Imam Tirmidzi (الإمام الترمذي) - 3891 ሐዲስ
ሐዲስ
Imam Tirmidzi : 21
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ وَأَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ مُوسَى مَرْدَوَيْهِ قَالَا أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ أَشْعَثَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ الْحَسَنِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُغَفَّلٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى أَنْ يَبُولَ الرَّجُلُ فِي مُسْتَحَمِّهِ وَقَالَ إِنَّ عَامَّةَ الْوَسْوَاسِ مِنْهُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ رَجُلٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ مَرْفُوعًا إِلَّا مِنْ حَدِيثِ أَشْعَثَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ وَيُقَالُ لَهُ أَشْعَثُ الْأَعْمَى وَقَدْ كَرِهَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ الْبَوْلَ فِي الْمُغْتَسَلِ وَقَالُوا عَامَّةُ الْوَسْوَاسِ مِنْهُ وَرَخَّصَ فِيهِ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْهُمْ ابْنُ سِيرِينَ وَقِيلَ لَهُ إِنَّهُ يُقَالُ إِنَّ عَامَّةَ الْوَسْوَاسِ مِنْهُ فَقَالَ رَبُّنَا اللَّهُ لَا شَرِيكَ لَهُ و قَالَ ابْنُ الْمُبَارَكِ قَدْ وُسِّعَ فِي الْبَوْلِ فِي الْمُغْتَسَلِ إِذَا جَرَى فِيهِ الْمَاءُ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدَّثَنَا بِذَلِكَ أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الْآمُلِيُّ عَنْ حِبَّانَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُبَارَكِ
አሊ ቢን ሃጀርን እና አህመድ ቢን ሙሐመድ ቢን ሙሳ ማርዳዊህን ነግረውናል፤ ሁለቱም እንዲህ ብለዋል፤ አብዱላህ ኢብኑል ሙባረክን ከ[ማዕመር] ከ[አሽዓዝ ቢን አብዱላህ] ከ[አል ሀሰን] ከ[አብዱላህ ኢብኑ ሙጋፋል] እንደዘገቡት ነቢዩ ሰለላሁ አለይሂ ወሰለም አንድ ሰው በመታጠቢያ ቤቱ ውስጥ ሽንት እንዳይሸና ከልክለዋል፤ እንዲሁም እንዲህ ብለዋል፡- 'በአጠቃላይ ጭንቀት የሚመጣው ከእሱ ነው'። እንዲህ ብለዋል፡- 'በዚህ ምዕራፍ ውስጥ ከነቢዩ ሰለላሁ አለይሂ ወሰለም ባልደረቦች አንዱ የተላለፈ ሐዲስ አለ። አቡ ኢሳ እንዲህ ብለዋል፡- 'ይህ ሐዲስ ጋሪብ -ባዕድ ነው - ሐዲሱ ማርፉ መሆኑን አናውቅም' ከአሲዓዝ ቢን አብዱላህ ከተነገረው ሐዲት በስተቀር፤ እሱም አሲዓዝ አል አዕማ ይባላል። አንዳንድ ሳይንቲስቶች በመታጠቢያ ገንዳ ውስጥ ሽንት መሽናት እንደማይቻል ይገልጻሉ፡- 'በአጠቃላይ ጥርጣሬዎቹ የመጡት ከእሱ ነው' ይላሉ። እና አንዳንድ የሳይንስ ሊቃውንት በዚህ ጉዳይ ላይ እፎይታ ሰጥተዋል፤ ከእነዚህም መካከል ኢብኑ ሲሪን ይገኙበታል። «በእርግጥ ጭንቀት በአጠቃላይ ከእሱ ነው» ሲለው «ጌታችን አላህ ነው፤ አጋር የለውም» ሲል መለሰ። ኢብኑል ሙባረክ «ውሃው እየፈሰሰ ከሆነ በመታጠቢያ ገንዳ ውስጥ ሽንት የመሽናት መብት አለ» አለ። አቡ ኢሳ «ይህንን የተነገረን አህመድ ቢን አብዳህ አል አሙሊ፣ ከሂባን፣ ከአብዱላህ ቢን አል ሙባረክ ነው» አለ።
ሐዲስ
Imam Tirmidzi : 22
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَوْلَا أَنْ أَشُقَّ عَلَى أُمَّتِي لَأَمَرْتُهُمْ بِالسِّوَاكِ عِنْدَ كُلِّ صَلَاةٍقَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَقَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَحَدِيثُ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَزَيْدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كِلَاهُمَا عِنْدِي صَحِيحٌ لِأَنَّهُ قَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَذَا الْحَدِيثُ وَحَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ إِنَّمَا صَحَّ لِأَنَّهُ قَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ وَأَمَّا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ فَزَعَمَ أَنَّ حَدِيثَ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ أَصَحُّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ وَعَلِيٍّ وَعَائِشَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَحُذَيْفَةَ وَزَيْدِ بْنِ خَالِدٍ وَأَنَسٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَابْنِ عُمَرَ وَأُمِّ حَبِيبَةَ وَأَبِي أُمَامَةَ وَأَبِي أَيُّوبَ وَتَمَّامِ بْنِ عَبَّاسٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ حَنْظَلَةَ وَأُمِّ سَلَمَةَ وَوَاثِلَةَ بْنِ الْأَسْقَعِ وَأَبِي مُوسَى
አቡ ኩራይብ እንደነገረን፣ አብዳህ ቢን ሱለይማንን ከመሐመድ ቢን አምሩ ከ[አቡ ሰላም] እንደነገረን ከአቡ ሁሬይራህ እንደነገረን፣ ረሱል ሰለላሁ አለይሂ ወሰለም እንዲህ ብለዋል፡- 'በህዝቦቼ ላይ ሸክም ባይሆን ኖሮ፣ በጸሎት ጊዜ ሁሉ ሲዋክ እንዲያደርጉ በእርግጥ አዝዛቸው ነበር'። አቡ ኢሳ እንዲህ ብለዋል፡- 'ይህ ሐዲስ በሙሐመድ ቢን ኢስሐቅ ከ[ሙሐመድ ቢን ኢብራሂም]፣ ከ[አቡ ሰላም፣] ከ[ዛይድ ቢን ኻሊድ]፣ ከነቢዩ ሰለላሁ አለይሂ ወሰለም' የተተረከው ነው። እንዲሁም በአቡ ሁሬይራህ እና በዘይድ ቢን ኻሊድ ከነቢዩ ሰለላሁ አለይሂ ወሰለም የተተረከው የአቡ ሰላም ሐዲስ በእኔ አስተያየት ሁለቱም ትክክለኛ ናቸው። ምክንያቱም ሐዲሱ የተተረከው በአንድ መንገድ ብቻ ሳይሆን ከነቢዩ ሰለላሁ አለይሂ ወሰለም ከአቡ ሁሬይራህ የተተረከው ከሌሎች መንገዶች ነው፣ ስለዚህ በአቡ ሁሬይራህ የተተረከው ሐዲስ ትክክለኛ ነው። ሙሐመድ ቢን ኢስማኢል ከዘይድ ቢን ኻሊድ የተተረከው የአቡ ሰላም ሐዲስ የበለጠ ትክክለኛ ነው ብለዋል። አቡ ኢሳ እንዲህ አለ። በዚህ ምእራፍ ከአቡበከር አሽሺዲቅ፣ ከዓሊ፣ ከአይሻ፣ ከኢብኑ አባስ፣ ሁድዘይፋ፣ ዘይድ ቢን ኻሊድ፣ አነስ፣ አብደላህ ቢን አምሩ፣ ኢብኑ ዑመር፣ ኡሙ ሀቢባ፣ አቡ አዩብ፣ ተማም ቢን አባስ፣ አብደላህ ቢን ሀንደላህ፣ ኡሙ ሰላማህ፣ ወሲላህ አል አስቃዕ እና አቡ ሙሳ' የተባሉ ዘገባዎች አሉ።
