Imam Tirmidzi (الإمام الترمذي) - 3891 Hadith
Hadith
Imam Tirmidzi : 21
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ وَأَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ مُوسَى مَرْدَوَيْهِ قَالَا أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ أَشْعَثَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ الْحَسَنِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُغَفَّلٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى أَنْ يَبُولَ الرَّجُلُ فِي مُسْتَحَمِّهِ وَقَالَ إِنَّ عَامَّةَ الْوَسْوَاسِ مِنْهُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ رَجُلٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ مَرْفُوعًا إِلَّا مِنْ حَدِيثِ أَشْعَثَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ وَيُقَالُ لَهُ أَشْعَثُ الْأَعْمَى وَقَدْ كَرِهَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ الْبَوْلَ فِي الْمُغْتَسَلِ وَقَالُوا عَامَّةُ الْوَسْوَاسِ مِنْهُ وَرَخَّصَ فِيهِ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْهُمْ ابْنُ سِيرِينَ وَقِيلَ لَهُ إِنَّهُ يُقَالُ إِنَّ عَامَّةَ الْوَسْوَاسِ مِنْهُ فَقَالَ رَبُّنَا اللَّهُ لَا شَرِيكَ لَهُ و قَالَ ابْنُ الْمُبَارَكِ قَدْ وُسِّعَ فِي الْبَوْلِ فِي الْمُغْتَسَلِ إِذَا جَرَى فِيهِ الْمَاءُ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدَّثَنَا بِذَلِكَ أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الْآمُلِيُّ عَنْ حِبَّانَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُبَارَكِ
ба мо [Алӣ ибни Ҳаҷар] ва [Аҳмад ибни Муҳаммад ибни Мӯсои Мардавӣ] гуфт, ҳарду гуфтанд; ба мо [Абдуллоњ ибни Муборак] аз Маъмар] аз [Ашъ ибни Абдуллоњ] аз [Њасан] аз [Абдуллоњ ибни Муѓаффал] ривоят кардааст, ки Расули Худо (с) касеро аз пешоб кардан дар ѓуслаш манъ карда буд ва инчунин фармуд: «Одатан изтироб аз ўст». Гуфт; «Дар ин боб низ ҳадиси яке аз саҳобагони Паёмбар саллаллоҳу алайҳи ва олиҳи ва саллам омадааст. Абўисо гуфт: Ин њадис ѓариб - бегона аст, мо намедонем, ки њадис марфу аст, магар њадиси Асоятс ибни Абдуллоњ ва ўро низ "Асиъас-ул-Аъмо" меноманд. Баъзе олимон пешоб карданро дар ванна рад мекунанд, мегуянд; "Одатан, нобоварӣ аз ӯ буд". Ва баъзе аз уламои илм дар ин маврид сабукӣ доданд, аз ҷумла Ибни Сирин. Ва чун ба ӯ гуфта шуд, ки ғамгинӣ аз ӯст, гуфт: «Парвардигори мо Худост, ӯро шарике нест». Ибни Муборак гуфт; «Агар об ҷорӣ бошад, дар ҳаммомҳо пешоб кардан ҷоиз аст». Абу Исо гуфт; «Инро ба мо Аҳмад ибни Абда Ал Амули, аз Ҳиббон, аз Абдуллоҳ ибни Муборак гуфтааст».
Hadith
Imam Tirmidzi : 22
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَوْلَا أَنْ أَشُقَّ عَلَى أُمَّتِي لَأَمَرْتُهُمْ بِالسِّوَاكِ عِنْدَ كُلِّ صَلَاةٍقَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَقَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَحَدِيثُ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَزَيْدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كِلَاهُمَا عِنْدِي صَحِيحٌ لِأَنَّهُ قَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَذَا الْحَدِيثُ وَحَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ إِنَّمَا صَحَّ لِأَنَّهُ قَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ وَأَمَّا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ فَزَعَمَ أَنَّ حَدِيثَ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ أَصَحُّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ وَعَلِيٍّ وَعَائِشَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَحُذَيْفَةَ وَزَيْدِ بْنِ خَالِدٍ وَأَنَسٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَابْنِ عُمَرَ وَأُمِّ حَبِيبَةَ وَأَبِي أُمَامَةَ وَأَبِي أَيُّوبَ وَتَمَّامِ بْنِ عَبَّاسٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ حَنْظَلَةَ وَأُمِّ سَلَمَةَ وَوَاثِلَةَ بْنِ الْأَسْقَعِ وَأَبِي مُوسَى
ба мо [Абу Курайб] гуфт, ба мо [Абда ибни Сулаймон] аз [Мухаммад ибни Амр] аз [Абу Салама] аз [Абу Хурайра] ривоят кардааст, ки Расули Худо (с) фармуд: «Агар бар уммати ман бори гарон намебуд, дар хакикат ба онхо амр мекардам, ки хар бор ба кор кунанд». Абу Исо гуфт; «Ин ҳадисро [Муҳаммад ибни Исҳоқ] аз [Муҳаммад ибни Иброҳим], аз [Абу Салама] аз [Зайд ибни Холид] ва аз Паёмбари Худо (с) ривоят кардаанд. Ва ҳадиси Абу Салама, ки Абу Ҳурайра ва Зайд ибни Холид аз Паёмбари Худо (с) ривоят кардаанд, ба назари ман ҳарду саҳеҳанд. Чунки ҳадис на танҳо бо як роҳ, яъне аз Абуҳурайра аз Паёмбар саллаллоҳу алайҳи ва олиҳи ва саллам, балки аз роҳҳои дигар ривоят шудааст, аз ин рӯ ҳадиси Абуҳурайра саҳеҳ аст. Дар ҳамин ҳол Муҳаммад ибни Исмоил иддаъо мекунад, ки ҳадиси Абу Салама аз Зайд ибни Холид саҳеҳтар аст. Абу Исо гуфт; «Дар ин боб низ аз Абубакри Сиддиқ, Алӣ, Айсия, Ибни Аббос, Ҳузайфа, Зайд ибни Холид, Анас, Абдуллоҳ ибни Амру, Ибни Умар, Умми Ҳабиба, Абу Айюб, Таммом ибни Аббос, Абдуллоҳ ибни Ҳандлаллоҳ, Умми Салама, Ватсила ва Абулъусъа ривоят шудааст.
