Revert to Islam, click here
ISLAM AL-HAQ: QURAN & HADITH
(The True Islam)
Free Download / Download

Imam Tirmidzi (الإمام الترمذي) - 3891 Hadith

Hadith

Imam Tirmidzi : 21

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ وَأَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ مُوسَى مَرْدَوَيْهِ قَالَا أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ أَشْعَثَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ الْحَسَنِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُغَفَّلٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى أَنْ يَبُولَ الرَّجُلُ فِي مُسْتَحَمِّهِ وَقَالَ إِنَّ عَامَّةَ الْوَسْوَاسِ مِنْهُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ رَجُلٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ مَرْفُوعًا إِلَّا مِنْ حَدِيثِ أَشْعَثَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ وَيُقَالُ لَهُ أَشْعَثُ الْأَعْمَى وَقَدْ كَرِهَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ الْبَوْلَ فِي الْمُغْتَسَلِ وَقَالُوا عَامَّةُ الْوَسْوَاسِ مِنْهُ وَرَخَّصَ فِيهِ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْهُمْ ابْنُ سِيرِينَ وَقِيلَ لَهُ إِنَّهُ يُقَالُ إِنَّ عَامَّةَ الْوَسْوَاسِ مِنْهُ فَقَالَ رَبُّنَا اللَّهُ لَا شَرِيكَ لَهُ و قَالَ ابْنُ الْمُبَارَكِ قَدْ وُسِّعَ فِي الْبَوْلِ فِي الْمُغْتَسَلِ إِذَا جَرَى فِيهِ الْمَاءُ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدَّثَنَا بِذَلِكَ أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الْآمُلِيُّ عَنْ حِبَّانَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُبَارَكِ

haalani en [Aali ɓii Hajar] e [Ahmadu ɓi Muhammadu ɓi Muusaa Mardawih] kamɓe ɗiɗo fof ɓe mbiyi; habri en [Abdullaah Ibnuul Mubaarak] ummoraade e [Ma'mar] ummoraade e [Ash'as bin Abdullaah] ummoraade e [Al Hasan] ummoraade e [Abdullaah bin Mughaffal] wiyi, Nelaaɗo sallallaahu haɗii neɗɗo ɓuuɓde e nder lootorde mum, kadi o wiyi: 'Generally come an'. O wiyi; 'E nder ndee ɗoo deftere ina waɗi kadi hadiis ummoraade e gooto e sehilaaɓe Nelaaɗo (JKM) '' alaihi wa sallam''. Abuu Iisaa wiyi : ''Ngolɗoo hadiis ko gharib -jananɗo-, en nganndaa hadiis oo ko marfu' so wonaa hadiis ummoriiɗo e Asy'ats bin Abdullaah, kadi omo wiyee Asy'ats Al A'ma'. Won annduɓe ina kaɗa ɓuuɓde e nder looɗe, ɓe mbiyi ; 'General sikkitaare ummorii ko e makko'. Kadi won annduɓe ganndal ndokki ballal e ndeeɗoo haala, ina jeyaa heen Ibnu Sirin. Nde o wi’aa: “Goonga, kulhuli ina keewi ummoraade e makko”, o jaabii, “Rabb men ko Alla, o alaa sehil”. Ibnuul Mubaarak wiyi; 'Won alkule ngam urineede e nder looɗe so ndiyam ina doga'. Abuu Iisaa wiyi; 'Ɗum ko Ahmadu ɓiɗɗo Abdah Al Amuli, ummoriiɗo Hibban, ummoriiɗo Abdullaah ɓiɗɗo Al Mubaarak haali en'.

