Imam Tirmidzi : 21
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ وَأَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ مُوسَى مَرْدَوَيْهِ قَالَا أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ أَشْعَثَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ الْحَسَنِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُغَفَّلٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى أَنْ يَبُولَ الرَّجُلُ فِي مُسْتَحَمِّهِ وَقَالَ إِنَّ عَامَّةَ الْوَسْوَاسِ مِنْهُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ رَجُلٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ مَرْفُوعًا إِلَّا مِنْ حَدِيثِ أَشْعَثَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ وَيُقَالُ لَهُ أَشْعَثُ الْأَعْمَى وَقَدْ كَرِهَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ الْبَوْلَ فِي الْمُغْتَسَلِ وَقَالُوا عَامَّةُ الْوَسْوَاسِ مِنْهُ وَرَخَّصَ فِيهِ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْهُمْ ابْنُ سِيرِينَ وَقِيلَ لَهُ إِنَّهُ يُقَالُ إِنَّ عَامَّةَ الْوَسْوَاسِ مِنْهُ فَقَالَ رَبُّنَا اللَّهُ لَا شَرِيكَ لَهُ و قَالَ ابْنُ الْمُبَارَكِ قَدْ وُسِّعَ فِي الْبَوْلِ فِي الْمُغْتَسَلِ إِذَا جَرَى فِيهِ الْمَاءُ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدَّثَنَا بِذَلِكَ أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الْآمُلِيُّ عَنْ حِبَّانَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُبَارَكِ
y' a fɔ an ye [Ali bin Hajar] ni [Ahmad bin Muhammad bin Musa Mardawih] u fila bɛɛ ko ; ye kunnafoni di an ma [Abdullah Ibnul Mubarak] ka bɔ [Ma’mar] ka bɔ [Ash’ath bin Abdullah] ka bɔ [Al Hasan] ka bɔ [Abdullah bin Mughaffal] ko, kira sallallaahu ‘alaihi wa Sallam ye mɔgɔ bali ka koli kɛ a ka jisigiyɔrɔ la, wa a y’a fɔ fana ko: ‘A ka c’a la, jɔrɔnanko bɛ bɔ ale de la’. A ko; 'Nin tilayɔrɔba in kɔnɔ, hadisi dɔ fana bɛ yen min bɔra kira sallaahu alahi wa Sallam ka taamaɲɔgɔn dɔ fɛ'. Abu Isa ko: ‘Nin hadisi in ye gharib -dunan- ye, an t’a dɔn ko hadisi ye marfu ye’ fo hadisi min bɔra Asy’ats bin Abdullah fɛ, wa a bɛ wele fana ko Asy’ats Al A’ma’. Dɔnniyakɛla dɔw bɛ koli bali jisigiyɔrɔw la, u ko; 'A ka c'a la, sigasigaliw tùn bɛ Bɔ ale de la'. Wa dɔnniya dɔnnikɛla dɔw ye lafiya di o ko in na, Ibnu Sirin fana tun bɛ olu cɛma. Wa a fɔra a ye tuma min na ko : 'Tiɲɛ na, jɔrɔnanko bɛ bɔ ale de la caman na, a y'a jaabi ko : 'An ka Rabb ye Allah ye, jɛɲɔgɔn t'a fɛ'. Ibnul Mubarak ko; ‘Koli hakɛ bɛ kɛ jisigiyɔrɔw la ni ji bɛ boli’. Abu Isa ko; 'Nin fɔra an ye Ahmad bin Abdah Al Amuli fɛ, ka bɔ Hibban fɛ, ka bɔ Abdullah bin Al Mubarak fɛ'.
Imam Tirmidzi : 22
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَوْلَا أَنْ أَشُقَّ عَلَى أُمَّتِي لَأَمَرْتُهُمْ بِالسِّوَاكِ عِنْدَ كُلِّ صَلَاةٍقَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَقَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَحَدِيثُ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَزَيْدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كِلَاهُمَا عِنْدِي صَحِيحٌ لِأَنَّهُ قَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَذَا الْحَدِيثُ وَحَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ إِنَّمَا صَحَّ لِأَنَّهُ قَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ وَأَمَّا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ فَزَعَمَ أَنَّ حَدِيثَ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ أَصَحُّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ وَعَلِيٍّ وَعَائِشَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَحُذَيْفَةَ وَزَيْدِ بْنِ خَالِدٍ وَأَنَسٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَابْنِ عُمَرَ وَأُمِّ حَبِيبَةَ وَأَبِي أُمَامَةَ وَأَبِي أَيُّوبَ وَتَمَّامِ بْنِ عَبَّاسٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ حَنْظَلَةَ وَأُمِّ سَلَمَةَ وَوَاثِلَةَ بْنِ الْأَسْقَعِ وَأَبِي مُوسَى
y’a fɔ an ye [Abu Kuraib] ko, a y’a fɔ an ye [Abdah bin Sulaiman] ka bɔ [Muhammad bin ‘Amru] ka bɔ [Abu Salamah] ka bɔ [Abu Hurairah] la a ko, Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wa Sallam ko: ‘Ni o tun tɛ doni ye ne ka mɔgɔw kan, ne tun bɛna yamaruya di u ma tiɲɛ na ko u ka siwak kɛ tuma o tuma n’u bɛ delili kɛ’. Abu Isa ko; 'Nin hadisi in lakalira [Muhammad bin Ishaq] fɛ ka bɔ [Muhammad bin Ibrahim] fɛ, ka bɔ [Abu Salamah fɛ,] ka bɔ [Zaid bin Khalid] fɛ, ka bɔ kira sallallaahu 'alaihi wasallam fɛ'. Wa Abu Salamah ka hadisi min lakalilen don Abu Hurairah ni Zaid bin Khalid fɛ ka bɔ kira sallallaahu alahi wa Sallam fɛ, ne hakili la, u fila bɛɛ ye tiɲɛ ye. Sabula hadisi ma lakali sira kelen dɔrɔn fɛ, n’o ye ka bɔ Abu Hurairah la ka bɔ kira Shallahu ‘alaihi wa Sallam fɛ, nka a bɔra sira wɛrɛw la, o la, Abu Hurairah ye hadisi min lakali, o ye tiɲɛ ye. K’a sɔrɔ Muhamadu bin Isma’il y’a fɔ ko Abu Salamah ka hadisi min lakalira Zaid bin Khalid fɛ, o ye tiɲɛ ye ka tɛmɛ. Abu Isa ko; 'Nin tilayɔrɔba in kɔnɔ, lakalitaw fana bɛ sɔrɔ ka bɔ Abu Bakr Ash Shiddiq, Ali, Aisha, Ibn Abbas, Hudzaifah, Zaid bin Khalid, Anas, Abdullah bin Amru, Ibn Umar, Ummu Habibah, Abu Ayyub, Tammam bin Abbas, Abdullah bin Handlallah, Ummu Salama, Watsilah Al Asqa' ani Abu Musa fɛ'.
