Imam Tirmidzi (الإمام الترمذي) - 3891 Hadith
Hadith
Imam Tirmidzi : 21
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ وَأَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ مُوسَى مَرْدَوَيْهِ قَالَا أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ أَشْعَثَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ الْحَسَنِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُغَفَّلٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى أَنْ يَبُولَ الرَّجُلُ فِي مُسْتَحَمِّهِ وَقَالَ إِنَّ عَامَّةَ الْوَسْوَاسِ مِنْهُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ رَجُلٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ مَرْفُوعًا إِلَّا مِنْ حَدِيثِ أَشْعَثَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ وَيُقَالُ لَهُ أَشْعَثُ الْأَعْمَى وَقَدْ كَرِهَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ الْبَوْلَ فِي الْمُغْتَسَلِ وَقَالُوا عَامَّةُ الْوَسْوَاسِ مِنْهُ وَرَخَّصَ فِيهِ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْهُمْ ابْنُ سِيرِينَ وَقِيلَ لَهُ إِنَّهُ يُقَالُ إِنَّ عَامَّةَ الْوَسْوَاسِ مِنْهُ فَقَالَ رَبُّنَا اللَّهُ لَا شَرِيكَ لَهُ و قَالَ ابْنُ الْمُبَارَكِ قَدْ وُسِّعَ فِي الْبَوْلِ فِي الْمُغْتَسَلِ إِذَا جَرَى فِيهِ الْمَاءُ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدَّثَنَا بِذَلِكَ أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الْآمُلِيُّ عَنْ حِبَّانَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُبَارَكِ
म्हानै बतायो है [अली बिन हाजर] अर [अहमद बिन मुहम्मद बिन मूसा मर्दावीह] वे दोनूं कह्यो; म्हानै [अब्दुल्लाह इब्नुल मुबारक] सूं [ममर] सूं [अश'थ बिन अब्दुल्ला] सूं [अल हसन] सूं [अब्दुल्लाह बिन मुगफ्फल] सूं बतायो है, पैगम्बर सल्लल्लाह अलैहि व सल्लम किणी नै आपरै स्नान रै मांय पेशाब करण सूं मना कर दियो है, अर उण भी कैयो है: 'आम तौर माथै उणसूं चिंता आवै है। बो बोल्यो; 'इण अध्याय मांय पैगम्बर सल्लाहु रै एक साथी री हदीस भी है। अबू ईसा कह्यो, 'यो हदीस गरीब -विदेशी- है, आपां नै ओ नीं मालूम है कै ओ हदीस मार्फू है' सिवाय अस्यात बिन अब्दुल्ला री हदीस रै, अर उणनै अस्यात अल आमा भी कैवै है। केई वैज्ञानिक स्नान रै मांय पेशाब करण नै खारिज करै है, वे कैवै है; 'आम तौर सूं शंकावां उण सूं ई हुया करती ही'। अर केई वैज्ञानिक विद्वानां इण मामला मांय राहत दी, जिण मांय इब्नू सिरिन भी शामिल है। अर जद उणनै कैयो गयो, 'वास्तव में, चिंता आम तौर सूं उणसूं ही आवै है,' तो उण जवाब दियो, 'म्हारो रब्ब अल्लाह है, उणरो कोई साथी कोनी'। इब्नुल मुबारक कह्यो; 'पाणी चाल रैयो है तो स्नानघरां रै मांय पेशाब करण रो भत्तो है'। अबू ईसा कह्यो; 'आ बात म्हानै हिब्बान सूं अहमद बिन अब्दाह अल अमूली, अब्दुल्ला बिन अल मुबारक सूं बताई है'।
Hadith
Imam Tirmidzi : 22
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَوْلَا أَنْ أَشُقَّ عَلَى أُمَّتِي لَأَمَرْتُهُمْ بِالسِّوَاكِ عِنْدَ كُلِّ صَلَاةٍقَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَقَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَحَدِيثُ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَزَيْدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كِلَاهُمَا عِنْدِي صَحِيحٌ لِأَنَّهُ قَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَذَا الْحَدِيثُ وَحَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ إِنَّمَا صَحَّ لِأَنَّهُ قَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ وَأَمَّا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ فَزَعَمَ أَنَّ حَدِيثَ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ أَصَحُّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ وَعَلِيٍّ وَعَائِشَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَحُذَيْفَةَ وَزَيْدِ بْنِ خَالِدٍ وَأَنَسٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَابْنِ عُمَرَ وَأُمِّ حَبِيبَةَ وَأَبِي أُمَامَةَ وَأَبِي أَيُّوبَ وَتَمَّامِ بْنِ عَبَّاسٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ حَنْظَلَةَ وَأُمِّ سَلَمَةَ وَوَاثِلَةَ بْنِ الْأَسْقَعِ وَأَبِي مُوسَى
म्हानै बतायो है [अबू कुरैब] कह्यो, म्हानै बतायो है [अब्दह बिन सुलेमान] सूं [मुहम्मद बिन अमरू] सूं [अबू सलामा] सूं [अबू हुरैराह] उण कह्यो है, रसूलुल्लाह सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम कह्यो है: 'अगर यो म्हारै लोगां माथै बोझ नीं होतो तो मैं बांनै हर बार प्रार्थना करण रो आदेश देवूंला'। अबू ईसा कह्यो; 'यो हदीस [मुहम्मद बिन इशाक] [मुहम्मद बिन इब्राहिम] सूं, [अबू सलामा,] सूं [जैद बिन खालिद] सूं, पैगम्बर सल्लल्लाहु 'अलेहि वसल्लम' सूं सुणाई है। अर अबू सलामा री हदीस जिणनै अबू हुरैरा अर जैद बिन खालिद पैगम्बर सल्लल्लाह अलैहि व सल्लम सूं लिखी है, म्हारै विचार सूं दोनूं ई प्रामाणिक है। क्यूंकै हदीस फगत एक मारग सूं नीं, यानी अबू हुरैरा सूं पैगम्बर सल्लाह अलैहि व सल्लम सूं, बल्कि दूजा मारग सूं ही नीं, इण वास्तै अबू हुरैरा री हदीस सही है। इण बीच, मुहम्मद बिन इस्माइल रो दावो है कै जैद बिन खालिद सूं अबू सलामा री हदीस ज्यादा प्रामाणिक है। अबू ईसा कह्यो; 'इण अध्याय मांय अबू बकर अश सिद्दीक, अली, ऐसिया, इब्नू अब्बास, हुजैफा, जैद बिन खालिद, अनस, अब्दुल्लाह बिन अमरू, इब्नू उमर, उम्म हबीबाह, अबू अय्यूब, तम्मम बिन अब्बास, अब्दुल्लाह बिन हंदलाह, उम्म वत्सिलाह अस्बुलाह अर अबूसा' रा रिवायत भी है।
