Imam Tirmidzi : 21
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ وَأَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ مُوسَى مَرْدَوَيْهِ قَالَا أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ أَشْعَثَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ الْحَسَنِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُغَفَّلٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى أَنْ يَبُولَ الرَّجُلُ فِي مُسْتَحَمِّهِ وَقَالَ إِنَّ عَامَّةَ الْوَسْوَاسِ مِنْهُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ رَجُلٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ مَرْفُوعًا إِلَّا مِنْ حَدِيثِ أَشْعَثَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ وَيُقَالُ لَهُ أَشْعَثُ الْأَعْمَى وَقَدْ كَرِهَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ الْبَوْلَ فِي الْمُغْتَسَلِ وَقَالُوا عَامَّةُ الْوَسْوَاسِ مِنْهُ وَرَخَّصَ فِيهِ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْهُمْ ابْنُ سِيرِينَ وَقِيلَ لَهُ إِنَّهُ يُقَالُ إِنَّ عَامَّةَ الْوَسْوَاسِ مِنْهُ فَقَالَ رَبُّنَا اللَّهُ لَا شَرِيكَ لَهُ و قَالَ ابْنُ الْمُبَارَكِ قَدْ وُسِّعَ فِي الْبَوْلِ فِي الْمُغْتَسَلِ إِذَا جَرَى فِيهِ الْمَاءُ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدَّثَنَا بِذَلِكَ أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الْآمُلِيُّ عَنْ حِبَّانَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُبَارَكِ
[U-Ali bin Hajar] kanye no-[Ahmad bin Muhammad bin Musa Mardawih] bobabili bathi; [U-Abdullah Ibnul Mubarak] usitshele ku-[Ma'mar] kusuka ku-[Ash'ath bin Abdullah] kusuka ku-[Al Hasan] kusuka ku-[Abdullah bin Mughaffal] ukuthi uMprofethi (ukuthula nezibusiso zika-Allah makube kuye) wenqabela umuntu ukuchama ebhavini lakhe, futhi wathi: "Ngokuvamile, i-waswas ivela kuyo." Wathi; "Kulesi sahluko kukhona ne-hadith evela komunye wabangane boMprofethi (ukuthula nezibusiso zika-Allah makube kuye)." U-Abu Isa wathi, "Le hadith iyinto yakwamanye amazwe, asazi ukuthi iyi-marfu' ngaphandle kwe-hadith evela ku-Ash'ath bin Abdullah, futhi ibizwa nangokuthi i-Ash'ath Al Ama." Ezinye izazi azithandi ukuchama ebhavini, zithi; "Ngokuvamile, i-waswas ivela kuyo." Futhi ezinye izazi zinikeza ukuzwela kule ndaba, phakathi kwazo kukhona u-Ibn Sirin. Kwathi lapho kuthiwa kuye, "Ngempela, ukungabaza okuningi kuvela kuye," waphendula wathi, "INkosi yethu ngu-Allah, akanaye umlingani." U-Ibn al-Mubarak wathi; "Kukhona ukuphumula kokuchama endlini yokugezela uma amanzi egeleza." U-Abu Isa wathi; "Lokhu sikutshelwe ngu-Ahmad bin Abdah Al-Amuli, waseHibban, wase-Abdullah bin Al-Mubarak."
Imam Tirmidzi : 22
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَوْلَا أَنْ أَشُقَّ عَلَى أُمَّتِي لَأَمَرْتُهُمْ بِالسِّوَاكِ عِنْدَ كُلِّ صَلَاةٍقَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَقَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَحَدِيثُ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَزَيْدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كِلَاهُمَا عِنْدِي صَحِيحٌ لِأَنَّهُ قَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَذَا الْحَدِيثُ وَحَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ إِنَّمَا صَحَّ لِأَنَّهُ قَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ وَأَمَّا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ فَزَعَمَ أَنَّ حَدِيثَ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ أَصَحُّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ وَعَلِيٍّ وَعَائِشَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَحُذَيْفَةَ وَزَيْدِ بْنِ خَالِدٍ وَأَنَسٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَابْنِ عُمَرَ وَأُمِّ حَبِيبَةَ وَأَبِي أُمَامَةَ وَأَبِي أَيُّوبَ وَتَمَّامِ بْنِ عَبَّاسٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ حَنْظَلَةَ وَأُمِّ سَلَمَةَ وَوَاثِلَةَ بْنِ الْأَسْقَعِ وَأَبِي مُوسَى
[U-Abu Kuraib] wasitshela, [u-Abdah bin Sulaiman] wasitshela kusukela ku-[Muhammad bin 'Amru] kusukela ku-[Abu Salamah] kusukela ku-[Abu Hurairah] wathi, uMthunywa ka-Allah (ukuthula nezibusiso zika-Allah makube kuye) wathi: "Ukube bekungengenxa yomthwalo kubantu bami, ngabe ngibayalile ukuthi basebenzise i-siwak njalo lapho bethandaza." U-Abu Isa wathi; "Le hadith yalandiswa ngu-[Muhammad bin Ishaq] kusukela ku-[Muhammad bin Ibrahim], kusukela ku-[Abu Salamah,] kusukela ku-[Zaid bin Khalid], kusukela kuMprofethi (ukuthula nezibusiso zika-Allah makube kuye)." Futhi hadith ka-Abu Salamah eyalandiswa ngu-Abu Hurairah noZaid bin Khalid kusukela kuMprofethi (ukuthula nezibusiso zika-Allah makube kuye), ngombono wami, zombili ziyi-sahih. Ngoba i-hadith ayilandiswanga nje kuphela ngomugqa owodwa, okungukuthi evela ku-Abu Hurairah evela kuMprofethi (ukuthula nezibusiso zika-Allah makube kuye), kodwa ivela kweminye imigqa, ukuze i-hadith elandiswa ngu-Abu Hurairah ibe yi-sahih. Ngenkathi u-Muhammad bin Isma'il ethi i-hadith ka-Abu Salamah eyalandiswa ku-Zaid bin Khalid ine-sahih eyengeziwe. Abu Isa wathi; "Kulesi sahluko kukhona futhi ukulandisa okuvela ku-Abu Bakr Ash Siddiq, Ali, Aisha, Ibn Abbas, Hudhayfah, Zaid bin Khalid, Anas, Abdullah bin 'Amr, Ibn Umar, Umm Habibah, Abu Ayyub, Tammam bin Abbas, Abdullah bin Salama Al Handlallah'
Imam Tirmidzi : 23
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَقَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ الْجُهَنِيِّ قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَوْلَا أَنْ أَشُقَّ عَلَى أُمَّتِي لَأَمَرْتُهُمْ بِالسِّوَاكِ عِنْدَ كُلِّ صَلَاةٍ وَلَأَخَّرْتُ صَلَاةَ الْعِشَاءِ إِلَى ثُلُثِ اللَّيْلِقَالَ فَكَانَ زَيْدُ بْنُ خَالِدٍ يَشْهَدُ الصَّلَوَاتِ فِي الْمَسْجِدِ وَسِوَاكُهُ عَلَى أُذُنِهِ مَوْضِعَ الْقَلَمِ مِنْ أُذُنِ الْكَاتِبِ لَا يَقُومُ إِلَى الصَّلَاةِ إِلَّا أُسْتَنَّ ثُمَّ رَدَّهُ إِلَى مَوْضِعِهِ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
[UHannad] wasitshela, [u-Abdah bin Sulaiman] wasitshela, [uMuhammad bin Ishaq] kusuka ku-[Muhammad bin Ibrahim] kusuka ku-[Abu Salamah] kusuka ku-[Zaid bin Khalid Al Juhani] wathi; Ngizwile uMthunywa ka-Allah (ukuthula nezibusiso zika-Allah makube kuye) ethi: "Ukube bekungengenxa yomthwalo womphakathi wami, ngabe ngiyala ukuba basebenzise i-siwak njalo lapho bethandaza, futhi ngabe ngibambezele umthandazo we-'Isha kuze kube yingxenye yesithathu yobusuku." Wathi; "UZaid bin Khalid wayeya emthandazweni e-mosque, kuyilapho i-siwak yakhe isendlebeni yakhe njengepeni elihlala lisendlebeni yombhali, akazange ame ukuze athandaze aze asebenzise i-siwak kuqala. Ngemva kwalokho, wayibuyisela endaweni yayo." U-Abu Isa wathi; "Le hadith iyi-hasan saheeh."