Imam Tirmidzi : 23
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَقَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ الْجُهَنِيِّ قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَوْلَا أَنْ أَشُقَّ عَلَى أُمَّتِي لَأَمَرْتُهُمْ بِالسِّوَاكِ عِنْدَ كُلِّ صَلَاةٍ وَلَأَخَّرْتُ صَلَاةَ الْعِشَاءِ إِلَى ثُلُثِ اللَّيْلِقَالَ فَكَانَ زَيْدُ بْنُ خَالِدٍ يَشْهَدُ الصَّلَوَاتِ فِي الْمَسْجِدِ وَسِوَاكُهُ عَلَى أُذُنِهِ مَوْضِعَ الْقَلَمِ مِنْ أُذُنِ الْكَاتِبِ لَا يَقُومُ إِلَى الصَّلَاةِ إِلَّا أُسْتَنَّ ثُمَّ رَدَّهُ إِلَى مَوْضِعِهِ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
y’a fɔ an ye [Hannad] ko, a y’a fɔ an ye [Abdah bin Sulaiman] ka bɔ [Muhammad bin Ishaq] ka bɔ [Muhammad bin Ibrahim] ka bɔ [Abu Salamah] ka bɔ [Zaid bin Khalid Al Juhani] la a ko; Ne ye Rasulullah sallallaahu alahi wasallam ka kuma mɛn ko: ‘Ni o tun tɛ doni ye ne ka ummah kan, ne tun bɛna yamaruya di u ma ko u ka siwak kɛ u ka delili waati bɛɛ, ani ne tun bɛna Isha seli fana ban su tila sabanan kɔnɔ’. A ko; 'Zaid bin Khalid tun bɛ delili kɛ misiri kɔnɔ, k'a sɔrɔ a ka siwak tun bɛ a tulo la i n'a fɔ sɛbɛnnikɛlan bɛ sɛbɛnnikɛla tulo la tuma bɛɛ, a ma wuli ka delili kɛ fo n'a ye siwak kɛ fɔlɔ. O kɔ fɛ a y'a Blà a nɔ na kokura'. Abu Isa ko; 'Nin hadisi in ye hasan lakika ye.'
Imam Tirmidzi : 24
حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ أَحْمَدُ بْنُ بَكَّارٍ الدِّمَشْقِيُّ يُقَالُ هُوَ مِنْ وَلَدِ بُسْرِ بْنِ أَرْطَاةَ صَاحِبِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ عَنْ الْأَوْزَاعِيِّ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيِّبِ وَأَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا اسْتَيْقَظَ أَحَدُكُمْ مِنْ اللَّيْلِ فَلَا يُدْخِلْ يَدَهُ فِي الْإِنَاءِ حَتَّى يُفْرِغَ عَلَيْهَا مَرَّتَيْنِ أَوْ ثَلَاثًا فَإِنَّهُ لَا يَدْرِي أَيْنَ بَاتَتْ يَدُهُوَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عُمَرَ وَجَابِرٍ وَعَائِشَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ قَالَ الشَّافِعِيُّ وَأُحِبُّ لِكُلِّ مَنْ اسْتَيْقَظَ مِنْ النَّوْمِ قَائِلَةً كَانَتْ أَوْ غَيْرَهَا أَنْ لَا يُدْخِلَ يَدَهُ فِي وَضُوئِهِ حَتَّى يَغْسِلَهَا فَإِنْ أَدْخَلَ يَدَهُ قَبْلَ أَنْ يَغْسِلَهَا كَرِهْتُ ذَلِكَ لَهُ وَلَمْ يُفْسِدْ ذَلِكَ الْمَاءَ إِذَا لَمْ يَكُنْ عَلَى يَدِهِ نَجَاسَةٌ و قَالَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ إِذَا اسْتَيْقَظَ مِنْ النَّوْمِ مِنْ اللَّيْلِ فَأَدْخَلَ يَدَهُ فِي وَضُوئِهِ قَبْلَ أَنْ يَغْسِلَهَا فَأَعْجَبُ إِلَيَّ أَنْ يُهْرِيقَ الْمَاءَ و قَالَ إِسْحَقُ إِذَا اسْتَيْقَظَ مِنْ النَّوْمِ بِاللَّيْلِ أَوْ بِالنَّهَارِ فَلَا يُدْخِلْ يَدَهُ فِي وَضُوئِهِ حَتَّى يَغْسِلَهَا
An y’a fɔ [Abul Walid Ahmad bin Bakkar Ad Dimasqi] ye ko mɔgɔ dɔ y’a fɔ ko ale ye Busr bin Artha`ah denkɛ ye, kira sallallaahu alaihi wasallam terikɛ. A ko; a y’a fɔ an ye [Al Walid bin Muslim] ka bɔ [Al Auza’i] ka bɔ [Az Zuhri] ka bɔ [Sa’id Ibnul Musayyab] la ani [Abu Salamah] ka bɔ [Abu Hurairah] la ka bɔ kira sallallaahu ‘alaihi wasallam la, a ko: ‘ni aw dɔ kununna ka bɔ sunɔgɔ la o tuma na aw kana a bolo don minɛn kɔnɔ fo a ka ji bɔn a bolo siɲɛ fila walima siɲɛ saba, bawo a bɛ o kɛ a t'a dɔn a bolo ye su kɛ yɔrɔ min na'. Nin tilayɔrɔba in kɔnɔ, tariku dɔw fana bɛ yen minnu bɔra Ibn Umar, Jabir ani Aisyah fɛ. Abu Isa ko; 'Nin hadisi in ye hasan lakika ye. Ash Syafi'i ko; "A ka di ne ye mɔgɔ o mɔgɔ bɛ kunun ka bɔ sunɔgɔ la, a kɛra sunɔgɔ ye wo, a kɛra sunɔgɔ ye wo, a kɛra fɛn wɛrɛ ye wo, a kana a bolo don ji la ka a ko ni ji ye fɔlɔ, wa a man di ne ye ko mɔgɔ si k'a don a kɔnɔ sani a k'a ko fɔlɔ. Hali n'o tɛ ji saniya tiɲɛ ni nɔgɔ tɛ a bolo la."(Alimankan na) Ahmad bin Hanbal ko: "Ni mɔgɔ kununna su fɛ, k'a bolo don ji la ka wulu kɛ ka sɔrɔ k'a ko, o bɛ ne kabakoya n'a ye ji fili." Wa Ishaq fana y'a fɔ ko: "Ni mɔgɔ kununna su fɛ walima tile fɛ, a man kan k'a bolo don ji la ka wulu kɛ fo n'a y'a ko."