Hadith
Imam Tirmidzi : 23
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَقَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ الْجُهَنِيِّ قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَوْلَا أَنْ أَشُقَّ عَلَى أُمَّتِي لَأَمَرْتُهُمْ بِالسِّوَاكِ عِنْدَ كُلِّ صَلَاةٍ وَلَأَخَّرْتُ صَلَاةَ الْعِشَاءِ إِلَى ثُلُثِ اللَّيْلِقَالَ فَكَانَ زَيْدُ بْنُ خَالِدٍ يَشْهَدُ الصَّلَوَاتِ فِي الْمَسْجِدِ وَسِوَاكُهُ عَلَى أُذُنِهِ مَوْضِعَ الْقَلَمِ مِنْ أُذُنِ الْكَاتِبِ لَا يَقُومُ إِلَى الصَّلَاةِ إِلَّا أُسْتَنَّ ثُمَّ رَدَّهُ إِلَى مَوْضِعِهِ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
म्हानै बतायो है [हन्नाद] कह्यो, म्हानै बतायो है [अब्दाह बिन सुलेमान] सूं [मुहम्मद बिन इशाक] सूं [मुहम्मद बिन इब्राहिम] सूं [अबू सलामा] सूं [जैद बिन खालिद अल जुहानी] उण कह्यो; मैं रसूलुल्लाह सल्लल्लाह अलैहि वसल्लम नै कैता सुण्यो: 'अगर यो म्हारी उम्मत माथै बोझ नीं होतो तो मैं बांनै हर बार नमाज पढ़बा रै बगत सिवाक करण रो हुकम देवतो अर मैं रात रै एक तिहाई हिस्सै तांई ईशा री नमाज भी समाप्त कर देवतो'। बो बोल्यो; 'जैद बिन खालिद मस्जिद मांय नमाज मांय हाजर हुया, जदकै बां रो सिवाक बां रै कान मांय हो जियां कै कलम हमेशा लेखक रै कान मांय हुया करै, जद तांई बां पैली सिवाक नीं करियो, बां नमाज पढ़ण नै नीं उठ्या। इणरै बाद उणनै पाछो आपरी जगां माथै राख दियो। अबू ईसा कह्यो; 'यो हदीस हसन प्रामाणिक है।'
Hadith
Imam Tirmidzi : 24
حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ أَحْمَدُ بْنُ بَكَّارٍ الدِّمَشْقِيُّ يُقَالُ هُوَ مِنْ وَلَدِ بُسْرِ بْنِ أَرْطَاةَ صَاحِبِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ عَنْ الْأَوْزَاعِيِّ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيِّبِ وَأَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا اسْتَيْقَظَ أَحَدُكُمْ مِنْ اللَّيْلِ فَلَا يُدْخِلْ يَدَهُ فِي الْإِنَاءِ حَتَّى يُفْرِغَ عَلَيْهَا مَرَّتَيْنِ أَوْ ثَلَاثًا فَإِنَّهُ لَا يَدْرِي أَيْنَ بَاتَتْ يَدُهُوَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عُمَرَ وَجَابِرٍ وَعَائِشَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ قَالَ الشَّافِعِيُّ وَأُحِبُّ لِكُلِّ مَنْ اسْتَيْقَظَ مِنْ النَّوْمِ قَائِلَةً كَانَتْ أَوْ غَيْرَهَا أَنْ لَا يُدْخِلَ يَدَهُ فِي وَضُوئِهِ حَتَّى يَغْسِلَهَا فَإِنْ أَدْخَلَ يَدَهُ قَبْلَ أَنْ يَغْسِلَهَا كَرِهْتُ ذَلِكَ لَهُ وَلَمْ يُفْسِدْ ذَلِكَ الْمَاءَ إِذَا لَمْ يَكُنْ عَلَى يَدِهِ نَجَاسَةٌ و قَالَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ إِذَا اسْتَيْقَظَ مِنْ النَّوْمِ مِنْ اللَّيْلِ فَأَدْخَلَ يَدَهُ فِي وَضُوئِهِ قَبْلَ أَنْ يَغْسِلَهَا فَأَعْجَبُ إِلَيَّ أَنْ يُهْرِيقَ الْمَاءَ و قَالَ إِسْحَقُ إِذَا اسْتَيْقَظَ مِنْ النَّوْمِ بِاللَّيْلِ أَوْ بِالنَّهَارِ فَلَا يُدْخِلْ يَدَهُ فِي وَضُوئِهِ حَتَّى يَغْسِلَهَا
म्हे [अबुल वालिद अहमद बिन बक्कर अदिमस्की] नै बतायो है कै कोई कैयो कै वो पैगम्बर सल्लल्लाह अलैहि वसल्लम रा दोस्त बुसर बिन अर्थाह रो बेटो हो। बो बोल्यो; म्हानैं [अल वालिद बिन मुस्लिम] [अल औजाई] सूं [अज जुहरी] सूं [सईद इब्नुल मुसैयब] सूं अर [अबू सलामा] सूं [अबू हुरैराह] सूं पैगम्बर सल्लल्लाह अलैहि वसल्लम सूं बतायो है, उण कह्यो है: 'अगर थारै मांय सूं कोई नींद सूं उठै तो आपरै हाथां नैं तीन बार पाणी मांय नीं घालणो चाइजै, क्यूंकै उणनै ठा नीं है कै उणरो हाथ रात कठै बिताई। इण अध्याय मांय इब्न उमर, जाबीर अर ऐसिया रा भी इतिहास है। अबू ईसा कह्यो; 'यो हदीस हसन प्रामाणिक है। ऐश स्याफी कह्यो; 'म्हैं हरेक मिनख नै चावूं जिको नींद सूं उठै, चायै वो झपकी लेवै या दूजी तरियां सूं, जद तांई बो पैली पाणी सूं नीं धो लेवै, बां नै आपरै वजू रै पाणी मांय नीं घालै, अर म्हनैं नफरत है कै कोई बां नैं पैली धोबा सूं पैली बां नैं घाल देवै। हालांकि इणसूं पाणी री शुद्धता नै नुकसान नीं हुवै जद तांई उणरै हाथां मांय कोई अशुद्ध चीज नीं हुवै। अहमद बिन हनबल कह्यो; 'अगर कोई रात नै उठै अर हाथ धोबा सूं पैली वुजूद रै पाणी मांय घाल लेवै तो म्हनैं अचरज हुवैला कै बो पाणी नैं फेंक देवैला'। अर इशाक भी बोल्यो; 'अगर कोई रात नै या दिन नै उठै तो जद तांई बो बांनै धो नीं ले लेवै, बां रा हाथ जला रै पाणी मांय मत घालै'।
Hadith
Imam Tirmidzi : 25