Hadith
Imam Tirmidzi : 23
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَقَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ الْجُهَنِيِّ قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَوْلَا أَنْ أَشُقَّ عَلَى أُمَّتِي لَأَمَرْتُهُمْ بِالسِّوَاكِ عِنْدَ كُلِّ صَلَاةٍ وَلَأَخَّرْتُ صَلَاةَ الْعِشَاءِ إِلَى ثُلُثِ اللَّيْلِقَالَ فَكَانَ زَيْدُ بْنُ خَالِدٍ يَشْهَدُ الصَّلَوَاتِ فِي الْمَسْجِدِ وَسِوَاكُهُ عَلَى أُذُنِهِ مَوْضِعَ الْقَلَمِ مِنْ أُذُنِ الْكَاتِبِ لَا يَقُومُ إِلَى الصَّلَاةِ إِلَّا أُسْتَنَّ ثُمَّ رَدَّهُ إِلَى مَوْضِعِهِ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
ба мо хабар дод [Ҳаннад] гуфт, ба мо [Абда ибни Сулаймон] аз [Муҳаммад ибни Исҳоқ] аз [Муҳаммад ибни Иброҳим] аз [Абу Салама] аз [Зайд ибни Холиди Ҷуҳанӣ] нақл кардааст. Ман шунидам, ки Расули Худо (с) мефармуд: «Агар бар уммати ман бори вазнин намебуд, ҳар вақт намоз мехонданд, ба мисвок амр мекардам ва дар сеяки шаб намози хуфтанро тамом мекардам». Гуфт; Зайд ибни Холид дар масҷид ба намоз мерафт, дар ҳоле ки мисвоки ӯ дар гӯшаш буд, мисли қалам ҳамеша дар гӯши нависанда аст, то аввал мисвок накунад, ба намоз бархост. Пас аз он боз ба ҷои худ гузошт». Абу Исо гуфт; «Ин ҳадис ҳасани саҳеҳ аст».
Hadith
Imam Tirmidzi : 24
حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ أَحْمَدُ بْنُ بَكَّارٍ الدِّمَشْقِيُّ يُقَالُ هُوَ مِنْ وَلَدِ بُسْرِ بْنِ أَرْطَاةَ صَاحِبِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ عَنْ الْأَوْزَاعِيِّ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيِّبِ وَأَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا اسْتَيْقَظَ أَحَدُكُمْ مِنْ اللَّيْلِ فَلَا يُدْخِلْ يَدَهُ فِي الْإِنَاءِ حَتَّى يُفْرِغَ عَلَيْهَا مَرَّتَيْنِ أَوْ ثَلَاثًا فَإِنَّهُ لَا يَدْرِي أَيْنَ بَاتَتْ يَدُهُوَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عُمَرَ وَجَابِرٍ وَعَائِشَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ قَالَ الشَّافِعِيُّ وَأُحِبُّ لِكُلِّ مَنْ اسْتَيْقَظَ مِنْ النَّوْمِ قَائِلَةً كَانَتْ أَوْ غَيْرَهَا أَنْ لَا يُدْخِلَ يَدَهُ فِي وَضُوئِهِ حَتَّى يَغْسِلَهَا فَإِنْ أَدْخَلَ يَدَهُ قَبْلَ أَنْ يَغْسِلَهَا كَرِهْتُ ذَلِكَ لَهُ وَلَمْ يُفْسِدْ ذَلِكَ الْمَاءَ إِذَا لَمْ يَكُنْ عَلَى يَدِهِ نَجَاسَةٌ و قَالَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ إِذَا اسْتَيْقَظَ مِنْ النَّوْمِ مِنْ اللَّيْلِ فَأَدْخَلَ يَدَهُ فِي وَضُوئِهِ قَبْلَ أَنْ يَغْسِلَهَا فَأَعْجَبُ إِلَيَّ أَنْ يُهْرِيقَ الْمَاءَ و قَالَ إِسْحَقُ إِذَا اسْتَيْقَظَ مِنْ النَّوْمِ بِاللَّيْلِ أَوْ بِالنَّهَارِ فَلَا يُدْخِلْ يَدَهُ فِي وَضُوئِهِ حَتَّى يَغْسِلَهَا
Ба [Абул Валид Аҳмад ибни Баккар Ад Димасқӣ] гуфтем, ки касе гуфт, ки писари Буср ибни Арта, дӯсти Паёмбари Худо (с) аст. Гуфт; ба мо [Валид ибни Муслим] аз [Озоъӣ] аз [Зуҳрӣ] аз [Саъид ибни Мусайяб] ва [Абу Салама] аз [Абу Ҳурайра] аз Паёмбар (саллаллоҳу ъалайҳи ва саллам) гуфт: «Ҳар гоҳ яке аз шумо аз хоб бедор шавад, дасти худро дар зарфе ду бор накунад ё дар зарфе об напошад. донад, ки дасташ шабро дар кучо гузаронд». Дар ин боб низ достони Ибни Умар, Ҷобир ва Айсия омадааст. Абу Исо гуфт; «Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Аш Сяфиъй гуфт; «Ман дӯст медорам, ки ҳар касе, ки аз хоб бедор мешавад, хоҳ нимхӯрда бошад ва хоҳ ба таври дигар, дастони худро ба оби таҳорат нагузорад, то аввал бо об нашуст ва агар касе онҳоро пеш аз шустанаш ба дарун гузорад, нафрат дорам. Ҳарчанд ин ба покии об халал намерасонад, то даме ки дар дасташ чизи нопок набошад. Аҳмад бин Ҳанбал гуфт; «Агар касе шаб аз хоб бедор шавад ва пеш аз шустан дастҳояшро ба оби таҳорат гузорад, агар обро партояд, маро тааҷҷубовар мешавад». Ва Исҳоқ низ гуфт; «Агар касе шаб ё рӯз аз хоб бедор шавад, то нашустани дастҳояшро дар оби таҳорат нагузор».