Imam Tirmidzi : 25
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ وَبِشْرُ بْنُ مُعَاذٍ الْعَقَدِيُّ قَالَا حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ حَرْمَلَةَ عَنْ أَبِي ثِفَالٍ الْمُرِّيِّ عَنْ رَبَاحِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي سُفْيَانَ بْنِ حُوَيْطِبٍ عَنْ جَدَّتِهِ عَنْ أَبِيهَا قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَا وُضُوءَ لِمَنْ لَمْ يَذْكُرْ اسْمَ اللَّهِ عَلَيْهِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَأَبِي سَعِيدٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَسَهْلِ بْنِ سَعْدٍ وَأَنَسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى قَالَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ لَا أَعْلَمُ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثًا لَهُ إِسْنَادٌ جَيِّدٌ و قَالَ إِسْحَقُ إِنْ تَرَكَ التَّسْمِيَةَ عَامِدًا أَعَادَ الْوُضُوءَ وَإِنْ كَانَ نَاسِيًا أَوْ مُتَأَوِّلًا أَجْزَأَهُ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ أَحْسَنُ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثُ رَبَاحِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَرَبَاحُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ جَدَّتِهِ عَنْ أَبِيهَا وَأَبُوهَا سَعِيدُ بْنُ زَيْدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ نُفَيْلٍ وَأَبُو ثِفَالٍ الْمُرِّيُّ اسْمُهُ ثُمَامَةُ بْنُ حُصَيْنٍ وَرَبَاحُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ هُوَ أَبُو بَكْرِ بْنُ حُوَيْطِبٍ مِنْهُمْ مَنْ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ فَقَالَ عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ حُوَيْطِبٍ فَنَسَبَهُ إِلَى جَدِّهِ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْحُلْوَانِيُّ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ عَنْ يَزِيدَ بْنِ عِيَاضٍ عَنْ أَبِي ثِفَالٍ الْمُرِّيِّ عَنْ رَبَاحِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي سُفْيَانَ بْنِ حُوَيْطِبٍ عَنْ جَدَّتِهِ بِنْتِ سَعِيدِ بْنِ زَيْدٍ عَنْ أَبِيهَا عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَهُ
y' a fɔ an ye [Nashr bin Ali Al Jahdlami] ni [Bisyr bin Mu'adz Al Aqadi] k' u ko ; a y’a fɔ an ye [Bisyr Ibnul Mufadldlal] ka bɔ [Abdurrahman bin Harmalah] ka bɔ [Abu Tsifal Al Murri] ka bɔ [Rabah bin Abdurrahman bin Abu Sufyan bin Huwaittib] ka bɔ [A bamuso] ka bɔ [A fa] la a ko N ye Rasulullah sallallaahu alahi wasallam ka kuma mɛn ko: ‘wusu tɛ mɔgɔ minnu ma Allah tɔgɔ fɔ -ni u bɛ wusu kɛ-’. A ko; 'Nin tilayɔrɔba in kɔnɔ, lakalitaw fana bɛ yen minnu bɔra Aisyah, Abu Sa'id, Abu Hurairah, Sahl bin Sa'd ani Anas fɛ'. Abu Isa ko; 'Imam Ahmad bin Hambal ko; 'Ne t'a dɔn nin tilayɔrɔba in kɔnɔ hadisi dɔ min bɛ ni jayyid sanad -good-' ye. Ishaq ko; 'N'a ye basmalah kalanni To a laɲini na o tuma na a ka kan ka segin a ka wuluwulu kɔ, nka n'a ɲinɛna walima k'a sababu Kɛ kɔrɔfɔli ye o tuma na a ka wuluwulu bɛ Se ka Kɛ halibi'. Muhamadu bin Isma'il ko; 'Hadisi min ka fisa ni nin tilayɔrɔba in ye, o ye Rabah bin Abdurrahman ka hadisi ye'. Abu Isa ko; 'Rabah bin Abdurrahman ye lakali kɛ ka bɔ a bamuso fɛ, ka bɔ a fa fɛ. K'a sɔrɔ a fa tɔgɔ tun ye Sa'id bin Zaid bin 'Amru bin Nufail ye, Abu Tsifal Al Murri tɔgɔ tun ye Tsumamah bin Hushain ye, ani Rabah bin Abdurrahman tɔgɔ tun ye Abu Bakr bin Huwaithib ye. U cɛma, dɔ tun bɛ yen min ye nin hadisi in lakali, o kɔ, a ko; ‘Ka bɔ Abu Bakr bin Huwaithib fɛ,’ o kɔfɛ, a y’o fɔ a bɛnbakɛ fɛ’. A y’a fɔ an ye [Al Hasan bin Ali Al Hulwani] ko, a y’a fɔ an ye [Yazid bin Harun] ka bɔ [Yazid bin Iyadl] ka bɔ [Abu Tsifal Al Murri] ka bɔ [Rabah bin Abdurrahman bin Abu Sufyan bin Huwaithib] ka bɔ [A bamuso bint Sa’id bin Zaid] ka bɔ [A fa] ka bɔ kira shallallahu ‘alaihi wasallam ni o ɲɔgɔnna dɔ ye hadith'.
Imam Tirmidzi : 26
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ وَجَرِيرٌ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ هِلَالِ بْنِ يَسَافٍ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ قَيْسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا تَوَضَّأْتَ فَانْتَثِرْ وَإِذَا اسْتَجْمَرْتَ فَأَوْتِرْقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عُثْمَانَ وَلَقِيطِ بْنِ صَبِرَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَالْمِقْدَامِ بْنِ مَعْدِي كَرِبَ وَوَائِلِ بْنِ حُجْرٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ سَلَمَةَ بْنِ قَيْسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَاخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِيمَنْ تَرَكَ الْمَضْمَضَةَ وَالِاسْتِنْشَاقَ فَقَالَتْ طَائِفَةٌ مِنْهُمْ إِذَا تَرَكَهُمَا فِي الْوُضُوءِ حَتَّى صَلَّى أَعَادَ الصَّلَاةَ وَرَأَوْا ذَلِكَ فِي الْوُضُوءِ وَالْجَنَابَةِ سَوَاءً وَبِهِ يَقُولُ ابْنُ أَبِي لَيْلَى وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ و قَالَ أَحْمَدُ الِاسْتِنْشَاقُ أَوْكَدُ مِنْ الْمَضْمَضَةِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَالَتْ طَائِفَةٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ يُعِيدُ فِي الْجَنَابَةِ وَلَا يُعِيدُ فِي الْوُضُوءِ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَبَعْضِ أَهْلِ الْكُوفَةِ وَقَالَتْ طَائِفَةٌ لَا يُعِيدُ فِي الْوُضُوءِ وَلَا فِي الْجَنَابَةِ لِأَنَّهُمَا سُنَّةٌ مِنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَا تَجِبُ الْإِعَادَةُ عَلَى مَنْ تَرَكَهُمَا فِي الْوُضُوءِ وَلَا فِي الْجَنَابَةِ وَهُوَ قَوْلُ مَالِكٍ وَالشَّافِعِيِّ فِي آخِرَةٍ
y’a fɔ an ye [Qutaibah bin Sa’id] ko, a y’a fɔ an ye [Hammad bin Zaid] ani [Jarir] ka bɔ [Mansur] ka bɔ [Hilal bin Yasaf] ka bɔ [Salamah bin Qais] a ko; Rasulullah sallallaahu alahi wasallam ko: ‘Ni i ye wulu kɛ o tuma na i bɛ ji don i nu na, ni i ye istijmar kɛ o tuma na i k’a kɛ ni jateden gansan ye’. Nin tilayɔrɔba in kɔnɔ, tariku dɔw fana bɛ sɔrɔ ka bɔ Usman fɛ, Laqith bin Shabrah, Ibnu Abbas fɛ, Al Migdam bin Ma’di Karib fɛ, Wa`il bin Hujr fɛ ani Abu Hurairah fɛ. Abu Isa ko; 'Salama bin Qais ka hadisi ye hasan lakika ye. Wa dɔnniya dɔnnikɛlaw tɛ kelen ye u hakilinaw la ka ɲɛsin sariya ma min bɛ mɔgɔw kan minnu bɛ gargling ni istinsyaq bila. Jɛkulu dɔw b’a fɔ ko; 'Ni mɔgɔ dɔ y'a To yen fo k'a ka delili kɛ, o tuma na fɛ, a ka kan ka segin delili kan.' U b’a Fɔ ko a bɛ tali Kɛ wuluwulu ni ghusl la janaba kɔfɛ. Minnu bɛ nin hakilina in na, olu ye Ibnu Abu Laila, Abdulayi Ibnul Mubarak, Ahmad, ani Ishaq ye. O waati kelen na, Ahmad b’a Jira ko istinshaq kɛli bɛ Sinsin kosɛbɛ wuluwulu la. Abu Isa ko: 'Wa dɔnnikɛla dɔw wɛrɛw hakilina ye ko a bɛ kɛ junub cogo la, a tɛ kɛ wudugu la.' Nin ye Sufyan Ats Tsauri ni Kufaden dɔw ka hakilina ye. Wa dɔnnikɛla dɔw wɛrɛw b’a fɔ ko a tɛ tali kɛ wuluwulu ni junub la, bawo u fila bɛɛ ye sunnako ye, o la wajibi tɛ ka segin u kan mɔgɔ min y’u to yen. Nin ye Malik, Ash-Shafi'i ka hakilina ye ka ɲɛsin qaul jadid' ma.