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ وَبِشْرُ بْنُ مُعَاذٍ الْعَقَدِيُّ قَالَا حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ حَرْمَلَةَ عَنْ أَبِي ثِفَالٍ الْمُرِّيِّ عَنْ رَبَاحِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي سُفْيَانَ بْنِ حُوَيْطِبٍ عَنْ جَدَّتِهِ عَنْ أَبِيهَا قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَا وُضُوءَ لِمَنْ لَمْ يَذْكُرْ اسْمَ اللَّهِ عَلَيْهِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَأَبِي سَعِيدٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَسَهْلِ بْنِ سَعْدٍ وَأَنَسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى قَالَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ لَا أَعْلَمُ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثًا لَهُ إِسْنَادٌ جَيِّدٌ و قَالَ إِسْحَقُ إِنْ تَرَكَ التَّسْمِيَةَ عَامِدًا أَعَادَ الْوُضُوءَ وَإِنْ كَانَ نَاسِيًا أَوْ مُتَأَوِّلًا أَجْزَأَهُ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ أَحْسَنُ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثُ رَبَاحِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَرَبَاحُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ جَدَّتِهِ عَنْ أَبِيهَا وَأَبُوهَا سَعِيدُ بْنُ زَيْدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ نُفَيْلٍ وَأَبُو ثِفَالٍ الْمُرِّيُّ اسْمُهُ ثُمَامَةُ بْنُ حُصَيْنٍ وَرَبَاحُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ هُوَ أَبُو بَكْرِ بْنُ حُوَيْطِبٍ مِنْهُمْ مَنْ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ فَقَالَ عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ حُوَيْطِبٍ فَنَسَبَهُ إِلَى جَدِّهِ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْحُلْوَانِيُّ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ عَنْ يَزِيدَ بْنِ عِيَاضٍ عَنْ أَبِي ثِفَالٍ الْمُرِّيِّ عَنْ رَبَاحِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي سُفْيَانَ بْنِ حُوَيْطِبٍ عَنْ جَدَّتِهِ بِنْتِ سَعِيدِ بْنِ زَيْدٍ عَنْ أَبِيهَا عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَهُ
म्हानै बतायो है [नशर बिन अली अल जहदलामी] अर [बिसिर बिन मुआदज अल अकादी] बां कैयो; म्हानै [बिसिर इब्नुल मुफदलाल] सूं [अब्दुर्रहमान बिन हरमाला] सूं [अबू त्सिफाल अल मुर्री] सूं [रबाह बिन अब्दुर्रहमान बिन अबू सुफियान बिन हुवैत्तिब] सूं [उणरी दादी] सूं [उणरै पिता] सूं बतायो है; मैं रसूलुल्लाह सल्लल्लाह अलैहि वसल्लम नै कैता सुण्यो है: 'जिका लोग वजू करतां बगत अल्लाह रो नाम नीं लेवै बां रै वास्तै वजू कोनी है।' बो बोल्यो; 'इण अध्याय मांय ऐसिया, अबू सईद, अबू हुरैरा, साहल बिन साद अर अनस री भी रिवायत है'। अबू ईसा कह्यो; 'इमाम अहमद बिन हमबल कह्यो; 'म्हैं इण अध्याय मांय कोई हदीस कोनी जाणूं जिण मांय जय्यद सनाद -अच्छो-' होवै। इशाक बोल्यो; 'अगर वो जाणबूझ'र बासमाला पढ़णो छोड़ देवै तो उणनै आपरो वुडलू दोहराणो पड़सी, पण जे वो भूल जावै या इण वास्तै कै वो मेंटकविल है तो उणरो वूडलू मान्य रैय जावैला'। मुहम्मद बिन इस्माइल कह्यो; 'इण अध्याय री सबसूं आछी हदीस रबाह बिन अब्दुर्रहमान री हदीस है'। अबू ईसा कह्यो; 'रबाह बिन अब्दुर्रहमान आपरी दादी सूं, आपरै पिता सूं बतायो। इण बीच, बांरै पिता रो नाम सईद बिन जैद बिन अमरू बिन नुफैल है, अबू त्सिफल अल मुर्री रो नाम त्सुमामाह बिन हुशैन है अर रबाह बिन अब्दुर्रहमान रो नाम अबू बकर बिन हुवैथिब है। बां मांय सूं एक हो जिणनै आ हदीस सुणाई, फेर बो बोल्यो; 'अबू बकर बिन हुवैथिब सूं, 'फेर उण इणनै आपरै दादा रै नाम सूं जोड़ दियो'। म्हानै बतायो है [अल हसन बिन अली अल हुलवानी] कह्यो है, म्हानै बतायो है [यजीद बिन हारून] सूं [यजीद बिन इयादल] सूं [अबू त्सिफल अल मुर्री] सूं [रबाह बिन अब्दुर्रहमान बिन अबू सुफियान बिन हुवैथिब] सूं [उणरी दादी बिन सईद बिन जैद] सूं [उणरी दादी बिन सईद बिन जैद] सूं [उणरै पिता] सूं पैगम्बर सल्लाम रै साथै समान ही। हदीस'।
Hadith
Imam Tirmidzi : 26
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ وَجَرِيرٌ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ هِلَالِ بْنِ يَسَافٍ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ قَيْسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا تَوَضَّأْتَ فَانْتَثِرْ وَإِذَا اسْتَجْمَرْتَ فَأَوْتِرْقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عُثْمَانَ وَلَقِيطِ بْنِ صَبِرَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَالْمِقْدَامِ بْنِ مَعْدِي كَرِبَ وَوَائِلِ بْنِ حُجْرٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ سَلَمَةَ بْنِ قَيْسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَاخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِيمَنْ تَرَكَ الْمَضْمَضَةَ وَالِاسْتِنْشَاقَ فَقَالَتْ طَائِفَةٌ مِنْهُمْ إِذَا تَرَكَهُمَا فِي الْوُضُوءِ حَتَّى صَلَّى أَعَادَ الصَّلَاةَ وَرَأَوْا ذَلِكَ فِي الْوُضُوءِ وَالْجَنَابَةِ سَوَاءً وَبِهِ يَقُولُ ابْنُ أَبِي لَيْلَى وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ و قَالَ أَحْمَدُ الِاسْتِنْشَاقُ أَوْكَدُ مِنْ الْمَضْمَضَةِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَالَتْ طَائِفَةٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ يُعِيدُ فِي الْجَنَابَةِ وَلَا يُعِيدُ فِي الْوُضُوءِ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَبَعْضِ أَهْلِ الْكُوفَةِ وَقَالَتْ طَائِفَةٌ لَا يُعِيدُ فِي الْوُضُوءِ وَلَا فِي الْجَنَابَةِ لِأَنَّهُمَا سُنَّةٌ مِنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَا تَجِبُ الْإِعَادَةُ عَلَى مَنْ تَرَكَهُمَا فِي الْوُضُوءِ وَلَا فِي الْجَنَابَةِ وَهُوَ قَوْلُ مَالِكٍ وَالشَّافِعِيِّ فِي آخِرَةٍ
