Imam Tirmidzi (الإمام الترمذي) - 3891 හදීස්
හදීස්
Imam Tirmidzi : 21
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ وَأَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ مُوسَى مَرْدَوَيْهِ قَالَا أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ أَشْعَثَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ الْحَسَنِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُغَفَّلٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى أَنْ يَبُولَ الرَّجُلُ فِي مُسْتَحَمِّهِ وَقَالَ إِنَّ عَامَّةَ الْوَسْوَاسِ مِنْهُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ رَجُلٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ مَرْفُوعًا إِلَّا مِنْ حَدِيثِ أَشْعَثَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ وَيُقَالُ لَهُ أَشْعَثُ الْأَعْمَى وَقَدْ كَرِهَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ الْبَوْلَ فِي الْمُغْتَسَلِ وَقَالُوا عَامَّةُ الْوَسْوَاسِ مِنْهُ وَرَخَّصَ فِيهِ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْهُمْ ابْنُ سِيرِينَ وَقِيلَ لَهُ إِنَّهُ يُقَالُ إِنَّ عَامَّةَ الْوَسْوَاسِ مِنْهُ فَقَالَ رَبُّنَا اللَّهُ لَا شَرِيكَ لَهُ و قَالَ ابْنُ الْمُبَارَكِ قَدْ وُسِّعَ فِي الْبَوْلِ فِي الْمُغْتَسَلِ إِذَا جَرَى فِيهِ الْمَاءُ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدَّثَنَا بِذَلِكَ أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الْآمُلِيُّ عَنْ حِبَّانَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُبَارَكِ
[අලි බින් හජර්] සහ [අහ්මද් බින් මුහම්මද් බින් මූසා මර්දාවිහ්] යන දෙදෙනාම අපට මෙසේ පැවසූහ; [අබ්දුල්ලා ඉබ්නුල් මුබාරක්] [ම'මර්] [අෂ්'අත් බින් අබ්දුල්ලා] [අල් හසන්] [අබ්දුල්ලා බින් මුගෆ්ෆාල්] ගෙන් අපට වාර්තා කර ඇත, නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් කෙනෙකු තම ස්නානයේදී මුත්රා කිරීම තහනම් කළ බවත්, ඔහු මෙසේද පැවසූ බවත්ය. ඔහු මෙසේ පැවසීය; 'මෙම පරිච්ඡේදයේ නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන්ගේ සහචරයෙකු වන 'අලයිහි ව සල්ලම්' තුමාණන්ගේ හදීසයක් ද ඇත. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය, 'මෙම හදීසය ගරිබ් - විදේශීය-, හදීසය මර්ෆු බව අපි නොදනිමු' අස්යාත් බින් අබ්දුල්ලාගේ හදීසය හැර, ඔහු අස්යාත් අල් අ'මා ලෙසද හැඳින්වේ'. සමහර විද්යාඥයන් නාන කාමරවල මුත්රා කිරීම ප්රතික්ෂේප කරන බව ඔවුහු පවසති; 'සාමාන්යයෙන් සැකයන් ඔහුගෙන් පැමිණියේය'. තවද මෙම නඩුවේදී සහනයක් ලබා දුන් සමහර විද්යාත්මක විද්වතුන් අතර ඉබ්නු සිරින් ද වූහ. "ඇත්ත වශයෙන්ම, කනස්සල්ල සාමාන්යයෙන් පැමිණෙන්නේ ඔහුගෙන්" යැයි ඔහුට පැවසූ විට, ඔහු පිළිතුරු දුන්නේ, "අපගේ රබ් අල්ලාහ් ය, ඔහුට සහකරුවෙකු නැත" යනුවෙනි. ඉබ්නුල් මුබාරක් මෙසේ පැවසීය; "ජලය ගලා යන විට නාන තටාකවල මුත්රා කිරීමට අවසර ඇත". අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; "මෙය අපට පවසා ඇත්තේ හිබ්බාන්හි අහමඩ් බින් අබ්දා අල් අමුලි විසිනි, අබ්දුල්ලා බින් අල් මුබාරක්ගෙන්".
හදීස්
Imam Tirmidzi : 22
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَوْلَا أَنْ أَشُقَّ عَلَى أُمَّتِي لَأَمَرْتُهُمْ بِالسِّوَاكِ عِنْدَ كُلِّ صَلَاةٍقَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَقَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَحَدِيثُ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَزَيْدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كِلَاهُمَا عِنْدِي صَحِيحٌ لِأَنَّهُ قَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَذَا الْحَدِيثُ وَحَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ إِنَّمَا صَحَّ لِأَنَّهُ قَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ وَأَمَّا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ فَزَعَمَ أَنَّ حَدِيثَ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ أَصَحُّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ وَعَلِيٍّ وَعَائِشَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَحُذَيْفَةَ وَزَيْدِ بْنِ خَالِدٍ وَأَنَسٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَابْنِ عُمَرَ وَأُمِّ حَبِيبَةَ وَأَبِي أُمَامَةَ وَأَبِي أَيُّوبَ وَتَمَّامِ بْنِ عَبَّاسٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ حَنْظَلَةَ وَأُمِّ سَلَمَةَ وَوَاثِلَةَ بْنِ الْأَسْقَعِ وَأَبِي مُوسَى
"මගේ ජනතාවට බරක් නොවන්නේ නම්, ඔවුන් සෑම විටම යාච්ඤා කරන සෑම අවස්ථාවකම සිවාක් කිරීමට මම ඔවුන්ට අණ කරමි" යනුවෙන් රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් මහතා අපට [අබු කුරෙයිබ්] පැවසූ බව අපට [අබ්දා බින් සුලෙයිමාන්] පැවසූ බව අපට [අබු හුරෙයිරා] පැවසූ බව අපට [අබු හුරෙයිරා] පැවසූ බව ඔහු පැවසීය. "මෙම හදීසය [මුහම්මද් බින් ඉෂාක්] විසින් [මුහම්මද් බින් ඉබ්රාහිම්] විසින්, [අබු සලාමා] විසින් [සයිද් බින් කාලිඩ්] විසින්, නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් විසින් විස්තර කරන ලදී." සහ අබු හුරෙයිරා සහ සයිද් බින් කාලිඩ් විසින් නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් විසින් විස්තර කරන ලද හදීසය, මගේ මතය අනුව දෙකම සත්ය වේ." මක්නිසාද යත් හදීසය එක් මාර්ගයකින් පමණක් නොව, නබි ෂල්ලාහු අලෙයිහි ව සල්ලාම් තුමාගෙන් අබු හුරෙයිරාගෙන් පමණක් නොව, වෙනත් මාර්ග වලින්ද ප්රකාශ කර ඇති බැවින්, අබු හුරෙයිරා විසින් විස්තර කරන ලද හදීසය සත්ය වේ. මුහම්මද් බින් ඉස්මායිල් ප්රකාශ කරන අතර, සයිද් බින් කාලිඩ්ගෙන් ප්රකාශ කරන ලද අබු සලාමාගේ හදීස් වඩාත් සත්ය වේ. අබු ඊසා පැවසුවේ; මෙම පරිච්ඡේදයේ අබු බකර් අෂ් ෂිද්දික්, අලි, අයිෂා, ඉබ්නු අබ්බාස්, හුඩ්සයිෆා, සයිද් බින් කාලිඩ්, අනස්, අබ්දුල්ලාහ් බින් අම්රු, ඉබ්නු උමර්, උම් හබිබා, අබු අයුබ්, තමම් බින් අබ්බාස්, උ හංද් අබ්දුල්ලාහ්, වබ් හන්ද් අබ්දුල්ලාහ්, වබ් හන්ද් අබ්දුල්ලාහ් යන අයගේ ආඛ්යාන ද ඇත. අස්කා සහ අබු මූසා.