Imam Tirmidzi : 24
حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ أَحْمَدُ بْنُ بَكَّارٍ الدِّمَشْقِيُّ يُقَالُ هُوَ مِنْ وَلَدِ بُسْرِ بْنِ أَرْطَاةَ صَاحِبِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ عَنْ الْأَوْزَاعِيِّ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيِّبِ وَأَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا اسْتَيْقَظَ أَحَدُكُمْ مِنْ اللَّيْلِ فَلَا يُدْخِلْ يَدَهُ فِي الْإِنَاءِ حَتَّى يُفْرِغَ عَلَيْهَا مَرَّتَيْنِ أَوْ ثَلَاثًا فَإِنَّهُ لَا يَدْرِي أَيْنَ بَاتَتْ يَدُهُوَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عُمَرَ وَجَابِرٍ وَعَائِشَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ قَالَ الشَّافِعِيُّ وَأُحِبُّ لِكُلِّ مَنْ اسْتَيْقَظَ مِنْ النَّوْمِ قَائِلَةً كَانَتْ أَوْ غَيْرَهَا أَنْ لَا يُدْخِلَ يَدَهُ فِي وَضُوئِهِ حَتَّى يَغْسِلَهَا فَإِنْ أَدْخَلَ يَدَهُ قَبْلَ أَنْ يَغْسِلَهَا كَرِهْتُ ذَلِكَ لَهُ وَلَمْ يُفْسِدْ ذَلِكَ الْمَاءَ إِذَا لَمْ يَكُنْ عَلَى يَدِهِ نَجَاسَةٌ و قَالَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ إِذَا اسْتَيْقَظَ مِنْ النَّوْمِ مِنْ اللَّيْلِ فَأَدْخَلَ يَدَهُ فِي وَضُوئِهِ قَبْلَ أَنْ يَغْسِلَهَا فَأَعْجَبُ إِلَيَّ أَنْ يُهْرِيقَ الْمَاءَ و قَالَ إِسْحَقُ إِذَا اسْتَيْقَظَ مِنْ النَّوْمِ بِاللَّيْلِ أَوْ بِالنَّهَارِ فَلَا يُدْخِلْ يَدَهُ فِي وَضُوئِهِ حَتَّى يَغْسِلَهَا
Satshelwa [Abul Walid Ahmad bin Bakkar Ad Dimasqi] ukuthi othile wathi ungomunye wamadodana kaBusr bin Artha`ah, umngane woMprofethi uSallallaahu 'alaihi wasallam. Wathi; satshelwa [Al Walid bin Muslim] kusukela ku-[Al Auza'i] kusukela ku-[Az Zuhri] kusukela ku-[Sa'id Ibnul Musayyab] kanye no-[Abu Salamah] kusukela ku-[Abu Hurairah] kusukela kuMprofethi uSallallaahu 'alaihi wasallam, wathi: "Uma omunye wenu evuka ebuthongweni, akufanele afake isandla sakhe esitsheni aze athele amanzi esandleni sakhe kabili noma kathathu, ngoba akazi ukuthi isandla sakhe silale kuphi ubusuku." Kulesi sahluko kukhona nokulandisa okuvela ku-Ibn Umar, uJabir no-Aisha. U-Abu Isa wathi; "Le hadith iyi-hasan saheeh." U-Ash-Shafi'i uthe; "Ngiyayithanda ukuthi wonke umuntu ovuka ebuthongweni, kungaba ukulala noma okunye, angafaki isandla sakhe emanzini ukuze ahlambuluke aze asigeze ngamanzi kuqala, futhi ngiyazonda uma othile esifaka ngaphambi kokusigeza kuqala. Nakuba kungawonakalisi ubumsulwa bamanzi inqobo nje uma kungekho ukungcola ezandleni zakhe." U-Ahmad bin Hanbal uthe; "Uma umuntu evuka ebusuku afake izandla zakhe emanzini ahlambuluke ngaphambi kokuwageza, kuzongimangaza uma ewalahla amanzi." U-Ishaq uphinde wathi; "Uma umuntu evuka ebusuku noma emini, ungafaki izandla zakhe emanzini ahlambuluke aze awageze."