ሐዲስ
Imam Tirmidzi : 23
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَقَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ الْجُهَنِيِّ قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَوْلَا أَنْ أَشُقَّ عَلَى أُمَّتِي لَأَمَرْتُهُمْ بِالسِّوَاكِ عِنْدَ كُلِّ صَلَاةٍ وَلَأَخَّرْتُ صَلَاةَ الْعِشَاءِ إِلَى ثُلُثِ اللَّيْلِقَالَ فَكَانَ زَيْدُ بْنُ خَالِدٍ يَشْهَدُ الصَّلَوَاتِ فِي الْمَسْجِدِ وَسِوَاكُهُ عَلَى أُذُنِهِ مَوْضِعَ الْقَلَمِ مِنْ أُذُنِ الْكَاتِبِ لَا يَقُومُ إِلَى الصَّلَاةِ إِلَّا أُسْتَنَّ ثُمَّ رَدَّهُ إِلَى مَوْضِعِهِ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
[ሐናድ] እንደነገረን፣ [አብደህ ቢን ሱለይማንን] ከመሐመድ ቢን ኢስሐቅ ከ[ሙሐመድ ቢን ኢብራሂም] ከ[አቡ ሰላማህ] ከ[ዘይድ ቢን ኻሊድ አል ጁሃኒ] እንደነገረን ተናግሯል። ረሱል ሰለላሁ አለይሂ ወሰለም እንዲህ ሲሉ ሰምቻለሁ፡- 'በኡመቴ ላይ ሸክም ባይሆን ኖሮ በጸሎት ጊዜ ሁሉ ሲዋክ እንዲያደርጉ ባዘዝኳቸው ነበር፣ እንዲሁም የሌሊቱን አንድ ሶስተኛ የኢሻ ሶላትን በጨረስኩ ነበር።' እንዲህ ብሏል፡- 'ዘይድ ቢን ኻሊድ በመስጊድ ውስጥ ጸሎት ይቀርብ ነበር፣ ሲዋክ በጆሮው ውስጥ እንዳለ ብዕር ሁልጊዜ በጸሐፊ ጆሮ ውስጥ እንዳለ፣ መጀመሪያ ሲዋክ እስኪያደርግ ድረስ ለመስገድ አይነሳም ነበር። ከዚያ በኋላ ወደ ቦታው መለሰው።' አቡ ኢሳ እንዲህ ብለዋል፡- 'ይህ ሐዲስ ሐሰተኛ ነው'።
ሐዲስ
Imam Tirmidzi : 24
حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ أَحْمَدُ بْنُ بَكَّارٍ الدِّمَشْقِيُّ يُقَالُ هُوَ مِنْ وَلَدِ بُسْرِ بْنِ أَرْطَاةَ صَاحِبِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ عَنْ الْأَوْزَاعِيِّ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيِّبِ وَأَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا اسْتَيْقَظَ أَحَدُكُمْ مِنْ اللَّيْلِ فَلَا يُدْخِلْ يَدَهُ فِي الْإِنَاءِ حَتَّى يُفْرِغَ عَلَيْهَا مَرَّتَيْنِ أَوْ ثَلَاثًا فَإِنَّهُ لَا يَدْرِي أَيْنَ بَاتَتْ يَدُهُوَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عُمَرَ وَجَابِرٍ وَعَائِشَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ قَالَ الشَّافِعِيُّ وَأُحِبُّ لِكُلِّ مَنْ اسْتَيْقَظَ مِنْ النَّوْمِ قَائِلَةً كَانَتْ أَوْ غَيْرَهَا أَنْ لَا يُدْخِلَ يَدَهُ فِي وَضُوئِهِ حَتَّى يَغْسِلَهَا فَإِنْ أَدْخَلَ يَدَهُ قَبْلَ أَنْ يَغْسِلَهَا كَرِهْتُ ذَلِكَ لَهُ وَلَمْ يُفْسِدْ ذَلِكَ الْمَاءَ إِذَا لَمْ يَكُنْ عَلَى يَدِهِ نَجَاسَةٌ و قَالَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ إِذَا اسْتَيْقَظَ مِنْ النَّوْمِ مِنْ اللَّيْلِ فَأَدْخَلَ يَدَهُ فِي وَضُوئِهِ قَبْلَ أَنْ يَغْسِلَهَا فَأَعْجَبُ إِلَيَّ أَنْ يُهْرِيقَ الْمَاءَ و قَالَ إِسْحَقُ إِذَا اسْتَيْقَظَ مِنْ النَّوْمِ بِاللَّيْلِ أَوْ بِالنَّهَارِ فَلَا يُدْخِلْ يَدَهُ فِي وَضُوئِهِ حَتَّى يَغْسِلَهَا
[አቡል ዋሊድ አህመድ ቢን በካር አድ ዲማስኪ] አንድ ሰው የነቢዩ ሰለላሁ አለይሂ ወሰለም ጓደኛ የቡስር ቢን አርታህ ልጅ እንደሆነ ተናግሯል። እንዲህ ብሏል፤ ከ[አል አውዛኢ] ከ[አዝ ዙህሪ] ከ[ሰኢድ ኢብኑል ሙሳያብ] እና ከአቡ ሰላማህ ከ[አቡ ሁረይራህ] ከነቢዩ ሰለላሁ አለይሂ ወሰለም እንዲህ ብሏል፡- 'ከእናንተ አንዳችሁ ከእንቅልፉ ቢነቃ እጁን በእጁ ውስጥ ሁለት ወይም ሶስት ጊዜ ውሃ እስኪያፈስ ድረስ በእጁ ውስጥ አያስቀምጡ፤ ምክንያቱም እጁ የት እንዳደረ አያውቅም' ብሏል። በዚህ ምዕራፍ ውስጥ ከኢብኑ ኡመር፣ ጃቢር እና አይስያ የተጻፉ ታሪኮችም አሉ። አቡ ኢሳ እንዲህ ብለዋል፡- 'ይህ ሐዲስ ሐሰተኛ ነው።' አሽ ሲያፊኢ እንዲህ ብለዋል፡- "ከእንቅልፍ የሚነቃ ማንኛውም ሰው፣ እንቅልፍም ይሁን ሌላ ነገር፣ እጁን በውሃ እስኪታጠብ ድረስ በውሃ ውስጥ አለማስገባት ደስ ይለኛል፣ እና ማንም ሰው ከማጠብ በፊት ውሃ ውስጥ ቢያስገባው አልወድም። ምንም እንኳን በእጁ ውስጥ ምንም አይነት ርኩሰት እስካልተገኘ ድረስ የውሃውን ንፅህና ባያበላሽም።" አህመድ ቢን ሃንባል እንዲህ ብለዋል፡- "አንድ ሰው በሌሊት ከእንቅልፉ ሲነቃ እጁን በውሃ ውስጥ ቢያስገባ ውሃውን ቢጥለው ያስገርመኛል።" ኢሻክም እንዲህ ብለዋል፡- "አንድ ሰው በሌሊት ወይም በቀን ከእንቅልፉ ቢነቃ እጁን በውሃ ውስጥ እስኪታጠብ ድረስ ውሃውን አይጥለውም።"
ሐዲስ
Imam Tirmidzi : 25