Imam Tirmidzi : 27
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُوسَى الرَّازِيُّ حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ قَالَرَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَضْمَضَ وَاسْتَنْشَقَ مِنْ كَفٍّ وَاحِدٍ فَعَلَ ذَلِكَ ثَلَاثًاقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ وَقَدْ رَوَى مَالِكٌ وَابْنُ عُيَيْنَةَ وَغَيْرُ وَاحِدٍ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى وَلَمْ يَذْكُرُوا هَذَا الْحَرْفَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَضْمَضَ وَاسْتَنْشَقَ مِنْ كَفٍّ وَاحِدٍ وَإِنَّمَا ذَكَرَهُ خَالِدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ وَخَالِدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ ثِقَةٌ حَافِظٌ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ الْمَضْمَضَةُ وَالِاسْتِنْشَاقُ مِنْ كَفٍّ وَاحِدٍ يُجْزِئُ و قَالَ بَعْضُهُمْ تَفْرِيقُهُمَا أَحَبُّ إِلَيْنَا و قَالَ الشَّافِعِيُّ إِنْ جَمَعَهُمَا فِي كَفٍّ وَاحِدٍ فَهُوَ جَائِزٌ وَإِنْ فَرَّقَهُمَا فَهُوَ أَحَبُّ إِلَيْنَا
y’a fɔ an ye [Yahya bin Musa] ko, a y’a fɔ an ye [Ibrahim bin Musa Ar Razi] ko, a y’a fɔ an ye [Khalid bin Abdullah] ka bɔ [Amru bin Yahya] ka bɔ [a fa] la ka bɔ [Abdullah bin Zaid] a ko; 'Ne ye kira sallallaahu alahi wasallam ye k'a da sɔgɔsɔgɔ ka ji don a nugu la ka bɔ a bolokɔni kelen na, a ye nin kɛ siɲɛ saba'. Wa nin tilayɔrɔba in kɔnɔ, tariku dɔ bɛ yen ka bɔ Abdulayi bin Abbas fɛ. Abu Isa ko; 'Abdulayi bin Zaid ka hadisi ye hasan gharib degeli ye. Nin hadisi in fana lakalilen don [Malik] ni [Ibn Uyainah] fɛ ka fara [Amru bin Yahya] fɛ, nka u ma lafadz kofɔ, ‘Nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam y’a da sɔgɔ ka ji don a nu na ka bɔ bolo kelen bolokɔni na’. Nka, mɔgɔ min y’o fɔ, o ye Khalid bin Abdulayi ye. Hadisi dɔnnikɛlaw ka fɔ la, Khalid bin Abdulayi tun ye mɔgɔ ye min tun dalen bɛ a la, a hakili tun ka ca. Dɔnnibaa dɔw hakili la ko ka jibɔ ni ji fiyɛ nugu la ka bɔ bolo kelen na, o bɛ se ka kɛ. Nka, dɔw b'a fɔ ko: "Ka u fila fara ɲɔgɔn kan, o ka fisa an ma." Ash-Shafi'i ko: "Ni a y'u lajɛ bolo kelen na, o bɛ tiɲɛ, nka n'a y'u faranfasi, o de ka fisa an ma."
Imam Tirmidzi : 28
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ عَبْدِ الْكَرِيمِ بْنِ أَبِي الْمُخَارِقِ أَبِي أُمَيَّةَ عَنْ حَسَّانَ بْنِ بِلَالٍ قَالَرَأَيْتُ عَمَّارَ بْنَ يَاسِرٍ تَوَضَّأَ فَخَلَّلَ لِحْيَتَهُ فَقِيلَ لَهُ أَوْ قَالَ فَقُلْتُ لَهُ أَتُخَلِّلُ لِحْيَتَكَ قَالَ وَمَا يَمْنَعُنِي وَلَقَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُخَلِّلُ لِحْيَتَهُحَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ حَسَّانَ بْنِ بِلَالٍ عَنْ عَمَّارٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عُثْمَانَ وَعَائِشَةَ وَأُمِّ سَلَمَةَ وَأَنَسٍ وَابْنِ أَبِي أَوْفَى وَأَبِي أَيُّوبَ قَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت إِسْحَقَ بْنَ مَنْصُورٍ يَقُولُ سَمِعْتُ أَحْمَدَ بْنَ حَنْبَلٍ قَالَ قَالَ ابْنُ عُيَيْنَةَ لَمْ يَسْمَعْ عَبْدُ الْكَرِيمِ مِنْ حَسَّانَ بْنِ بِلَالٍ حَدِيثَ التَّخْلِيلِ
y’a fɔ an ye [Ibn Abu Umar] ko, a y’a fɔ an ye [Sufyan bin Uyainah] ka bɔ [Abdul Karim bin Abu Al Mukhariq Abu Umayyah] fɛ ka bɔ [Hassan bin Hilal] la a ko; 'Ne ye ['Amar bin Yasir] ye a bɛ wudugu kɛ k'a to a kunsigi sɔgɔli la, o kɔfɛ, n y'a ɲininka, walima a ko; N y'a ɲininka ko: 'Mun na i bɛ i kunsigi tigɛ?' a y'a jaabi ko mun bɛ ne bali, hali ni ne ye Allah ka ciden sallallaahu alahi wasallam ye a bɛ a kunsigi wuli'. A y’a fɔ an ye [Ibn Abu Umar] ko, a y’a fɔ an ye [Sufyan bin Uyainah] ka bɔ [Sa’id bin Abu Arubah] ka bɔ [Qotadah] ka bɔ [Hassan bin Hilal] ka bɔ [‘Ammar] ka bɔ kira sallallaahu ‘alaihi wasallam la ka ɲɛsin hadisi ma. Abu Isa ko; 'Nin tilayɔrɔba in kɔnɔ, lakalifɛnw fana bɛ yen minnu bɔra Usman, Aisyah, Ummu Salamah, Anas, Ibn Abu Aufa ani Abu Ayyub fɛ'. Abu Isa ko; N ye Ishaq bin Mansur ka kuma mɛn; N y’a mɛn ko Ahmad bin Hanbal y’a fɔ ko; Ibn Uyainah ko; 'Abdul Karim ma mɛn Hasan bin Bilal fɛ tahlil hadisi -a kunsigi tigɛ-'.