හදීස්
Imam Tirmidzi : 23
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَقَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ الْجُهَنِيِّ قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَوْلَا أَنْ أَشُقَّ عَلَى أُمَّتِي لَأَمَرْتُهُمْ بِالسِّوَاكِ عِنْدَ كُلِّ صَلَاةٍ وَلَأَخَّرْتُ صَلَاةَ الْعِشَاءِ إِلَى ثُلُثِ اللَّيْلِقَالَ فَكَانَ زَيْدُ بْنُ خَالِدٍ يَشْهَدُ الصَّلَوَاتِ فِي الْمَسْجِدِ وَسِوَاكُهُ عَلَى أُذُنِهِ مَوْضِعَ الْقَلَمِ مِنْ أُذُنِ الْكَاتِبِ لَا يَقُومُ إِلَى الصَّلَاةِ إِلَّا أُسْتَنَّ ثُمَّ رَدَّهُ إِلَى مَوْضِعِهِ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
[හන්නාද්] අපට පවසා ඇත, [අබ්දා බින් සුලෙයිමාන්] [මුහම්මද් බින් ඉස්හාක්] [මුහම්මද් බින් ඉබ්රාහිම්] [අබු සලාමා] [සයිද් බින් කාලිඩ් අල් ජුහානි] ගෙන් අපට පවසා ඇත ඔහු මෙසේ පැවසීය; රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් මෙසේ පවසනු මට ඇසිණි: 'මගේ උම්මාට එය බරක් නොවන්නේ නම්, ඔවුන් යාච්ඤා කරන සෑම අවස්ථාවකම මම ඔවුන්ට සිවාක් කිරීමට අණ කරන්නෙමි, තවද මම රාත්රියේ තුනෙන් එකක් ඉෂා සලාතය අවසන් කරන්නෙමි'. ඔහු මෙසේ පැවසීය; 'සයිද් බින් කාලිඩ් පල්ලියේ සලාතයට සහභාගී විය, ඔහුගේ සිවාක් සෑම විටම ලේඛකයෙකුගේ කනේ ඇති ආකාරයටම ඔහුගේ කනේ තිබියදී, ඔහු මුලින්ම සිවාක් කරන තුරු සලාතයට නැඟුණේ නැත. ඉන්පසු ඔහු එය නැවත එහි ස්ථානයේ තැබීය'. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'මෙම හදීසය හසන් සත්යයි.'
හදීස්
Imam Tirmidzi : 24
حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ أَحْمَدُ بْنُ بَكَّارٍ الدِّمَشْقِيُّ يُقَالُ هُوَ مِنْ وَلَدِ بُسْرِ بْنِ أَرْطَاةَ صَاحِبِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ عَنْ الْأَوْزَاعِيِّ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيِّبِ وَأَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا اسْتَيْقَظَ أَحَدُكُمْ مِنْ اللَّيْلِ فَلَا يُدْخِلْ يَدَهُ فِي الْإِنَاءِ حَتَّى يُفْرِغَ عَلَيْهَا مَرَّتَيْنِ أَوْ ثَلَاثًا فَإِنَّهُ لَا يَدْرِي أَيْنَ بَاتَتْ يَدُهُوَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عُمَرَ وَجَابِرٍ وَعَائِشَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ قَالَ الشَّافِعِيُّ وَأُحِبُّ لِكُلِّ مَنْ اسْتَيْقَظَ مِنْ النَّوْمِ قَائِلَةً كَانَتْ أَوْ غَيْرَهَا أَنْ لَا يُدْخِلَ يَدَهُ فِي وَضُوئِهِ حَتَّى يَغْسِلَهَا فَإِنْ أَدْخَلَ يَدَهُ قَبْلَ أَنْ يَغْسِلَهَا كَرِهْتُ ذَلِكَ لَهُ وَلَمْ يُفْسِدْ ذَلِكَ الْمَاءَ إِذَا لَمْ يَكُنْ عَلَى يَدِهِ نَجَاسَةٌ و قَالَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ إِذَا اسْتَيْقَظَ مِنْ النَّوْمِ مِنْ اللَّيْلِ فَأَدْخَلَ يَدَهُ فِي وَضُوئِهِ قَبْلَ أَنْ يَغْسِلَهَا فَأَعْجَبُ إِلَيَّ أَنْ يُهْرِيقَ الْمَاءَ و قَالَ إِسْحَقُ إِذَا اسْتَيْقَظَ مِنْ النَّوْمِ بِاللَّيْلِ أَوْ بِالنَّهَارِ فَلَا يُدْخِلْ يَدَهُ فِي وَضُوئِهِ حَتَّى يَغْسِلَهَا
අපි [අබුල් වලීද් අහමඩ් බින් බක්කර් අද් දිමාස්කි] තුමාට පවසා ඇත්තේ ඔහු නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාගේ මිතුරෙකු වන බුස්ර් බින් අර්තාහ්ගේ පුත්රයා බව යමෙක් පැවසූ බවයි. ඔහු මෙසේ පැවසීය; [අල් අවුසායි] [අස් සුහ්රි] [සයිද් ඉබ්නුල් මුසයියාබ්] තුමාගෙන් සහ [අබු හුරයිරා] [අබු සලාමා] තුමාගෙන් [අල් වලීද් බින් මුස්ලිම්] තුමා නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාගෙන් අපට පවසා ඇත්තේ, ඔහු මෙසේ පැවසීය: 'ඔබගෙන් කෙනෙකු නින්දෙන් අවදි වුවහොත්, ඔහු තම අත රාත්රිය ගත කළේ කොහේදැයි ඔහු නොදන්නා බැවින්, ඔහු දෙවරක් හෝ තුන් වරක් තම අතට වතුර වත් කරන තුරු තම අත භාජනයකට නොතබන්න'. මෙම පරිච්ඡේදයේ ඉබ්නු උමර්, ජාබිර් සහ අයිසියාහ්ගේ ඉතිහාසයන් ද ඇත. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'මෙම හදීසය හසන් සත්යයකි. අෂ් සයෆි මෙසේ පැවසීය; "නින්දෙන් අවදි වන ඕනෑම කෙනෙකුට, එය නින්දක් හෝ වෙනත් දෙයක් වේවා, ඔහු මුලින්ම වතුරෙන් සෝදා ගන්නා තුරු ශෝධනය සඳහා අත නොතැබීම මම කැමතියි, සහ මුලින්ම සේදීමට පෙර එය දැමීමට කිසිවෙකු අකමැතියි. එය ඔහුගේ අතේ අපිරිසිදුකමක් නොමැති තාක් කල් ජලයේ සංශුද්ධතාවයට හානි නොකරයි." අහමඩ් බින් හන්බල් පැවසීය: "යමෙකු රාත්රියේ අවදි වී එය සේදීමට පෙර ශෝධනය සඳහා වතුරේ අත තැබුවහොත්, ඔහු ජලය ඉවතට විසි කළහොත් එය මා පුදුමයට පත් කරනු ඇත." තවද ඉෂාක් මෙසේ පැවසීය: "යමෙකු රාත්රියේ හෝ දිවා කාලයේදී අවදි වුවහොත්, ඔහු එය සෝදා ගන්නා තුරු ශෝධනය සඳහා වතුරේ අත නොතැබිය යුතුය."