म्हानै बतायो है [कुतैबा बिन सईद] कह्यो, म्हानै बतायो है [हम्मद बिन जैद] अर [जरीर] नै [मंसूर] सूं [हिलाल बिन यासफ] सूं [सलामा बिन कैस] बतायो है; रसूलुल्लाह सल्लल्लाह अलैहि वसल्लम कह्यो: 'अगर थै वजू करो हो तो नाक रै मांय पाणी घाल दो, अर जे थै इस्तिजमार करो हो तो विषम संख्या रै साथै करो'। इण अध्याय रै मांय उथमान, लकीथ बिन शबराह, इब्नू अब्बास, अल मिगदम बिन मा'दी करीब, वैल बिन हुजर अर अबू हुरैराह रा इतिहास भी है। अबू ईसा कह्यो; 'सलामा बिन कैस री हदीस हसन प्रामाणिक है। अर वैज्ञानिक विशेषज्ञ गरारा अर इस्टिन्स्याक नै छोड़बा आळा लोगां रै कानून रै बारै में आपरी राय में भिन्नता राखै है। केई समूह कैवे है; 'अगर कोई नमाज पढ़ण तांई छोड देवै तो नमाज दोहराणी पड़ैला। वां रो कैणो है कै ओ वजू अर जनबाह स्नान माथै लागू होवै है। इब्न अबू लैला, अब्दुल्लाह इब्नुल मुबारक, अहमद अर इशाक नै भी ऐड़ो सोचणो है। इण बीच, अहमद रो मानणो है कै इस्तीन्यक करणै सूं वजू माथै ज्यादा जोर दियो जावै है। अबू ईसा कह्यो; 'अर केई दूजा विद्वानां रो मानणो है कै आ बात जुनब री अवस्था मांय लागू हुवै है, न कि वजू रै मांय'। आ राय सुफ्यान आत्स त्सौरी अर कूफा रै केई रैवासियां री है। अर केई दूजा विद्वान कैवे है कै ओ वजू अर जुनब माथै लागू कोनी हुवै, क्यूंकै दोनूं सुन्नत रा मामला है, इण वास्तै बांनै छोड़बा आळा रै वास्तै बांनै दोहराबा री कोई फर्ज कोनी है। आ कौल जदीद रै मांय मलिक, ऐश स्याफी री राय है।
Hadith
Imam Tirmidzi : 27
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُوسَى الرَّازِيُّ حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ قَالَرَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَضْمَضَ وَاسْتَنْشَقَ مِنْ كَفٍّ وَاحِدٍ فَعَلَ ذَلِكَ ثَلَاثًاقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ وَقَدْ رَوَى مَالِكٌ وَابْنُ عُيَيْنَةَ وَغَيْرُ وَاحِدٍ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى وَلَمْ يَذْكُرُوا هَذَا الْحَرْفَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَضْمَضَ وَاسْتَنْشَقَ مِنْ كَفٍّ وَاحِدٍ وَإِنَّمَا ذَكَرَهُ خَالِدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ وَخَالِدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ ثِقَةٌ حَافِظٌ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ الْمَضْمَضَةُ وَالِاسْتِنْشَاقُ مِنْ كَفٍّ وَاحِدٍ يُجْزِئُ و قَالَ بَعْضُهُمْ تَفْرِيقُهُمَا أَحَبُّ إِلَيْنَا و قَالَ الشَّافِعِيُّ إِنْ جَمَعَهُمَا فِي كَفٍّ وَاحِدٍ فَهُوَ جَائِزٌ وَإِنْ فَرَّقَهُمَا فَهُوَ أَحَبُّ إِلَيْنَا
म्हानै बतायो है [यह्या बिन मूसा] कह्यो, म्हानै बतायो है [इब्राहिम बिन मूसा अर रजी] कैयो है, म्हानै बतायो है [खालिद बिन अब्दुल्ला] सूं [अमरू बिन यह्या] सूं [उणरै पिता] सूं [अब्दुल्ला बिन जैद] उण कह्यो; 'मैं देख्यो कै पैगम्बर सल्लल्लाह अलैहि वसल्लम आपरै मुंह नै गराराता अर एक हथेली सूं आपरी नाक मांय पाणी घालता, बां तीन बार ओ काम करियो'। अर इण अध्याय मांय अब्दुल्ला बिन अब्बास रो एक इतिहास है। अबू ईसा कह्यो; 'अब्दुल्ला बिन जैद री हदीस हसन गरीब री डिग्री री हदीस है। आ हदीस [मलिक] अर [इब्न उयैना] रै साथै-साथै [अमरू बिन यह्या] भी लिखी ही, पण बां लफादज रो जिकर नीं करियो, 'पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम आपरै मुंह नै गराराया अर एक हाथ री हथेली सूं आपरी नाक मांय पाणी घाल दियो'। हालांकि, ओ कैवण आळा मिनख खालिद बिन अब्दुल्ला हा। हदीस रा जाणकारां रै मुजब खालिद बिन अब्दुल्ला एक असो मिनख है जिण माथै भरोसो है अर बो घणो कीं रटै है। केई वैज्ञानिकां रो मानणो है कै एक हाथ री हथेली सूं गरारा करणो अर नाक मांय पाणी घालणो कानूनी है। हालांकि, दूजा लोग कैवे है; 'दोनां नै अलग करणो म्हारै वास्तै चोखो है'। ऐश स्याफी कह्यो; 'अगर वो बांनै एक हाथ सूं एकठ कर लेवै तो ओ मान्य है, पण जे वो दोनूं नै अलग कर देवै तो ओ म्हारी पसंद रै हिसाब सूं ज्यादा है'।
Hadith
Imam Tirmidzi : 28
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ عَبْدِ الْكَرِيمِ بْنِ أَبِي الْمُخَارِقِ أَبِي أُمَيَّةَ عَنْ حَسَّانَ بْنِ بِلَالٍ قَالَرَأَيْتُ عَمَّارَ بْنَ يَاسِرٍ تَوَضَّأَ فَخَلَّلَ لِحْيَتَهُ فَقِيلَ لَهُ أَوْ قَالَ فَقُلْتُ لَهُ أَتُخَلِّلُ لِحْيَتَكَ قَالَ وَمَا يَمْنَعُنِي وَلَقَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُخَلِّلُ لِحْيَتَهُحَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ حَسَّانَ بْنِ بِلَالٍ عَنْ عَمَّارٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عُثْمَانَ وَعَائِشَةَ وَأُمِّ سَلَمَةَ وَأَنَسٍ وَابْنِ أَبِي أَوْفَى وَأَبِي أَيُّوبَ قَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت إِسْحَقَ بْنَ مَنْصُورٍ يَقُولُ سَمِعْتُ أَحْمَدَ بْنَ حَنْبَلٍ قَالَ قَالَ ابْنُ عُيَيْنَةَ لَمْ يَسْمَعْ عَبْدُ الْكَرِيمِ مِنْ حَسَّانَ بْنِ بِلَالٍ حَدِيثَ التَّخْلِيلِ