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ وَبِشْرُ بْنُ مُعَاذٍ الْعَقَدِيُّ قَالَا حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ حَرْمَلَةَ عَنْ أَبِي ثِفَالٍ الْمُرِّيِّ عَنْ رَبَاحِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي سُفْيَانَ بْنِ حُوَيْطِبٍ عَنْ جَدَّتِهِ عَنْ أَبِيهَا قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَا وُضُوءَ لِمَنْ لَمْ يَذْكُرْ اسْمَ اللَّهِ عَلَيْهِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَأَبِي سَعِيدٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَسَهْلِ بْنِ سَعْدٍ وَأَنَسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى قَالَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ لَا أَعْلَمُ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثًا لَهُ إِسْنَادٌ جَيِّدٌ و قَالَ إِسْحَقُ إِنْ تَرَكَ التَّسْمِيَةَ عَامِدًا أَعَادَ الْوُضُوءَ وَإِنْ كَانَ نَاسِيًا أَوْ مُتَأَوِّلًا أَجْزَأَهُ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ أَحْسَنُ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثُ رَبَاحِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَرَبَاحُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ جَدَّتِهِ عَنْ أَبِيهَا وَأَبُوهَا سَعِيدُ بْنُ زَيْدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ نُفَيْلٍ وَأَبُو ثِفَالٍ الْمُرِّيُّ اسْمُهُ ثُمَامَةُ بْنُ حُصَيْنٍ وَرَبَاحُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ هُوَ أَبُو بَكْرِ بْنُ حُوَيْطِبٍ مِنْهُمْ مَنْ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ فَقَالَ عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ حُوَيْطِبٍ فَنَسَبَهُ إِلَى جَدِّهِ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْحُلْوَانِيُّ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ عَنْ يَزِيدَ بْنِ عِيَاضٍ عَنْ أَبِي ثِفَالٍ الْمُرِّيِّ عَنْ رَبَاحِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي سُفْيَانَ بْنِ حُوَيْطِبٍ عَنْ جَدَّتِهِ بِنْتِ سَعِيدِ بْنِ زَيْدٍ عَنْ أَبِيهَا عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَهُ
[ናሽር ቢን አሊ አል ጃህድላሚ] እና [ቢስር ቢን ሙዓዝ አልአቃዲ] ነግሮናል፤ [ቢስር ኢብኑል ሙፋድልላል] ከ[አብዱረህማን ቢን ሃርማላህ] ከ[አቡ ጽፋል አልሙሪ] ከ[ራባህ ቢን አብዱረህማን ቢን አቡ ሱፍያን ቢን ሁዋይቲብ] ከ[አያቱ] ከ[አባቱ] ነግሮናል አለ። ረሱል ሰለላሁ አለይሂ ወሰለም እንዲህ ሲሉ ሰምቻለሁ፡- 'የአላህን ስም የማይጠቅሱ ሰዎች ውዱዕ ሲያደርጉ ምንም አይነት ውዱዕ የላቸውም' ብለዋል። 'በዚህ ምዕራፍ ውስጥ ከአይሻ፣ ከአቡ ሰዒድ፣ ከአቡ ሁራይራ፣ ከሳህል ቢን ሰዕድ እና ከአናስ የተነገሩ ትረካዎችም አሉ።' አቡ ኢሳ እንዲህ ብለዋል፤ 'ኢማም አህመድ ቢን ሃምባል እንዲህ ብለዋል፡- 'በዚህ ምዕራፍ ውስጥ የጀይድ ሰናድ -ጥሩ- ያለው ሐዲስ አላውቅም'። ኢሳቅ እንዲህ ብለዋል፤ «የባስማላህን ሆን ብሎ ካነበበ ውዱ መድገም አለበት፤ ነገር ግን ቢረሳ ወይም በትርጓሜ ምክንያት ውዱ አሁንም ትክክል ነው» ብለዋል። ሙሐመድ ቢን ኢስማኢል እንዲህ ብለዋል፤ «በዚህ ምዕራፍ ውስጥ ያለው ምርጥ ሐዲት የረባህ ቢን አብዱራህማን ሐዲት ነው።» አቡ ኢሳ እንዲህ ብለዋል፤ «ራባህ ቢን አብዱራህማን ከአያቱ ከአባቱ ተርኳል።» የአባቱ ስም ሰኢድ ቢን ዘይድ ቢን አምሩ ቢን ኑፌል ሲሆን የአቡ ጽፋል አል ሙሪ ስም ጹማህ ቢን ሁሺን ሲሆን የራባህ ቢን አብዱራህማን ስም አቡ በክር ቢን ሁዋይቲብ ነበር። ከነሱ መካከል ይህንን ሐዲት የተረከ አንድ ሰው ነበር፣ ከዚያም «ከአቡ በክር ቢን ሁዋይቲብ» አለ፣ ከዚያም ለአያቱ ሰጠው።» እንደነገረን (አል ሀሰን ቢን አሊ አል ሑልዋኒ) እንደነገረን (ያዚድ ቢን ሀሩንን) ከ (ያዚድ ብን ኢያድል) ከአቡ ፅፋል አል ሙሪ (ረባህ ቢን አብዱራህማን ቢን አቡ ሱፍያን ቢን ሁዋይትብ) ከ [አያታቸው ቢንት ሰዒድ ቢን ዘይድ] [ከአባቱ] ከተመሳሳይ ሀዲስ ነቢዩ ሰለሏሁ ዐለይሂ ወሰለም ነግረውናል።
ሐዲስ
Imam Tirmidzi : 26
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ وَجَرِيرٌ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ هِلَالِ بْنِ يَسَافٍ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ قَيْسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا تَوَضَّأْتَ فَانْتَثِرْ وَإِذَا اسْتَجْمَرْتَ فَأَوْتِرْقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عُثْمَانَ وَلَقِيطِ بْنِ صَبِرَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَالْمِقْدَامِ بْنِ مَعْدِي كَرِبَ وَوَائِلِ بْنِ حُجْرٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ سَلَمَةَ بْنِ قَيْسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَاخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِيمَنْ تَرَكَ الْمَضْمَضَةَ وَالِاسْتِنْشَاقَ فَقَالَتْ طَائِفَةٌ مِنْهُمْ إِذَا تَرَكَهُمَا فِي الْوُضُوءِ حَتَّى صَلَّى أَعَادَ الصَّلَاةَ وَرَأَوْا ذَلِكَ فِي الْوُضُوءِ وَالْجَنَابَةِ سَوَاءً وَبِهِ يَقُولُ ابْنُ أَبِي لَيْلَى وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ و قَالَ أَحْمَدُ الِاسْتِنْشَاقُ أَوْكَدُ مِنْ الْمَضْمَضَةِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَالَتْ طَائِفَةٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ يُعِيدُ فِي الْجَنَابَةِ وَلَا يُعِيدُ فِي الْوُضُوءِ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَبَعْضِ أَهْلِ الْكُوفَةِ وَقَالَتْ طَائِفَةٌ لَا يُعِيدُ فِي الْوُضُوءِ وَلَا فِي الْجَنَابَةِ لِأَنَّهُمَا سُنَّةٌ مِنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَا تَجِبُ الْإِعَادَةُ عَلَى مَنْ تَرَكَهُمَا فِي الْوُضُوءِ وَلَا فِي الْجَنَابَةِ وَهُوَ قَوْلُ مَالِكٍ وَالشَّافِعِيِّ فِي آخِرَةٍ