Imam Tirmidzi : 29
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ عَامِرِ بْنِ شَقِيقٍ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُخَلِّلُ لِحْيَتَهُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ و قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثُ عَامِرِ بْنِ شَقِيقٍ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ عُثْمَانَ قَالَ أَبُو عِيسَى و قَالَ بِهَذَا أَكْثَرُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ رَأَوْا تَخْلِيلَ اللِّحْيَةِ وَبِهِ يَقُولُ الشَّافِعِيُّ و قَالَ أَحْمَدُ إِنْ سَهَا عَنْ تَخْلِيلِ اللِّحْيَةِ فَهُوَ جَائِزٌ و قَالَ إِسْحَقُ إِنْ تَرَكَهُ نَاسِيًا أَوْ مُتَأَوِّلًا أَجْزَأَهُ وَإِنْ تَرَكَهُ عَامِدًا أَعَادَ
y’a fɔ an ye [Yahya bin Musa] ko, a y’a fɔ an ye [Abdurrazaq] ka bɔ [Israil] ka bɔ [‘Amir bin Shaqiq] ka bɔ [Abu Wa`il] ka bɔ [Usman bin ‘Affan] ko kira sallallaahu ‘alaihi wasallam y’a kunsigi tigɛ Abu Isa ko; 'Nin hadisi in ye hasan lakika ye.' Muhamadu bin Isma'il ko; 'Hadisi min ye tiɲɛ ye nin tilayɔrɔba in kɔnɔ, o ye hadisi ye min tɔgɔ ye ko 'Amir bin Syaqiq, ka bɔ Abu Wa`il fɛ ka bɔ Usman fɛ'. Abu Isa ko; 'O hakilina in tara dɔnnikɛla fanba fɛ ka bɔ kira sallallaahu alahi wasallam ka taamaɲɔgɔnw na ani mɔgɔw fɛ minnu y'o fɔ u kɔfɛ. O hakilina in fana Tàra Alimami Syafi'i fɛ. Alimami Ahmad ko; 'N'a ɲinɛna k'a kunsigi tigɛ, o tuma na, o tɛ baasi ye'. K'a sɔrɔ Ishaq y'a fɔ ko; "N'a y'a to ɲinɛni walima kɔrɔfɔbaliya kosɔn, o tuma na, a bɛnnen don a ma. Nka, n'a y'a to yen ni laɲini ye, a ka kan ka segin o kan."
Imam Tirmidzi : 30
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ مُوسَى الْأَنْصَارِيُّ حَدَّثَنَا مَعْنُ بْنُ عِيسَى الْقَزَّازُ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَسَحَ رَأْسَهُ بِيَدَيْهِ فَأَقْبَلَ بِهِمَا وَأَدْبَرَ بَدَأَ بِمُقَدَّمِ رَأْسِهِ ثُمَّ ذَهَبَ بِهِمَا إِلَى قَفَاهُ ثُمَّ رَدَّهُمَا حَتَّى رَجَعَ إِلَى الْمَكَانِ الَّذِي بَدَأَ مِنْهُ ثُمَّ غَسَلَ رِجْلَيْهِقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ مُعَاوِيَةَ وَالْمِقْدَامِ بْنِ مَعْدِي كَرِبَ وَعَائِشَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَحْسَنُ وَبِهِ يَقُولُ الشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ
y’a fɔ an ye [Ishaq bin Musa Al Ansari] ko, a y’a fɔ an ye [Ma’n bin Isa Al Qazzaz] ko, a y’a fɔ an ye [Malik bin Anas] ka bɔ [’Amru bin Yahya] ka bɔ [a fa] la ka bɔ [Abdullah bin Zaid] fɛ ko Allah ka ciden sallallaahu ‘alaihi wasallam y’a kunkolo maga ni a bolo fila ye, a y’a bolo fila lamaga ɲɛfɛ ani kɔfɛ, k’a daminɛ a kun ɲɛfɛ o kɔfɛ a bɛ boli u fila bɛɛ la fo ka se kɔ da la, o kɔfɛ ka segin u fila seginna u jɔyɔrɔ fɔlɔ la, o kɔfɛ u y'u sen ko.' Abu Isa ko; 'Nin tilayɔrɔba in kɔnɔ, tariku dɔ bɛ yen ka bɔ Mu'awiyah, Al Miqdam bin Ma'di Karib ani Aisyah fɛ'. Abu Isa ko; 'Abdulayi bin Zaid ka hadisi ye hadisi lakika ni ɲumanba ye nin tilayɔrɔba in kɔnɔ. O hakilina in Tàra Ash Syafi'i, Ahmad ani Ishaq' fɛ.
Imam Tirmidzi : 31
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ عَنْ الرُّبَيِّعِ بِنْتِ مُعَوِّذِ ابْنِ عَفْرَاءَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَسَحَ بِرَأْسِهِ مَرَّتَيْنِ بَدَأَ بِمُؤَخَّرِ رَأْسِهِ ثُمَّ بِمُقَدَّمِهِ وَبِأُذُنَيْهِ كِلْتَيْهِمَا ظُهُورِهِمَا وَبُطُونِهِمَاقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ وَحَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ أَصَحُّ مِنْ هَذَا وَأَجْوَدُ إِسْنَادًا وَقَدْ ذَهَبَ بَعْضُ أَهْلِ الْكُوفَةِ إِلَى هَذَا الْحَدِيثِ مِنْهُمْ وَكِيعُ بْنُ الْجَرَّاحِ
[Qutaibah bin Sa’id] ko, [Bisyr Ibnul Mufadldlal] y’a fɔ an ye ka bɔ [Abdullah bin Muhammad bin Aqil] fɛ ka bɔ [Ar Rabi’ bint Mu’awwidz bin Afra`] fɛ ko kira sallallaahu ‘alaihi wasallam y’a kunkolo ko siɲɛ fila a y' a daminɛ kɔfɛ , ka sɔrɔ ka taa ɲɛfɛ . Fana tulo fila bɛɛ, kɛnɛma ni kɔnɔna'. Abu Isa ko; 'Nin hadisi in ye hasan ye, k'a sɔrɔ Abdulayi bin Zaid ye hadisi min lakali, o ye tiɲɛ ye, wa a ka cakɛda ka fisa ni a ye. Wa Kufakaw dɔw bɛ nin hadisi in kɛ, Waki’ Ibnul Jarrah’ bɛ olu cɛma.