Imam Tirmidzi : 25
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ وَبِشْرُ بْنُ مُعَاذٍ الْعَقَدِيُّ قَالَا حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ حَرْمَلَةَ عَنْ أَبِي ثِفَالٍ الْمُرِّيِّ عَنْ رَبَاحِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي سُفْيَانَ بْنِ حُوَيْطِبٍ عَنْ جَدَّتِهِ عَنْ أَبِيهَا قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَا وُضُوءَ لِمَنْ لَمْ يَذْكُرْ اسْمَ اللَّهِ عَلَيْهِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَأَبِي سَعِيدٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَسَهْلِ بْنِ سَعْدٍ وَأَنَسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى قَالَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ لَا أَعْلَمُ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثًا لَهُ إِسْنَادٌ جَيِّدٌ و قَالَ إِسْحَقُ إِنْ تَرَكَ التَّسْمِيَةَ عَامِدًا أَعَادَ الْوُضُوءَ وَإِنْ كَانَ نَاسِيًا أَوْ مُتَأَوِّلًا أَجْزَأَهُ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ أَحْسَنُ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثُ رَبَاحِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَرَبَاحُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ جَدَّتِهِ عَنْ أَبِيهَا وَأَبُوهَا سَعِيدُ بْنُ زَيْدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ نُفَيْلٍ وَأَبُو ثِفَالٍ الْمُرِّيُّ اسْمُهُ ثُمَامَةُ بْنُ حُصَيْنٍ وَرَبَاحُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ هُوَ أَبُو بَكْرِ بْنُ حُوَيْطِبٍ مِنْهُمْ مَنْ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ فَقَالَ عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ حُوَيْطِبٍ فَنَسَبَهُ إِلَى جَدِّهِ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْحُلْوَانِيُّ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ عَنْ يَزِيدَ بْنِ عِيَاضٍ عَنْ أَبِي ثِفَالٍ الْمُرِّيِّ عَنْ رَبَاحِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي سُفْيَانَ بْنِ حُوَيْطِبٍ عَنْ جَدَّتِهِ بِنْتِ سَعِيدِ بْنِ زَيْدٍ عَنْ أَبِيهَا عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَهُ
[UNasr bin Ali Al Jahdlami] kanye [noBishr bin Mu'adh Al Aqadi] basitshele ukuthi; [uBishr Ibnul Mufadldlal] wasitshela ukuthi kusukela ku-[Abdurrahman bin Harmalah] kusukela ku-[Abu Tifal Al Murri] kusukela ku-[Rabah bin Abdurrahman bin Abu Sufyan bin Huwaittib] kusukela ku-[ugogo wakhe] kusukela ku-[uyise] wathi; Ngizwile uMprofethi ka-Allah (ukuthula nezibusiso zika-Allah makube kuye) ethi: "Akukho kuhlanza kulowo ongalisho igama lika-Allah (lapho enza ukuhlanza)." Wathi; "Kulesi sahluko kukhona futhi indaba evela ku-Aisha, u-Abu Sa'id, u-Abu Hurairah, uSahl bin Sa'd no-Anas." U-Abu Isa wathi; "U-Imam Ahmad bin Hanbal uthe; "Angazi noma iyiphi i-hadith kulesi sahluko enochungechunge oluhle lokudluliselwa kwe-jayyid." U-Ishaq uthe; "Uma eshiya ngamabomu i-basmalah, kumele aphinde ukuhlanza kwakhe, kodwa uma ekhohlwa noma ekuhumusha, ukuhlanza kwakhe kusasebenza." UMuhammad bin Isma'il uthe; "I-hadith engcono kakhulu kulesi sahluko yi-hadith kaRabah bin Abdurrahman." U-Abu Isa uthe; "URabah bin Abdurrahman walandisa ngogogo wakhe, kuyise. Ngenkathi igama likayise kwakunguSa'id bin Zaid bin 'Amru bin Nufail, igama lika-Abu Tifal Al Murri kwakunguThumamah bin Huashin, kanti igama likaRabah bin Abdurrahman kwakungu-Abu Bakr bin Huwaithib. Phakathi kwabo kukhona labo abalandisa le-hadith, wabe esethi; "Kuvela ku-Abu Bakr bin Huwaithib," wabe eseyibiza ngokuthi ivela kumkhulu wakhe." Kwalandiswa kithi [u-Al Hasan bin Ali Al Hulwani] wathi, kwalandiswa kithi ngu-[Yazid bin Harun] kusukela ku-[Yazid bin Iyadl] kusukela ku-[Abu Tsifal Al Murri] kusukela ku-[Rabah bin Abdurrahman bin Abu Sufyan bin Huwaithib] kusukela ku-[Indodakazi kagogo wakhe uSa'id bin Zaid] kusukela ku-[Uyise] kusukela kuMprofethi uSallallahu 'alaihi wasallam onehadithi efanayo."
Imam Tirmidzi : 26
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ وَجَرِيرٌ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ هِلَالِ بْنِ يَسَافٍ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ قَيْسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا تَوَضَّأْتَ فَانْتَثِرْ وَإِذَا اسْتَجْمَرْتَ فَأَوْتِرْقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عُثْمَانَ وَلَقِيطِ بْنِ صَبِرَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَالْمِقْدَامِ بْنِ مَعْدِي كَرِبَ وَوَائِلِ بْنِ حُجْرٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ سَلَمَةَ بْنِ قَيْسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَاخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِيمَنْ تَرَكَ الْمَضْمَضَةَ وَالِاسْتِنْشَاقَ فَقَالَتْ طَائِفَةٌ مِنْهُمْ إِذَا تَرَكَهُمَا فِي الْوُضُوءِ حَتَّى صَلَّى أَعَادَ الصَّلَاةَ وَرَأَوْا ذَلِكَ فِي الْوُضُوءِ وَالْجَنَابَةِ سَوَاءً وَبِهِ يَقُولُ ابْنُ أَبِي لَيْلَى وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ و قَالَ أَحْمَدُ الِاسْتِنْشَاقُ أَوْكَدُ مِنْ الْمَضْمَضَةِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَالَتْ طَائِفَةٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ يُعِيدُ فِي الْجَنَابَةِ وَلَا يُعِيدُ فِي الْوُضُوءِ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَبَعْضِ أَهْلِ الْكُوفَةِ وَقَالَتْ طَائِفَةٌ لَا يُعِيدُ فِي الْوُضُوءِ وَلَا فِي الْجَنَابَةِ لِأَنَّهُمَا سُنَّةٌ مِنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَا تَجِبُ الْإِعَادَةُ عَلَى مَنْ تَرَكَهُمَا فِي الْوُضُوءِ وَلَا فِي الْجَنَابَةِ وَهُوَ قَوْلُ مَالِكٍ وَالشَّافِعِيِّ فِي آخِرَةٍ
[UQutaibah bin Sa'id] wasitshela, [uHammad bin Zaid] kanye noJarir] basitshela kusukela ku-[Manshur] kusukela ku-[Hilal bin Yasaf] kusukela ku-[Salamah bin Qais] wathi; Isithunywa sika-Allah (ukuthula nezibusiso zika-Allah makube kuye) sathi: "Uma wenza ukuhlanza, faka amanzi ekhaleni lakho, futhi uma wenza istijma', kwenze ngenombolo engajwayelekile." Kulesi sahluko kukhona nezindaba ezivela ku-Uthman, uLaqith bin Sabrah, u-Ibn Abbas, u-Al Migdam bin Ma'di Karib, uWa'il bin Hujr kanye no-Abu Hurairah." U-Abu Isa wathi; "I-hadith kaSalamah bin Qais iyi-hasan sahih. Futhi izazi zahlukana phakathi kwazo mayelana nesinqumo somuntu oshiya ukukloloda kanye ne-istinyaq. Amanye amaqembu athi; "Uma umuntu eyishiya aze enze umthandazo, khona-ke kumelwe ayiphinde umthandazo. Bacabanga ukuthi kwenzeka ngesikhathi sokugeza nokugeza i-janabah. Labo abacabanga kanjalo ngu-Ibnu Abu Laila, u-Abdullah Ibnul Mubarak, u-Ahmad no-Ishaq. Ngenkathi u-Ahmad ecabanga ukuthi ukwenza istinsyaq kugcizelelwa kakhulu ngesikhathi sokugeza. U-Abu Isa wathi; "Futhi ezinye izazi zicabanga ukuthi kwenzeka esimweni se-junub, hhayi ekugezeni." Lona umbono kaSufyan Ats Tsauri kanye nabanye abantu baseKufa. Futhi ezinye izazi zithi indaba ayenzeki ku-wudlu kanye ne-junub, ngoba kokubili kuyi-sunnah, ngakho-ke akukho sibopho sokukuphinda kumuntu oshiya kokubili. Lona umbono kaMalik, u-Ash Shafi'i ku-qaul jadid."