म्हानै बतायो है [इब्न अबू उमर] कह्यो, म्हानै बतायो है [सुफियान बिन उयैना] सूं [अब्दुल करीम बिन अबू अल मुखरिक अबू उमय्याह] सूं [हसन बिन हिलाल] उण कह्यो; 'मैं ['अमर बिन यासिर] नै दाढ़ी टुकाता थका वजू लेता देख्यो, फेर उणसूं पूछ्यो, या उण कह्यो; मैं उणसूं पूछ्यो, 'थै थारी दाढ़ी क्यूं काट रिया हो?' उण जवाब दियो, 'म्हानै कांई रोक रैयो है, भलांई म्हैं अल्लाह रै रसूल नै दाढ़ी फड़फड़ाता देख्यो है। म्हानै बतायो है [इब्न अबू उमर] कैयो है, म्हानै बतायो है [सुफियान बिन उयैना] सूं [सईद बिन अबू अरूबा] सूं [कोतादाह] सूं [हसन बिन हिलाल] सूं ['अम्मर] सूं पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम सूं हदीस रै रूप में। अबू ईसा कह्यो; 'इण अध्याय मांय उस्मान, ऐसिया, उम्म सलामा, अनस, इब्न अबू औफा अर अबू अय्यूब रा भी रिवायत है'। अबू ईसा कह्यो; मैं इशाक बिन मंसूर नै कैता सुण्यो; मैं अहमद बिन हनबल नै कैता सुण्यो; इब्न उयैना कह्यो; 'अब्दुल करीम नै हसन बिन बिलाल सूं तहलील हदीस रै बारै में नीं सुणी - दाढ़ी काटणी-'।
Hadith
Imam Tirmidzi : 29
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ عَامِرِ بْنِ شَقِيقٍ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُخَلِّلُ لِحْيَتَهُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ و قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثُ عَامِرِ بْنِ شَقِيقٍ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ عُثْمَانَ قَالَ أَبُو عِيسَى و قَالَ بِهَذَا أَكْثَرُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ رَأَوْا تَخْلِيلَ اللِّحْيَةِ وَبِهِ يَقُولُ الشَّافِعِيُّ و قَالَ أَحْمَدُ إِنْ سَهَا عَنْ تَخْلِيلِ اللِّحْيَةِ فَهُوَ جَائِزٌ و قَالَ إِسْحَقُ إِنْ تَرَكَهُ نَاسِيًا أَوْ مُتَأَوِّلًا أَجْزَأَهُ وَإِنْ تَرَكَهُ عَامِدًا أَعَادَ
म्हानै बतायो है [यह्या बिन मूसा] कह्यो है, म्हानै बतायो है [अब्दुर्राजाक] नै [इजरायल] सूं ['अमीर बिन शकीक] सूं [अबू वैल] सूं [उथमान बिन 'अफ्फान] सूं कै पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम आपरी दाढ़ी काट दी। अबू ईसा कह्यो; 'यो हदीस हसन प्रामाणिक है।' मुहम्मद बिन इस्माइल कह्यो; 'इण अध्याय री सबसूं प्रामाणिक हदीस है 'अमीर बिन स्याक, उथमान सूं अबू वैल सूं'। अबू ईसा कह्यो; 'इण राय नै घणकरा वैज्ञानिक विद्वान पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम रै साथियां अर बां लोगां सूं ली जिका बां रै पछै आ बात कैयी। यो राय इमाम स्याफी भी राख्यो हो। इमाम अहमद कह्यो; 'अगर वो आपरी दाढ़ी काटणी भूल जावै तो ठीक है'। जदकै इशाक कह्यो; 'अगर वो इणनै भूल जावण रै कारण या तकविल रै कारण छोड़ देवै है, तो वो उणरै वास्तै कानूनी है। पण जे बो इणनै जाणबूझ'र छोड़ देवै तो उणनै ओ काम फेरूं करणो पड़सी'।
Hadith
Imam Tirmidzi : 30
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ مُوسَى الْأَنْصَارِيُّ حَدَّثَنَا مَعْنُ بْنُ عِيسَى الْقَزَّازُ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَسَحَ رَأْسَهُ بِيَدَيْهِ فَأَقْبَلَ بِهِمَا وَأَدْبَرَ بَدَأَ بِمُقَدَّمِ رَأْسِهِ ثُمَّ ذَهَبَ بِهِمَا إِلَى قَفَاهُ ثُمَّ رَدَّهُمَا حَتَّى رَجَعَ إِلَى الْمَكَانِ الَّذِي بَدَأَ مِنْهُ ثُمَّ غَسَلَ رِجْلَيْهِقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ مُعَاوِيَةَ وَالْمِقْدَامِ بْنِ مَعْدِي كَرِبَ وَعَائِشَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَحْسَنُ وَبِهِ يَقُولُ الشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ
म्हानै बतायो है [इशाक बिन मूसा अल अंसारी] कह्यो, म्हानै बतायो है [मा'न बिन ईसा अल कज्जाज़] कह्यो है, म्हानै बतायो है [मलिक बिन अनस] सूं ['अमरू बिन यह्या] सूं [उणरै पिता] सूं [अब्दुल्लाह बिन जैद] कै अल्लाह रा रसूल सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम आपरै सिर नै दोनूं हाथां सूं रगड़्यो, दोनूं हाथां सूं पाछै री तरफ चालण सारू उणरै सिर रै साम्हीं फेर दोनूं नै गळै रै नाक तांई दौड़ाया, फेर पाछा आया दोनूं आपरी मूळ जगां माथै पाछा आया, इणरै बाद बां आपरा पगां नै धोया।' अबू ईसा कह्यो; 'इण अध्याय मांय मुआविया, अल मिकदाम बिन मादी करीब अर ऐसिया रो इतिहास है'। अबू ईसा कह्यो; 'अब्दुल्ला बिन जैद री हदीस इण अध्याय री सबसूं सही अर सबसूं चोखी हदीस है। आ राय ऐश स्याफी, अहमद अर इशाक ली ही।
Hadith
Imam Tirmidzi : 31
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ عَنْ الرُّبَيِّعِ بِنْتِ مُعَوِّذِ ابْنِ عَفْرَاءَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَسَحَ بِرَأْسِهِ مَرَّتَيْنِ بَدَأَ بِمُؤَخَّرِ رَأْسِهِ ثُمَّ بِمُقَدَّمِهِ وَبِأُذُنَيْهِ كِلْتَيْهِمَا ظُهُورِهِمَا وَبُطُونِهِمَاقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ وَحَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ أَصَحُّ مِنْ هَذَا وَأَجْوَدُ إِسْنَادًا وَقَدْ ذَهَبَ بَعْضُ أَهْلِ الْكُوفَةِ إِلَى هَذَا الْحَدِيثِ مِنْهُمْ وَكِيعُ بْنُ الْجَرَّاحِ
म्हानै बतायो है [कुतैबा बिन सईद] कह्यो, म्हानै बतायो है [बिसिर इब्नुल मुफदलाल] सूं [अब्दुल्लाह बिन मुहम्मद बिन अकील] सूं [अर रबी' बिन मुअवविदज बिन अफरा`] कै पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम दो बार आपरो माथो रगड़्यो; वो पाछै सूं सरू करियो, फेर आगै तांई आपरो रास्तो बणायो। साथै ई दोनूं कान, बारै अर मांयला'। अबू ईसा कह्यो; 'यो हदीस हसन री डिग्री में है, जदकै अब्दुल्लाह बिन जैद री हदीस सूं ज्यादा प्रामाणिक है अर इण हदीस सूं बेसी सनाद है। अर कूफा रा केई निवासी इण हदीस रो पालन करै है, जिणां मांय वाकी इब्नुल जर्रा है।