Imam Tirmidzi : 32
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا بَكْرُ بْنُ مُضَرَ عَنْ ابْنِ عَجْلَانَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ عَنْ الرُّبَيِّعِ بِنْتِ مُعَوِّذِ ابْنِ عَفْرَاءَأَنَّهَا رَأَتْ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَتَوَضَّأُ قَالَتْ مَسَحَ رَأْسَهُ وَمَسَحَ مَا أَقْبَلَ مِنْهُ وَمَا أَدْبَرَ وَصُدْغَيْهِ وَأُذُنَيْهِ مَرَّةً وَاحِدَةًقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَجَدِّ طَلْحَةَ بْنِ مُصَرِّفِ بْنِ عَمْرٍو قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ الرُّبَيِّعِ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ مَسَحَ بِرَأْسِهِ مَرَّةً وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ وَبِهِ يَقُولُ جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ وَسُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ رَأَوْا مَسْحَ الرَّأْسِ مَرَّةً وَاحِدَةً حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَنْصُورٍ الْمَكِّيُّ قَال سَمِعْتُ سُفْيَانَ بْنَ عُيَيْنَةَ يَقُولُ سَأَلْتُ جَعْفَرَ بْنَ مُحَمَّدٍ عَنْ مَسْحِ الرَّأْسِ أَيُجْزِئُ مَرَّةً فَقَالَ إِي وَاللَّهِ
[Qutaibah] ko, [Bakr bin Mudlar] y’a fɔ an ye ka bɔ [Ibn ‘Ajlan] fɛ ka bɔ [Abdullah bin Muhammad bin Aqil] fɛ ka bɔ [Ar Rabi’ bint Mu’awwidz bin Afra`] fɛ ko a ye kira sallallaahu ‘alaihi wasallam ye a bɛ wusu kɛ, wa a ko 'A y'a kunkolo ko siɲɛ kelen ka bɔ ɲɛfɛ ni kɔfɛ, a ɲɛda fila bɛɛ, ani a tulo fila bɛɛ'. A ko; 'Nin tilayɔrɔba in kɔnɔ, lakali dɔ fana bɛ yen ka bɔ Ali fɛ ani Talhah bin Musharrif bin 'Amru' bɛnbakɛ fɛ. Abu Isa ko; 'Nin hadisi Ar Rabi' ye hasan sahih ye. Wa nin hadisi in ma lakali ka bɔ sira kelen dɔrɔn na ka taa kira sallallaahu alahi wasallam ma, ko a y’a kunkolo ko siɲɛ kelen’. O hadisi in tùn bɛ Kɛ kosɛbɛ a taamaɲɔgɔn fanba fɛ ani mɔgɔ minnu Nàna a kɔ fɛ. Ja’far bin Muhammad, Sufyan Ats Tsauri, Ibnul Mubarak, Asy Syafi’i, Ahmad ani Ishaq hakilina ye ko kunkolo magali siɲɛ kelen dɔrɔn. A y'a fɔ an ye ko Muhammad bin Manshur Al Makki ko; N ye Sufyan bin Uyainah ka kuma mɛn; N ye Ja'far bin Muhammad ɲininka kunkolo magali sariya la, yala a bɛ se ka kɛ ko kelen dɔrɔn ye wa?' a y'a jaabi ko : 'Ɔwɔ, Allah fɛ'.
Imam Tirmidzi : 33
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ خَشْرَمٍ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ الْحَارِثِ عَنْ حَبَّانَ بْنِ وَاسِعٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍأَنَّهُ رَأَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ وَأَنَّهُ مَسَحَ رَأْسَهُ بِمَاءٍ غَيْرِ فَضْلِ يَدَيْهِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَرَوَى ابْنُ لَهِيعَةَ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ حَبَّانَ بْنِ وَاسِعٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ وَأَنَّهُ مَسَحَ رَأْسَهُ بِمَاءٍ غَيْرِ فَضْلِ يَدَيْهِ وَرِوَايَةُ عَمْرِو بْنِ الْحَارِثِ عَنْ حَبَّانَ أَصَحُّ لِأَنَّهُ قَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ وَغَيْرِهِ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَخَذَ لِرَأْسِهِ مَاءً جَدِيدًا وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ رَأَوْا أَنْ يَأْخُذَ لِرَأْسِهِ مَاءً جَدِيدًا
[Ali bin Khasyram] ye lakali kɛ an ye, [Abdullah bin Wahb] ye lakali kɛ an ye, [Amr Ibn al-Harith] ka bɔ [Habban bin Wasi’] ka bɔ [a fa] la ka bɔ [Abdullah bin Zaid] fɛ ko a ye kira sallallaahu ‘alaihi wasallam ye a bɛ wulu kɛ, k’a kunkolo ko ni ji ye min ma tɛmɛ a bolow kan’. Abu Isa ko; 'Nin hadisi in ye hasan sahih ye'. [Ibn Lahi’ah] ye nin hadisi in lakali ka bɔ [Habban bin Wasi’] fɛ, ka bɔ [a fa] fɛ, ka bɔ [Abdullah bin Zaid] fɛ, ko kira sallallaahu ‘alaihi wasallam min bɛ wusu kɛ, o y’a kunkolo ko ni ji ye min tɛ tɛmɛ a bolo kan’. Wa hadisi min lakalilen don Amr Ibn al-Harith fɛ ka bɔ Habban, o ye tiɲɛ ye ka tɛmɛ, bawo a lakalilen don ka bɔ sira caman na. Nin hadisi in bɔra Abdulayi bin Zaid fɛ ani n’o tɛ, ko kira sallallaahu alahi wasallam ye ji kura ta k’a kunkolo ko. Nin hadisi in bɛ kɛ kosɛbɛ dɔnnikɛla fanba fɛ, u hakilina ye ko a ye ji kura ta k’a kunkolo ko.’
Imam Tirmidzi : 34
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ إِدْرِيسَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَجْلَانَ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَسَحَ بِرَأْسِهِ وَأُذُنَيْهِ ظَاهِرِهِمَا وَبَاطِنِهِمَاقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ الرُّبَيِّعِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ يَرَوْنَ مَسْحَ الْأُذُنَيْنِ ظُهُورِهِمَا وَبُطُونِهِمَا
[Hannad] ko, [Abdullah bin Idris] y’a fɔ an ye ka bɔ [Muhammad bin ‘Ajlan] fɛ ka bɔ [Zaid bin Aslam] fɛ ka bɔ [‘Atho` bin Yasar] fɛ ka bɔ [Ibn Abbas] fɛ; ko kira sallallaahu alahi wasallam y' a kunkolo n' a kɛnɛma tulo ni a kɔnɔna tulo bɛɛ ko. Abu Isa ko; 'Nin tilayɔrɔba in kɔnɔ, hadisi dɔ fana bɛ yen min lakalilen don Ar Rabi fɛ'. Abu Isa ko tugun ko Ibn Abbas ka hadisi ye hasan sahih ye. Wa nin hadisi in bɛ kɛ kosɛbɛ dɔnnikɛlaw fɛ, u hakilina ye ko tulo fila bɛɛ ko bɛ kɛnɛma ni kɔnɔna na.’