Imam Tirmidzi : 27
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُوسَى الرَّازِيُّ حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ قَالَرَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَضْمَضَ وَاسْتَنْشَقَ مِنْ كَفٍّ وَاحِدٍ فَعَلَ ذَلِكَ ثَلَاثًاقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ وَقَدْ رَوَى مَالِكٌ وَابْنُ عُيَيْنَةَ وَغَيْرُ وَاحِدٍ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى وَلَمْ يَذْكُرُوا هَذَا الْحَرْفَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَضْمَضَ وَاسْتَنْشَقَ مِنْ كَفٍّ وَاحِدٍ وَإِنَّمَا ذَكَرَهُ خَالِدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ وَخَالِدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ ثِقَةٌ حَافِظٌ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ الْمَضْمَضَةُ وَالِاسْتِنْشَاقُ مِنْ كَفٍّ وَاحِدٍ يُجْزِئُ و قَالَ بَعْضُهُمْ تَفْرِيقُهُمَا أَحَبُّ إِلَيْنَا و قَالَ الشَّافِعِيُّ إِنْ جَمَعَهُمَا فِي كَفٍّ وَاحِدٍ فَهُوَ جَائِزٌ وَإِنْ فَرَّقَهُمَا فَهُوَ أَحَبُّ إِلَيْنَا
UYahya bin Musa wasilandisa, u-Ibrahim bin Musa u-Ar Razi wasilandisa, uKhalid bin Abdullah wasilandisa ku-Amr bin Yahya kuyise ku-Abdullah bin Zaid wathi: "Ngimbonile uMprofethi (ukuthula nezibusiso zika-Allah makube kuye) egoqa futhi efaka amanzi ekhaleni lakhe entendeni yesandla esisodwa, wakwenza lokho kathathu." Futhi lesi sahluko silandiswa ku-Abdullah bin Abbas." U-Abu Isa uthe: "I-hadith ka-Abdullah bin Zaid iyi-hadith enezinga lika-hasan gharib. Le-hadith yalandiswa futhi nguMalik no-Ibn Uyainah nabanye ku-Amr bin Yahya, kodwa abazange bakhulume ngamazwi athi, "UMprofethi (ukuthula nezibusiso zika-Allah makube kuye) egoqa futhi efaka amanzi ekhaleni lakhe entendeni yesandla esisodwa." Kodwa-ke, lowo owakhuluma ngayo kwakunguKhalid bin Abdullah. Ngokusho kochwepheshe be-hadith, uKhalid bin Abdullah ungumuntu othembekile futhi unezinkumbulo eziningi. Ezinye izazi zinombono wokuthi ukugoqa nokufaka amanzi ekhaleni lakhe entendeni yesandla esisodwa kuyasebenza. Kodwa-ke, abanye bathi; "Ukuhlukanisa okubili yilokho esikuthandayo." kusho u-Ash Syafi'i; "Uma kuhlangana ngesandla esisodwa kuyasebenza, kodwa uma kuhlukanisa phakathi kokubili sikhetha lokho."
Imam Tirmidzi : 28
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ عَبْدِ الْكَرِيمِ بْنِ أَبِي الْمُخَارِقِ أَبِي أُمَيَّةَ عَنْ حَسَّانَ بْنِ بِلَالٍ قَالَرَأَيْتُ عَمَّارَ بْنَ يَاسِرٍ تَوَضَّأَ فَخَلَّلَ لِحْيَتَهُ فَقِيلَ لَهُ أَوْ قَالَ فَقُلْتُ لَهُ أَتُخَلِّلُ لِحْيَتَكَ قَالَ وَمَا يَمْنَعُنِي وَلَقَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُخَلِّلُ لِحْيَتَهُحَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ حَسَّانَ بْنِ بِلَالٍ عَنْ عَمَّارٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عُثْمَانَ وَعَائِشَةَ وَأُمِّ سَلَمَةَ وَأَنَسٍ وَابْنِ أَبِي أَوْفَى وَأَبِي أَيُّوبَ قَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت إِسْحَقَ بْنَ مَنْصُورٍ يَقُولُ سَمِعْتُ أَحْمَدَ بْنَ حَنْبَلٍ قَالَ قَالَ ابْنُ عُيَيْنَةَ لَمْ يَسْمَعْ عَبْدُ الْكَرِيمِ مِنْ حَسَّانَ بْنِ بِلَالٍ حَدِيثَ التَّخْلِيلِ
[U-Ibn Abu Umar] wasitshela, [uSufyan bin Uyainah] wasitshela ku [Abdul Karim bin Abu Al Mukhariq Abu Umayyah] evela ku [Hassan bin Hilal] wathi; "Ngimbonile [u-'Amar bin Yasir] ehlanza izitsha zakhe ngenkathi ephulula intshebe yakhe, wabe esebuzwa, noma wathi; Ngambuza, "Kungani uphulula intshebe yakho?" Waphendula, "Yini engivimbelayo, uma ngibone uMthunywa ka-Allah (ukuthula nezibusiso zika-Allah kube kuye) ephulula intshebe yakhe." Satshelwa [u-Ibn Abu Umar] ukuthi [uSufyan bin Uyainah] usitshele ku-[Sa'id bin Abu Arabah] kusuka ku-[Qatadah] kusuka ku-[Hassan bin Hilal] kusuka ku-['Ammar] kusuka kuMprofethi (ukuthula nezibusiso zika-Allah kube kuye) njengoba kushiwo ku-hadith. U-Abu Isa wathi; "Kulokhu, kukhona nezindaba ezivela ku-Uthman, u-Aisha, u-Umm Salamah, u-Anas, u-Ibn Abu Aufa no-Abu Ayyub." U-Abu Isa wathi; Ngezwa u-Ishaq bin Mansur ethi; Ngezwa u-Ahmad bin Hanbal ethi; u-Ibn Uyainah wathi; "U-Abdul Karim akezwanga ku-Hassan bin Bilal nge-hadith ka-tahlil (ephulula i- intshebe).
