيْدِ بْنِ الْحُبَابِ عَنْ عُمَرَ بْنِ أَبِي خَثْعَمٍ قَالَ و سَمِعْت مُحَمَّدَ بْنَ إِسْمَعِيلَ يَقُولُ عُمَرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي خَثْعَمٍ مُنْكَرُ الْحَدِيثِ وَضَعَّفَهُ جِدًّا
اسان کي ابو ڪريب - يعني محمد بن العلاء الحمداني - چيو آهي؛ اسان کي زيد بن الحباب - چيو آهي؛ اسان کي عمر بن ابو خطاب - يحيى بن ابو ڪثير - کان - ابو سلمه - کان - ابو هريره - کان - ٻڌايو آهي ته رسول الله ﷺ فرمايو آهي ته: "جيڪو مغرب کان پوءِ ڇهه رڪعتون نماز پڙهي ۽ انهن نمازن جي وچ ۾ برائي نه ڳالهائي، ان لاءِ ٻارهن سالن جي عبادت شمار ڪئي ويندي." ابو عيسيٰ چيو ته: "عيسيٰ کان روايت آهي ته، رسول الله ﷺ فرمايو آهي ته:" جيڪو مغرب کان پوءِ ويهه رڪعتون نماز پڙهي، الله تعاليٰ ان لاءِ جنت ۾ هڪ گهر ٺاهيندو". ابو عيسيٰ چيو ته؛ 'ابو هريره جي هيءَ حديث غريب جي درجي جي آهي، اسان ان کي زيد بن الحباب جي حديث کان سواءِ نٿا ڄاڻون، جيڪا عمر بن خطاب کان آهي.' هن چيو؛ 'مون محمد بن اسماعيل کي چوندي ٻڌو آهي؛ ته عمر بن عبدالله بن ابو خطاب هڪ منڪر الحديث هو، ۽ محمد بن اسماعيل ان کي تمام گهڻو ڪمزور ڪيو'.
حديث
Imam Tirmidzi : 400
حَدَّثَنَا أَبُو سَلَمَةَ يَحْيَى بْنُ خَلَفٍ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَقِيقٍ قَالَ سَأَلْتُ عَائِشَةَ عَنْ صَلَاةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَتْكَانَ يُصَلِّي قَبْلَ الظُّهْرِ رَكْعَتَيْنِ وَبَعْدَهَا رَكْعَتَيْنِ وَبَعْدَ الْمَغْرِبِ ثِنْتَيْنِ وَبَعْدَ الْعِشَاءِ رَكْعَتَيْنِ وَقَبْلَ الْفَجْرِ ثِنْتَيْنِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَابْنِ عُمَرَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَقِيقٍ عَنْ عَائِشَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
اسان کي [ابو سلمه يحييٰ بن خلف] ٻڌايو آهي؛ اسان کي [بصير بن المفضلال] ٻڌايو آهي [خالد الحززاء] کان [عبدالله بن شقيق] چيو آهي ته: 'مون هڪ ڀيرو [عائشه] کان رسول الله ﷺ جي نماز بابت پڇيو، ته هن جواب ڏنو، 'هو عام طور تي ظهر جي نماز کان اڳ ٻه رڪعتون، ان کان پوءِ ٻه رڪعتون، مغرب کان پوءِ ٻه رڪعتون، شام جي نماز کان پوءِ ٻه رڪعتون ۽ فجر کان اڳ ٻه رڪعتون پڙهندو آهي.' 'هن باب ۾ علي ۽ ابن عمر کان به هڪ تاريخ آهي'. ابو عيسيٰ چيو؛ 'عبد الله بن شقيق جي حديث، عائشه کان درجو حسن صحيح'.'