Hadith
Imam Tirmidzi : 25
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ وَبِشْرُ بْنُ مُعَاذٍ الْعَقَدِيُّ قَالَا حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ حَرْمَلَةَ عَنْ أَبِي ثِفَالٍ الْمُرِّيِّ عَنْ رَبَاحِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي سُفْيَانَ بْنِ حُوَيْطِبٍ عَنْ جَدَّتِهِ عَنْ أَبِيهَا قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَا وُضُوءَ لِمَنْ لَمْ يَذْكُرْ اسْمَ اللَّهِ عَلَيْهِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَأَبِي سَعِيدٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَسَهْلِ بْنِ سَعْدٍ وَأَنَسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى قَالَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ لَا أَعْلَمُ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثًا لَهُ إِسْنَادٌ جَيِّدٌ و قَالَ إِسْحَقُ إِنْ تَرَكَ التَّسْمِيَةَ عَامِدًا أَعَادَ الْوُضُوءَ وَإِنْ كَانَ نَاسِيًا أَوْ مُتَأَوِّلًا أَجْزَأَهُ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ أَحْسَنُ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثُ رَبَاحِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَرَبَاحُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ جَدَّتِهِ عَنْ أَبِيهَا وَأَبُوهَا سَعِيدُ بْنُ زَيْدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ نُفَيْلٍ وَأَبُو ثِفَالٍ الْمُرِّيُّ اسْمُهُ ثُمَامَةُ بْنُ حُصَيْنٍ وَرَبَاحُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ هُوَ أَبُو بَكْرِ بْنُ حُوَيْطِبٍ مِنْهُمْ مَنْ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ فَقَالَ عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ حُوَيْطِبٍ فَنَسَبَهُ إِلَى جَدِّهِ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْحُلْوَانِيُّ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ عَنْ يَزِيدَ بْنِ عِيَاضٍ عَنْ أَبِي ثِفَالٍ الْمُرِّيِّ عَنْ رَبَاحِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي سُفْيَانَ بْنِ حُوَيْطِبٍ عَنْ جَدَّتِهِ بِنْتِ سَعِيدِ بْنِ زَيْدٍ عَنْ أَبِيهَا عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَهُ
ба мо [Нашр ибни Алии Ҷаҳдламӣ] ва [Бисир ибни Муъоз ал-Ақодӣ] гуфт, ки гуфтанд; ба мо [Бисир ибни Муфадлал] аз [Абдурраҳмон ибни Ҳармала] аз [Абу Сифал Ал Муррӣ] аз [Рабоҳ ибни Абдурраҳмон ибни Абусуфён ибни Ҳувайттиб] аз [модаркалонаш] аз [падараш] гуфт; Шунидам, ки Расули Худо (с) фармуданд: «Барои касе, ки номи Худоро зикр намекунад, дар вақти таҳорат кардан таҳорат нест». Гуфт; «Дар ин боб низ аз Оисия, Абусаъид, Абу Ҳурайра, Саҳл ибни Саъд ва Анас ривоят шудааст». Абу Исо гуфт; Имом Аҳмад ибни Ҳамбал гуфт: «Дар ин боб ҳадисеро намедонам, ки дорои ҷайид санод -хуб аст». Исҳоқ гуфт; «Агар қасдан хондани басмаларо тарк кунад, бояд дубора таҳорат бигирад, вале агар фаромӯш кунад ё аз сабаби мантаквил буданаш таҳораташ дуруст аст». Муҳаммад ибни Исмоил гуфт; «Беҳтарин ҳадис дар ин боб ҳадиси Рабоҳ ибни Абдураҳмон аст». Абу Исо гуфт; Рабоҳ ибни Абдурраҳмон аз модаркалонаш, аз падараш гуфтааст. Дар ҳамин ҳол номи падараш Саид ибни Зайд ибни Амру бин Нуфайл, Абу Сифал Ал Муррӣ Сумама бин Ҳусайн ва номи Рабоҳ ибни Абдурраҳмон Абубакр ибни Ҳувайсиб аст. Дар миёни онҳо касе буд, ки ин ҳадисро ривоят кардааст, сипас гуфт; «Аз Абубакр ибни Ҳувайсиб, «пас онро ба бобояш нисбат дод». Ба мо [Ҳасан ибни Алии Ҳулвонӣ] гуфт, ба мо [Язид ибни Ҳорун] аз [Язид ибни Иёд] аз [Абу Сифал ал-Мурри] аз [Рабоҳ ибни Абдурраҳмон ибни Абусуфён ибни Ҳувайсиб] аз [бибиаш бинти Саид ибни Зайд] аз [падараш] аз Паёмбари Худо (с) ривоят кардааст.
Hadith
Imam Tirmidzi : 26
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ وَجَرِيرٌ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ هِلَالِ بْنِ يَسَافٍ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ قَيْسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا تَوَضَّأْتَ فَانْتَثِرْ وَإِذَا اسْتَجْمَرْتَ فَأَوْتِرْقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عُثْمَانَ وَلَقِيطِ بْنِ صَبِرَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَالْمِقْدَامِ بْنِ مَعْدِي كَرِبَ وَوَائِلِ بْنِ حُجْرٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ سَلَمَةَ بْنِ قَيْسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَاخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِيمَنْ تَرَكَ الْمَضْمَضَةَ وَالِاسْتِنْشَاقَ فَقَالَتْ طَائِفَةٌ مِنْهُمْ إِذَا تَرَكَهُمَا فِي الْوُضُوءِ حَتَّى صَلَّى أَعَادَ الصَّلَاةَ وَرَأَوْا ذَلِكَ فِي الْوُضُوءِ وَالْجَنَابَةِ سَوَاءً وَبِهِ يَقُولُ ابْنُ أَبِي لَيْلَى وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ و قَالَ أَحْمَدُ الِاسْتِنْشَاقُ أَوْكَدُ مِنْ الْمَضْمَضَةِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَالَتْ طَائِفَةٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ يُعِيدُ فِي الْجَنَابَةِ وَلَا يُعِيدُ فِي الْوُضُوءِ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَبَعْضِ أَهْلِ الْكُوفَةِ وَقَالَتْ طَائِفَةٌ لَا يُعِيدُ فِي الْوُضُوءِ وَلَا فِي الْجَنَابَةِ لِأَنَّهُمَا سُنَّةٌ مِنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَا تَجِبُ الْإِعَادَةُ عَلَى مَنْ تَرَكَهُمَا فِي الْوُضُوءِ وَلَا فِي الْجَنَابَةِ وَهُوَ قَوْلُ مَالِكٍ وَالشَّافِعِيِّ فِي آخِرَةٍ
[Қутайба ибни Саъид] гуфт, ба мо [Ҳаммад ибни Зайд] ва [Ҷарир] аз [Мансур] аз [Ҳилол ибни Ясаф] аз [Салама ибни Қайс] гуфт; Расулуллох саллаллоху алайхи ва саллам фармуданд: «Агар тахорат карди, дар бинии худ об бимол ва агар истичмор кун, бо адади тоқ бикун». Дар ин боб низ аз Усмон, Лақис ибни Шабра, Ибну Аббос, Ал Миғдом ибни Маъди Кариб, Воил ибни Ҳуҷр ва Абуҳурайра ривоят шудааст. Абу Исо гуфт; Салама ибн Қайснинг ҳадиси ҳасан саҳиҳдир. Ва дар мавриди қонуни афроде, ки ғарғара ва истинсякро тарк мекунанд, назари коршиносони илмӣ гуногун аст. Баъзе гурӯҳҳо мегӯянд; «Агар касе онро тарк кунад, то намозро адо кунад, бояд намозро дубора бихонад. Онҳо баҳс мекунанд, ки ин ба таҳорат ва ғусл кардани ҷаноба дахл дорад. Ибни Абулайло, Абдуллоҳ ибни Муборак, Аҳмад ва Исҳоқ чунин мешуморанд. Дар ҳамин ҳол, Аҳмад муътақид аст, ки истинсёқ ба таҳорат таваҷҷӯҳи бештаре медиҳад. Абу Исо гуфт; «Ва баъзе аз уламои дигар бар ин назаранд, ки ин дар ҳолати ҷунуб аст, на дар таҳорат». Чунин аст акидаи Суфён Атс Цаурй ва баъзе аз сокинони Куфа. Ва бархе аз уламои дигар мегӯянд, ки ин кор ба таҳорат ва ҷунуб дахл надорад, зеро ҳарду кори суннатанд, аз ин рӯ воҷиб нест, ки онҳоро тарк кунад. Чунин аст ақидаи Молик, Аш Сяфиъӣ дар «Қавли Ҷадид».