හදීස්
Imam Tirmidzi : 25
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ وَبِشْرُ بْنُ مُعَاذٍ الْعَقَدِيُّ قَالَا حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ حَرْمَلَةَ عَنْ أَبِي ثِفَالٍ الْمُرِّيِّ عَنْ رَبَاحِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي سُفْيَانَ بْنِ حُوَيْطِبٍ عَنْ جَدَّتِهِ عَنْ أَبِيهَا قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَا وُضُوءَ لِمَنْ لَمْ يَذْكُرْ اسْمَ اللَّهِ عَلَيْهِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَأَبِي سَعِيدٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَسَهْلِ بْنِ سَعْدٍ وَأَنَسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى قَالَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ لَا أَعْلَمُ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثًا لَهُ إِسْنَادٌ جَيِّدٌ و قَالَ إِسْحَقُ إِنْ تَرَكَ التَّسْمِيَةَ عَامِدًا أَعَادَ الْوُضُوءَ وَإِنْ كَانَ نَاسِيًا أَوْ مُتَأَوِّلًا أَجْزَأَهُ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ أَحْسَنُ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثُ رَبَاحِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَرَبَاحُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ جَدَّتِهِ عَنْ أَبِيهَا وَأَبُوهَا سَعِيدُ بْنُ زَيْدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ نُفَيْلٍ وَأَبُو ثِفَالٍ الْمُرِّيُّ اسْمُهُ ثُمَامَةُ بْنُ حُصَيْنٍ وَرَبَاحُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ هُوَ أَبُو بَكْرِ بْنُ حُوَيْطِبٍ مِنْهُمْ مَنْ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ فَقَالَ عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ حُوَيْطِبٍ فَنَسَبَهُ إِلَى جَدِّهِ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْحُلْوَانِيُّ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ عَنْ يَزِيدَ بْنِ عِيَاضٍ عَنْ أَبِي ثِفَالٍ الْمُرِّيِّ عَنْ رَبَاحِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي سُفْيَانَ بْنِ حُوَيْطِبٍ عَنْ جَدَّتِهِ بِنْتِ سَعِيدِ بْنِ زَيْدٍ عَنْ أَبِيهَا عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَهُ
[නෂ්ර් බින් අලි අල් ජහ්ද්ලාමි] සහ [බිසීර් බින් මුඅද්ස් අල් අකාඩි] අපට පවසා ඇත; [අබ්දුර් රහ්මාන් බින් හර්මලා] වෙතින් [අබු ත්සිෆාල් අල් මුර්රි] වෙතින් [රබා බින් අබ්දුර් රහ්මාන් බින් අබු සුෆියාන් බින් හුවයිතිබ්] වෙතින් [ඔහුගේ පියා] වෙතින් [ඔහුගේ ආච්චි] වෙතින් [ඔහුගේ පියා] ඔහු මෙසේ පැවසීය: රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් මෙසේ පවසනු මම අසා ඇත්තෙමි: 'අල්ලාහ්ගේ නම සඳහන් නොකරන අයට - වන්ධ්යාකරණය සිදු කරන විට - වන්ධ්යාකරණය සිදු නොකෙරේ'. ඔහු මෙසේ පැවසීය; 'මෙම පරිච්ඡේදයේ අයිසියා, අබු සායිද්, අබු හුරෙයිරා, සහ්ල් බින් සාද් සහ අනස් යන අයගේ කථා ද ඇත'. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'ඉමාම් අහමඩ් බින් හම්බාල් මෙසේ පැවසීය; 'මෙම පරිච්ඡේදයේ ජයිද් සනද් - හොඳ- ඇති හදීසයක් මම නොදනිමි'. ඉෂාක් මෙසේ පැවසීය; 'ඔහු හිතාමතාම බාස්මලාව පාරායනය කිරීමෙන් වැළකී සිටියහොත්, ඔහු තම ශෝකය නැවත කළ යුතුය, නමුත් ඔහු අමතක කළහොත් හෝ අර්ථ නිරූපණය නිසා ඔහුගේ ශෝකය තවමත් වලංගු වේ'. මුහම්මද් බින් ඉස්මයිල් පැවසීය; 'මෙම පරිච්ඡේදයේ හොඳම හදීසය රබා බින් අබ්දුර් රහ්මාන්ගේ හදීසයයි'. අබු ඊසා පැවසීය; 'රබා බින් අබ්දුර් රහ්මාන් ඔහුගේ ආච්චිගෙන්, ඔහුගේ පියාගෙන් විස්තර කළේය. ඔහුගේ පියාගේ නම සයිද් බින් සයිද් බින් අම්රු බින් නුෆයිල් වූ අතර, අබු ත්සිෆාල් අල් මුරිගේ නම සුමමා බින් හුෂයින් වූ අතර, රබා බින් අබ්දුර් රහ්මාන්ගේ නම අබු බකර් බින් හුවයිතිබ් විය. ඔවුන් අතර මෙම හදීසය විස්තර කළ අයෙක් සිටියේය, පසුව ඔහු මෙසේ පැවසීය; 'අබු බකර් බින් හුවයිතිබ්ගෙන්', පසුව ඔහු එය ඔහුගේ සීයාට ආරෝපණය කළේය'. [අල් හසන් බින් අලි අල් හුල්වානි] අපට පවසා ඇත, [යාසිඩ් බින් හරුන්] [අබු සිෆාල් අල් මුරි] වෙතින් [රබාහ් බින් අබ්දුර්රහ්මාන් බින් අබු සුෆියාන් බින් හුවයිතිබ්] වෙතින් [ඔහුගේ ආච්චි බින්ත් සායිද්] තුමාගෙන් [යසීඩ් බින් ඉයාඩ්ල්] සිට [යසීඩ් බින් හරුන්] අපට පවසා ඇත. 'අලයිහි වසල්ලම් සමාන හදීසයක් සමඟ'.
හදීස්
Imam Tirmidzi : 26
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ وَجَرِيرٌ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ هِلَالِ بْنِ يَسَافٍ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ قَيْسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا تَوَضَّأْتَ فَانْتَثِرْ وَإِذَا اسْتَجْمَرْتَ فَأَوْتِرْقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عُثْمَانَ وَلَقِيطِ بْنِ صَبِرَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَالْمِقْدَامِ بْنِ مَعْدِي كَرِبَ وَوَائِلِ بْنِ حُجْرٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ سَلَمَةَ بْنِ قَيْسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَاخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِيمَنْ تَرَكَ الْمَضْمَضَةَ وَالِاسْتِنْشَاقَ فَقَالَتْ طَائِفَةٌ مِنْهُمْ إِذَا تَرَكَهُمَا فِي الْوُضُوءِ حَتَّى صَلَّى أَعَادَ الصَّلَاةَ وَرَأَوْا ذَلِكَ فِي الْوُضُوءِ وَالْجَنَابَةِ سَوَاءً وَبِهِ يَقُولُ ابْنُ أَبِي لَيْلَى وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ و قَالَ أَحْمَدُ الِاسْتِنْشَاقُ أَوْكَدُ مِنْ الْمَضْمَضَةِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَالَتْ طَائِفَةٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ يُعِيدُ فِي الْجَنَابَةِ وَلَا يُعِيدُ فِي الْوُضُوءِ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَبَعْضِ أَهْلِ الْكُوفَةِ وَقَالَتْ طَائِفَةٌ لَا يُعِيدُ فِي الْوُضُوءِ وَلَا فِي الْجَنَابَةِ لِأَنَّهُمَا سُنَّةٌ مِنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَا تَجِبُ الْإِعَادَةُ عَلَى مَنْ تَرَكَهُمَا فِي الْوُضُوءِ وَلَا فِي الْجَنَابَةِ وَهُوَ قَوْلُ مَالِكٍ وَالشَّافِعِيِّ فِي آخِرَةٍ
[කුටයිබා බින් සයිද්] අපට පවසා ඇත, [මන්සූර්] වෙතින් [හිලාල් බින් යසාෆ්] වෙතින් [සලාමා බින් කයිස්] අපට පවසා ඇත [හම්මාඩ් බින් සයිද්] සහ [ජරීර්] අපට පවසා ඇත ඔහු මෙසේ පැවසීය; රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් මෙසේ පැවසීය: 'ඔබ වන්ධ්යාකරණය කරන්නේ නම් ඔබේ නාසයට වතුර දමන්න, ඔබ ඉස්තිජ්මර් කරන්නේ නම් එය ඔත්තේ සංඛ්යාවකින් කරන්න'. මෙම පරිච්ඡේදයේ උස්මාන්, ලකිත් බින් ෂබ්රා, ඉබ්නු අබ්බාස්, අල් මිග්දම් බින් මාදි කරිබ්, වයිල් බින් හුජ්ර් සහ අබු හුරෙයිරා යන අයගේ ඉතිහාසයන් ද ඇත'. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'සලාමා බින් කයිස්ගේ හදීසය හසාන් සත්ය වේ. උගුර සේදීම සහ ඉස්තින්සියාක් අතහැර දමන පුද්ගලයින් පිළිබඳ නීතිය සම්බන්ධයෙන් විද්යාත්මක විශේෂඥයින් ඔවුන්ගේ මතවල වෙනස් වේ. සමහර කණ්ඩායම් පවසන්නේ; 'යමෙකු සලාතය ඉටු කරන තුරු එය අත්හැරියහොත්, ඔහු සලාතය නැවත කළ යුතුය.' ජනාබාවෙන් පසු එය පිරිසිදු කිරීම සහ ගුස්ල් සඳහා අදාළ වන බව ඔවුන් තර්ක කරයි. මෙම මතය දරන අය ඉබ්නු අබු ලයිලා, අබ්දුල්ලා ඉබ්නුල් මුබාරක්, අහමඩ් සහ ඉෂාක් ය. මේ අතර, අහමඩ් තර්ක කරන්නේ ඉස්තින්ෂාක් සිදු කිරීම පිරිසිදු කිරීමේදී වඩාත් අවධාරණය කරන බවයි. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය: 'තවත් සමහර විද්වතුන්ගේ මතය වන්නේ එය පිරිසිදු කිරීමේදී නොව ජුනුබ් තත්වයකදී අදාළ වන බවයි.' මෙය සුෆියාන් අට්ස් ත්සෞරි සහ කුෆාහි සමහර ජනයාගේ මතයයි. තවත් සමහර විද්වතුන් පවසන්නේ එය පිරිසිදු කිරීම සහ ජුනුබ් සඳහා අදාළ නොවන බවයි, මන්ද දෙකම සුන්නාහ් කාරණා වන බැවින් ඒවා ඉවත් කරන කෙනෙකුට ඒවා නැවත කිරීමට බැඳීමක් නොමැත. කෞල් ජදීඩ් සම්බන්ධයෙන් මලික්, අෂ්-ෂාෆිගේ මතය මෙයයි.