Hadith

Imam Tirmidzi : 22

حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَوْلَا أَنْ أَشُقَّ عَلَى أُمَّتِي لَأَمَرْتُهُمْ بِالسِّوَاكِ عِنْدَ كُلِّ صَلَاةٍقَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَقَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَحَدِيثُ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَزَيْدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كِلَاهُمَا عِنْدِي صَحِيحٌ لِأَنَّهُ قَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَذَا الْحَدِيثُ وَحَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ إِنَّمَا صَحَّ لِأَنَّهُ قَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ وَأَمَّا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ فَزَعَمَ أَنَّ حَدِيثَ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ أَصَحُّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ وَعَلِيٍّ وَعَائِشَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَحُذَيْفَةَ وَزَيْدِ بْنِ خَالِدٍ وَأَنَسٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَابْنِ عُمَرَ وَأُمِّ حَبِيبَةَ وَأَبِي أُمَامَةَ وَأَبِي أَيُّوبَ وَتَمَّامِ بْنِ عَبَّاسٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ حَنْظَلَةَ وَأُمِّ سَلَمَةَ وَوَاثِلَةَ بْنِ الْأَسْقَعِ وَأَبِي مُوسَى

haali en [Abu Kurayb] wiyi, haali en [Abdah bin Suleymaan] ummoraade e [Muhammadu bin Amru] ummoraade e [Abuu Salama] ummoraade e [Abuu Hurayra] o wiyi, Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wa Sallam wiyi: ‘So wonaano teddeendi e dow leñol am, miɗo yamira ɓe kala sahaa ɓe mbaɗa juulde’. Abuu Iisaa wiyi; ''Ngol hadiis ko [Muhammadu bin Ishaq] haali ɗum e [Muhammadu bin Ibraahiima], e [Abuu Salaama,] e [Zaid bin Khalid], e Annabi sallallaahu 'alaihi wasallam'. Kadi hadiis Abuu Salaama mo Abuu Hurayrata e Zaid bin Khalid cifi ummoraade e Nelaaɗo (JKM) e miijo am ɗiɗo fof ko goonga. Sabu hadiis oo haaldaaka tan e laawol gootol, woni ummoraade e Abuu Hurayrata ummoraade e Nelaaɗo sallaahu sallaahu ‘alaihi wa Sallam, kono ko e laabi goɗɗi, ko ɗuum waɗi hadiis mo Abuu Hurayrata haali oo ko goonga. E nder ɗuum, Muhammadu bin Ismaa’il ina wiya wonde hadiis Abuu Salaama mo Zaid bin Khalid haali oo ɓuri laaɓtude. Abuu Iisaa wiyi; 'E nder ndee ɗoo deftere ina woodi kadi nate ummoraade e Abuu Bakar Ash Siddiq e Aali e Aisyah e Ibnu Abbaas e Hudzaifah e Zaid bin Khalid e Anas e Abdullaah bin Amru e Ibnu Umar e Ummu Habibah e Abuu Ayyuba e Tammam bin Abbaas e Abdullaah bin Abullaah e Abdullaah bin Sabullaah e Abdullaah bin Sabullaah e Abdullaah bin Sabullaah e Abdullaah bin Sabullaah e Abdullaah bin Sabullaah e Abdullaah bin Sabullaah e Abdullaah bin Abbaas e Abdullaah bin Saabullaah e Abdullaah bin Abbaas e Abdullaah bin Sabullaah Muusa'.

Hadith

Imam Tirmidzi : 23

حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَقَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ الْجُهَنِيِّ قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَوْلَا أَنْ أَشُقَّ عَلَى أُمَّتِي لَأَمَرْتُهُمْ بِالسِّوَاكِ عِنْدَ كُلِّ صَلَاةٍ وَلَأَخَّرْتُ صَلَاةَ الْعِشَاءِ إِلَى ثُلُثِ اللَّيْلِقَالَ فَكَانَ زَيْدُ بْنُ خَالِدٍ يَشْهَدُ الصَّلَوَاتِ فِي الْمَسْجِدِ وَسِوَاكُهُ عَلَى أُذُنِهِ مَوْضِعَ الْقَلَمِ مِنْ أُذُنِ الْكَاتِبِ لَا يَقُومُ إِلَى الصَّلَاةِ إِلَّا أُسْتَنَّ ثُمَّ رَدَّهُ إِلَى مَوْضِعِهِ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ

haalani en [Hannad] wiyi, haalani en [Abdah bin Suleymaan] gila e [Muhammadu bin Ishaq] gila e [Muhammadu bin Ibraahiima] gila e [Abu Salama] gila e [Zaid bin Khalid Al Juhani] o wiyi; Mi nanii Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam ina wiya: 'So wonaano teddeendi e dow ummaatoore am, mi yamiino ɓe yo ɓe mbaɗ siwak kala nde ɓe njuuli, kadi mi joofnatno juulde isaaji ko tataɓal jamma'. O wiyi; 'Zaid bin Khalid ina tawtoree juulde e nder juulirde, tawi siwak makko ina woni e nofru makko no penndi ina woni e nofru binndoowo nii, o ummotaako juulde so wonaa nde o waɗi siwak oo ko adii. Caggal ɗuum o artiri ɗum e nokku mum'. Abuu Iisaa wiyi; 'Ngol hadiis ko hasan goonga.'

Hadith

Imam Tirmidzi : 24

حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ أَحْمَدُ بْنُ بَكَّارٍ الدِّمَشْقِيُّ يُقَالُ هُوَ مِنْ وَلَدِ بُسْرِ بْنِ أَرْطَاةَ صَاحِبِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ عَنْ الْأَوْزَاعِيِّ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيِّبِ وَأَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا اسْتَيْقَظَ أَحَدُكُمْ مِنْ اللَّيْلِ فَلَا يُدْخِلْ يَدَهُ فِي الْإِنَاءِ حَتَّى يُفْرِغَ عَلَيْهَا مَرَّتَيْنِ أَوْ ثَلَاثًا فَإِنَّهُ لَا يَدْرِي أَيْنَ بَاتَتْ يَدُهُوَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عُمَرَ وَجَابِرٍ وَعَائِشَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ قَالَ الشَّافِعِيُّ وَأُحِبُّ لِكُلِّ مَنْ اسْتَيْقَظَ مِنْ النَّوْمِ قَائِلَةً كَانَتْ أَوْ غَيْرَهَا أَنْ لَا يُدْخِلَ يَدَهُ فِي وَضُوئِهِ حَتَّى يَغْسِلَهَا فَإِنْ أَدْخَلَ يَدَهُ قَبْلَ أَنْ يَغْسِلَهَا كَرِهْتُ ذَلِكَ لَهُ وَلَمْ يُفْسِدْ ذَلِكَ الْمَاءَ إِذَا لَمْ يَكُنْ عَلَى يَدِهِ نَجَاسَةٌ و قَالَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ إِذَا اسْتَيْقَظَ مِنْ النَّوْمِ مِنْ اللَّيْلِ فَأَدْخَلَ يَدَهُ فِي وَضُوئِهِ قَبْلَ أَنْ يَغْسِلَهَا فَأَعْجَبُ إِلَيَّ أَنْ يُهْرِيقَ الْمَاءَ و قَالَ إِسْحَقُ إِذَا اسْتَيْقَظَ مِنْ النَّوْمِ بِاللَّيْلِ أَوْ بِالنَّهَارِ فَلَا يُدْخِلْ يَدَهُ فِي وَضُوئِهِ حَتَّى يَغْسِلَهَا