Imam Tirmidzi : 29
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ عَامِرِ بْنِ شَقِيقٍ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُخَلِّلُ لِحْيَتَهُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ و قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثُ عَامِرِ بْنِ شَقِيقٍ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ عُثْمَانَ قَالَ أَبُو عِيسَى و قَالَ بِهَذَا أَكْثَرُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ رَأَوْا تَخْلِيلَ اللِّحْيَةِ وَبِهِ يَقُولُ الشَّافِعِيُّ و قَالَ أَحْمَدُ إِنْ سَهَا عَنْ تَخْلِيلِ اللِّحْيَةِ فَهُوَ جَائِزٌ و قَالَ إِسْحَقُ إِنْ تَرَكَهُ نَاسِيًا أَوْ مُتَأَوِّلًا أَجْزَأَهُ وَإِنْ تَرَكَهُ عَامِدًا أَعَادَ
usitshelile [uYahya bin Musa] ukuthi, usitshelile [uAbdurrazaq] wase-[Israyeli] ukuthi [u-'Amir bin Shaqiq] kusukela ku-[Abu Wa`il] kusukela ku-[Uthman bin 'Affan] ukuthi uMprofethi uSallallaahu 'alaihi wasallam wasika intshebe yakhe." U-Abu Isa wathi; "Le hadith isezingeni le-saheeh." UMuhammad bin Isma'il uthe; "Ihadith eyiqiniso kakhulu kulesi sahluko yihadith ka-'Amir bin Syaqiq, evela ku-Abu Wa`il evela ku-Uthman." U-Abu Isa uthe; "Iningi lezazi zesayensi lathatha lo mbono kubangane boMprofethi uSallallaahu 'alaihi wasallam kanye nabantu abasho kanjalo ngemva kwabo. Lo mbono wathathwa nangu-Imam Syafi'i. U-Imam Ahmad wathi; "Uma ekhohlwa ukugunda intshebe yakhe, kulungile lokho." Ngenkathi u-Ishaq ethi; "Uma eyishiya ngenxa yokukhohlwa noma ngenxa yokuchazwa kabi, khona-ke iyasebenza kuye. Kodwa-ke, uma eyishiya ngamabomu, khona-ke kumelwe ayiphinde."
Imam Tirmidzi : 30
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ مُوسَى الْأَنْصَارِيُّ حَدَّثَنَا مَعْنُ بْنُ عِيسَى الْقَزَّازُ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَسَحَ رَأْسَهُ بِيَدَيْهِ فَأَقْبَلَ بِهِمَا وَأَدْبَرَ بَدَأَ بِمُقَدَّمِ رَأْسِهِ ثُمَّ ذَهَبَ بِهِمَا إِلَى قَفَاهُ ثُمَّ رَدَّهُمَا حَتَّى رَجَعَ إِلَى الْمَكَانِ الَّذِي بَدَأَ مِنْهُ ثُمَّ غَسَلَ رِجْلَيْهِقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ مُعَاوِيَةَ وَالْمِقْدَامِ بْنِ مَعْدِي كَرِبَ وَعَائِشَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَحْسَنُ وَبِهِ يَقُولُ الشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ
[U-Ishaq bin Musa Al Ansari] wasitshela, [UMa'n bin Isa Al Qazzaz] wasitshela, [UMalik bin Anas] wasitshela kusukela ku-['Amr bin Yahya] kusukela ku-[uyise] kusukela ku-[Abdullah bin Zaid] ukuthi uMprofethi ka-Allah (ukuthula nezibusiso zika-Allah makube kuye) wesula ikhanda lakhe ngezandla zombili, wazihambisa phambili nangemuva, waqala ngaphambili kwekhanda lakhe wabe esezigijimisa entanyeni yakhe, wabe esezibuyisela kwaze kwaba yilapho zibuyela endaweni yazo yokuqala, ngemva kwalokho wageza izinyawo zakhe." U-Abu Isa wathi; "Kulesi sahluko kukhona indaba evela kuMu'awiyah, u-Al Miqdam bin Ma'di Karib no-Aisha." U-Abu Isa wathi; "I-hadith ka-Abdullah bin Zaid iyi-hadith eyiqiniso nengcono kakhulu kulesi sahluko. Lo mbono wathathwa ngu-Ash-Shafi'i, u-Ahmad no-Ishaq."
Imam Tirmidzi : 31
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ عَنْ الرُّبَيِّعِ بِنْتِ مُعَوِّذِ ابْنِ عَفْرَاءَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَسَحَ بِرَأْسِهِ مَرَّتَيْنِ بَدَأَ بِمُؤَخَّرِ رَأْسِهِ ثُمَّ بِمُقَدَّمِهِ وَبِأُذُنَيْهِ كِلْتَيْهِمَا ظُهُورِهِمَا وَبُطُونِهِمَاقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ وَحَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ أَصَحُّ مِنْ هَذَا وَأَجْوَدُ إِسْنَادًا وَقَدْ ذَهَبَ بَعْضُ أَهْلِ الْكُوفَةِ إِلَى هَذَا الْحَدِيثِ مِنْهُمْ وَكِيعُ بْنُ الْجَرَّاحِ
[UQutaibah bin Sa'id] uthe, [uBisyr Ibnul Mufadldlal] usitshele ku-[Abdullah bin Muhammad bin Aqil] ku-[Ar Rabi' bint Mu'awwidz bin Afra`] ukuthi uMprofethi uSallallahu 'alaihi wasallam wasula ikhanda lakhe kabili; waqala ngemuva, wabe eseya phambili. Futhi zombili izindlebe zakhe, ngaphandle nangaphakathi. U-Abu Isa wathi; "Le hadith iyi-hasan, kanti hadith elandiswa ngu-Abdullah bin Zaid iyiqiniso kakhulu futhi inochungechunge olungcono lokudluliselwa kunaleyo hadith. Futhi abanye babantu baseKufa bayayisebenzisa le hadith, phakathi kwabo uWaki' Ibnul Jarrah."