[ቁተይባ ቢን ሰዒድ] እንደነገሩን፣ [ሐማድ ቢን ዘይድ] እና [ጃሪር] ከ[መንሱር] ከ[ሂላል ቢን ያሳፍ] ከ[ሰላማ ቢን ቃይስ] እንደነገሩን፤ ረሱል ሰለላሁ አለይሂ ወሰለም እንዲህ ብለዋል፡- 'ውዱእ ካደረጋችሁ በአፍንጫችሁ ውስጥ ውሃ ጨምሩበት፣ ኢስቲጅማር ካደረጋችሁ ደግሞ እንግዳ ቁጥር ባለው መንገድ አድርጉት።' በዚህ ምዕራፍ ውስጥ ከኡስማን፣ ከላቂዝ ቢን ሻብራህ፣ ከኢብኑ አባስ፣ ከአል ሚግዳም ቢን ማኢዲ ካሪብ፣ ከዋኢል ቢን ሁጅር እና ከአቡ ሁራይራህ የተጻፉ ታሪኮችም አሉ። አቡ ኢሳ እንዲህ ብለዋል፡- 'የሰላማህ ቢን ቃይስ ሐዲት ሐሰተኛ ነው። የሳይንስ ሊቃውንትም ስለ ጉሮሮ መጉረፍ እና ኢስቲንሲቅ ስለሚተዉ ሰዎች በሚሰጠው ሕግ ላይ ባላቸው አስተያየት ይለያያሉ። አንዳንድ ቡድኖች 'አንድ ሰው ሶላቱን እስኪያደርግ ድረስ ቢተወው ሶላቱን መድገም አለበት' ይላሉ። ይህ ከጀናባ በኋላ ውዱእ እና ውሃ ማጠጣትን ይመለከታል ብለው ይከራከራሉ።' ይህንን አስተያየት የያዙት ኢብኑ አቡ ላይላ፣ አብዱላህ ኢብኑል ሙባረክ፣ አህመድ እና ኢሻክ ናቸው። ይህ በእንዲህ እንዳለ አህመድ ኢስቲንሻቅ ማድረግ ውዱእ ውስጥ የበለጠ አጽንዖት እንደሚሰጥ ይከራከራል። አቡ ኢሳ እንዲህ ብለዋል፡- 'እና ሌሎች አንዳንድ ምሁራን ይህ የሚመለከተው ውዱእ ውስጥ ሳይሆን ጁኑብ ውስጥ ነው የሚል አመለካከት አላቸው።' ይህ የሱፍያን አቶች ጻውሪ እና የኩፋ አንዳንድ ሰዎች አስተያየት ነው። ሌሎች አንዳንድ ምሁራንም ይህ ውዱእ እና ጁኑብ ላይ እንደማይተገበር ይናገራሉ፣ ምክንያቱም ሁለቱም የሱና ጉዳዮች ናቸው፣ ስለዚህ እነሱን ላልተዋቸው ሰዎች መድገም ግዴታ የለበትም። ይህ የማሊክ፣ የአሽ-ሻፊዒይ አስተያየት ቋል ጀዲድን በተመለከተ ነው።
ሐዲስ
Imam Tirmidzi : 27
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُوسَى الرَّازِيُّ حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ قَالَرَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَضْمَضَ وَاسْتَنْشَقَ مِنْ كَفٍّ وَاحِدٍ فَعَلَ ذَلِكَ ثَلَاثًاقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ وَقَدْ رَوَى مَالِكٌ وَابْنُ عُيَيْنَةَ وَغَيْرُ وَاحِدٍ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى وَلَمْ يَذْكُرُوا هَذَا الْحَرْفَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَضْمَضَ وَاسْتَنْشَقَ مِنْ كَفٍّ وَاحِدٍ وَإِنَّمَا ذَكَرَهُ خَالِدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ وَخَالِدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ ثِقَةٌ حَافِظٌ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ الْمَضْمَضَةُ وَالِاسْتِنْشَاقُ مِنْ كَفٍّ وَاحِدٍ يُجْزِئُ و قَالَ بَعْضُهُمْ تَفْرِيقُهُمَا أَحَبُّ إِلَيْنَا و قَالَ الشَّافِعِيُّ إِنْ جَمَعَهُمَا فِي كَفٍّ وَاحِدٍ فَهُوَ جَائِزٌ وَإِنْ فَرَّقَهُمَا فَهُوَ أَحَبُّ إِلَيْنَا
[ያህያ ቢን ሙሳ] እንዲህ ብሏል፣ [ኢብራሂም ቢን ሙሳ አር ራዚ] እንዲህ ብሏል፣ [ካሊድ ቢን አብዱላህ] ከ[አምሩ ቢን ያህያ] ከ[አባቱ] ከ[አብዱላህ ቢን ዘይድ] እንደነገረን እንዲህ ብሏል፣ “ነቢዩ ሰለላሁ አለይሂ ወሰለም አፉን ሲያጉረምርሙና ከአንድ መዳፍ ውሃ ወደ አፍንጫው ሲያስገቡ አይቻለሁ፣ ይህንንም ሦስት ጊዜ አድርጓል”። በዚህ ምዕራፍ ውስጥ ከአብዱላህ ቢን አባስ የተገኘ ታሪክ አለ። አቡ ኢሳ እንዲህ ብለዋል፣ “የአብዱላህ ቢን ዘይድ ሐዲት የሐሰን ጋሪብ ደረጃ ሐዲት ነው። ይህ ሐዲት በ[ማሊክ] እና [ኢብኑ ኡያይናህ] እንዲሁም [አምሩ ቢን ያህያ] ተተርኳል፣ ነገር ግን “ነቢዩ ሰለላሁ አለይሂ ወሰለም አፉን አጉረምርሞ በአንድ እጁ መዳፍ ውሃ ወደ አፍንጫው አስገባ” የሚለውን ላፋዝ አልጠቀሱም። ይሁን እንጂ ይህንን የተናገረው ሰው ኻሊድ ቢን አብዱላህ ነበር። እንደ የሐዲስ ሊቃውንት ገለጻ፣ ኻሊድ ቢን አብዱላህ ብዙ የመታሰቢያ ችሎታ ያለው ታማኝ ሰው ነበር። አንዳንድ ምሁራን በአንድ እጅ ውሃ ወደ አፍንጫ ውስጥ መጎተትና መሳብ ትክክል ነው ብለው ያምናሉ። ይሁን እንጂ ሌሎች ደግሞ "ሁለቱን መለየት ከእኛ ይሻለናል" ይላሉ። አሽ-ሻፊኢ "በአንድ እጅ ቢሰበስባቸው ትክክል ነው፣ ነገር ግን ቢለያቸው ለእኛ ይሻለናል" ብለዋል።
ሐዲስ
Imam Tirmidzi : 28
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ عَبْدِ الْكَرِيمِ بْنِ أَبِي الْمُخَارِقِ أَبِي أُمَيَّةَ عَنْ حَسَّانَ بْنِ بِلَالٍ قَالَرَأَيْتُ عَمَّارَ بْنَ يَاسِرٍ تَوَضَّأَ فَخَلَّلَ لِحْيَتَهُ فَقِيلَ لَهُ أَوْ قَالَ فَقُلْتُ لَهُ أَتُخَلِّلُ لِحْيَتَكَ قَالَ وَمَا يَمْنَعُنِي وَلَقَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُخَلِّلُ لِحْيَتَهُحَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ حَسَّانَ بْنِ بِلَالٍ عَنْ عَمَّارٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عُثْمَانَ وَعَائِشَةَ وَأُمِّ سَلَمَةَ وَأَنَسٍ وَابْنِ أَبِي أَوْفَى وَأَبِي أَيُّوبَ قَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت إِسْحَقَ بْنَ مَنْصُورٍ يَقُولُ سَمِعْتُ أَحْمَدَ بْنَ حَنْبَلٍ قَالَ قَالَ ابْنُ عُيَيْنَةَ لَمْ يَسْمَعْ عَبْدُ الْكَرِيمِ مِنْ حَسَّانَ بْنِ بِلَالٍ حَدِيثَ التَّخْلِيلِ