En kaaliino [Abul Walid Ahmadu bin Bakkar Ad Dimasqi] wonde won wiyɓe ko o ɓiy Busr bin Artha`ah, sehil Nelaaɗo (JKM). O wiyi; haali en [Al Walid bin Muslim] ummoraade e [Al Auza'i] ummoraade e [Az Zuhri] ummoraade e [Sa'id Ibnul Musayyab] e [Abuu Salama] ummoraade e [Abuu Hurayrah] ummoraade e Annabi sallallaahu 'alaihi wasallam, o wiyi: 'So gooto e mon ummiima e ɗanngal ndeen woto o waɗtu junngo makko e nder junngo makko tati laabi, sabu o anndaa to junngo makko woni jamma'. E nder ndee ɗoo deftere ina waɗi kadi daartol ummoraade e Ibnu Umar, Jabir e Aisyah. Abuu Iisaa wiyi; 'Ngol hadiis ko hasan goonga. Ash Syafi’i wiyi; 'Micfo yicfi kala ummiicfo e 6anndu, so ina 6eydoo 6uu6de walla ko wonaa cfuum, hoto o waɗtu juucfe makko e ndiyam 6uu6ol makko haa o loota cfum e ndiyam ko adii, kadi micfo yicfi so tawii necfcfo ina waɗa cfum e nder ndiyam ko adii nde o lootata cfum ko adii. Hay so tawii noon ɗuum bonnataa laaɓal ndiyam ɗam so tawii alaa ko laaɓi e juuɗe makko. Ahmadu ɓi hanbal wiyi; 'So neɗɗo ummiima jamma, waɗti juuɗe mum e ndiyam wuddude hade mum lootde, ina haawnii kam so o werlii ndiyam ɗam'. Ishaq kadi wiyi; 'So neɗɗo ummiima jamma walla ñalawma, woto waɗ juuɗe mum e ndiyam wuddude haa o loota'.

Hadith

Imam Tirmidzi : 25

حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ وَبِشْرُ بْنُ مُعَاذٍ الْعَقَدِيُّ قَالَا حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ حَرْمَلَةَ عَنْ أَبِي ثِفَالٍ الْمُرِّيِّ عَنْ رَبَاحِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي سُفْيَانَ بْنِ حُوَيْطِبٍ عَنْ جَدَّتِهِ عَنْ أَبِيهَا قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَا وُضُوءَ لِمَنْ لَمْ يَذْكُرْ اسْمَ اللَّهِ عَلَيْهِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَأَبِي سَعِيدٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَسَهْلِ بْنِ سَعْدٍ وَأَنَسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى قَالَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ لَا أَعْلَمُ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثًا لَهُ إِسْنَادٌ جَيِّدٌ و قَالَ إِسْحَقُ إِنْ تَرَكَ التَّسْمِيَةَ عَامِدًا أَعَادَ الْوُضُوءَ وَإِنْ كَانَ نَاسِيًا أَوْ مُتَأَوِّلًا أَجْزَأَهُ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ أَحْسَنُ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثُ رَبَاحِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَرَبَاحُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ جَدَّتِهِ عَنْ أَبِيهَا وَأَبُوهَا سَعِيدُ بْنُ زَيْدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ نُفَيْلٍ وَأَبُو ثِفَالٍ الْمُرِّيُّ اسْمُهُ ثُمَامَةُ بْنُ حُصَيْنٍ وَرَبَاحُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ هُوَ أَبُو بَكْرِ بْنُ حُوَيْطِبٍ مِنْهُمْ مَنْ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ فَقَالَ عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ حُوَيْطِبٍ فَنَسَبَهُ إِلَى جَدِّهِ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْحُلْوَانِيُّ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ عَنْ يَزِيدَ بْنِ عِيَاضٍ عَنْ أَبِي ثِفَالٍ الْمُرِّيِّ عَنْ رَبَاحِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي سُفْيَانَ بْنِ حُوَيْطِبٍ عَنْ جَدَّتِهِ بِنْتِ سَعِيدِ بْنِ زَيْدٍ عَنْ أَبِيهَا عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَهُ

haali en [Nashr bin Ali Al Jahdlaami] e [Bisyr bin Mu'adz Al Aqadi] ɓe mbiyi; haalani en [Bisyr Ibnul Mufadldlal] ummoraade e [Abdurrahmaan bin Harmalah] ummoraade e [Abuu Tsifal Al Murri] ummoraade e [Rabah bin Abdurrahmaan bin Abuu Sufyan bin Huwattib] ummoraade e [Neene makko] ummoraade e [Baaba makko] o wiyi; Mi nanii Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam ina wiya: ''Alaa wuddu wonande mo siftoraani innde Alla -so ina waɗa wuddu-'. O wiyi; 'E nder ndee ɗoo deftere ina woodi kadi nate ummoraade e Aysiya, Abuu Sa'id, Abuu Hurayra, Sahl bin Sa'id e Anas'. Abuu Iisaa wiyi; Hono Almaami Ahmadu ɓii Hammbal wiyi ; 'Mi anndaa e nder ndee ɗoo deftere hadiis jogiiɗo jayyid sanad -moƴƴo-'. Ishaq wiyi; 'So o woppii jaŋngude basmalah e anniya ndeen noon o foti ko ruttaade wudlu makko, kono so o yejjitii walla sabu ko o mentakwil ndeen wudlu makko ina heddii'. Muhammadu ɓii Ismaa’il wiyi; 'Hadiis ɓurɗo moƴƴude e ndee ɗoo deftere ko hadiis Raaba bin Abdurrahmaan'. Abuu Iisaa wiyi; 'Raaba ɓii Abdurrahmaan haali ɗum ko e neene mum, ko e baaba mum. E nder ɗuum, baaba makko ina wiyee Sayiid bin Zaid bin Amru bin Nufayil, Abuu Tsifal Al Murri ina wiyee Tsumaamah bin Hushayni, Raabaa bin Abdurrahmaan ina wiyee Abuu Bakri bin Huwaayithib. Ina heen gooto haali ooɗoo hadiis, ndeen o wiyi ; 'Iwde e Abuu Bakr bin Huwaayithib, 'ndeen o siftini ɗum ko mawniiko'. Haali en [Al Hasan bin Ali Al Hulwani] wiyi, haali en [Yazid bin Harun] gila e [Yazid bin Iyadl] gila e [Abuu Tsifal Al Murri] gila e [Rabah bin Abdurrahman bin Abuu Sufyan bin Huwaithib] gila e [neene makko bin Sa'id bin Aali Al Saihillaal a Sahillaal a Sahillaal a Sahillaal a Sahillaal] his hadiis nannduɗo heen'.

Hadith

Imam Tirmidzi : 26

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ وَجَرِيرٌ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ هِلَالِ بْنِ يَسَافٍ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ قَيْسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا تَوَضَّأْتَ فَانْتَثِرْ وَإِذَا اسْتَجْمَرْتَ فَأَوْتِرْقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عُثْمَانَ وَلَقِيطِ بْنِ صَبِرَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَالْمِقْدَامِ بْنِ مَعْدِي كَرِبَ وَوَائِلِ بْنِ حُجْرٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ سَلَمَةَ بْنِ قَيْسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَاخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِيمَنْ تَرَكَ الْمَضْمَضَةَ وَالِاسْتِنْشَاقَ فَقَالَتْ طَائِفَةٌ مِنْهُمْ إِذَا تَرَكَهُمَا فِي الْوُضُوءِ حَتَّى صَلَّى أَعَادَ الصَّلَاةَ وَرَأَوْا ذَلِكَ فِي الْوُضُوءِ وَالْجَنَابَةِ سَوَاءً وَبِهِ يَقُولُ ابْنُ أَبِي لَيْلَى وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ و قَالَ أَحْمَدُ الِاسْتِنْشَاقُ أَوْكَدُ مِنْ الْمَضْمَضَةِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَالَتْ طَائِفَةٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ يُعِيدُ فِي الْجَنَابَةِ وَلَا يُعِيدُ فِي الْوُضُوءِ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَبَعْضِ أَهْلِ الْكُوفَةِ وَقَالَتْ طَائِفَةٌ لَا يُعِيدُ فِي الْوُضُوءِ وَلَا فِي الْجَنَابَةِ لِأَنَّهُمَا سُنَّةٌ مِنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَا تَجِبُ الْإِعَادَةُ عَلَى مَنْ تَرَكَهُمَا فِي الْوُضُوءِ وَلَا فِي الْجَنَابَةِ وَهُوَ قَوْلُ مَالِكٍ وَالشَّافِعِيِّ فِي آخِرَةٍ