Imam Tirmidzi : 32
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا بَكْرُ بْنُ مُضَرَ عَنْ ابْنِ عَجْلَانَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ عَنْ الرُّبَيِّعِ بِنْتِ مُعَوِّذِ ابْنِ عَفْرَاءَأَنَّهَا رَأَتْ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَتَوَضَّأُ قَالَتْ مَسَحَ رَأْسَهُ وَمَسَحَ مَا أَقْبَلَ مِنْهُ وَمَا أَدْبَرَ وَصُدْغَيْهِ وَأُذُنَيْهِ مَرَّةً وَاحِدَةًقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَجَدِّ طَلْحَةَ بْنِ مُصَرِّفِ بْنِ عَمْرٍو قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ الرُّبَيِّعِ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ مَسَحَ بِرَأْسِهِ مَرَّةً وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ وَبِهِ يَقُولُ جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ وَسُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ رَأَوْا مَسْحَ الرَّأْسِ مَرَّةً وَاحِدَةً حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَنْصُورٍ الْمَكِّيُّ قَال سَمِعْتُ سُفْيَانَ بْنَ عُيَيْنَةَ يَقُولُ سَأَلْتُ جَعْفَرَ بْنَ مُحَمَّدٍ عَنْ مَسْحِ الرَّأْسِ أَيُجْزِئُ مَرَّةً فَقَالَ إِي وَاللَّهِ
usitshelile [uQutaibah] ukuthi, usitshelile [uBakr bin Mudlar] kusukela ku-[Ibn 'Ajlan] kusukela ku-[Abdullah bin Muhammad bin Aqil] kusukela ku-[Ar Rabi' bint Mu'awwidz bin Afra`] ukuthi ubone uMprofethi uSallallaahu 'alaihi wasallam ehlanza, kusho yena; "Wasula ikhanda lakhe ngaphambili nangemuva, kokubili amathempeli nezindlebe zombili kanye." Wathi; "Kulesi sahluko kukhona nokulandisa okuvela ku-Ali nomkhulu kaTalhah bin Musharrif bin 'Amru." U-Abu Isa uthe; "Le hadith ka-Ar Rabi' ingu-hasan sahih. Futhi le hadith ayilandiswanga nje kuphela kusukela endleleni eyodwa kuze kube nguMprofethi uSallallaahu 'alaihi wasallam, ukuthi wasula ikhanda lakhe kanye." Le hadith yayisetshenziswa kabanzi ngabangane abaningi nalabo abalandela yena. UJa'far bin Muhammad, uSufyan Ats Tsauri, u-Ibnul Mubarak, u-Asy Syafi'i, u-Ahmad no-Ishaq banombono wokuthi ukuhlikihla ikhanda kanye kuphela. Usitshele ukuthi uMuhammad bin Manshur Al Makki uthe; Ngizwile uSufyan bin Uyainah ethi; Ngibuze uJa'far bin Muhammad ngomthetho wokuhlikihla ikhanda, ingabe kwanele ukusula okukodwa nje? " Waphendula wathi, "Yebo, ngo-Allah."
Imam Tirmidzi : 33
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ خَشْرَمٍ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ الْحَارِثِ عَنْ حَبَّانَ بْنِ وَاسِعٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍأَنَّهُ رَأَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ وَأَنَّهُ مَسَحَ رَأْسَهُ بِمَاءٍ غَيْرِ فَضْلِ يَدَيْهِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَرَوَى ابْنُ لَهِيعَةَ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ حَبَّانَ بْنِ وَاسِعٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ وَأَنَّهُ مَسَحَ رَأْسَهُ بِمَاءٍ غَيْرِ فَضْلِ يَدَيْهِ وَرِوَايَةُ عَمْرِو بْنِ الْحَارِثِ عَنْ حَبَّانَ أَصَحُّ لِأَنَّهُ قَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ وَغَيْرِهِ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَخَذَ لِرَأْسِهِ مَاءً جَدِيدًا وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ رَأَوْا أَنْ يَأْخُذَ لِرَأْسِهِ مَاءً جَدِيدًا
usitshelile [u-Ali bin Khasyram] wathi, usitshelile [u-Abdullah bin Wahb] wathi, usitshelile [u-Amru Ibnul Harith] ovela ku-[Habban bin Wasi'] ovela ku-[uyise] ovela ku-[Abdullah bin Zaid] ukuthi ubone uMprofethi uSallallaahu 'alaihi wasallam ehlanza, wasula ikhanda lakhe ngamanzi ayengewona angaphezulu kwezandla zakhe ezimbili." U-Abu Isa wathi; "Le hadith ingu-hasan sahih." [U-Ibn Lahi'ah] ulandisa le hadith evela ku-[Habban bin Wasi'], evela ku-[uyise], evela ku-[Abdullah bin Zaid], ukuthi uMprofethi uSallallaahu 'alaihi wasallam ehlanza wasula ikhanda lakhe ngamanzi ayengewona angaphezulu kwezandla zakhe ezimbili." Futhi i-hadith elandiswa ngu-'Amru Ibnul Harith evela ku-Habban iyiqiniso kakhulu, ngoba ayilandiswanga nje kuphela ngendlela eyodwa. Le hadith ivela ku-Abdullah bin Zaid futhi ngaphandle kwalokho, ukuthi uMprofethi uSallallaahu 'alaihi wasallam wathatha amanzi amasha ukuze asule ikhanda lakhe. Le hadith isetshenziswa kabanzi ososayensi abaningi, banombono wokuthi wathatha amanzi amasha ukuze asule ikhanda lakhe.
Imam Tirmidzi : 34
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ إِدْرِيسَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَجْلَانَ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَسَحَ بِرَأْسِهِ وَأُذُنَيْهِ ظَاهِرِهِمَا وَبَاطِنِهِمَاقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ الرُّبَيِّعِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ يَرَوْنَ مَسْحَ الْأُذُنَيْنِ ظُهُورِهِمَا وَبُطُونِهِمَا
[UHannad] uthe, [u-Abdullah bin Idris] usitshele kusukela ku-[Muhammad bin 'Ajlan] kusukela ku-[Zaid bin Aslam] kusukela ku-['Atho` bin Yasar] kusukela ku-[Ibn Abbas]; ukuthi uMprofethi uSallallahu 'alaihi wasallam wasula ikhanda lakhe kanye nezindlebe zakhe zangaphandle nezangaphakathi." U-Abu Isa uthe; "Kulesi sahluko kukhona nehadith elandiswa ngu-Ar Rabi'." U-Abu Isa waphinda wathi, "Ihadith ka-Ibn Abbas i-hasan sahih. Futhi le hadith isetshenziswa kabanzi yizazi, zinombono wokuthi ukusula izindlebe zombili kusezingxenyeni zangaphandle nezangaphakathi."