හදීස්
Imam Tirmidzi : 27
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُوسَى الرَّازِيُّ حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ قَالَرَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَضْمَضَ وَاسْتَنْشَقَ مِنْ كَفٍّ وَاحِدٍ فَعَلَ ذَلِكَ ثَلَاثًاقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ وَقَدْ رَوَى مَالِكٌ وَابْنُ عُيَيْنَةَ وَغَيْرُ وَاحِدٍ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى وَلَمْ يَذْكُرُوا هَذَا الْحَرْفَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَضْمَضَ وَاسْتَنْشَقَ مِنْ كَفٍّ وَاحِدٍ وَإِنَّمَا ذَكَرَهُ خَالِدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ وَخَالِدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ ثِقَةٌ حَافِظٌ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ الْمَضْمَضَةُ وَالِاسْتِنْشَاقُ مِنْ كَفٍّ وَاحِدٍ يُجْزِئُ و قَالَ بَعْضُهُمْ تَفْرِيقُهُمَا أَحَبُّ إِلَيْنَا و قَالَ الشَّافِعِيُّ إِنْ جَمَعَهُمَا فِي كَفٍّ وَاحِدٍ فَهُوَ جَائِزٌ وَإِنْ فَرَّقَهُمَا فَهُوَ أَحَبُّ إِلَيْنَا
[යාහ්යා බින් මූසා] අපට පවසා ඇත, [ඉබ්රාහිම් බින් මූසා අර් රාසි] අපට පවසා ඇත, [අම්රු බින් යාහ්යා] වෙතින් [ඔහුගේ පියා] වෙතින් [අබ්දුල්ලා බින් සයිද්] වෙතින් [කාලිඩ් බින් අබ්දුල්ලා] අපට පවසා ඇත; 'මම නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන් තම මුඛයෙන් උගුරක් ගසාගෙන එක් අත්ලකින් නාසයට වතුර දමනු දුටුවෙමි, ඔහු මෙය තුන් වරක් කළේය'. තවද මෙම පරිච්ඡේදයේ අබ්දුල්ලා බින් අබ්බාස්ගෙන් කතාවක් ඇත'. අබු ඊසා පැවසීය; 'අබ්දුල්ලා බින් සයිද්ගේ හදීසය හසන් ගරිබ් උපාධියේ හදීසයකි. මෙම හදීසය [මලික්] සහ [ඉබ්නු උයෙයිනා] මෙන්ම [අම්රු බින් යාහ්යා] විසින් ද විස්තර කරන ලදී, නමුත් ඔවුන් 'නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තම මුඛයෙන් උගුරක් ගසාගෙන එක් අතකින් නාසයට වතුර දැමූ' ලෆඩ්ස් ගැන සඳහන් කළේ නැත. කෙසේ වෙතත්, එසේ පැවසූ පුද්ගලයා කාලිඩ් බින් අබ්දුල්ලා ය. හදීස් විද්වතුන්ට අනුව, කාලිඩ් බින් අබ්දුල්ලා යනු කටපාඩම් කිරීමේ විශාල හැකියාවක් ඇති විශ්වාසවන්ත මිනිසෙකි. සමහර විද්වතුන්ගේ මතය වන්නේ එක් අතකින් උගුර කටපාඩම් කර නාසයට ජලය ආශ්වාස කිරීම වලංගු බවයි. කෙසේ වෙතත්, තවත් සමහරු පවසන්නේ, "ඒ දෙක වෙන් කිරීම අපට වඩාත් සුදුසුය" යනුවෙනි. අෂ්-ෂාෆි පැවසුවේ, "ඔහු ඒවා එක් අතකින් එකතු කළහොත් එය වලංගු වේ, නමුත් ඔහු ඒවා වෙන් කළහොත් එය අපට වඩාත් සුදුසුය."
හදීස්
Imam Tirmidzi : 28
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ عَبْدِ الْكَرِيمِ بْنِ أَبِي الْمُخَارِقِ أَبِي أُمَيَّةَ عَنْ حَسَّانَ بْنِ بِلَالٍ قَالَرَأَيْتُ عَمَّارَ بْنَ يَاسِرٍ تَوَضَّأَ فَخَلَّلَ لِحْيَتَهُ فَقِيلَ لَهُ أَوْ قَالَ فَقُلْتُ لَهُ أَتُخَلِّلُ لِحْيَتَكَ قَالَ وَمَا يَمْنَعُنِي وَلَقَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُخَلِّلُ لِحْيَتَهُحَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ حَسَّانَ بْنِ بِلَالٍ عَنْ عَمَّارٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عُثْمَانَ وَعَائِشَةَ وَأُمِّ سَلَمَةَ وَأَنَسٍ وَابْنِ أَبِي أَوْفَى وَأَبِي أَيُّوبَ قَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت إِسْحَقَ بْنَ مَنْصُورٍ يَقُولُ سَمِعْتُ أَحْمَدَ بْنَ حَنْبَلٍ قَالَ قَالَ ابْنُ عُيَيْنَةَ لَمْ يَسْمَعْ عَبْدُ الْكَرِيمِ مِنْ حَسَّانَ بْنِ بِلَالٍ حَدِيثَ التَّخْلِيلِ
[ඉබ්නු අබු උමර්] අපට පවසා ඇත, [අබ්දුල් කරීම් බින් අබු අල් මුඛරික් අබු උමයියා] [හසන් බින් හිලාල්] ගෙන් [සුෆ්යාන් බින් උයෙයිනා] අපට පවසා ඇත ඔහු මෙසේ පැවසීය: 'මම [අමර් බින් යසීර්] ඔහුගේ රැවුල ඇදගෙන සිටියදී ශෝධනය කරන ආකාරය දුටුවෙමි, පසුව ඔහුගෙන් ඇසුවෙමි, නැතහොත් ඔහු මෙසේ පැවසීය; මම ඔහුගෙන් ඇසුවෙමි, 'ඔබ ඔබේ රැවුල කපන්නේ ඇයි?' ඔහු පිළිතුරු දුන්නේය, 'අල්ලාහ්ගේ දූතයා (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් ඔහුගේ රැවුල අවුල් කරන බව මම දුටුවද, මට බාධා කරන්නේ කුමක්ද'. [ඉබ්නු අබු උමර්] අපට පවසා ඇත, [සයිද් බින් අබු අරුබා] ගෙන් [කෝටාදා] ගෙන් [හසන් බින් හිලාල්] ගෙන් [අම්මාර්] ගෙන් [සයිද් බින් අබු අරුබා] ගෙන් [සුෆ්යාන් බින් උයෙයිනා] අපට පවසා ඇත හදීස් පිළිබඳව. අබු ඊසා පැවසීය; "මෙම පරිච්ඡේදයේ උස්මාන්, අයිසියා, උම් සලාමා, අනස්, ඉබ්නු අබු අවුෆා සහ අබු අයුබ් යන අයගේ විස්තර ද ඇත. අබු ඊසා පැවසුවේ; ඉෂාක් බින් මන්සූර් පවසනු මට ඇසිණි. අහමඩ් බින් හන්බල් කියනු මට ඇසිණි. ඉබ්නු උයයිනා මෙසේ පැවසීය. 'අබ්දුල් කරීම් ටහ්ලිල් හදීස් - රැවුල කැපීම- ගැන හසන් බින් බිලාල්ගෙන් අසා නැත.