ኢብን አቡ ኡመር እንደነገረን፣ ሱፍያን ቢን ኡየናህን ከ[አብዱል ከሪም ቢን አቡ አል ሙካሪቅ አቡ ኡመያህ] ከ[ሀሰን ቢን ሂላል] እንደነገረን፣ እንዲህ ብሏል፣ “አማር ቢን ያሲር] ጢሙን እየወለቀ ውዱእ ሲያደርግ አየሁት፣ ከዚያም ጠየቅኩት፣ ወይም እንዲህ አለኝ፤ “ለምን ጢምህን ትቆርጣለህ?” ብዬ ጠየቅኩት፣ “የአላህ መልእክተኛ ሰለላሁ አለይሂ ወሰለም ጢማቸውን ሲነቅሉ አይቼው ብሆንም ምን እያገተኝ ነው?” ሲል መለሰ። ኢብን አቡ ኡመር እንዲህ ብሏል፣ ሱፍያን ቢን ኡየናህን ከ[ሰኢድ ቢን አቡ አሩባ] ከ[ቆታዳህ] ከ[ሀሰን ቢን ሂላል] ከ[አማር] ከነቢዩ ሰለላሁ አለይሂ ወሰለም ስለ ሐዲሱ ነግሮናል።” አቡ ዒሳ እንዲህ ብሏል፣ “በዚህ ምዕራፍ ውስጥ ከኡስማን፣ ከአይሳ፣ ከኡም ሰላም፣ ከአናስ፣ ከኢብን አቡ አውፋ እና ከአቡ አዩብ የተነገሩ ትረካዎችም አሉ። አቡ ዒሳ እንዲህ ብሏል፤ ኢሻክ ቢን ማንሱርን ሲናገር ሰማሁ፤ አህመድ ቢን ሃንባል ሲናገር ሰማሁ፤ ኢብን ኡያይናህ እንዲህ ብሏል፤ 'አብዱል ከሪም ስለ ታህሊል ሐዲስ - ጢሙን ስለ መቆረጥ - ከሐሰን ቢን ቢላል አልሰማም'።
ሐዲስ
Imam Tirmidzi : 29
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ عَامِرِ بْنِ شَقِيقٍ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُخَلِّلُ لِحْيَتَهُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ و قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثُ عَامِرِ بْنِ شَقِيقٍ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ عُثْمَانَ قَالَ أَبُو عِيسَى و قَالَ بِهَذَا أَكْثَرُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ رَأَوْا تَخْلِيلَ اللِّحْيَةِ وَبِهِ يَقُولُ الشَّافِعِيُّ و قَالَ أَحْمَدُ إِنْ سَهَا عَنْ تَخْلِيلِ اللِّحْيَةِ فَهُوَ جَائِزٌ و قَالَ إِسْحَقُ إِنْ تَرَكَهُ نَاسِيًا أَوْ مُتَأَوِّلًا أَجْزَأَهُ وَإِنْ تَرَكَهُ عَامِدًا أَعَادَ
[ያህያ ቢን ሙሳ] እንደነገረን፣ ከእስራኤል የመጣውን [አብዱራዛቅን] ከ[አሚር ቢን ሻኪቅ] ከ[አቡ ዋኢል] ከ[ኡስማን ቢን አፋን] እንደነገረን ነቢዩ ሰለላሁ አለይሂ ወሰለም ጢማቸውን ቆረጡ። አቡ ኢሳ እንዲህ ብለዋል፤ 'ይህ ሐዲስ ሐሰተኛ ነው'። ሙሐመድ ቢን ኢስማኢል እንዲህ ብለዋል፤ 'በዚህ ምዕራፍ ውስጥ በጣም ትክክለኛው ሐዲስ 'አሚር ቢን ሲያኪቅ፣ ከአቡ ዋኢል ከዑስማን' የተወሰደው ሐዲት ነው። አቡ ኢሳ እንዲህ ብለዋል፤ 'ይህ አስተያየት ከነቢዩ ሰለላሁ አለይሂ ወሰለም ባልደረቦች እና ከእነሱ በኋላ በተናገሩት አብዛኛዎቹ የሳይንስ ሊቃውንት ተወስዷል። ይህ አስተያየት በኢማም ሲያፊኢም ተወስዷል። ኢማም አህመድ እንዲህ ብለዋል፤ 'ጢሙን መቁረጥ ከረሳ ምንም ችግር የለውም'። ኢሳቅ ግን እንዲህ ብለዋል፤ 'ለመርሳት ወይም ለተሳሳተ ትርጉም ከተወው ለእሱ ትክክለኛ ነው። ሆኖም ግን፣ ሆን ብሎ ከተወው፣ መድገም አለበት።'
ሐዲስ
Imam Tirmidzi : 30
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ مُوسَى الْأَنْصَارِيُّ حَدَّثَنَا مَعْنُ بْنُ عِيسَى الْقَزَّازُ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَسَحَ رَأْسَهُ بِيَدَيْهِ فَأَقْبَلَ بِهِمَا وَأَدْبَرَ بَدَأَ بِمُقَدَّمِ رَأْسِهِ ثُمَّ ذَهَبَ بِهِمَا إِلَى قَفَاهُ ثُمَّ رَدَّهُمَا حَتَّى رَجَعَ إِلَى الْمَكَانِ الَّذِي بَدَأَ مِنْهُ ثُمَّ غَسَلَ رِجْلَيْهِقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ مُعَاوِيَةَ وَالْمِقْدَامِ بْنِ مَعْدِي كَرِبَ وَعَائِشَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَحْسَنُ وَبِهِ يَقُولُ الشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ
[ኢሻቅ ቢን ሙሳ አል አንሳሪ] እንደነገረን፣ [ማዕን ቢን ኢሳ አልቃዛዝ] እንደነገረን፣ [ማሊክ ቢን አናስ] ከአምሩ ቢን ያህያ ከአባቱ [አብዱላህ ቢን ዘይድ] እንደነገረን የአላህ መልእክተኛ ሰለላሁ አለይሂ ወሰለም በሁለቱም እጆቻቸው ጭንቅላቱን አሻሹ፣ ሁለቱንም እጆቻቸውን ወደ ፊትና ወደ ኋላ አንቀሳቅሰዋል፣ ከፊት ጭንቅላቱ ጀምሮ ከዚያም ሁለቱንም እስከ አንገታቸው ጭንቅላት ድረስ ሮጡ፣ ከዚያም ሁለቱን ወደ መጀመሪያ ቦታቸው መለሱ፣ ከዚያም እግራቸውን ታጠቡ።] አቡ ኢሳ እንዲህ ብለዋል፤ “በዚህ ምዕራፍ ውስጥ ከሙዓዊያህ፣ ከአል ሚቅዳም ቢን ማዕዲ ካሪብ እና ከአይስያህ የተገኘ ታሪክ አለ።” አቡ ኢሳ እንዲህ ብለዋል፤ “የአብዱላህ ቢን ዘይድ ሐዲት በዚህ ምዕራፍ ውስጥ በጣም ትክክለኛ እና ምርጥ ሐዲት ነው። ይህ አስተያየት የተወሰደው በአሽ ሲያፊኢ፣ አህመድ እና ኢሻክ ነው”።
ሐዲስ
Imam Tirmidzi : 31
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ عَنْ الرُّبَيِّعِ بِنْتِ مُعَوِّذِ ابْنِ عَفْرَاءَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَسَحَ بِرَأْسِهِ مَرَّتَيْنِ بَدَأَ بِمُؤَخَّرِ رَأْسِهِ ثُمَّ بِمُقَدَّمِهِ وَبِأُذُنَيْهِ كِلْتَيْهِمَا ظُهُورِهِمَا وَبُطُونِهِمَاقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ وَحَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ أَصَحُّ مِنْ هَذَا وَأَجْوَدُ إِسْنَادًا وَقَدْ ذَهَبَ بَعْضُ أَهْلِ الْكُوفَةِ إِلَى هَذَا الْحَدِيثِ مِنْهُمْ وَكِيعُ بْنُ الْجَرَّاحِ