Hadith
Imam Tirmidzi : 27
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُوسَى الرَّازِيُّ حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ قَالَرَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَضْمَضَ وَاسْتَنْشَقَ مِنْ كَفٍّ وَاحِدٍ فَعَلَ ذَلِكَ ثَلَاثًاقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ وَقَدْ رَوَى مَالِكٌ وَابْنُ عُيَيْنَةَ وَغَيْرُ وَاحِدٍ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى وَلَمْ يَذْكُرُوا هَذَا الْحَرْفَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَضْمَضَ وَاسْتَنْشَقَ مِنْ كَفٍّ وَاحِدٍ وَإِنَّمَا ذَكَرَهُ خَالِدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ وَخَالِدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ ثِقَةٌ حَافِظٌ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ الْمَضْمَضَةُ وَالِاسْتِنْشَاقُ مِنْ كَفٍّ وَاحِدٍ يُجْزِئُ و قَالَ بَعْضُهُمْ تَفْرِيقُهُمَا أَحَبُّ إِلَيْنَا و قَالَ الشَّافِعِيُّ إِنْ جَمَعَهُمَا فِي كَفٍّ وَاحِدٍ فَهُوَ جَائِزٌ وَإِنْ فَرَّقَهُمَا فَهُوَ أَحَبُّ إِلَيْنَا
ба мо хабар дод [Яҳё ибни Мӯсо] гуфт, ба мо хабар дод [Иброҳим ибни Мӯсо Ар Розӣ] гуфт, ба мо [Холид ибни Абдуллоҳ] аз [Амру ибни Яҳё] аз [падараш] аз [Абдуллоҳ ибни Зайд] гуфт; «Набий соллаллоҳу алайҳи васалламни кўрдим, даҳонни ғарғара қилардилар ва бир кафтдан бинига об берардилар, бу ишни уч марта қилдилар». Ва дар ин боб таърихи Абдуллоҳ ибни Аббос аст. Абу Исо гуфт; «Абдуллоҳ ибни Зайд ҳадиси ҳасани ғариб дараҷаи ҳадис аст. Ин ҳадисро [Молик] ва [Ибни Уяйна] ва [Амру ибни Яҳё] низ ривоят кардаанд, вале лафазро зикр накардаанд, ки «Пайғамбар (с) даҳонашро ғарғара кард ва аз кафи як даст ба бинии ӯ об гузошт». Аммо касе, ки ин суханро гуфт, Холид ибни Абдуллоҳ буд. Ба эътиқоди ҳадисшиносон, Холид ибни Абдуллоҳ касест, ки боваринок дорад ва бисёр ҳофиз аст. Бархе аз донишмандон ғарғара кардан ва аз кафи як даст ба бинӣ андохтан обро шаръӣ медонанд. Бо вуҷуди ин, дигарон мегӯянд; "Ҷудо кардани ин ду бар мо афзалтар аст". Аш Сяфиъй гуфт; «Агар онҳоро дар як даст ҷамъ кунад, дуруст аст, вале агар он дуро аз ҳам ҷудо кунад, ба мо маъқул аст».
Hadith
Imam Tirmidzi : 28
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ عَبْدِ الْكَرِيمِ بْنِ أَبِي الْمُخَارِقِ أَبِي أُمَيَّةَ عَنْ حَسَّانَ بْنِ بِلَالٍ قَالَرَأَيْتُ عَمَّارَ بْنَ يَاسِرٍ تَوَضَّأَ فَخَلَّلَ لِحْيَتَهُ فَقِيلَ لَهُ أَوْ قَالَ فَقُلْتُ لَهُ أَتُخَلِّلُ لِحْيَتَكَ قَالَ وَمَا يَمْنَعُنِي وَلَقَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُخَلِّلُ لِحْيَتَهُحَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ حَسَّانَ بْنِ بِلَالٍ عَنْ عَمَّارٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عُثْمَانَ وَعَائِشَةَ وَأُمِّ سَلَمَةَ وَأَنَسٍ وَابْنِ أَبِي أَوْفَى وَأَبِي أَيُّوبَ قَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت إِسْحَقَ بْنَ مَنْصُورٍ يَقُولُ سَمِعْتُ أَحْمَدَ بْنَ حَنْبَلٍ قَالَ قَالَ ابْنُ عُيَيْنَةَ لَمْ يَسْمَعْ عَبْدُ الْكَرِيمِ مِنْ حَسَّانَ بْنِ بِلَالٍ حَدِيثَ التَّخْلِيلِ
ба мо [Ибни Абу Умар] гуфт, ба мо [Суфён ибни Уяйна] аз [Абдулкарим ибни Абул-Мухорик Абу Умайя] аз [Ҳасан ибни Ҳилол] ривоят кардааст, гуфт: «[Амар ибни Ёсир]-ро дидам, ки дар ҳоле ки ришашро мечинад, таҳорат мекард, пас аз ӯ пурсидам, ё гуфт: Аз ӯ пурсидам, ки чаро ришатро мебурӣ? Гуфт: «Чӣ маро бозмедорад, ҳол он ки ман дидам, ки Расули Худо (с) ришҳояшро метарошиданд». Ба мо [Ибни Абу Умар] гуфт, ба мо [Суфён ибни Уяйна] аз [Саъид ибни Абуаруба] аз [Кутода] аз [Ҳасан ибни Ҳилол] аз [Аммар] аз Паёмбар (с) ривоят кардааст. Абу Исо гуфт; «Дар ин боб низ аз Усмон, Оисия, Умми Салама, Анас, Ибни Абуауфа ва Абу Айюб ривоят шудааст». Абу Исо гуфт; Ман шунидам, ки Исҳоқ ибни Мансур мегуфт: Шунидам, ки Аҳмад ибни Ҳанбал мегуфт; Ибни Уяйна гуфт; Абдулкарим аз Ҳасан ибни Билол дар бораи ҳадиси таҳлил - буридани ришаш чизе нашунид.