හදීස්
Imam Tirmidzi : 29
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ عَامِرِ بْنِ شَقِيقٍ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُخَلِّلُ لِحْيَتَهُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ و قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثُ عَامِرِ بْنِ شَقِيقٍ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ عُثْمَانَ قَالَ أَبُو عِيسَى و قَالَ بِهَذَا أَكْثَرُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ رَأَوْا تَخْلِيلَ اللِّحْيَةِ وَبِهِ يَقُولُ الشَّافِعِيُّ و قَالَ أَحْمَدُ إِنْ سَهَا عَنْ تَخْلِيلِ اللِّحْيَةِ فَهُوَ جَائِزٌ و قَالَ إِسْحَقُ إِنْ تَرَكَهُ نَاسِيًا أَوْ مُتَأَوِّلًا أَجْزَأَهُ وَإِنْ تَرَكَهُ عَامِدًا أَعَادَ
[යාහ්යා බින් මූසා] අපට පවසා ඇත, [අබ්දුර්රසාක්] [ඊශ්රායෙල්] [අමීර් බින් ෂකීක්] [අබු වයිල්] [උස්මාන් බින් 'අෆ්ෆාන්] වෙතින් [අබ්දුර්රසාක්] අපට පවසා ඇත. නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන් තම රැවුල කැපූ බව. අබු ඊසා පැවසීය; 'මෙම හදීසය සත්ය වේ.' මුහම්මද් බින් ඉස්මායිල් පැවසීය; 'මෙම පරිච්ඡේදයේ වඩාත්ම සත්ය හදීසය වන්නේ 'අබු වයිල් උත්මාන් වෙතින් අබු වයිල් වෙතින් අමීර් බින් සියාකික්' යන හදීසයයි. අබු ඊසා පැවසීය; 'මෙම මතය නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන්ගේ සහචරයින්ගෙන් සහ ඔවුන්ගෙන් පසුව එසේ පැවසූ පුද්ගලයින්ගෙන් බොහෝ විද්යාත්මක විද්වතුන් විසින් ගනු ලැබීය. මෙම මතය ඉමාම් සියාෆි විසින් ද ගනු ලැබීය. ඉමාම් අහමඩ් පැවසීය; 'ඔහු තම රැවුල කැපීමට අමතක කළහොත් එය හොඳයි'. ඉෂාක් පැවසූ අතර; "ඔහු එය අමතක වීම නිසා හෝ වැරදි අර්ථකථනයක් නිසා අත්හැරියොත්, එය ඔහුට වලංගු වේ. කෙසේ වෙතත්, ඔහු එය හිතාමතාම අත්හැරියොත්, ඔහු එය නැවත කළ යුතුය."
හදීස්
Imam Tirmidzi : 30
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ مُوسَى الْأَنْصَارِيُّ حَدَّثَنَا مَعْنُ بْنُ عِيسَى الْقَزَّازُ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَسَحَ رَأْسَهُ بِيَدَيْهِ فَأَقْبَلَ بِهِمَا وَأَدْبَرَ بَدَأَ بِمُقَدَّمِ رَأْسِهِ ثُمَّ ذَهَبَ بِهِمَا إِلَى قَفَاهُ ثُمَّ رَدَّهُمَا حَتَّى رَجَعَ إِلَى الْمَكَانِ الَّذِي بَدَأَ مِنْهُ ثُمَّ غَسَلَ رِجْلَيْهِقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ مُعَاوِيَةَ وَالْمِقْدَامِ بْنِ مَعْدِي كَرِبَ وَعَائِشَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَحْسَنُ وَبِهِ يَقُولُ الشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ
අල්ලාහ්ගේ දූතයා (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් තම හිස අත් දෙකෙන්ම පිරිමැද්ද බවත්, අත් දෙකම ඉදිරියට සහ පසුපසට ගෙන ගිය බවත්, හිසේ ඉදිරිපසින් පටන් ගෙන දෙකම බෙල්ලේ බෙල්ල දක්වා දිව ගිය බවත්, පසුව ඔවුන් දෙදෙනා ඔවුන්ගේ මුල් ස්ථානයට ආපසු ගිය බවත්, පසුව ඔවුන් තම පාද සෝදා ගත් බවත් අපට පවසා ඇත [ඉෂාක් බින් මූසා අල් අන්සාරි] අපට පවසා ඇත [මාන් බින් ඊසා අල් කසාස්] අපට පවසා ඇත [මලික් බින් අනස්] [ඔහුගේ පියා] [අබ්දුල්ලා බින් සයිද්] තුමා අපට පවසා ඇත. අබ්දුල්ලාහ් බින් සයිද් තුමා අත් දෙකෙන්ම තම හිස පිරිමැද්ද බවත්, අත් දෙකම ඉදිරියට සහ පසුපසට ගෙන ගිය බවත්, ඔහුගේ හිසේ ඉදිරිපසින් පටන් ගෙන දෙකම බෙල්ලේ බෙල්ල දක්වා දිව ගිය බවත්, පසුව ඔවුන් දෙදෙනා ඔවුන්ගේ මුල් ස්ථානයට ආපසු ගිය බවත්, පසුව ඔවුන් තම පාද සෝදා ගත් බවත්ය. අබු ඊසා පැවසීය; 'මෙම පරිච්ඡේදයේ මුආවියා, අල් මික්දම් බින් මාදි කරිබ් සහ අයිසියාගෙන් ඉතිහාසයක් ඇත'. අබු ඊසා පැවසීය; 'අබ්දුල්ලා බින් සයිද්ගේ හදීසය මෙම පරිච්ඡේදයේ වඩාත්ම සත්ය සහ හොඳම හදීසයයි. මෙම මතය අෂ් සියාෆි, අහමඩ් සහ ඉෂාක් විසින් ගනු ලැබීය'.
හදීස්
Imam Tirmidzi : 31
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ عَنْ الرُّبَيِّعِ بِنْتِ مُعَوِّذِ ابْنِ عَفْرَاءَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَسَحَ بِرَأْسِهِ مَرَّتَيْنِ بَدَأَ بِمُؤَخَّرِ رَأْسِهِ ثُمَّ بِمُقَدَّمِهِ وَبِأُذُنَيْهِ كِلْتَيْهِمَا ظُهُورِهِمَا وَبُطُونِهِمَاقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ وَحَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ أَصَحُّ مِنْ هَذَا وَأَجْوَدُ إِسْنَادًا وَقَدْ ذَهَبَ بَعْضُ أَهْلِ الْكُوفَةِ إِلَى هَذَا الْحَدِيثِ مِنْهُمْ وَكِيعُ بْنُ الْجَرَّاحِ
[කුටයිබා බින් සයිද්] මෙසේ පැවසීය, [බිසීර් ඉබ්නුල් මුෆද්ලාල්] [අර් රබී' බින්ට් මුඅව්විඩ්ස් බින් අෆ්රා`] වෙතින් [අබ්දුල්ලාහ් බින් මුහම්මද් බින් අකීල්] ගෙන් අපට දැනුම් දුන්නේ නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන් තම හිස දෙවරක් පිස දැමූ බවයි; ඔහු පිටුපසින් ආරම්භ කර, පසුව ඉදිරිපසට ගමන් කළේය. එසේම කන් දෙකම, පිටත සහ ඇතුළත. '. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'මෙම හදීසය හසාන් වන අතර, අබ්දුල්ලා බින් සයිද් විසින් විස්තර කරන ලද හදීසය වඩාත් සත්ය වන අතර එම හදීසයට වඩා හොඳ සම්ප්රේෂණ දාමයක් ඇත. කුෆාහි සමහර අය මෙම හදීසය ක්රියාත්මක කරන අතර, ඔවුන් අතර වකී' ඉබ්නුල් ජරා'.