Hadith
Imam Tirmidzi : 32
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا بَكْرُ بْنُ مُضَرَ عَنْ ابْنِ عَجْلَانَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ عَنْ الرُّبَيِّعِ بِنْتِ مُعَوِّذِ ابْنِ عَفْرَاءَأَنَّهَا رَأَتْ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَتَوَضَّأُ قَالَتْ مَسَحَ رَأْسَهُ وَمَسَحَ مَا أَقْبَلَ مِنْهُ وَمَا أَدْبَرَ وَصُدْغَيْهِ وَأُذُنَيْهِ مَرَّةً وَاحِدَةًقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَجَدِّ طَلْحَةَ بْنِ مُصَرِّفِ بْنِ عَمْرٍو قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ الرُّبَيِّعِ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ مَسَحَ بِرَأْسِهِ مَرَّةً وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ وَبِهِ يَقُولُ جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ وَسُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ رَأَوْا مَسْحَ الرَّأْسِ مَرَّةً وَاحِدَةً حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَنْصُورٍ الْمَكِّيُّ قَال سَمِعْتُ سُفْيَانَ بْنَ عُيَيْنَةَ يَقُولُ سَأَلْتُ جَعْفَرَ بْنَ مُحَمَّدٍ عَنْ مَسْحِ الرَّأْسِ أَيُجْزِئُ مَرَّةً فَقَالَ إِي وَاللَّهِ
म्हानै बतायो है [कुतैबा] कह्यो, म्हानै बतायो है [बकर बिन मुदलर] सूं [इब्न अजलान] सूं [अब्दुल्लाह बिन मुहम्मद बिन अकील] सूं [अर रबी' बिंत मुअवविद् बिन अफरा`] कै उण पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम नै वजू लेता देख्यो, उण कह्यो; 'वो आपरै सिर रै आगै-पाछै, दोनूं मंदिरां अर दोनूं कानां नै एक बार रगड़्यो'। बो बोल्यो; 'इण अध्याय मांय अली अर दादा थलहा बिन मुशर्रीफ बिन 'अमरू' रो इतिहास भी है। अबू ईसा कह्यो; यो 'अर रबी हदीस' हसन प्रामाणिक है। अर आ हदीस पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम नै फगत एक मारग सूं ई नीं बताई गई है, कै उण एक बार आपरो माथो रगड़्यो। इण हदीस नै बां रै पछै आवा वाळा घणकरा मित्र अर लोगां रै द्वारा व्यापक रूप सूं अभ्यास करियो गयो है। जाफर बिन मुहम्मद, सुफ्यान अत्स त्सौरी, इब्नुल मुबारक, असी स्याफी, अहमद अर इशाक री राय है कै सिर नै एक बार ही रगड़णो। म्हानै बतायो है मुहम्मद बिन मंशुर अल मक्की कह्यो; मैं सुफयान बिन उयैना नै कैता सुण्यो; मैं जाफर बिन मुहम्मद सूं सिर रगड़बा रै नियम रै बारै में पूछ्यो, कांई ओ फगत एक पोंछणो ई काफी है?' उण जवाब दियो, 'हां, अल्लाह री कसम'।
Hadith
Imam Tirmidzi : 33
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ خَشْرَمٍ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ الْحَارِثِ عَنْ حَبَّانَ بْنِ وَاسِعٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍأَنَّهُ رَأَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ وَأَنَّهُ مَسَحَ رَأْسَهُ بِمَاءٍ غَيْرِ فَضْلِ يَدَيْهِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَرَوَى ابْنُ لَهِيعَةَ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ حَبَّانَ بْنِ وَاسِعٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ وَأَنَّهُ مَسَحَ رَأْسَهُ بِمَاءٍ غَيْرِ فَضْلِ يَدَيْهِ وَرِوَايَةُ عَمْرِو بْنِ الْحَارِثِ عَنْ حَبَّانَ أَصَحُّ لِأَنَّهُ قَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ وَغَيْرِهِ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَخَذَ لِرَأْسِهِ مَاءً جَدِيدًا وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ رَأَوْا أَنْ يَأْخُذَ لِرَأْسِهِ مَاءً جَدِيدًا
म्हानै बतायो है [अली बिन खसीराम] कह्यो है, म्हानै बतायो है [अब्दुल्लाह बिन वाहब] कह्यो है, म्हानै बतायो है [अमरू इब्नुल हरिथ] सूं [हब्बान बिन वासी] सूं [उणरै पिता] सूं [अब्दुल्लाह बिन जैद] सूं कै उणनै पैगम्बर सल्लाहु अलैहि वसल्लम नै वूद करता देख्यो हो, उणनै आपरै दो सिर रै पाणी सूं पोंछ दियो हो हाथां री। अबू ईसा कह्यो; 'यो हदीस हसन प्रामाणिक है।' [इब्न लाहीआह] [हब्बान बिन वासी] सूं, [उणरै पिता] सूं, [अब्दुल्लाह बिन जैद] सूं आ हदीस सुणाई है कै पैगम्बर सल्लल्लाह अलैहि वसल्लम आपरै सिर नै पाणी सूं पोंछता थका वजू करियो जिको बांरै दो हाथां सूं नीं बच्यो हो। अर अमरू इब्नुल हरिथ द्वारा हब्बान सूं लिखी गई हदीस ज्यादा प्रामाणिक है, क्यूंकै वा फगत एक मार्ग सूं ही कोनी लिखी गई है। यो हदीस अब्दुल्लाह बिन जैद री है अर इणरै अलावा, कै पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम आपरो माथो पोंछबा रै वास्तै नयो पाणी ले लियो। आ हदीस घणकरा वैज्ञानिकां रै द्वारा व्यापक रूप सूं अभ्यास करी जावै है, बां रो मानणो है कै उण आपरो माथो पोंछबा रै वास्तै नयो पाणी लियो।'
Hadith
Imam Tirmidzi : 34
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ إِدْرِيسَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَجْلَانَ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَسَحَ بِرَأْسِهِ وَأُذُنَيْهِ ظَاهِرِهِمَا وَبَاطِنِهِمَاقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ الرُّبَيِّعِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ يَرَوْنَ مَسْحَ الْأُذُنَيْنِ ظُهُورِهِمَا وَبُطُونِهِمَا