Hadith
Imam Tirmidzi : 29
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ عَامِرِ بْنِ شَقِيقٍ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُخَلِّلُ لِحْيَتَهُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ و قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثُ عَامِرِ بْنِ شَقِيقٍ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ عُثْمَانَ قَالَ أَبُو عِيسَى و قَالَ بِهَذَا أَكْثَرُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ رَأَوْا تَخْلِيلَ اللِّحْيَةِ وَبِهِ يَقُولُ الشَّافِعِيُّ و قَالَ أَحْمَدُ إِنْ سَهَا عَنْ تَخْلِيلِ اللِّحْيَةِ فَهُوَ جَائِزٌ و قَالَ إِسْحَقُ إِنْ تَرَكَهُ نَاسِيًا أَوْ مُتَأَوِّلًا أَجْزَأَهُ وَإِنْ تَرَكَهُ عَامِدًا أَعَادَ
ба мо [Яҳё ибни Мӯсо] гуфт, ба мо [Абдурразоқ] аз [Исроил] аз [Омир ибни Шақиқ] аз [Абувоил] аз [Усмон ибни Аффон] хабар додааст, ки Паёмбар (с) ришашро буридааст». Абу Исо гуфт; «Ин ҳадис ҳасани саҳеҳ аст». Муҳаммад ибни Исмоил гуфт; «Саҳиҳтарин ҳадис дар ин боб ҳадиси «Омир ибни Сяқиқ» аз Абувоил аз Усмон аст». Абу Исо гуфт; «Ин ақидаро аксари уламои илм аз саҳобагони Паёмбар (с) ва мардуме, ки баъд аз онҳо гуфтаанд, гирифтаанд. Ин ақидаро Имом Софиъӣ низ пазируфтааст. Имом Аҳмад гуфт; 'Агар тарошидани ришашро фаромӯш кунад, хуб аст'. Дар ҳоле ки Исҳоқ гуфт; «Агар фаромӯш кард ё ба сабаби таквил тарк кунад, барояш ҳалол аст. Аммо агар қасдан тарк кунад, бояд дубора анҷом диҳад».
Hadith
Imam Tirmidzi : 30
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ مُوسَى الْأَنْصَارِيُّ حَدَّثَنَا مَعْنُ بْنُ عِيسَى الْقَزَّازُ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَسَحَ رَأْسَهُ بِيَدَيْهِ فَأَقْبَلَ بِهِمَا وَأَدْبَرَ بَدَأَ بِمُقَدَّمِ رَأْسِهِ ثُمَّ ذَهَبَ بِهِمَا إِلَى قَفَاهُ ثُمَّ رَدَّهُمَا حَتَّى رَجَعَ إِلَى الْمَكَانِ الَّذِي بَدَأَ مِنْهُ ثُمَّ غَسَلَ رِجْلَيْهِقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ مُعَاوِيَةَ وَالْمِقْدَامِ بْنِ مَعْدِي كَرِبَ وَعَائِشَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَحْسَنُ وَبِهِ يَقُولُ الشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ
ба мо [Исҳоқ ибни Мӯсо Ал-Ансорӣ] гуфт, ба мо хабар дод [Маън ибни Исо Ал-Қаззоз] гуфт, ба мо [Молик ибни Анас] аз [Амру ибни Яҳё] аз [падараш] аз [Абдуллоҳ ибни Зайд] ривоят кардааст, ки Расули Худо (с) гуфт, ки Расули Худо (с) ба пешаш молида, сарашро бо ду дасташ ба пеш мемоланд ва сарашро бо ду даст ба пеш мемоланд. Ҳарду то даруни гардан давида, пас баргардонида, ҳарду ба ҷои аввалашон баргаштанд ва пас аз он пойҳои худро шустанд». Абу Исо гуфт; «Дар ин боб таърихе аз Муовия, Миқдом ибни Маъди Кариб ва Айсия омадааст». Абу Исо гуфт; «Ҳадиси Абдуллоҳ ибни Зайд саҳеҳтарин ва беҳтарин ҳадис дар ин боб аст. Ин ақидаро Аш Сёфиъӣ, Аҳмад ва Исҳоқ гирифтаанд.
Hadith
Imam Tirmidzi : 31
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ عَنْ الرُّبَيِّعِ بِنْتِ مُعَوِّذِ ابْنِ عَفْرَاءَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَسَحَ بِرَأْسِهِ مَرَّتَيْنِ بَدَأَ بِمُؤَخَّرِ رَأْسِهِ ثُمَّ بِمُقَدَّمِهِ وَبِأُذُنَيْهِ كِلْتَيْهِمَا ظُهُورِهِمَا وَبُطُونِهِمَاقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ وَحَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ أَصَحُّ مِنْ هَذَا وَأَجْوَدُ إِسْنَادًا وَقَدْ ذَهَبَ بَعْضُ أَهْلِ الْكُوفَةِ إِلَى هَذَا الْحَدِيثِ مِنْهُمْ وَكِيعُ بْنُ الْجَرَّاحِ
ба мо [Қутайба ибни Саид] гуфт, ба мо [Бисир ибни Муфадлол] аз [Абдуллоҳ ибни Муҳаммад ибни Оқил] аз [Ар Рабиъ бинти Муаввидз ибни Афроъ] ривоят кардааст, ки Паёмбар (с) ду бор сарашро молид; Вай аз акиб cap кард, баъд ба пеш кор кард. Инчунин ҳар ду гӯш, берунӣ ва дарунӣ'. Абу Исо гуфт; «Ин ҳадис дар дараҷаи Ҳасан аст, дар ҳоле ки ҳадиси Абдуллоҳ ибни Зайд ривоят шуда, саҳеҳтар аст ва аз ин ҳадис беҳтар аст. Ва баъзе аз сокинони Куфа ба ин ҳадис амал мекунанд, ки дар миёни онҳо Вакиъ ибни Ҷарроҳ низ ҳастанд.