හදීස්
Imam Tirmidzi : 32
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا بَكْرُ بْنُ مُضَرَ عَنْ ابْنِ عَجْلَانَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ عَنْ الرُّبَيِّعِ بِنْتِ مُعَوِّذِ ابْنِ عَفْرَاءَأَنَّهَا رَأَتْ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَتَوَضَّأُ قَالَتْ مَسَحَ رَأْسَهُ وَمَسَحَ مَا أَقْبَلَ مِنْهُ وَمَا أَدْبَرَ وَصُدْغَيْهِ وَأُذُنَيْهِ مَرَّةً وَاحِدَةًقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَجَدِّ طَلْحَةَ بْنِ مُصَرِّفِ بْنِ عَمْرٍو قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ الرُّبَيِّعِ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ مَسَحَ بِرَأْسِهِ مَرَّةً وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ وَبِهِ يَقُولُ جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ وَسُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ رَأَوْا مَسْحَ الرَّأْسِ مَرَّةً وَاحِدَةً حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَنْصُورٍ الْمَكِّيُّ قَال سَمِعْتُ سُفْيَانَ بْنَ عُيَيْنَةَ يَقُولُ سَأَلْتُ جَعْفَرَ بْنَ مُحَمَّدٍ عَنْ مَسْحِ الرَّأْسِ أَيُجْزِئُ مَرَّةً فَقَالَ إِي وَاللَّهِ
[කුටයිබා] මෙසේ පැවසීය, [බක්ර් බින් මුද්ලර්] [ඉබ්නු අජ්ලාන්] [අර් රබී’ බින්ට් මුඅව්විඩ්ස් බින් අෆ්රා’] වෙතින් [ඉබ්නු අජ්ලාන්] වෙතින් [අර් රබී’ බින්ට් මුඅව්විඩ්ස් බින් අෆ්රා‘] වෙතින් අපට පැවසුවේ, නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන් වන්ධ්යාකරණය කරන ආකාරය දුටු බවත්, 'ඔහු ඉදිරිපසින් සහ පසුපසින්, දෙවඟන දෙකෙන් සහ කන් දෙකෙන් හිස පිස දැමූ බවත්' පැවසූ බවත්ය. ඔහු මෙසේ පැවසීය; 'මෙම පරිච්ඡේදයේ අලි සහ තල්හා බින් මුෂාරිෆ් බින් අම්රු’ ගේ සීයාගෙන් ද වාර්තාවක් ඇත. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'අර් රබී’ පිළිබඳ මෙම හදීසය හසන් සහීහ් වේ. තවද මෙම හදීසය නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් වෙත එක් මාර්ගයකින් පමණක් නොව, ඔහු එක් වරක් හිස පිස දැමූ බවත්' විස්තර කර ඇත. මෙම හදීසය බොහෝ සහචරයින් සහ ඔහුගෙන් පසු පැමිණි අය විසින් පුළුල් ලෙස ප්රගුණ කරන ලදී. ජෆාර් බින් මුහම්මද්, සුෆ්යාන් අට්ස් ත්සෞරි, ඉබ්නුල් මුබාරක්, අසි සියාෆි, අහමඩ් සහ ඉෂාක් යන අයගේ මතය වන්නේ හිස පිරිමදින්නේ එක් වරක් පමණක් බවයි. මුහම්මද් බින් මන්ෂුර් අල් මක්කි පැවසූ බව අපට පවසා ඇත; සුෆ්යාන් බින් උයෙයිනා පවසන බව මම අසා ඇත්තෙමි; හිස අතුල්ලන නීතිය ගැන මම ජෆාර් බින් මුහම්මද්ගෙන් ඇසුවෙමි, එක් පිසදැමීමක් පමණක් ප්රමාණවත්ද?' ඔහු පිළිතුරු දුන්නේ, 'ඔව්, අල්ලාහ්ගේ නාමයෙන්' යනුවෙනි.
හදීස්
Imam Tirmidzi : 33
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ خَشْرَمٍ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ الْحَارِثِ عَنْ حَبَّانَ بْنِ وَاسِعٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍأَنَّهُ رَأَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ وَأَنَّهُ مَسَحَ رَأْسَهُ بِمَاءٍ غَيْرِ فَضْلِ يَدَيْهِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَرَوَى ابْنُ لَهِيعَةَ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ حَبَّانَ بْنِ وَاسِعٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ وَأَنَّهُ مَسَحَ رَأْسَهُ بِمَاءٍ غَيْرِ فَضْلِ يَدَيْهِ وَرِوَايَةُ عَمْرِو بْنِ الْحَارِثِ عَنْ حَبَّانَ أَصَحُّ لِأَنَّهُ قَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ وَغَيْرِهِ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَخَذَ لِرَأْسِهِ مَاءً جَدِيدًا وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ رَأَوْا أَنْ يَأْخُذَ لِرَأْسِهِ مَاءً جَدِيدًا
[අලි බින් කසිරාම්] අපට විස්තර කර ඇත, [අබ්දුල්ලාහ් බින් වහබ්] අපට විස්තර කර ඇත, [හබ්බාන් බින් වාසි] [ඔහුගේ පියා] [අබ්දුල්ලාහ් බින් සයිද්] ගෙන් [අම්ර් ඉබ්නු අල්-හාරිත්] නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමා තම අත්වලින් අතිරික්ත නොවන ජලයෙන් හිස පිසදමමින් ශෝධනය කරන ආකාරය දුටු බව ඔහු දුටු බව [අබ්දුල්ලාහ් බින් සයිද්] තුමා අපට විස්තර කර ඇත. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'මෙම හදීසය හසන් සහීහ්' වේ. [ඉබ්නු ලහියා] මෙම හදීසය [හබ්බාන් බින් වාසි'] ගෙන්, [ඔහුගේ පියා] ශෝධනය කරන ආකාරය [අබ්දුල්ලාහ් බින් සයිද්] තුමාගෙන්, [ඉබ්නු ලහියා] තුමාට විස්තර කර ඇත, නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් ශෝධනය කරන ආකාරය ඔහුගේ අත්වලින් අතිරික්ත නොවන ජලයෙන් ඔහුගේ හිස පිස දැමූ බව'. තවද 'හබ්බාන් හි අම්ර් ඉබ්නු අල්-හාරිත් විසින් හබ්බාන් විසින් විස්තර කරන ලද හදීසය වඩාත් සත්ය වේ, මන්ද එය එක් මාර්ගයකට වඩා විස්තර කර ඇත. මෙම හදීසය අබ්දුල්ලාහ් බින් සයිද් තුමාගෙන් වන අතර ඊට අමතරව, නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන් තම හිස පිස දැමීමට අලුත් ජලය ගත් බව සඳහන් වේ. මෙම හදීසය බොහෝ විද්යාඥයින් විසින් බහුලව භාවිතා කරනු ලබන අතර, ඔවුන් සිතන්නේ ඔහු හිස පිස දැමීමට අලුත් ජලය ගත් බවයි.