म्हानै बतायो है [हन्नाद] कह्यो, म्हानै बतायो है [अब्दुल्लाह बिन इदरीस] नै [मुहम्मद बिन अजलान] सूं [जैद बिन असलम] सूं ['अथो` बिन यासर] सूं [इब्न अब्बास] सूं; पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम रा सेवकां बां रो माथो अर बारै अर भीतर दोनूं कानां नै रगड़ दियो। अबू ईसा कह्यो; "इण अध्याय मांय अर रबी री एक हदीस भी है।" अबू ईसा फेरूं बोल्यो, 'इब्न अब्बास री हदीस हसन सही है। अर आ हदीस विज्ञान रा विशेषज्ञां रै द्वारा व्यापक रूप सूं अभ्यास करी जावै है, बां रो मानणो है कै दोनूं कानां नै बारै अर मांय सूं पोंछणो।'
Hadith
Imam Tirmidzi : 35
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ سِنَانِ بْنِ رَبِيعَةَ عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ قَالَتَوَضَّأَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَغَسَلَ وَجْهَهُ ثَلَاثًا وَيَدَيْهِ ثَلَاثًا وَمَسَحَ بِرَأْسِهِ وَقَالَ الْأُذُنَانِ مِنْ الرَّأْسِقَالَ أَبُو عِيسَى قَالَ قُتَيْبَةُ قَالَ حَمَّادٌ لَا أَدْرِي هَذَا مِنْ قَوْلِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوْ مِنْ قَوْلِ أَبِي أُمَامَةَ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَنَسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ لَيْسَ إِسْنَادُهُ بِذَاكَ الْقَائِمِ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ أَنَّ الْأُذُنَيْنِ مِنْ الرَّأْسِ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مَا أَقْبَلَ مِنْ الْأُذُنَيْنِ فَمِنْ الْوَجْهِ وَمَا أَدْبَرَ فَمِنْ الرَّأْسِ قَالَ إِسْحَقُ وَأَخْتَارُ أَنْ يَمْسَحَ مُقَدَّمَهُمَا مَعَ الْوَجْهِ وَمُؤَخَّرَهُمَا مَعَ رَأْسِهِ و قَالَ الشَّافِعِيُّ هُمَا سُنَّةٌ عَلَى حِيَالِهِمَا يَمْسَحُهُمَا بِمَاءٍ جَدِيدٍ
म्हानै बतायो है [कुतैबा] कह्यो, म्हानै बतायो है [हम्मद बिन जैद] सूं [सिनान बिन रबीअह] सूं [स्याहर बिन हौस्याब] सूं [अबू उमामा] उण कह्यो; पैगम्बर सल्लल्लाह अलैहि वसल्लम वजू करियो, तीन बार आपरो मुंडो अर तीन बार हाथ धोया, फेर आपरो माथो मलता थका कह्यो: 'दो कान सिर रो हिस्सो है'। अबू ईसा कह्यो; कुतैबा कह्यो; हम्माद कह्यो; 'मन्नै ठा कोनी कै आ पैगम्बर सल्लल्लाहु 'अलेहि वसल्लम' री बात है कै अबू उमामा री तरफ सूं'। अबू ईसा कह्यो; 'इण अध्याय मांय अनस री एक हदीस भी है,' बो फेरूं बोल्यो, 'इण हदीस री रचना सूं मेल नीं खावै।' अर आ हदीस पैगम्बर सल्लल्लाह अलैहि वसल्लम अर बां रै बाद रा साथियां सूं घणकरा विद्वानां रै द्वारा अभ्यास करी जावै है कै दोनूं कान सिर रो हिस्सो है। आ राय सुफ्यान अत्स त्सौरी, इब्नुल मुबारक, स्याफी, अहमद अर इशाक भी राखी ही। इण बीच, दूजा विद्वानां रो कैणो है कै आगलो कान चेहरै रो है, जदकै पाछलो कान सिर रो है। इशाक बोल्यो; 'मैं चेहरे रै साथै-साथै आगै अर सिर रै साथै-साथै पाछै नै रगड़णो चुण्यो'। जदकै शफी कह्यो; 'दोनां नै सुन्नत है, कै बां दोनूं नै नूंवै पाणी सूं पोंछ दियो'।
Hadith
Imam Tirmidzi : 36
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَهَنَّادٌ قَالَا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ أَبِي هَاشِمٍ عَنْ عَاصِمِ بْنِ لَقِيطِ بْنِ صَبِرَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا تَوَضَّأْتَ فَخَلِّلْ الْأَصَابِعَقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ وَالْمُسَتَوْرِدِ وَهُوَ ابْنُ شَدَّادٍ الْفِهْرِيُّ وَأبِي أَيُّوبَ الْأَنْصَارِيِّ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنَّهُ يُخَلِّلُ أَصَابِعَ رِجْلَيْهِ فِي الْوُضُوءِ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ قَالَ إِسْحَقُ يُخَلِّلُ أَصَابِعَ يَدَيْهِ وَرِجْلَيْهِ فِي الْوُضُوءِ وَأَبُو هَاشِمٍ اسْمُهُ إِسْمَعِيلُ بْنُ كَثِيرٍ الْمَكِّيُّ
म्हानै [कुतैबा] अर [हन्नाद] नै बतायो है, बां कैयो; म्हानै [वाकी'] सूं [सुफयान] सूं [अबू हसीम] सूं ['अशिम बिन लकीथ बिन शबिरा] सूं [उणरै पिता] सूं बतायो है, बो बोल्यो; पैगम्बर सल्लल्लाह अलैहि वसल्लम कह्यो है: 'जद थै वजू लेवोला तो आपरी आंगळियां नै काट दो'। अबू ईसा कह्यो; 'इण अध्याय मांय इब्न अब्बास, अल मुस्तौरिद, इब्न स्याददाद अल फिहरी अर अबू अय्यूब अल अंसारी रो इतिहास भी है'। अबू ईसा फेरूं बोल्यो, 'यो हदीस हसन प्रामाणिक है, अर विज्ञान रा विशेषज्ञ इण हदीस रो अभ्यास करै है, यानी वजू करतां बगत पैर री उंगलियां नै आपस में बांधणो। आ राय अहमद अर इशाक भी राखी। इशाक बोल्यो; 'वजू करतां बगत बो आपरी आंगळियां अर पगां री आंगळियां नै काटै है'। इण बीच, अबू हसीम रो असली नाम इस्माइल बिन कतसीर अल मक्की है।
Hadith
Imam Tirmidzi : 37
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعِيدٍ وَهُوَ الْجَوْهَرِيُّ حَدَّثَنَا سَعْدُ بْنُ عَبْدِ الْحَمِيدِ بْنِ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ عَنْ صَالِحٍ مَوْلَى التَّوْأَمَةِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا تَوَضَّأْتَ فَخَلِّلْ بَيْنَ أَصَابِعِ يَدَيْكَ وَرِجْلَيْكَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ
म्हानै बतायो है [इब्राहिम बिन सईद] - अर्थात् अलजौहारी - कह्यो, म्हानै बतायो है [सद बिन अब्दुल हमीद बिन जाफर] कह्यो है, म्हानै बतायो है [अब्दुर्रहमान बिन अबू अज़ जिनाद] नै [मूसा बिन उकबा] सूं [सालीह] अतौअमाह रै एक पूर्व दास सूं, [इब्न अब्बास] अब्बास अल्लाहुल्लाहुलाहुला रै मेल सूं। वसल्लम कह्यो: 'अगर थै वजू करो हो तो थारै दो हाथां अर दोनूं पगां री आंगळियां रै बिचाळै राखो'। अबू ईसा कह्यो; 'यो हदीस हसन गरीब री डिग्री में है'।
Hadith
Imam Tirmidzi : 38
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ عَنْ يَزِيدَ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحُبُلِيِّ عَنْ الْمُسْتَوْرِدِ بْنِ شَدَّادٍ الْفِهْرِيِّ قَالَرَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا تَوَضَّأَ دَلَكَ أَصَابِعَ رِجْلَيْهِ بِخِنْصَرِهِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ ابْنِ لَهِيعَةَ
म्हानै बतायो है [कुतैबा] कह्यो, म्हानै बतायो है [इब्न लाहीआह] सूं [यजीद बिन अमरू] सूं [अबू अब्दुर्रहमान अल हुबुली] सूं [अल मुस्तौरिद बिन स्याद्दाद अल फिहरी] उण कह्यो; 'मैं पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम नै वजू लेता देख्यो, अर ओ ठाह लाग्यो कै वै आपरी छोटी आंगळी सूं आपरा पगां री उंगलियां नै रगड़ रैया हा'। अबू ईसा कह्यो; 'यो हदीस हसन गरीब री डिग्री में है, अर आपां नै इब्न लाहीआह री हदीस रै अलावा इणरी जाणकारी कोनी है'।
Hadith
Imam Tirmidzi : 39
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَيْلٌ لِلْأَعْقَابِ مِنْ النَّارِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَعَائِشَةَ وَجَابِرٍ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَارِثِ هُوَ ابْنُ جَزْءٍ الزُّبَيْدِيُّ وَمُعَيْقِيبٍ وَخَالِدِ بْنِ الْوَلِيدِ وَشُرَحْبِيلَ ابْنِ حَسَنَةَ وَعَمْرِو بْنِ الْعَاصِ وَيَزِيدَ بْنِ أَبِي سُفْيَانَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ وَيْلٌ لِلْأَعْقَابِ وَبُطُونِ الْأَقْدَامِ مِنْ النَّارِ قَالَ وَفِقْهُ هَذَا الْحَدِيثِ أَنَّهُ لَا يَجُوزُ الْمَسْحُ عَلَى الْقَدَمَيْنِ إِذَا لَمْ يَكُنْ عَلَيْهِمَا خُفَّانِ أَوْ جَوْرَبَانِ
म्हानै बतायो है [कुतैबा] कह्यो; म्हानै [अब्दुल अजीज बिन मुहम्मद] सूं [सुहैल बिन अबू सलीह] सूं [उणरै पिता] सूं [अबू हुरैरा] सूं बतायो है कै पैगम्बर सल्लल्लाह अलैहि वसल्लम कह्यो है: 'हाय एड़ी माथै - जिणनै वजू रै पाणी सूं नीं धोया जावै - नरक री आग सूं'। अबू ईसा कह्यो; 'इण अध्याय मांय अब्दुल्लाह बिन अमरू, ऐस्याह, जाबीर बिन अब्दुल्लाह इब्नुल हरिथ, इब्न जज`ई अज जुबैदी, मुअकीब, खालिद इब्नुल वालिद, स्यूरहबिल बिन हसनह, अमरू इब्नुल-अश अर यजीद अश्बू सुफ्यान रा भी रिवायत है। अबू ईसा कह्यो; 'अबू हुरैरा री हदीस हसन प्रामाणिक है।' पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम सूं आ बात सुणीजी है कै वै कैयो है कै 'हाय पगां री एड़ी अर भीतरी तळवां नै - जिका वजू रै पाणी रै संपर्क में नीं आवै - नरक री आग सूं'। अबू ईसा कह्यो; 'इण हदीस रो न्यायशास्त्र है; जे दोनूं ई खूफ या मोजा नीं पैहर राख्या है तो पगां री तलवारां नै रगड़णो जायज कोनी।
Hadith
Imam Tirmidzi : 40
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ وَهَنَّادٌ وَقُتَيْبَةُ قَالُوا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ ح قَالَ و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ مَرَّةً مَرَّةًقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عُمَرَ وَجَابِرٍ وَبُرَيْدَةَ وَأبِي رَافِعٍ وَابْنِ الْفَاكِهِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ أَحْسَنُ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَصَحُّ وَرَوَى رِشْدِينُ بْنُ سَعْدٍ وَغَيْرُهُ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ الضَّحَّاكِ بْنِ شُرَحْبِيلَ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ مَرَّةً مَرَّةً قَالَ وَلَيْسَ هَذَا بِشَيْءٍ وَالصَّحِيحُ مَا رَوَى ابْنُ عَجْلَانَ وَهِشَامُ بْنُ سَعْدٍ وَسُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَعَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
म्हानै बतायो है [अबू कुरैब], [हन्नाद] अर [कुतैबा] बां कैयो; [सुफयान] सूं [वाकी'] नै बतायो है। अर दूजा मार्ग सूं जिण रो जिकर करियो गयो है; म्हानै बतायो है [मुहम्मद बिन बसिसियार] कह्यो, म्हानै बतायो है [यह्या बिन सईद] कह्यो; म्हानै [सुफयान] सूं [जैद बिन असलम] सूं ['अथो` बिन यासर] सूं [इब्न अब्बास] सूं बतायो है; 'पैगम्बर सल्लल्लाहु 'अलेहि वसल्लम एक-एक कर'र वजू करता'। अबू ईसा कह्यो; 'इण अध्याय मांय उमर, जाबीर, बुरैदा, अबू रफी' अर इब्नुल फकीही री हदीस भी है'। अबू ईसा फेर बोल्या अर इब्न अब्बास द्वारा लिखी गई हदीस इण अध्याय में सबसूं चोखी अर सही है। रिसदीन बिन साद अर दूजा लोगां आ हदीस अदल दलाहक बिन स्यूरहबिल सूं, जैद बिन असलम सूं, बांरै पिता सूं, उमर बिन खठथब सूं सुणाई है; 'पैगम्बर सल्लल्लाहु 'अलेहि वसल्लम एक-एक कर'र वजू करता'। फेर अबू ईसा बोल्यो; 'हालांकि, आ हदीस साची कोनी है, जदकै प्रामाणिक हदीस [इब्न अजलान], [हिस्याम बिन सद], [सुफियान अत्स त्सौरी] अर [अब्दुल अजीज बिन मुहम्मद], [जैद बिन असलम] सूं, ['अथो` बिन यासर] सूं, [इब्न अजलान] सूं, अब्बैल सअबस सूं, [जैद बिन असलम] सूं लिखी गई हदीस है। 'अलेही वसल्लम'।