Hadith
Imam Tirmidzi : 32
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا بَكْرُ بْنُ مُضَرَ عَنْ ابْنِ عَجْلَانَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ عَنْ الرُّبَيِّعِ بِنْتِ مُعَوِّذِ ابْنِ عَفْرَاءَأَنَّهَا رَأَتْ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَتَوَضَّأُ قَالَتْ مَسَحَ رَأْسَهُ وَمَسَحَ مَا أَقْبَلَ مِنْهُ وَمَا أَدْبَرَ وَصُدْغَيْهِ وَأُذُنَيْهِ مَرَّةً وَاحِدَةًقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَجَدِّ طَلْحَةَ بْنِ مُصَرِّفِ بْنِ عَمْرٍو قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ الرُّبَيِّعِ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ مَسَحَ بِرَأْسِهِ مَرَّةً وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ وَبِهِ يَقُولُ جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ وَسُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ رَأَوْا مَسْحَ الرَّأْسِ مَرَّةً وَاحِدَةً حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَنْصُورٍ الْمَكِّيُّ قَال سَمِعْتُ سُفْيَانَ بْنَ عُيَيْنَةَ يَقُولُ سَأَلْتُ جَعْفَرَ بْنَ مُحَمَّدٍ عَنْ مَسْحِ الرَّأْسِ أَيُجْزِئُ مَرَّةً فَقَالَ إِي وَاللَّهِ
ба мо [Қутайба] гуфт, ба мо [Бакр ибни Мудлар] аз [Ибни Аҷлон] аз [Абдуллоҳ ибни Муҳаммад ибни Оқил] аз [Ар Рабиъ бинти Муаввидз ибни Афроъ] ривоят кардааст, ки Паёмбар (с)-ро дар ҳоли таҳорат дидааст, гуфт: «Вай як бор ба пешу пушти сараш, ду маъбад ва ду гӯшашро молид». Гуфт; «Дар ин боб низ аз Алӣ ва бобои Талҳа ибни Мушарриф ибни Амру ривоят аст. Абу Исо гуфт; Бу “Ар Раби ҳадиси” саҳиҳдир. Ва ин њадис на танњо аз як роњ ба сўи Паёмбар саллаллоҳу алайҳи ва олиҳи ва саллам ривоят шудааст, ки як бор сари худро молид. Ин ҳадисро бештари дӯстон ва афроде, ки баъд аз ӯ омадаанд, ба таври васеъ истифода мебаранд. Љаъфар ибни Муњаммад, Суфён Атс Тсаврї, Ибни Муборак, Аси Сёфиъї, Ањмад ва Исњоќ бар ин назаранд, ки молидани сари як маротиба. Мухаммад ибни Маншур Ал Маккий ба мо гуфт: Шунидам, ки Суфён ибни Уяйна мегуфт: Аз Ҷаъфар ибни Муҳаммад дар бораи қонуни масҳ кардани сар пурсидам, оё танҳо як масҳ басанда аст? Гуфт: «Бале, савганд ба Худо».
Hadith
Imam Tirmidzi : 33
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ خَشْرَمٍ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ الْحَارِثِ عَنْ حَبَّانَ بْنِ وَاسِعٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍأَنَّهُ رَأَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ وَأَنَّهُ مَسَحَ رَأْسَهُ بِمَاءٍ غَيْرِ فَضْلِ يَدَيْهِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَرَوَى ابْنُ لَهِيعَةَ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ حَبَّانَ بْنِ وَاسِعٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ وَأَنَّهُ مَسَحَ رَأْسَهُ بِمَاءٍ غَيْرِ فَضْلِ يَدَيْهِ وَرِوَايَةُ عَمْرِو بْنِ الْحَارِثِ عَنْ حَبَّانَ أَصَحُّ لِأَنَّهُ قَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ وَغَيْرِهِ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَخَذَ لِرَأْسِهِ مَاءً جَدِيدًا وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ رَأَوْا أَنْ يَأْخُذَ لِرَأْسِهِ مَاءً جَدِيدًا
ба мо [Алӣ ибни Хосирам] гуфт, ба мо нақл кард [Абдуллоҳ ибни Ваҳб] гуфт, ба мо [Амру ибни Ҳорис] аз [Ҳаббон ибни Восӣ] аз [падараш] аз [Абдуллоҳ ибни Зайд] нақл кард, ки Паёмбар (с)-ро дидааст, ки таҳорат мекард ва бо оби зиёдатӣ сарашро масҳ намекард». Абу Исо гуфт; «Ин ҳадис ҳасани саҳеҳ аст». [Ибни Лаҳия] ин ҳадисро аз [Ҳаббон ибни Восӣ], аз [падараш] ва [Абдуллоҳ ибни Зайд] ривоят кардааст, ки Паёмбар (с) таҳорат мекард ва бо обе, ки аз ду дасташ боқӣ намемонд, сарашро масҳ мебурд. Ва њадисе, ки Амр ибни Њорис аз Њаббон ривоят кардааст, сањењтар аст, зеро на танњо аз як роњ ривоят шудааст. Ин ҳадис аз Абдуллоҳ ибни Зайд ва ғайри он аст, ки Паёмбар (с) барои масҳ кардани сари худ оби нав гирифт. Ин ҳадисро бештари донишмандон ба таври густурда таҷлил мекунанд, бар ин назаранд, ки барои масҳ кардани сараш оби нав гирифтааст».
Hadith
Imam Tirmidzi : 34
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ إِدْرِيسَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَجْلَانَ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَسَحَ بِرَأْسِهِ وَأُذُنَيْهِ ظَاهِرِهِمَا وَبَاطِنِهِمَاقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ الرُّبَيِّعِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ يَرَوْنَ مَسْحَ الْأُذُنَيْنِ ظُهُورِهِمَا وَبُطُونِهِمَا
ба мо хабар дод [Ҳаннад] гуфт, ба мо [Абдулло ибни Идрис] аз [Муҳаммад ибни Аҷлон] аз [Зайд ибни Аслам] аз [Атоъ ибни Ясор] аз [Ибни Аббос] нақл кардааст; Бандагони Паёмбар (саллаллоҳу алайҳи ва олиҳи ва саллам) ба сари ӯ ва ҳар ду гӯши берунӣ ва дарун молиш карданд. Абу Исо гуфт; “Дар ин боб низ ҳадиси Ар Рабӣ ривоят шудааст”. Абу Исо боз гуфт: Ҳадиси Ибни Аббос саҳеҳ аст. Ва ин ҳадисро мутахасисони илм ба таври густурда таҷруба кардаанд, бар ин ақида ҳастанд, ки масҳ кардани ҳар ду гӯш ба берун ва дарун”.