Imam Tirmidzi : 35
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ سِنَانِ بْنِ رَبِيعَةَ عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ قَالَتَوَضَّأَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَغَسَلَ وَجْهَهُ ثَلَاثًا وَيَدَيْهِ ثَلَاثًا وَمَسَحَ بِرَأْسِهِ وَقَالَ الْأُذُنَانِ مِنْ الرَّأْسِقَالَ أَبُو عِيسَى قَالَ قُتَيْبَةُ قَالَ حَمَّادٌ لَا أَدْرِي هَذَا مِنْ قَوْلِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوْ مِنْ قَوْلِ أَبِي أُمَامَةَ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَنَسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ لَيْسَ إِسْنَادُهُ بِذَاكَ الْقَائِمِ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ أَنَّ الْأُذُنَيْنِ مِنْ الرَّأْسِ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مَا أَقْبَلَ مِنْ الْأُذُنَيْنِ فَمِنْ الْوَجْهِ وَمَا أَدْبَرَ فَمِنْ الرَّأْسِ قَالَ إِسْحَقُ وَأَخْتَارُ أَنْ يَمْسَحَ مُقَدَّمَهُمَا مَعَ الْوَجْهِ وَمُؤَخَّرَهُمَا مَعَ رَأْسِهِ و قَالَ الشَّافِعِيُّ هُمَا سُنَّةٌ عَلَى حِيَالِهِمَا يَمْسَحُهُمَا بِمَاءٍ جَدِيدٍ
y’a fɔ an ye [Qutaibah] ko, a y’a fɔ an ye [Hammad bin Zaid] ka bɔ [Sinan bin Rabi’ah] ka bɔ [Syahr bin Hausyab] ka bɔ [Abu Umamah] la a ko; Nabila sallallaahu alahi wasallam ye wudugu kɛ, a y’a ɲɛda ko siɲɛ saba, k’a bolow ko siɲɛ saba, ka sɔrɔ k’a kunkolo maga k’a fɔ ko: ‘tulo fila ye kunkolo yɔrɔ dɔ ye’. Abu Isa ko; Qutaibah ko; ko Hammad ko; 'Ne t'a dɔn ni nin ye kira sallallaahu alahi wasallam ka kuma ye walima ka bɔ Abu Umamah fɛ'. Abu Isa ko; ‘Nin tilayɔrɔba in kɔnɔ, hadisi dɔ fana bɛ yen ka bɔ Anas fɛ,’ a y’a fɔ tugun, ‘nin hadisi in tɛ bɛn a dabɔcogo ma.’ Wa nin hadisi in bɛ kɛ dɔnnikɛla fanba fɛ ka bɔ kira sallallaahu alahi wasallam ka taamaɲɔgɔnw na ani u kɔfɛmɔgɔw fɛ, ko tulo fila bɛɛ ye kunkolo yɔrɔ dɔ ye. O hakilina in tun bɛ Sufyan Ats Tsauri, Ibnul Mubarak, Syafi’i, Ahmad ani Ishaq fana bolo. Nka, dɔnnikɛla wɛrɛw tun b’a fɔ ko tulo ɲɛfɛla ye ɲɛda yɔrɔ dɔ ye, k’a sɔrɔ tulo kɔfɛla ye kunkolo yɔrɔ dɔ ye. Ishaq ko: "A ka fisa ne ma ka tulo ɲɛfɛla ko ni n ɲɛda ye, ka tulo kɔfɛla ko ni n kun ye." Syafi'i kɔni ko: "U fila bɛɛ ye sunna ye, i n'a fɔ a y'u ko ni ji kɛnɛ ye cogo min na."
Imam Tirmidzi : 36
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَهَنَّادٌ قَالَا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ أَبِي هَاشِمٍ عَنْ عَاصِمِ بْنِ لَقِيطِ بْنِ صَبِرَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا تَوَضَّأْتَ فَخَلِّلْ الْأَصَابِعَقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ وَالْمُسَتَوْرِدِ وَهُوَ ابْنُ شَدَّادٍ الْفِهْرِيُّ وَأبِي أَيُّوبَ الْأَنْصَارِيِّ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنَّهُ يُخَلِّلُ أَصَابِعَ رِجْلَيْهِ فِي الْوُضُوءِ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ قَالَ إِسْحَقُ يُخَلِّلُ أَصَابِعَ يَدَيْهِ وَرِجْلَيْهِ فِي الْوُضُوءِ وَأَبُو هَاشِمٍ اسْمُهُ إِسْمَعِيلُ بْنُ كَثِيرٍ الْمَكِّيُّ
y' a fɔ an ye [Qutaibah] ni [Hannad] u ko ; a y’a fɔ an ye [Waki’] ka bɔ [Sufyan] ka bɔ [Abu Hasyim] ka bɔ [‘Ashim bin Laqith bin Shabirah] ka bɔ [a fa] la a ko; Nabila sallallaahu alahi wasallam ko: 'Ni i ye wusu kɛ o tuma na i bolokɔnincininw tigɛ'. Abu Isa ko; ‘Nin tilayɔrɔba in kɔnɔ, tariku dɔ fana bɛ yen ka bɔ Ibn Abbas fɛ, Al Mustaurid fɛ, n’o ye Ibn Syaddad Al Fihri ye, ani Abu Ayyub Al Ansari fɛ’. Abu Isa y’a fɔ tugun ko nin hadisi in ye hasan lakika ye, wa dɔnniya dɔnbagaw bɛ nin hadisi in kɛ, n’o ye ka senkɔniw siri ɲɔgɔn na ni u bɛ wulu kɛ. O hakilina in fana Tàra Ahmad ni Ishaq' fɛ. Ishaq ko; ‘Ni a bɛ sutura kɛ a b’a bolokɔnincininw ni a senkɔniw cɛtigɛ’. O waati kelen na, Abu Hasyim tɔgɔ yɛrɛ ye Isma'il bin Katsir Al Makki' ye.
Imam Tirmidzi : 37
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعِيدٍ وَهُوَ الْجَوْهَرِيُّ حَدَّثَنَا سَعْدُ بْنُ عَبْدِ الْحَمِيدِ بْنِ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ عَنْ صَالِحٍ مَوْلَى التَّوْأَمَةِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا تَوَضَّأْتَ فَخَلِّلْ بَيْنَ أَصَابِعِ يَدَيْكَ وَرِجْلَيْكَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ
y’a fɔ an ye [Ibrahim bin Sa’id] - n’o ye Aljauhari ye - ko, a y’a fɔ an ye [Sa’d bin Abdul Hamid bin Ja’far] ko, a y’a fɔ an ye [Abdurrahman bin Abu Az Zinad] ka bɔ [Musa bin Uqbah] fɛ ka bɔ [Salih] ka jɔn kɔrɔ dɔ la At Tau`amah, ka bɔ [Ibn Abbas] fɛ ko Allah ka ciden sallahu ‘alaihi wasallam ko : ' n'i ye sutura kɛ o tuma na i ka to i bolokɔni fila ni i sen fila cɛ'. Abu Isa ko; 'Nin hadisi in bɛ hasan gharib degeli la'.