haali en [Qutayba bin Sa’id] wiyi, haali en [Hammadu bin Zaid] e [Jarir] ummoraade e [Mansur] ummoraade e [Hilal bin Yasaf] ummoraade e [Salamah bin Qais] o wiyi; Rasulullah wiyi : so a wullitii waɗ ndiyam e nofru maa, so a waɗii istijmar waɗ ɗum e limoore nde alaa ko woni e mum. E nder ndee ɗoo deftere ina waɗi kadi daartol ummoraade e Usmaan, Laqiis bin Shabra, Ibnu Abbaas, Al Migdam bin Madi Karib, Wa`il bin Hujr e Abuu Hurayra'. Abuu Iisaa wiyi; 'Hadiis Salama bin Qais ko hasan goonga. Kadi annduɓe ganndal ina ceerti e miijooji mum en ko fayti e sariya jowitiiɗo e yimɓe woppuɓe gargol e istinsyaq. Won e pelle mbiyi; 'So neɗɗo accii ɗum haa waɗii juulde, ko maa o rutta juulde ndee. Ɓe mbiyi ɗum ina haani e wuddude e lootde janabah. Miijooɓe noon ko Ibnu Abuu Layla e Abdullaah Ibnuul Mubaarak e Ahmadu e Ishaq. E nder ɗuum, Ahmadu ina sikki wonde waɗde istinsyaq ina ɓeyda teeŋtinde wuddude. Abuu Iisaa wiyi; 'Kadi won annduɓe woɗɓe ina cikki wonde ɗum ina waɗa e ngonka junub, wonaa e wuddu'. Ko ɗum woni miijo Sufyan Ats Tsauri e yoga e hoɗɓe e Kuufa. Kadi won annduɓe woɗɓe mbiyi ɗum fawaaki e wuddu e junub, sibu ɗiɗo fof ko geɗe sunna, ɗum noon alaa e sago ruttaade e neɗɗo woppuɗo ɗe. Ko ɗum woni miijo Malik, Ash Syafi’i e nder qaul Jadid’.

Hadith

Imam Tirmidzi : 27

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُوسَى الرَّازِيُّ حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ قَالَرَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَضْمَضَ وَاسْتَنْشَقَ مِنْ كَفٍّ وَاحِدٍ فَعَلَ ذَلِكَ ثَلَاثًاقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ وَقَدْ رَوَى مَالِكٌ وَابْنُ عُيَيْنَةَ وَغَيْرُ وَاحِدٍ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى وَلَمْ يَذْكُرُوا هَذَا الْحَرْفَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَضْمَضَ وَاسْتَنْشَقَ مِنْ كَفٍّ وَاحِدٍ وَإِنَّمَا ذَكَرَهُ خَالِدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ وَخَالِدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ ثِقَةٌ حَافِظٌ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ الْمَضْمَضَةُ وَالِاسْتِنْشَاقُ مِنْ كَفٍّ وَاحِدٍ يُجْزِئُ و قَالَ بَعْضُهُمْ تَفْرِيقُهُمَا أَحَبُّ إِلَيْنَا و قَالَ الشَّافِعِيُّ إِنْ جَمَعَهُمَا فِي كَفٍّ وَاحِدٍ فَهُوَ جَائِزٌ وَإِنْ فَرَّقَهُمَا فَهُوَ أَحَبُّ إِلَيْنَا