Imam Tirmidzi : 35
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ سِنَانِ بْنِ رَبِيعَةَ عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ قَالَتَوَضَّأَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَغَسَلَ وَجْهَهُ ثَلَاثًا وَيَدَيْهِ ثَلَاثًا وَمَسَحَ بِرَأْسِهِ وَقَالَ الْأُذُنَانِ مِنْ الرَّأْسِقَالَ أَبُو عِيسَى قَالَ قُتَيْبَةُ قَالَ حَمَّادٌ لَا أَدْرِي هَذَا مِنْ قَوْلِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوْ مِنْ قَوْلِ أَبِي أُمَامَةَ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَنَسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ لَيْسَ إِسْنَادُهُ بِذَاكَ الْقَائِمِ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ أَنَّ الْأُذُنَيْنِ مِنْ الرَّأْسِ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مَا أَقْبَلَ مِنْ الْأُذُنَيْنِ فَمِنْ الْوَجْهِ وَمَا أَدْبَرَ فَمِنْ الرَّأْسِ قَالَ إِسْحَقُ وَأَخْتَارُ أَنْ يَمْسَحَ مُقَدَّمَهُمَا مَعَ الْوَجْهِ وَمُؤَخَّرَهُمَا مَعَ رَأْسِهِ و قَالَ الشَّافِعِيُّ هُمَا سُنَّةٌ عَلَى حِيَالِهِمَا يَمْسَحُهُمَا بِمَاءٍ جَدِيدٍ
usitshelile [uQutaibah] wathi, usitshelile [uHammad bin Zaid] kusukela ku-[Sinan bin Rabi'ah] kusukela ku-[Syahr bin Hausyab] kusukela ku-[Abu Umamah] wathi; Umprofethi uSallallahu 'alaihi wasallam wenza ukuhlanza, wageza ubuso bakhe kathathu nezandla zakhe kathathu, wabe esehlikihla ikhanda lakhe ethi: "Izindlebe ezimbili ziyingxenye yekhanda." kusho u-Abu Isa; kusho uQutaibah; ukuthi uHammad uthe; "Angazi ukuthi lawa ngamazwi omprofethi uSallallahu 'alaihi wasallam noma avela ku-Abu Umamah." U-Abu Isa wathi; "Kulesi sahluko kukhona nehadith evela ku-Anas," waphinda wathi, "Le hadith ayihambisani nokwakheka kwayo." Futhi le hadith isetshenziswa izazi eziningi ezivela kubangane bomprofethi uSallallahu 'alaihi wasallam nalabo abalandela bona, ukuthi zombili izindlebe ziyingxenye yekhanda. Lo mbono wawuphethwe nguSufyan Ats Tsauri, u-Ibnul Mubarak, uSyafi'i, u-Ahmad, no-Ishaq. Nokho, ezinye izazi zazikholelwa ukuthi ingaphambili lendlebe liyingxenye yobuso, kanti ingemuva lendlebe liyingxenye yekhanda. U-Ishaq wathi, "Ngithanda ukusula ingaphambili lendlebe ngobuso bami kanye nengemuva lendlebe ngekhanda lami." USyafi'i, ngakolunye uhlangothi, wathi, "Zombili ziyi-sunnah, njengoba ezisula ngamanzi ahlanzekile."
Imam Tirmidzi : 36
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَهَنَّادٌ قَالَا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ أَبِي هَاشِمٍ عَنْ عَاصِمِ بْنِ لَقِيطِ بْنِ صَبِرَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا تَوَضَّأْتَ فَخَلِّلْ الْأَصَابِعَقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ وَالْمُسَتَوْرِدِ وَهُوَ ابْنُ شَدَّادٍ الْفِهْرِيُّ وَأبِي أَيُّوبَ الْأَنْصَارِيِّ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنَّهُ يُخَلِّلُ أَصَابِعَ رِجْلَيْهِ فِي الْوُضُوءِ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ قَالَ إِسْحَقُ يُخَلِّلُ أَصَابِعَ يَدَيْهِ وَرِجْلَيْهِ فِي الْوُضُوءِ وَأَبُو هَاشِمٍ اسْمُهُ إِسْمَعِيلُ بْنُ كَثِيرٍ الْمَكِّيُّ
basitshelile [uQutaibah] kanti [uHannad] bathi; basitshelile [uWaki'] kusukela ku-[uSufyan] kusukela ku-[u-Abu Hasyim] kusukela ku-['Ashim bin Laqith bin Shabirah] kusukela ku-[uyise] wathi; uMprofethi uSallallaahu 'alaihi wasallam wathi: "Uma wenza ukuhlanza, hlanganisa iminwe yakho." U-Abu Isa wathi; "Kulesi sahluko kukhona nomlando ovela ku-Ibn Abbas, u-Al Mustaurid, okungu-Ibn Syaddad Al Fihri, no-Abu Ayyub Al Ansari." U-Abu Isa waphinda wathi, "Le hadith iyiqiniso, futhi izazi ziyayisebenzisa le hadith, okungukuthi zixhumanisa izinzwane lapho zenza ukuhlanza. Lo mbono wathathwa nangu-Ahmad no-Ishaq." U-Ishaq wathi; "Lapho enza ukuhlanza uhlanganisa iminwe nezinzwane zakhe." Okwamanje, igama langempela lika-Abu Hasyim ngu-Isma'il bin Katsir Al Makki."
Imam Tirmidzi : 37
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعِيدٍ وَهُوَ الْجَوْهَرِيُّ حَدَّثَنَا سَعْدُ بْنُ عَبْدِ الْحَمِيدِ بْنِ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ عَنْ صَالِحٍ مَوْلَى التَّوْأَمَةِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا تَوَضَّأْتَ فَخَلِّلْ بَيْنَ أَصَابِعِ يَدَيْكَ وَرِجْلَيْكَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ
usitshelile [u-Ibrahim bin Sa'id] - okungukuthi u-Aljauhari - uthe, usitshelile [uSa'd bin Abdul Hamid bin Ja'far] uthe, usitshelile [u-Abdurrahman bin Abu Az Zinad] ovela ku-[Musa bin Uqbah] ovela ku-[Salih] owayeyisigqila sika-At Tau'amah, ovela ku-[Ibn Abbas] ukuthi uMprofethi ka-Allah sallallaahu 'alaihi wasallam uthe: "Uma nenza ukuhlanza gcinani phakathi kweminwe yenu nezinyawo zenu zombili." U-Abu Isa uthe; "Le hadith isezingeni lika-hasan gharib."