Imam Tirmidzi : 38
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ عَنْ يَزِيدَ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحُبُلِيِّ عَنْ الْمُسْتَوْرِدِ بْنِ شَدَّادٍ الْفِهْرِيِّ قَالَرَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا تَوَضَّأَ دَلَكَ أَصَابِعَ رِجْلَيْهِ بِخِنْصَرِهِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ ابْنِ لَهِيعَةَ
a y’a fɔ an ye [Qutaibah] ko, a y’a fɔ an ye [Ibn Lahi’ah] ka bɔ [Yazid bin ‘Amru] fɛ ka bɔ [Abu Abdurrahman Al Hubuli] fɛ ka bɔ [Al Mustaurid bin Syaddad Al Fihri] fɛ a ko; 'Ne ye kira sallallaahu alahi wasallam ye a bɛ wulu kɛ, a y'a sɔrɔ a bɛ ka a senkɔniw magaya n'a bolokɔnincinin ye'. Abu Isa ko; 'Nin hadisi in bɛ hasan gharib hakɛ la, wa an t'a dɔn fo Ibn Lahi'ah ka hadisi la'.
Imam Tirmidzi : 39
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَيْلٌ لِلْأَعْقَابِ مِنْ النَّارِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَعَائِشَةَ وَجَابِرٍ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَارِثِ هُوَ ابْنُ جَزْءٍ الزُّبَيْدِيُّ وَمُعَيْقِيبٍ وَخَالِدِ بْنِ الْوَلِيدِ وَشُرَحْبِيلَ ابْنِ حَسَنَةَ وَعَمْرِو بْنِ الْعَاصِ وَيَزِيدَ بْنِ أَبِي سُفْيَانَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ وَيْلٌ لِلْأَعْقَابِ وَبُطُونِ الْأَقْدَامِ مِنْ النَّارِ قَالَ وَفِقْهُ هَذَا الْحَدِيثِ أَنَّهُ لَا يَجُوزُ الْمَسْحُ عَلَى الْقَدَمَيْنِ إِذَا لَمْ يَكُنْ عَلَيْهِمَا خُفَّانِ أَوْ جَوْرَبَانِ
y'a fɔ an ye [Qutaibah] ko; a y’a fɔ an ye [Abdul Aziz bin Muhammad] ka bɔ [Suhail bin Abu Salih] ka bɔ [a fa] la ka bɔ [Abu Hurairah] fɛ ko kira sallallaahu alahi wasallam ko: ‘Bɔnɛ bɛ senkɔniw na - minnu tɛ ko ni wudugu ye - ka bɔ jahanama tasuma na’. Abu Isa ko; 'Nin tilayɔrɔba in kɔnɔ, lakalitaw fana bɛ sɔrɔ Abdulayi bin Amru fɛ, Aisyah fɛ, Jabir bin Abdulayi Ibnul Harith fɛ, n'olu ye Ibn Jaz`i Az Zubaidi, Mu'aiqib, Khalid Ibnul Walid, Syurahbil bin Hasanah, 'Amru Ibnul 'Ash ani Yazid bin Abu Sufyan' ye. Abu Isa ko; 'Abu Hurairah ka hadisi ye hasan lakika ye.' A fɔra kira sallallaahu alahi wasallam fɛ, ko a ko: ‘Bɔnɛ bɛ senw senkɔniw ni u kɔnɔna senw na - minnu tɛ sɔrɔ wuluwulu ji la - ka bɔ jahanama tasuma na’. Abu Isa ko; 'Nin hadisi in sariya ye; a man kan ka i senkɔniw maga ni u fila bɛɛ ma khuf walima sosɛti don'.
Imam Tirmidzi : 40
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ وَهَنَّادٌ وَقُتَيْبَةُ قَالُوا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ ح قَالَ و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ مَرَّةً مَرَّةًقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عُمَرَ وَجَابِرٍ وَبُرَيْدَةَ وَأبِي رَافِعٍ وَابْنِ الْفَاكِهِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ أَحْسَنُ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَصَحُّ وَرَوَى رِشْدِينُ بْنُ سَعْدٍ وَغَيْرُهُ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ الضَّحَّاكِ بْنِ شُرَحْبِيلَ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ مَرَّةً مَرَّةً قَالَ وَلَيْسَ هَذَا بِشَيْءٍ وَالصَّحِيحُ مَا رَوَى ابْنُ عَجْلَانَ وَهِشَامُ بْنُ سَعْدٍ وَسُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَعَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
y' a fɔ an ye [Abu Kuraib], [Hannad] ani [Qutaibah] u ko ; ye a fɔ an ye [Waki'] ka bɔ [Sufyan] fɛ. Wa ka Bɔ sira wɛrɛ la min kofɔlen dòn; A y’a fɔ an ye [Muhammad bin Basysyar] ko, a y’a fɔ an ye [Yahya bin Sa’id] ko; a y’a fɔ an ye [Sufyan] ka bɔ [Zaid bin Aslam] ka bɔ [‘Atho` bin Yasar] ka bɔ [Ibn Abbas] la ko; 'Nabi sallallaahu alahi wasallam ye wudugu kɛ siɲɛ kelen-kelen'. Abu Isa ko; 'Nin tilayɔrɔba in kɔnɔ, hadisiw fana bɛ yen minnu bɔra Umar, Jabir, Buraidah, Abu Rafi' ani Ibnul Fakihi fɛ'. Abu Isa y’a fɔ tugun ko: ‘Wa Ibn Abbas ye hadisi min lakali, o de ka fisa ni tiɲɛ ye nin tilayɔrɔba in kɔnɔ. Risydin bin Sa'd ni mɔgɔ wɛrɛw ye nin hadisi in lakali Adl Dlahak bin Syurahbil fɛ, ka bɔ Zaid bin Aslam fɛ, ka bɔ a fa fɛ, ka bɔ Umar bin Khaththab fɛ k'a fɔ ko; 'Nabi sallallaahu alahi wasallam ye wudugu kɛ siɲɛ kelen-kelen'. O kɔ, Abu Isa ko; 'Nka, nin hadisi in tɛ tiɲɛ ye, k'a sɔrɔ tiɲɛ ye hadis ye min lakalilen don [Ibn 'Ajlan], [Hisyam bin Sa'd], [Sufyan Ats Tsauri] ani [Abdul Aziz bin Muhammad] fɛ, ka bɔ [Zaid bin Aslam] fɛ, ka bɔ ['Atho` bin Yasar] fɛ, ka bɔ [Ibn Abbas] fɛ, ka bɔ kira sallallaahu 'alaihi fɛ wasallam' ye.