හදීස්
Imam Tirmidzi : 34
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ إِدْرِيسَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَجْلَانَ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَسَحَ بِرَأْسِهِ وَأُذُنَيْهِ ظَاهِرِهِمَا وَبَاطِنِهِمَاقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ الرُّبَيِّعِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ يَرَوْنَ مَسْحَ الْأُذُنَيْنِ ظُهُورِهِمَا وَبُطُونِهِمَا
[හන්නාද්] මෙසේ පැවසීය, [අබ්දුල්ලාහ් බින් ඉද්රිස්] [මුහම්මද් බින් 'අජ්ලාන්] [සයිද් බින් අස්ලම්] [අතෝ` බින් යසාර්] [ඉබ්නු අබ්බාස්] වෙතින් අපට පැවසීය; නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් ඔහුගේ හිස සහ ඔහුගේ පිටත සහ අභ්යන්තර කන් දෙකම පිස දැමූ බව. අබු ඊසා පැවසීය; 'මෙම පරිච්ඡේදයේ අර් රබී විසින් විස්තර කරන ලද හදීසයක් ද ඇත'. අබු ඊසා නැවතත් මෙසේ පැවසීය, 'ඉබ්නු අබ්බාස්ගේ හදීසය හසන් සහීහ් වේ. තවද මෙම හදීසය දැනුමැති ජනතාව විසින් බහුලව භාවිතා කරනු ලැබේ, කන් දෙකම පිස දැමීම පිටත සහ අභ්යන්තර කොටස්වල ඇති බව ඔවුන්ගේ මතයයි.'
හදීස්
Imam Tirmidzi : 35
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ سِنَانِ بْنِ رَبِيعَةَ عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ قَالَتَوَضَّأَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَغَسَلَ وَجْهَهُ ثَلَاثًا وَيَدَيْهِ ثَلَاثًا وَمَسَحَ بِرَأْسِهِ وَقَالَ الْأُذُنَانِ مِنْ الرَّأْسِقَالَ أَبُو عِيسَى قَالَ قُتَيْبَةُ قَالَ حَمَّادٌ لَا أَدْرِي هَذَا مِنْ قَوْلِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوْ مِنْ قَوْلِ أَبِي أُمَامَةَ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَنَسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ لَيْسَ إِسْنَادُهُ بِذَاكَ الْقَائِمِ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ أَنَّ الْأُذُنَيْنِ مِنْ الرَّأْسِ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مَا أَقْبَلَ مِنْ الْأُذُنَيْنِ فَمِنْ الْوَجْهِ وَمَا أَدْبَرَ فَمِنْ الرَّأْسِ قَالَ إِسْحَقُ وَأَخْتَارُ أَنْ يَمْسَحَ مُقَدَّمَهُمَا مَعَ الْوَجْهِ وَمُؤَخَّرَهُمَا مَعَ رَأْسِهِ و قَالَ الشَّافِعِيُّ هُمَا سُنَّةٌ عَلَى حِيَالِهِمَا يَمْسَحُهُمَا بِمَاءٍ جَدِيدٍ
[කුටයිබා] අපට පවසා ඇත, [සිනාන් බින් රබියා] වෙතින් [සයිහ්ර් බින් හවුස්යාබ්] වෙතින් [අබු උමාමා] ඔහු අපට පවසා ඇත [හම්මාඩ් බින් සයිද්] ඔහු මෙසේ පැවසීය: නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන් පිරිසිදු කිරීම සිදු කළ අතර, ඔහු තුන් වතාවක් මුහුණ සහ තුන් වතාවක් අත් සෝදා, පසුව ඔහුගේ හිස අතුල්ලමින් මෙසේ පැවසීය: 'කන් දෙක හිසෙහි කොටසක්'. අබු ඊසා පැවසීය; කුටයිබා පැවසීය; හමාඩ් පැවසීය; 'මෙය නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන්ගේ වචනද නැතහොත් අබු උමාමාගේ වචනද යන්න මම නොදනිමි'. අබු ඊසා පැවසීය; 'මෙම පරිච්ඡේදයේ අනස්ගේ හදීසයක් ද ඇත,' ඔහු නැවතත් පැවසීය, 'මෙම හදීසය එහි සංයුතියට නොගැලපේ' තවද මෙම හදීසය නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන්ගේ සහ ඔවුන්ගෙන් පසු අයගෙන් බොහෝ විද්වතුන් විසින් භාවිතා කරනු ලැබේ, කන් දෙකම හිසෙහි කොටසක් බව. මෙම මතය සුෆ්යාන් අට්ස් ත්සෞරි, ඉබ්නුල් මුබාරක්, සියාෆි, අහමඩ් සහ ඉෂාක් ද දැරූහ. කෙසේ වෙතත්, අනෙකුත් විද්වතුන් විශ්වාස කළේ කණෙහි ඉදිරිපස කොටස මුහුණේ කොටසක් වන අතර කණෙහි පිටුපස කොටස හිසෙහි කොටසක් බවයි. ඉෂාක් පැවසුවේ, "මම මගේ මුහුණෙන් කණෙහි ඉදිරිපස කොටස පිස දැමීමටත්, කණෙහි පිටුපස කොටස මගේ හිසෙන් පිස දැමීමටත් කැමැත්තෙමි" යනුවෙනි. අනෙක් අතට, සෆියි පැවසුවේ, "දෙකම සුන්නාහ් වේ, මන්ද ඔහු ඒවා මිරිදිය ජලයෙන් පිස දැමූ බැවිනි."
හදීස්
Imam Tirmidzi : 36
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَهَنَّادٌ قَالَا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ أَبِي هَاشِمٍ عَنْ عَاصِمِ بْنِ لَقِيطِ بْنِ صَبِرَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا تَوَضَّأْتَ فَخَلِّلْ الْأَصَابِعَقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ وَالْمُسَتَوْرِدِ وَهُوَ ابْنُ شَدَّادٍ الْفِهْرِيُّ وَأبِي أَيُّوبَ الْأَنْصَارِيِّ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنَّهُ يُخَلِّلُ أَصَابِعَ رِجْلَيْهِ فِي الْوُضُوءِ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ قَالَ إِسْحَقُ يُخَلِّلُ أَصَابِعَ يَدَيْهِ وَرِجْلَيْهِ فِي الْوُضُوءِ وَأَبُو هَاشِمٍ اسْمُهُ إِسْمَعِيلُ بْنُ كَثِيرٍ الْمَكِّيُّ
[කුටයිබා] සහ [හන්නාද්] අපට පැවසූ බව ඔවුන් අපට පැවසූහ; [අබු හසීම්] වෙතින් [අෂිම් බින් ලකීත් බින් ෂබීරා] වෙතින් [සුෆියාන්] වෙතින් [වාකි] අපට පැවසූ බව [ඔහුගේ පියා] ඔහු පැවසීය; නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් මෙසේ පැවසීය: 'ඔබ වල් නාශක කරන විට ඔබේ ඇඟිලි ඡේදනය කරන්න'. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'මෙම පරිච්ඡේදයේ ඉබ්නු අබ්බාස්, අල් මුස්තෞරිඩ්, එනම් ඉබ්නු සයාදාද් අල් ෆිහ්රි සහ අබු අයුබ් අල් අන්සාරි යන අයගෙන් ද ඉතිහාසයක් ඇත'. අබු ඊසා නැවතත් මෙසේ පැවසීය, 'මෙම හදීසය හසන් සත්ය වන අතර, විද්යාවේ ප්රවීණයන් මෙම හදීසය ප්රගුණ කරයි, එනම් වල් නාශක කරන විට ඇඟිලි එකිනෙකට බැඳීම. මෙම මතය අහමඩ් සහ ඉෂාක් විසින් ද ගන්නා ලදී'. ඉෂාක් මෙසේ පැවසීය; 'වල් නාශක කරන විට ඔහු තම ඇඟිලි සහ ඇඟිලි ඡේදනය කරයි'. මේ අතර, අබු හසීම්ගේ සැබෑ නම ඉස්මායිල් බින් කට්සිර් අල් මක්කි'.
හදීස්
Imam Tirmidzi : 37
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعِيدٍ وَهُوَ الْجَوْهَرِيُّ حَدَّثَنَا سَعْدُ بْنُ عَبْدِ الْحَمِيدِ بْنِ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ عَنْ صَالِحٍ مَوْلَى التَّوْأَمَةِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا تَوَضَّأْتَ فَخَلِّلْ بَيْنَ أَصَابِعِ يَدَيْكَ وَرِجْلَيْكَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ
[ඉබ්රාහිම් බින් සයිද්] - එනම් අල්ජෞහාරි - අපට පවසා ඇත, [සඅද් බින් අබ්දුල් හමීඩ් බින් ජ'ෆාර්] අපට පවසා ඇත, [අබ්දුර් රහ්මාන් බින් අබු අස් සිනාද්] [මුසා බින් උක්බා] ගෙන් [සාලිහ්] ගෙන් [ඉබ්නු අබ්බාස්] ගෙන් [අබ්දුර් රහ්මාන් බින් අබු අස් සිනාද්] අපට පවසා ඇත, අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෝ (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණෝ මෙසේ පැවසූහ: 'ඔබ වන්ධ්යාකරණය කරන්නේ නම් ඔබේ අත් දෙකෙහි ඇඟිලි සහ ඔබේ පාද දෙක අතර තබා ගන්න'. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'මෙම හදීසය හසන් ගරිබ් මට්ටමට අයත් වේ'.