Imam Tirmidzi : 38
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ عَنْ يَزِيدَ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحُبُلِيِّ عَنْ الْمُسْتَوْرِدِ بْنِ شَدَّادٍ الْفِهْرِيِّ قَالَرَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا تَوَضَّأَ دَلَكَ أَصَابِعَ رِجْلَيْهِ بِخِنْصَرِهِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ ابْنِ لَهِيعَةَ
[UQutaibah] wasitshela, [u-Ibn Lahi'ah] wasitshela kusukela ku-[Yazid bin 'Amr] kusukela ku-[Abu Abdurrahman Al Hubuli] kusukela ku-[Al Mustawrid bin Shaddad Al Fihri] wathi; "Ngimbonile uMprofethi uSallallahu 'alaihi wasallam enza ukuhlanza, kwavela ukuthi wahlikihla izinzwane zakhe ngomunwe wakhe omncane." U-Abu Isa wathi; "Le hadith isezingeni lika-hasan gharib, futhi asiyazi ngaphandle kwe-hadith ka-Ibn Lahi'ah."
Imam Tirmidzi : 39
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَيْلٌ لِلْأَعْقَابِ مِنْ النَّارِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَعَائِشَةَ وَجَابِرٍ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَارِثِ هُوَ ابْنُ جَزْءٍ الزُّبَيْدِيُّ وَمُعَيْقِيبٍ وَخَالِدِ بْنِ الْوَلِيدِ وَشُرَحْبِيلَ ابْنِ حَسَنَةَ وَعَمْرِو بْنِ الْعَاصِ وَيَزِيدَ بْنِ أَبِي سُفْيَانَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ وَيْلٌ لِلْأَعْقَابِ وَبُطُونِ الْأَقْدَامِ مِنْ النَّارِ قَالَ وَفِقْهُ هَذَا الْحَدِيثِ أَنَّهُ لَا يَجُوزُ الْمَسْحُ عَلَى الْقَدَمَيْنِ إِذَا لَمْ يَكُنْ عَلَيْهِمَا خُفَّانِ أَوْ جَوْرَبَانِ
[UQutaibah] wasitshela ukuthi; [U-Abdul Aziz bin Muhammad] wasitshela ukuthi [uSuhail bin Abu Salih] uvela kuyise [u-Abu Hurairah] ukuthi uMprofethi (ukuthula nezibusiso zika-Allah makube kuye) uthe: "Maye ezithendeni (ezingagezwanga ngamanzi okugeza) ezivela eMlilweni wesihogo." U-Abu Isa uthe; "Kulesi sahluko kukhona futhi indaba evela ku-Abdullah bin 'Amr, u-Aisha, uJabir bin Abdullah Ibnul Harith, okungu-Ibn Jaz`i Az Zubaidi, uMu'aiqib, uKhalid Ibnul Walid, uShurahbil bin Hasanah, u-'Amr Ibnul 'Ash noYazid bin Abu Sufyan." U-Abu Isa uthe; "I-hadith ka-Abu Hurairah i-hasan saheeh." Kwalandiswa kuMprofethi (ukuthula nezibusiso zika-Allah makube kuye) ukuthi uthe: "Maye ezithendeni nasezinyaweni zangaphakathi (ezingathintwanga ngamanzi okugeza) ezivela eMlilweni wesihogo." U-Abu Isa uthe; "Imithetho yale Hadith ithi; akuvumelekile ukusula amathe ezinyawo uma zingagqokile i-khuf noma amasokisi."
Imam Tirmidzi : 40
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ وَهَنَّادٌ وَقُتَيْبَةُ قَالُوا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ ح قَالَ و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ مَرَّةً مَرَّةًقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عُمَرَ وَجَابِرٍ وَبُرَيْدَةَ وَأبِي رَافِعٍ وَابْنِ الْفَاكِهِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ أَحْسَنُ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَصَحُّ وَرَوَى رِشْدِينُ بْنُ سَعْدٍ وَغَيْرُهُ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ الضَّحَّاكِ بْنِ شُرَحْبِيلَ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ مَرَّةً مَرَّةً قَالَ وَلَيْسَ هَذَا بِشَيْءٍ وَالصَّحِيحُ مَا رَوَى ابْنُ عَجْلَانَ وَهِشَامُ بْنُ سَعْدٍ وَسُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَعَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
[U-Abu Kuraib], [uHannad] kanye no-[Qutaibah] basilandisa ukuthi bathi; [uWaki'] wasilandisa ku-[Sufyan]. Futhi komunye umugqa kukhulunywa ngakho; [uMuhammad bin Bashyshar] wasilandisa ukuthi uthe, [uYahya bin Sa'id] wasilandisa ukuthi uthe; [uSufyan] wasilandisa ku-[Zaid bin Aslam] ku-['Atho` bin Yasar] ku-[Ibn Abbas] owathi; "UmProfethi uSallallahu 'alaihi wasallam wenza ukuhlanza kanye." U-Abu Isa wathi; "Kulesi sahluko kukhona ne-hadith evela ku-Umar, uJabir, uBuraidah, u-Abu Rafi' kanye no-Ibnul Fakihi." U-Abu Isa waphinda wathi, "Futhi i-hadith elandiswa ngu-Ibn Abbas iyona engcono kakhulu futhi eyiqiniso kakhulu kulesi sahluko. URishdin bin Sa'd nabanye balandisa le hadith evela ku-Adl Dlahak bin Shurahbil, evela kuZaid bin Aslam, evela kuyise, evela ku-Umar bin Khattab owathi; "UmProfethi (ukuthula nezibusiso zika-Allah makube kuye) wake wenza ukuhlanza kanye." U-Abu Isa wabe esethi; "Kodwa le hadith ayilona iqiniso, kanti i-hadith eyiqiniso yi-hadith elandiswa ngu-[Ibn 'Ajlan], [uHisham bin Sa'd], [uSufyan At-Thawri] no-[u-Abdul Aziz bin Muhammad], evela ku-[uZaid bin Aslam], evela ku-['Atho` bin Yasar], evela ku-[u-Ibn Abbas], evela kuMprofethi (ukuthula nezibusiso zika-Allah makube kuye)."