[ቁተይባ ቢን ሰዒድ] እንዲህ ብለዋል፣ [ቢስር ኢብኑል ሙፋድልላል] ከ[አብዱላህ ኢብኑ ሙሐመድ ኢብኑ አቂል] ከ[አር ረቢዕ ቢንት ሙዓውዊዝ ኢብኑ አፍራ] እንደነገረን ነቢዩ ሰለላሁ አለይሂ ወሰለም ጭንቅላቱን ሁለት ጊዜ አበሰ፤ ከኋላ ጀምሮ ከዚያም ወደ ፊት ዞረ። እንዲሁም ጆሮዎቹን፣ ውጫዊውንም ውስጡንም አዞረ።] አቡ ኢሳ እንዲህ ብለዋል፡- 'ይህ ሐዲስ ሐሰን ነው፣ በአብዱላህ ኢብኑ ዛይድ የተዘገበው ሐዲስ ደግሞ የበለጠ ትክክለኛ እና ከእሱ የተሻለ የማስተላለፍ ሰንሰለት አለው። እና አንዳንድ የኩፋ ሰዎች ይህንን ሐዲስ ተግባራዊ ያደርጋሉ፣ ከእነዚህም መካከል ዋኪኢ ኢብኑል ጀራህ ይገኙበታል።'
ሐዲስ
Imam Tirmidzi : 32
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا بَكْرُ بْنُ مُضَرَ عَنْ ابْنِ عَجْلَانَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ عَنْ الرُّبَيِّعِ بِنْتِ مُعَوِّذِ ابْنِ عَفْرَاءَأَنَّهَا رَأَتْ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَتَوَضَّأُ قَالَتْ مَسَحَ رَأْسَهُ وَمَسَحَ مَا أَقْبَلَ مِنْهُ وَمَا أَدْبَرَ وَصُدْغَيْهِ وَأُذُنَيْهِ مَرَّةً وَاحِدَةًقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَجَدِّ طَلْحَةَ بْنِ مُصَرِّفِ بْنِ عَمْرٍو قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ الرُّبَيِّعِ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ مَسَحَ بِرَأْسِهِ مَرَّةً وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ وَبِهِ يَقُولُ جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ وَسُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ رَأَوْا مَسْحَ الرَّأْسِ مَرَّةً وَاحِدَةً حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَنْصُورٍ الْمَكِّيُّ قَال سَمِعْتُ سُفْيَانَ بْنَ عُيَيْنَةَ يَقُولُ سَأَلْتُ جَعْفَرَ بْنَ مُحَمَّدٍ عَنْ مَسْحِ الرَّأْسِ أَيُجْزِئُ مَرَّةً فَقَالَ إِي وَاللَّهِ
[ቁተይባ] እንዲህ ብለዋል፣ [በክር ቢን ሙድላር] ከ[ኢብን አጅላን] ከ[አብዱላህ ቢን ሙሐመድ ቢን አቂል] ከ[አር ረቢዕ ቢንት ሙዓውዊዝ ቢን አፍራ] እንደነገረን ነቢዩ ሰለላሁ አለይሂ ወሰለም ውዱእ ሲያደርጉ አይተው “ጭንቅላቱን ከፊትና ከኋላ፣ ከቤተ መቅደሶችና ከሁለቱም ጆሮዎች አንድ ጊዜ አበሰ” ብለዋል። እንዲህ ብለዋል፡- “በዚህ ምዕራፍ ውስጥ ከዓሊና ከታልሃ ቢን ሙሻሪፍ ቢን አምሩ አያት የተወሰደ ትረካም አለ። አቡ ኢሳ እንዲህ ብለዋል፡- “ይህ የዓር ረቢ ሐዲት ሐሰን ሳሂህ ነው። ይህ ሐዲት የተተረከው ከአንድ መንገድ ወደ ነቢዩ ሰለላሁ አለይሂ ወሰለም ብቻ ሳይሆን ጭንቅላቱን አንድ ጊዜ እንደጠረገ ነው። ይህ ሐዲት በአብዛኛዎቹ ሶሃቦችና ከእሱ በኋላ በመጡ ሰዎች በስፋት ይተገበር ነበር። ጃዕፈር ቢን ሙሐመድ፣ ሱፍያን አቶች ጻውሪ፣ ኢብኑል ሙባረክ፣ አሲ ሲያፊኢ፣ አህመድና ኢስሐቅ ጭንቅላቱን አንድ ጊዜ ብቻ ማሸት የሚል አመለካከት አላቸው።” ሙሐመድ ቢን ማንሹር አል ማኪ እንዲህ ሲል ነገረን፤ ሱፍያን ቢን ኡያይናህ እንዲህ ሲሉ ሰምቻለሁ፤ ጃዕፈር ቢን ሙሐመድን ስለ ጭንቅላት ማሸት ሕግ ጠየቅኩት፤ አንድ ጊዜ ብቻ መጥረግ በቂ ነውን? ሲል መለሰ። እሱም “አዎ፣ በአላህ ይሁንብኝ” ሲል መለሰ።
ሐዲስ
Imam Tirmidzi : 33
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ خَشْرَمٍ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ الْحَارِثِ عَنْ حَبَّانَ بْنِ وَاسِعٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍأَنَّهُ رَأَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ وَأَنَّهُ مَسَحَ رَأْسَهُ بِمَاءٍ غَيْرِ فَضْلِ يَدَيْهِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَرَوَى ابْنُ لَهِيعَةَ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ حَبَّانَ بْنِ وَاسِعٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ وَأَنَّهُ مَسَحَ رَأْسَهُ بِمَاءٍ غَيْرِ فَضْلِ يَدَيْهِ وَرِوَايَةُ عَمْرِو بْنِ الْحَارِثِ عَنْ حَبَّانَ أَصَحُّ لِأَنَّهُ قَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ وَغَيْرِهِ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَخَذَ لِرَأْسِهِ مَاءً جَدِيدًا وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ رَأَوْا أَنْ يَأْخُذَ لِرَأْسِهِ مَاءً جَدِيدًا
[አሊ ቢን ከሲራም] እንደነገሩን [አብዱላህ ቢን ዋህብ] [አምር ኢብኑ አል-ሃሪዝ] ከ[ሀባን ቢን ዋሲዕ] ከ[አባቱ] ከ[አብዱላህ ቢን ዛይድ] ነብዩ ሰለላሁ አለይሂ ወሰለም ውዱእ ሲያደርግ እንዳየና ጭንቅላቱን ከእጁ በማይበልጥ ውሃ ሲያብስ እንዳየ ተርኮናል። አቡ ኢሳ እንዲህ ብለዋል፡- 'ይህ ሐዲስ ሐሰን ሰሂህ ነው። [ኢብኑ ላሂህ] ይህንን ሐዲት ከ[ሀባን ቢን ዋሲዕ]፣ ከአባቱ፣ ከአብዱላህ ቢን ዛይድ ተርኮታል፣ ነብዩ ሰለላሁ አለይሂ ወሰለም ውዱእ ሲያደርጉ ጭንቅላቱን ከእጁ በማይልቅ ውሃ እንዳጠበሱት ተርኮታል። እና 'አምር ኢብኑ አል-ሃሪዝ ከሀባን የተተረኮሰው ሐዲት የበለጠ ትክክለኛ ነው፣ ምክንያቱም ከአንድ በላይ መንገዶች የተተረኮሰ ነው። ይህ ሐዲት ከአብዱላህ ቢን ዛይድ እና ከዚያ ውጪ፣ ነብዩ ሰለላሁ አለይሂ ወሰለም ጭንቅላቱን ለመጥረግ አዲስ ውሃ እንደወሰዱ ተርኮታል። ይህ ሐዲስ በአብዛኛዎቹ ሳይንቲስቶች በስፋት የሚተገበር ነው፤ ጭንቅላቱን ለመጥረግ አዲስ ውሃ እንደወሰደ ያምናሉ።
ሐዲስ
Imam Tirmidzi : 34
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ إِدْرِيسَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَجْلَانَ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَسَحَ بِرَأْسِهِ وَأُذُنَيْهِ ظَاهِرِهِمَا وَبَاطِنِهِمَاقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ الرُّبَيِّعِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ يَرَوْنَ مَسْحَ الْأُذُنَيْنِ ظُهُورِهِمَا وَبُطُونِهِمَا