හදීස්
Imam Tirmidzi : 38
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ عَنْ يَزِيدَ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحُبُلِيِّ عَنْ الْمُسْتَوْرِدِ بْنِ شَدَّادٍ الْفِهْرِيِّ قَالَرَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا تَوَضَّأَ دَلَكَ أَصَابِعَ رِجْلَيْهِ بِخِنْصَرِهِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ ابْنِ لَهِيعَةَ
"[කුටයිබා] අපට පවසා ඇත, [යාසිද් බින් අම්රු] වෙතින් [අබු අබ්දුර් රහ්මාන් අල් හුබුලි] වෙතින් [අල් මුස්තෞරිද් බින් සියාද්දාද් අල් ෆිහ්රි] අපට පවසා ඇත, ඔහු මෙසේ පැවසීය; 'නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන් පිරිසිදු කිරීම සිදු කරන ආකාරය මම දුටුවෙමි, එවිට ඔහු තම කුඩා ඇඟිල්ලෙන් තම ඇඟිලි අතුල්ලමින් සිටින බව පෙනී ගියේය'. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'මෙම හදීසය හසන් ගරිබ් මට්ටමින් ඇති අතර, ඉබ්නු ලහියාගේ හදීසයෙන් හැර අපි එය නොදනිමු'.
හදීස්
Imam Tirmidzi : 39
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَيْلٌ لِلْأَعْقَابِ مِنْ النَّارِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَعَائِشَةَ وَجَابِرٍ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَارِثِ هُوَ ابْنُ جَزْءٍ الزُّبَيْدِيُّ وَمُعَيْقِيبٍ وَخَالِدِ بْنِ الْوَلِيدِ وَشُرَحْبِيلَ ابْنِ حَسَنَةَ وَعَمْرِو بْنِ الْعَاصِ وَيَزِيدَ بْنِ أَبِي سُفْيَانَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ وَيْلٌ لِلْأَعْقَابِ وَبُطُونِ الْأَقْدَامِ مِنْ النَّارِ قَالَ وَفِقْهُ هَذَا الْحَدِيثِ أَنَّهُ لَا يَجُوزُ الْمَسْحُ عَلَى الْقَدَمَيْنِ إِذَا لَمْ يَكُنْ عَلَيْهِمَا خُفَّانِ أَوْ جَوْرَبَانِ
අපට පවසා ඇත [Qutaibah] පැවසීය; [අබ්දුල් අසීස් බින් මුහම්මද්] අපට [සුහයිල් බින් අබු සාලිහ්] වෙතින් [අබු හුරෙයිරා] වෙතින් [ඔහුගේ පියා] සිට පවසා ඇත්තේ, නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණෝ මෙසේ පැවසූහ: 'අබ්දුල් වතුරෙන් සෝදා නොගත් විලුඹ - නිරයේ ගින්නෙන්'. අබු ඊසා පැවසුවේ; මෙම පරිච්ඡේදයේ අබ්දුල්ලාහ් බින් අම්රු, අයිසියා, ජාබිර් බින් අබ්දුල්ලා ඉබ්නුල් හාරිත්, එනම් ඉබ්නු ජාසි අස් සුබයිඩි, මුඅයිකිබ්, ඛාලිද් ඉබ්නුල් වලිද්, සයුරාබිල් බින් හසානා, අම්රු ඉබ්නුල් සුෆ්යාන් අෂ් සහ අම්රු ඉබ්නුල්ද් අෂ් යන අයගේ ආඛ්යාන ද ඇත. අබු ඊසා පැවසුවේ; 'අබු හුරෙයිරාගේ හදීසය හසාන් සත්ය වේ.' නබි (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් මෙසේ පැවසූ බව වාර්තා වේ: 'නිරයේ ගින්නෙන් පිරිසිදු කිරීමේ ජලයට නිරාවරණය නොවන - විලුඹ සහ පාදවල අභ්යන්තර පතුල් වලට දුක් වේ'. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'මෙම හදීසයේ නීති විද්යාව නම්: දෙදෙනාම කුෆ් හෝ මේස් පැළඳ නොසිටින්නේ නම් ඔබේ පාදවල යටිපතුල් අතුල්ලන්නට අවසර නැත'.
හදීස්
Imam Tirmidzi : 40
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ وَهَنَّادٌ وَقُتَيْبَةُ قَالُوا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ ح قَالَ و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ مَرَّةً مَرَّةًقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عُمَرَ وَجَابِرٍ وَبُرَيْدَةَ وَأبِي رَافِعٍ وَابْنِ الْفَاكِهِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ أَحْسَنُ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَصَحُّ وَرَوَى رِشْدِينُ بْنُ سَعْدٍ وَغَيْرُهُ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ الضَّحَّاكِ بْنِ شُرَحْبِيلَ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ مَرَّةً مَرَّةً قَالَ وَلَيْسَ هَذَا بِشَيْءٍ وَالصَّحِيحُ مَا رَوَى ابْنُ عَجْلَانَ وَهِشَامُ بْنُ سَعْدٍ وَسُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَعَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
[අබු කුරෙයිබ්], [හන්නාද්] සහ [කුටයිබා] යන අය අපට පැවසූහ; [සුෆ්යාන්] සිට [වාකි] අපට පැවසූහ. සහ සඳහන් කර ඇති තවත් මාර්ගයකින්; [මුහම්මද් බින් බසිසියාර්] අපට පැවසූහ, [යාහ්යා බින් සයිද්] අපට පැවසූහ; [සයිද් බින් අස්ලම්] සිට [අතෝ බින් යසාර්] සිට [සුෆ්යාන්] අපට පැවසූහ; [ඉබ්නු අබ්බාස්] සිට [සයිද් බින් අස්ලම්] දක්වා [සුෆ්යාන්] අපට පැවසූහ; 'නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමා වරකට එක වරක් පිරිසිදු කිරීම සිදු කළේය'. අබු ඊසා පැවසීය; 'මෙම පරිච්ඡේදයේ උමර්, ජාබීර්, බුරයිදා, අබු රාෆි' සහ ඉබ්නුල් ෆකිහි යන අයගෙන් හදීස් ද ඇත'. අබු ඊසා නැවතත් මෙසේ පැවසීය, 'ඉබ්නු අබ්බාස් විසින් විස්තර කරන ලද හදීසය මෙම පරිච්ඡේදයේ හොඳම සහ වඩාත්ම සත්ය වේ.' රිසිඩීන් බින් සාද් සහ තවත් අය මෙම හදීසය අද්ල් දලාහක් බින් සයුරාබිල්ගෙන්, සයිද් බින් අස්ලම්ගෙන්, ඔහුගේ පියාගෙන්, උමර් බින් ඛත්තාබ්ගෙන් මෙසේ වාර්තා කළහ: 'නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් වරකට එක් වරක් පිරිසිදු කිරීම සිදු කළේය'. එවිට අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය: 'කෙසේ වෙතත්, මෙම හදීසය සත්ය නොවේ, නමුත් සත්ය හදීසය [ඉබ්නු අජ්ලාන්], [හිස්යාම් බින් සාද්], [සුෆ්යාන් අට්ස් ත්සෞරි] සහ [අබ්දුල් අසීස් බින් මුහම්මද්] විසින් [සයිද් බින් අස්ලම්], [අතෝ` බින් යසාර්], [ඉබ්නු අබ්බාස්], නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්ගෙන්] විස්තර කරන ලද හදීසයයි.