Hadith
Imam Tirmidzi : 35
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ سِنَانِ بْنِ رَبِيعَةَ عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ قَالَتَوَضَّأَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَغَسَلَ وَجْهَهُ ثَلَاثًا وَيَدَيْهِ ثَلَاثًا وَمَسَحَ بِرَأْسِهِ وَقَالَ الْأُذُنَانِ مِنْ الرَّأْسِقَالَ أَبُو عِيسَى قَالَ قُتَيْبَةُ قَالَ حَمَّادٌ لَا أَدْرِي هَذَا مِنْ قَوْلِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوْ مِنْ قَوْلِ أَبِي أُمَامَةَ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَنَسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ لَيْسَ إِسْنَادُهُ بِذَاكَ الْقَائِمِ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ أَنَّ الْأُذُنَيْنِ مِنْ الرَّأْسِ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مَا أَقْبَلَ مِنْ الْأُذُنَيْنِ فَمِنْ الْوَجْهِ وَمَا أَدْبَرَ فَمِنْ الرَّأْسِ قَالَ إِسْحَقُ وَأَخْتَارُ أَنْ يَمْسَحَ مُقَدَّمَهُمَا مَعَ الْوَجْهِ وَمُؤَخَّرَهُمَا مَعَ رَأْسِهِ و قَالَ الشَّافِعِيُّ هُمَا سُنَّةٌ عَلَى حِيَالِهِمَا يَمْسَحُهُمَا بِمَاءٍ جَدِيدٍ
ба мо хабар дод [Қутайба] гуфт, ба мо [Ҳаммад ибни Зайд] аз [Синон ибни Рабиъа] аз [Сяҳр ибни Ҳаусяб] аз [Абу Умома] гуфт; Паёмбар саллаллоҳу алайҳи ва олиҳи ва саллам таҳорат кард, се бор рӯй ва се бор дастонашро бишӯяд, сипас сарашро молид ва гуфт: "Ду гӯш ҷузъе аз сар аст". Абу Исо гуфт; Қутайба гуфт; ки Хаммад гуфт; «Намедонам, ки ин сухани Паёмбар (с) аст ё аз Абу Умома». Абу Исо гуфт; «Дар ин боб низ њадиси Анас (р) омадааст, - гуфт боз, - ин њадис ба таркиби он мувофиќат намекунад. Ва ин ҳадисро бештари уламо аз саҳобагони Паёмбар саллаллоҳу алайҳи ва олиҳи ва саллам ва касоне, ки баъд аз онҳо ҳастанд, иқрор кардаанд, ки ҳар ду гӯш ҷузъи сар аст. Ин ақидаро Суфён Атс Цаврӣ, Ибни Муборак, Сёфиъӣ, Аҳмад ва Исҳоқ низ қабул кардаанд. Дар ҳамин ҳол, уламои дигар бар ин назаранд, ки гӯши пеш аз рӯи рӯй аст ва гӯши пушти сар аз они сар аст. Исҳоқ гуфт; 'Ман интихоб кардам, ки пешро бо рӯй ва қафоро бо сар молиш кунам'. Дар ҳоле ки Шофеъӣ гуфтааст; «Ҳарду суннат аст, ки ҳар дуро бо оби нав масҳ кард».
Hadith
Imam Tirmidzi : 36
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَهَنَّادٌ قَالَا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ أَبِي هَاشِمٍ عَنْ عَاصِمِ بْنِ لَقِيطِ بْنِ صَبِرَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا تَوَضَّأْتَ فَخَلِّلْ الْأَصَابِعَقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ وَالْمُسَتَوْرِدِ وَهُوَ ابْنُ شَدَّادٍ الْفِهْرِيُّ وَأبِي أَيُّوبَ الْأَنْصَارِيِّ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنَّهُ يُخَلِّلُ أَصَابِعَ رِجْلَيْهِ فِي الْوُضُوءِ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ قَالَ إِسْحَقُ يُخَلِّلُ أَصَابِعَ يَدَيْهِ وَرِجْلَيْهِ فِي الْوُضُوءِ وَأَبُو هَاشِمٍ اسْمُهُ إِسْمَعِيلُ بْنُ كَثِيرٍ الْمَكِّيُّ
Ба мо [Қутайба] ва [Ҳаннад] хабар доданд, гуфтанд; ба мо [Вокиъ] аз [Суфён] аз [Абу Ҳосим] аз [Ошим ибни Лоқис ибни Шабира] аз [падараш] гуфт; Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Вақте таҳорат олсангиз, бармоқларингизни буриб кетинг”, дедилар. Абу Исо гуфт; «Дар ин боб низ таърихе аз Ибни Аббос, Ал-Муставрид, яъне Ибни Сяддоди Фихрй ва Абу Айюб Ал-Ансорй оварда шудааст». Абӯисо боз гуфт: Ин ҳадис саҳеҳ аст ва мутахасисони илм ба ин ҳадис амал мекунанд, яъне байни ангуштони пой ҳангоми таҳорат. Ин андешаро Ањмад ва Исњоќ низ ќабул кардаанд. Исҳоқ гуфт; «Вақти таҳорат ангуштон ва ангуштони пойҳояшро буриш мекунад». Дар ҳамин ҳол, номи аслии Абу Ҳосим Исмоил ибни Қасир Ал Макки аст.
Hadith
Imam Tirmidzi : 37
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعِيدٍ وَهُوَ الْجَوْهَرِيُّ حَدَّثَنَا سَعْدُ بْنُ عَبْدِ الْحَمِيدِ بْنِ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ عَنْ صَالِحٍ مَوْلَى التَّوْأَمَةِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا تَوَضَّأْتَ فَخَلِّلْ بَيْنَ أَصَابِعِ يَدَيْكَ وَرِجْلَيْكَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ
ба мо [Иброҳим ибни Саид] - яъне Алҷауҳарӣ - гуфт, ба мо нақл кард [Саъд ибни Абдулҳамид ибни Ҷаъфар] гуфт, ба мо [Абдурраҳмон ибни Абӯаз Зинад] аз [Мусо ибни Уқба] аз [Солиҳ] ғуломи собиқи Ат Тавъама, аз [Ибни Аббоси] Расули Худо (с) гуфт: «Агар таҳорат кардӣ, миёни ангуштони ду даст ва ҳар ду пои худро нигоҳ дор». Абу Исо гуфт; «Ин ҳадис дар дараҷаи ҳасани ғариб аст».