[ሐናድ] እንዲህ ብለዋል፣ [አብዱላህ ቢን ኢድሪስ] ከ[ሙሐመድ ቢን አጅላን] ከ[ዛይድ ቢን አስላም] ከ[አቶህ ቢን ያሳር] ከ[ኢብን አባስ] እንደነገሩን፤ ነቢዩ ሰለላሁ አለይሂ ወሰለም ጭንቅላቱን እና ውጫዊውን እና ውስጣዊውን ጆሮውን እንደጠረጉ። አቡ ኢሳ እንዲህ ብለዋል፡- 'በዚህ ምዕራፍ ውስጥ በአር ረቢ የተተረከ ሐዲት አለ። አቡ ኢሳ እንደገና እንዲህ ብለዋል፣ 'የኢብን አባስ ሐዲት ሐሰን ሰሂህ ነው። ይህ ሐዲት በእውቀት ሰዎች ዘንድ በስፋት የሚተገበር ነው፤ ሁለቱንም ጆሮዎች ማጠብ በውጫዊው እና በውስጥ በኩል ነው የሚል አመለካከት አላቸው።'
ሐዲስ
Imam Tirmidzi : 35
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ سِنَانِ بْنِ رَبِيعَةَ عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ قَالَتَوَضَّأَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَغَسَلَ وَجْهَهُ ثَلَاثًا وَيَدَيْهِ ثَلَاثًا وَمَسَحَ بِرَأْسِهِ وَقَالَ الْأُذُنَانِ مِنْ الرَّأْسِقَالَ أَبُو عِيسَى قَالَ قُتَيْبَةُ قَالَ حَمَّادٌ لَا أَدْرِي هَذَا مِنْ قَوْلِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوْ مِنْ قَوْلِ أَبِي أُمَامَةَ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَنَسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ لَيْسَ إِسْنَادُهُ بِذَاكَ الْقَائِمِ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ أَنَّ الْأُذُنَيْنِ مِنْ الرَّأْسِ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مَا أَقْبَلَ مِنْ الْأُذُنَيْنِ فَمِنْ الْوَجْهِ وَمَا أَدْبَرَ فَمِنْ الرَّأْسِ قَالَ إِسْحَقُ وَأَخْتَارُ أَنْ يَمْسَحَ مُقَدَّمَهُمَا مَعَ الْوَجْهِ وَمُؤَخَّرَهُمَا مَعَ رَأْسِهِ و قَالَ الشَّافِعِيُّ هُمَا سُنَّةٌ عَلَى حِيَالِهِمَا يَمْسَحُهُمَا بِمَاءٍ جَدِيدٍ
[ቁተይባ] እንደነገረን፣ [ሐማድ ቢን ዘይድ] ከ[ሲናን ቢን ረቢዓህ] ከ[ሲናን ቢን ረቢዓህ] ከ[ሲያህር ቢን ሃውሲያብ] ከ[አቡ ኡማማህ] እንደነገረን እንዲህ ብሏል፤ ነቢዩ ሰለላሁ አለይሂ ወሰለም ውዱእ አድርገዋል፣ ፊታቸውን ሦስት ጊዜ እና እጆቻቸውን ሦስት ጊዜ ታጥበው፣ ከዚያም ጭንቅላቱን አሻሹ፣ 'ሁለቱ ጆሮዎች የጭንቅላት አካል ናቸው' እያሉ። አቡ ዒሳ እንዲህ ብለዋል፤ ቁተይባ እንዲህ ብለዋል፤ ሐማድ እንዲህ ብለዋል፤ 'ይህ የነቢዩ ሰለላሁ አለይሂ ወሰለም ቃል ይሁን ወይም ከአቡ ኡማማህ' እንደሆነ አላውቅም። አቡ ዒሳ እንዲህ ብለዋል፤ 'በዚህ ምዕራፍ ውስጥ ከአናስ የተገኘ ሐዲት አለ' ሲል እንደገና 'ይህ ሐዲት ከቅንብሩ ጋር አይጣጣምም' አለ። ይህ ሐዲት ከነቢዩ ሰለላሁ አለይሂ ወሰለም እና ከኋላቸው ከነበሩት አብዛኞቹ ምሁራን የሚተገበረው ሁለቱም ጆሮዎች የጭንቅላት አካል ናቸው' በማለት ነው። ይህ አስተያየት በሱፍያን አቶች ጻውሪ፣ ኢብኑል ሙባረክ፣ ሲያፊኢ፣ አህመድ እና ኢስሐቅም ጭምር የተደገፈ ነበር። ሌሎች ምሁራን ግን የጆሮው የፊት ክፍል የፊት ክፍል ሲሆን የጆሮው ጀርባ ደግሞ የጭንቅላት ክፍል ነው ብለው ያምናሉ። ኢሻቅ “የጆሮውን የፊት ክፍል በፊቴ የጆሮውን ጀርባ ደግሞ በራሴ መጥረግ እመርጣለሁ” ብለዋል። በሌላ በኩል ደግሞ ሲያፊኢ “ሁለቱም ሱና ናቸው፣ ምክንያቱም በንጹህ ውሃ አጠርጓቸዋል” ብለዋል።
ሐዲስ
Imam Tirmidzi : 36
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَهَنَّادٌ قَالَا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ أَبِي هَاشِمٍ عَنْ عَاصِمِ بْنِ لَقِيطِ بْنِ صَبِرَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا تَوَضَّأْتَ فَخَلِّلْ الْأَصَابِعَقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ وَالْمُسَتَوْرِدِ وَهُوَ ابْنُ شَدَّادٍ الْفِهْرِيُّ وَأبِي أَيُّوبَ الْأَنْصَارِيِّ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنَّهُ يُخَلِّلُ أَصَابِعَ رِجْلَيْهِ فِي الْوُضُوءِ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ قَالَ إِسْحَقُ يُخَلِّلُ أَصَابِعَ يَدَيْهِ وَرِجْلَيْهِ فِي الْوُضُوءِ وَأَبُو هَاشِمٍ اسْمُهُ إِسْمَعِيلُ بْنُ كَثِيرٍ الْمَكِّيُّ
«ቁተይባ» እና «ሐናድ» ነግረውናል፤ «ዋኪ» ከሱፍያን ከ[አቡ ሃሲም] ከ[አሺም ቢን ለቂዝ ቢን ሻቢራህ] ከአባቱ ነግሮናል፤ «ነቢዩ ሰለላሁ አለይሂ ወሰለም እንዲህ ብለዋል፡- «ውዱእ ስታደርግ ጣቶችህን አቆራረጥ»። አቡ ኢሳ እንዲህ ብለዋል፡- «በዚህ ምዕራፍ ውስጥ ከኢብኑ አባስ፣ ከአል ሙስተሪድ፣ ከኢብኑ ስያዳድ አል ፊህሪ እና ከአቡ አዩብ አል አንሳሪ የተወሰደ ታሪክም አለ። አቡ ኢሳ እንደገና «ይህ ሐዲስ ሐሰተኛ ነው፣ የሳይንስ ሊቃውንትም ይህንን ሐዲስ ይለማመዳሉ፣ ማለትም ውዱእ ሲያደርጉ ጣቶቹን ማጠላለፍ። ይህ አስተያየት በአህመድ እና በኢሻቅ ተወስዷል» ብለዋል። «ውዱእ ሲያደርጉ ጣቶቹንና ጣቶቹን ያቋርጣል» ብለዋል። ይህ በእንዲህ እንዳለ የአቡ ሃሲም ትክክለኛ ስም ኢስማኢል ቢን ካትሲር አል መኪ ነው።»
ሐዲስ
Imam Tirmidzi : 37
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعِيدٍ وَهُوَ الْجَوْهَرِيُّ حَدَّثَنَا سَعْدُ بْنُ عَبْدِ الْحَمِيدِ بْنِ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ عَنْ صَالِحٍ مَوْلَى التَّوْأَمَةِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا تَوَضَّأْتَ فَخَلِّلْ بَيْنَ أَصَابِعِ يَدَيْكَ وَرِجْلَيْكَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ
[ኢብራሂም ቢን ሰኢድ] - ማለትም አልጃውሃሪ - እንደነገረን [ሰዕድ ቢን አብዱል ሀሚድ ቢን ጃዕፈር] እንደነገረን [አብዱረህማን ቢን አቡ አዝ ዚናድ] ከ[ሙሳ ቢን ኡቅባህ] ከ[ኢብን አባስ] የቀድሞ የአት ታውማህ ባሪያ ከነበረው [ሳሊህ] እንደነገረን የአላህ መልእክተኛ ሰለላሁ አለይሂ ወሰለም እንዲህ ብለዋል፡- 'ውዱእ ካደረጋችሁ በሁለቱ እጆቻችሁና በሁለቱ እግሮቻችሁ ጣቶች መካከል አስቀምጡ'። አቡ ኢሳ እንዲህ ብለዋል፡- 'ይህ ሐዲስ የሐሰን ጋሪብ ደረጃ ነው።'
ሐዲስ
Imam Tirmidzi : 38
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ عَنْ يَزِيدَ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحُبُلِيِّ عَنْ الْمُسْتَوْرِدِ بْنِ شَدَّادٍ الْفِهْرِيِّ قَالَرَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا تَوَضَّأَ دَلَكَ أَصَابِعَ رِجْلَيْهِ بِخِنْصَرِهِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ ابْنِ لَهِيعَةَ
[ቁተይባ] እንደነገረን፣ [ኢብን ላሂዓህ] ከ[ያዚድ ቢን አምሩ] ከ[አቡ አብዱረህማን አል ሁቡሊ] ከ[አል ሙስተሪድ ቢን ስያድ አል ፊህሪ] እንደነገረን እንዲህ ብሏል፡- 'ነቢዩ ሰለላሁ አለይሂ ወሰለም ውዱእ ሲያደርጉ አየሁት፣ ጣቶቹንም በትንሿ ጣቱ እያሻሹ እንደነበር ታወቀ።' አቡ ኢሳ እንዲህ ብለዋል፡- 'ይህ ሐዲስ የሐሰን ጋሪብ ደረጃ ነው፣ ከኢብን ላሂዓህ ሐዲስ በስተቀር አናውቀውም።'
ሐዲስ
Imam Tirmidzi : 39
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَيْلٌ لِلْأَعْقَابِ مِنْ النَّارِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَعَائِشَةَ وَجَابِرٍ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَارِثِ هُوَ ابْنُ جَزْءٍ الزُّبَيْدِيُّ وَمُعَيْقِيبٍ وَخَالِدِ بْنِ الْوَلِيدِ وَشُرَحْبِيلَ ابْنِ حَسَنَةَ وَعَمْرِو بْنِ الْعَاصِ وَيَزِيدَ بْنِ أَبِي سُفْيَانَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ وَيْلٌ لِلْأَعْقَابِ وَبُطُونِ الْأَقْدَامِ مِنْ النَّارِ قَالَ وَفِقْهُ هَذَا الْحَدِيثِ أَنَّهُ لَا يَجُوزُ الْمَسْحُ عَلَى الْقَدَمَيْنِ إِذَا لَمْ يَكُنْ عَلَيْهِمَا خُفَّانِ أَوْ جَوْرَبَانِ
[ቁተይባ] እንደነገረን፤ [አብዱል አዚዝ ቢን ሙሐመድ] ከ[ሱሃይል ቢን አቡ ሳሊህ] ከአባቱ ከ[አቡ ሁረይራህ] እንደነገረን ነቢዩ ሰለላሁ አለይሂ ወሰለም እንዲህ ብለዋል፡- 'በእሳት ውሃ የማይታጠቡ ተረከዞች ወዮላቸው'። አቡ ኢሳ እንዲህ ብለዋል፡- 'በዚህ ምዕራፍ ውስጥ ከአብዱላህ ቢን አምሩ፣ አይሻ፣ ጃቢር ቢን አብዱላህ ኢብኑል ሃሪስ የተወሰዱ ትረካዎችም አሉ፤ እነሱም ኢብኑ ጀዚ አዝ ዙባይዲ፣ ሙአይቂብ፣ ካሊድ ኢብኑል ዋሊድ፣ ሹራህቢል ቢን ሀሳናህ፣ አምሩ ኢብኑል አሽ እና ያዚድ ቢን አቡ ሱፍያን ናቸው። አቡ ኢሳ እንዲህ ብለዋል፡- 'የአቡ ሁረይራህ ሐዲት ሐሰተኛ ነው።' ከነቢዩ ሰለላሁ አለይሂ ወሰለም እንዲህ ብለዋል፡- 'ከእሳት ውሃ ለማይጋለጡ ተረከዞች እና ውስጣዊ የእግር ጫማዎች ወዮላቸው' ብለዋል። አቡ ኢሳ እንዲህ ብለዋል፡- 'የዚህ ሐዲት ፍልስፍና፡- ሁለቱም ኹፍ ወይም ካልሲ ካላደረጉ የእግርዎን ጫማ ማሸት አይፈቀድም።
ሐዲስ
Imam Tirmidzi : 40
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ وَهَنَّادٌ وَقُتَيْبَةُ قَالُوا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ ح قَالَ و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ مَرَّةً مَرَّةًقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عُمَرَ وَجَابِرٍ وَبُرَيْدَةَ وَأبِي رَافِعٍ وَابْنِ الْفَاكِهِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ أَحْسَنُ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَصَحُّ وَرَوَى رِشْدِينُ بْنُ سَعْدٍ وَغَيْرُهُ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ الضَّحَّاكِ بْنِ شُرَحْبِيلَ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ مَرَّةً مَرَّةً قَالَ وَلَيْسَ هَذَا بِشَيْءٍ وَالصَّحِيحُ مَا رَوَى ابْنُ عَجْلَانَ وَهِشَامُ بْنُ سَعْدٍ وَسُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَعَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
አቡ ኩራይብን፣ [ሃናድን] እና [ቁተይባን] ነግሮናል፤ [ዋኪ]ን ከ[ሱፊያን] ነግሮናል። እና ከሌላ የተጠቀሰው መንገድ፤ [ሙሐመድ ቢን ባሲሲር] እንዲህ ብሏል፣ [ያህያ ቢን ሰዒድ] እንዲህ ብሏል፣ [ሱፊያን] ከ[ዛይድ ቢን አስላም] ከ[አቶ ቢን ያሳር] ከ[ኢብኑ አባስ] እንዲህ ብሏል፤ 'ነቢዩ ሰለላሁ አለይሂ ወሰለም አንድ ጊዜ ውዱዕ አድርገዋል' ብለዋል። አቡ ኢሳ እንዲህ ብሏል፤ 'በዚህ ምዕራፍ ውስጥ ከዑመር፣ ከጃቢር፣ ከቡራይዳ፣ ከአቡ ራፊሂ እና ከኢብኑል ፋኪሂ የተነገሩ ሐዲሶችም አሉ። አቡ ኢሳ እንደገና እንዲህ ብሏል፣ 'በኢብኑ አባስ የተዘገበው ሐዲት በዚህ ምዕራፍ ውስጥ ምርጡ እና ትክክለኛ ነው። ሪስዲን ቢን ሳዕድ እና ሌሎችም ይህንን ሐዲት ከአድል ድላሃክ ቢን ስዩራህቢል፣ ከዘይድ ቢን አስላም፣ ከአባቱ፣ ከዑመር ቢን ኸጣብ እንዲህ ሲሉ ተርከዋል፤ 'ነብዩ ሰለላሁ ዐለይሂ ወሰለም አንድ ጊዜ ውዱእ አደረጉ። ከዚያም አቡ ኢሳ እንዲህ አለ። "ነገር ግን ይህ ሐዲስ እውነት አይደለም ነገር ግን ትክክለኛው ሐዲስ [ኢብኑ አጅላን]፣ [ሒስያም ቢን ሰዐድ]፣ [ሱፍያን አተስ ጻውሪ] እና [አብዱል አዚዝ ቢን ሙሐመድ] ከ [ዘይድ ቢን አስላም]፣ [አቶ ኢብኑ ያሳር]፣ ከ [ኢብኑ አባስ]፣ ከነቢዩ ሰለሏሁ ዐለይሂ ወሰለም የተዘገበው ሐዲስ ነው።