Hadith
Imam Tirmidzi : 38
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ عَنْ يَزِيدَ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحُبُلِيِّ عَنْ الْمُسْتَوْرِدِ بْنِ شَدَّادٍ الْفِهْرِيِّ قَالَرَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا تَوَضَّأَ دَلَكَ أَصَابِعَ رِجْلَيْهِ بِخِنْصَرِهِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ ابْنِ لَهِيعَةَ
ба мо [Қутайба] гуфт, ба мо [Ибни Лаҳия] аз [Язид ибни Амру] аз [Абу Абдураҳмони Ҳубулӣ] аз [Мустаурид ибни Сяддод Ал-Фиҳрӣ] нақл кардааст; «Набий соллаллоҳу алайҳи васалламни таҳорат қилаётганини кўрдим ва маълум бўлдики, у зотнинг кичик ангушти билан оёқлари устидан молишади». Абу Исо гуфт; «Ин ҳадис дар дараҷаи ҳасани ғариб аст ва мо онро ҷуз аз ҳадиси Ибни Лаҳия намедонем».
Hadith
Imam Tirmidzi : 39
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَيْلٌ لِلْأَعْقَابِ مِنْ النَّارِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَعَائِشَةَ وَجَابِرٍ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَارِثِ هُوَ ابْنُ جَزْءٍ الزُّبَيْدِيُّ وَمُعَيْقِيبٍ وَخَالِدِ بْنِ الْوَلِيدِ وَشُرَحْبِيلَ ابْنِ حَسَنَةَ وَعَمْرِو بْنِ الْعَاصِ وَيَزِيدَ بْنِ أَبِي سُفْيَانَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ وَيْلٌ لِلْأَعْقَابِ وَبُطُونِ الْأَقْدَامِ مِنْ النَّارِ قَالَ وَفِقْهُ هَذَا الْحَدِيثِ أَنَّهُ لَا يَجُوزُ الْمَسْحُ عَلَى الْقَدَمَيْنِ إِذَا لَمْ يَكُنْ عَلَيْهِمَا خُفَّانِ أَوْ جَوْرَبَانِ
ба мо хабар дод [Қутайба] гуфт; ба мо [Абдул-Азиз ибни Муҳаммад] аз [Суҳайл ибни Абу Солиҳ] аз [падараш] аз [Абу Ҳурайра] ривоят кардааст, ки Паёмбар (с) фармуд: «Вой бар пошнаҳое, ки бо оби таҳорат нашустаанд, аз оташи дӯзах». Абу Исо гуфт; Дар ин боб низ аз Абдуллоҳ ибни Амру, Оисия, Ҷобир ибни Абдуллоҳ ибни Ҳорис, яъне Ибни Ҷазии Аз Зубайдӣ, Муайқиб, Холид ибни Валид, Сюрахбил ибни Ҳасана, Амру ибни Абулъош ва Язид бин ривоят шудааст. Абу Исо гуфт; «Ҳадиси Абуҳурайра ҳасан саҳеҳ аст». Аз Паёмбари Худо (с) ривоят аст, ки фармуд: Вой бар пошнаҳо ва даруни пойҳо, ки ба оби таҳорат намерасад, аз оташи ҷаҳаннам. Абу Исо гуфт; Фиқҳи ин ҳадис ин аст; агар ҳардуи онҳо хуф ва ҷӯроб напӯшанд, молидани кафи по ҷоиз нест».
Hadith
Imam Tirmidzi : 40
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ وَهَنَّادٌ وَقُتَيْبَةُ قَالُوا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ ح قَالَ و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ مَرَّةً مَرَّةًقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عُمَرَ وَجَابِرٍ وَبُرَيْدَةَ وَأبِي رَافِعٍ وَابْنِ الْفَاكِهِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ أَحْسَنُ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَصَحُّ وَرَوَى رِشْدِينُ بْنُ سَعْدٍ وَغَيْرُهُ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ الضَّحَّاكِ بْنِ شُرَحْبِيلَ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ مَرَّةً مَرَّةً قَالَ وَلَيْسَ هَذَا بِشَيْءٍ وَالصَّحِيحُ مَا رَوَى ابْنُ عَجْلَانَ وَهِشَامُ بْنُ سَعْدٍ وَسُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَعَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
ба мо [Абу Курайб] ва [Њаннад] ва [Ќутайба] гуфт, ки гуфтанд; [Вокиъ] аз [Суфён] ба мо гуфтааст. Ва аз дигар масири зикршуда; Ба мо гуфт [Муҳаммад ибни Басиёр] гуфт, ба мо хабар дод [Яҳё ибни Саъид] гуфт; ба мо [Суфён] аз [Зайд ибни Аслам] аз [Атоъ ибни Ясор] аз [Ибни Аббос] гуфт; «Пайғамбар саллаллоҳу алайҳи ва саллам як бор таҳорат мекарданд». Абу Исо гуфт; «Дар ин боб низ ҳадисҳо аз Умар, Ҷобир, Бурайда, Абу Рофиъ ва Ибни Фақиҳӣ омадааст». Абӯисо боз гуфт: Ва ҳадиси Ибни Аббос беҳтарин ва саҳеҳтарин дар ин боб аст. Рисиддин ибни Саъд ва дигарон ин ҳадисро аз Адллаҳак ибни Сираҳбил, аз Зайд ибни Аслам, аз падараш ва аз Умар ибни Хатсаб ривоят кардаанд; «Пайғамбар саллаллоҳу алайҳи ва саллам як бор таҳорат мекарданд». Пас Абу Исо гуфт; Аммо ин ҳадис дуруст нест, дар ҳоле ки саҳеҳ ҳадис аст, ки [Ибни Аҷлон], [Ҳисём ибни Саъд], [Суфён Атс-Саврӣ] ва [Абдул Азиз ибни Муҳаммад] аз [Зайд ибни Аслам], аз [Атӯъ ибни Ясор] ва аз Аббоси ибни Саллаӣ (р) ривоят кардаанд. вассалом.