haali en [Yahya bin Muusa] wiyi, haali en [Ibraahiima bin Muusa Ar Razi] wiyi, haali en [Khalid bin Abdullaah] ummoraade e [Amru bin Yahya] ummoraade e [baaba mum] ummoraade e [Abdullaah bin Zaid] o wiyi; 'Mi yi'i Annabi sallallaahu 'alaihi wasallam ina garga hunduko mum ina waɗa ndiyam e nder hunuko mum gila e junngo wooto, o waɗi ɗum laabi tati'. Kadi e nder ndee ɗoo deftere ina waɗi daartol ummoraade e Abdullaah bin Abbaas. Abuu Iisaa wiyi; 'Hadiis Abdullaah Bun Zaid ko hadiis degree hasan gharib. Ndee hadiis kadi ko [Malik] e [Ibnu Uyainah] kam e [Amru bin Yahya] haali ɗum, kono ɓe ciftoraaki lafadz, ‘Nelaaɗo (JKM) gargi hunduko mum, waɗti ndiyam e nder hunuko mum gila e junngo wooto’. Kono biyɗo ɗuum ko Khalid bin Abdullaah. E wiyde annduɓe hadiis, Khalid bin Abdullaah ko neɗɗo hoolaare, siftorde ko heewi. Won annduɓe ina cikka wonde gargol e waɗde ndiyam e nder hunuko ummoraade e junngo wooto ina laawɗi. Kono, woɗɓe ina mbiya; 'Seerndude ɗiɗo ɓee ɓuri en yiɗde'. Ash Syafi’i wiyi; 'So o mooftii cfe e junngo wooto noon cfum ina selli, kono so o seerndii cfe cficfi fof cfum 6uri welde en'.

Hadith

Imam Tirmidzi : 28

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ عَبْدِ الْكَرِيمِ بْنِ أَبِي الْمُخَارِقِ أَبِي أُمَيَّةَ عَنْ حَسَّانَ بْنِ بِلَالٍ قَالَرَأَيْتُ عَمَّارَ بْنَ يَاسِرٍ تَوَضَّأَ فَخَلَّلَ لِحْيَتَهُ فَقِيلَ لَهُ أَوْ قَالَ فَقُلْتُ لَهُ أَتُخَلِّلُ لِحْيَتَكَ قَالَ وَمَا يَمْنَعُنِي وَلَقَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُخَلِّلُ لِحْيَتَهُحَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ حَسَّانَ بْنِ بِلَالٍ عَنْ عَمَّارٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عُثْمَانَ وَعَائِشَةَ وَأُمِّ سَلَمَةَ وَأَنَسٍ وَابْنِ أَبِي أَوْفَى وَأَبِي أَيُّوبَ قَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت إِسْحَقَ بْنَ مَنْصُورٍ يَقُولُ سَمِعْتُ أَحْمَدَ بْنَ حَنْبَلٍ قَالَ قَالَ ابْنُ عُيَيْنَةَ لَمْ يَسْمَعْ عَبْدُ الْكَرِيمِ مِنْ حَسَّانَ بْنِ بِلَالٍ حَدِيثَ التَّخْلِيلِ

haalanii en [Ibnu Abuu Umar] wiyi, haalanii en [Sufyaan bin Uyaina] gila e [Abdul Karim bin Abuu Al Mukhaariq Abuu Umayya] gila e [Hassan bin Hilal] o wiyi; 'Mi yi'i ['Amar bin Yasir] ina wudda ina tucca 6anndu mum, ndeen naamndii mo, walla o wi'i; Mi naamndii mo, hol ko waɗi aɗa taƴa wuttulo maa? o jaabii, “Ko haɗata mi, hay so tawii mi yiyii Nelaaɗo Alla ina rutta wuttudu mum”. Haali en [Ibnu Abuu Umar] wiyi, haali en [Sufyan bin Uyaina] gila e [Sa'id bin Abu Aruubah] gila e [Qotadah] gila e [Hassan bin Hilal] gila e ['Ammar] gila e Annabi sallallaahu 'alaihi wasallam ko fayti e hadiis. Abuu Iisaa wiyi; 'E nder ndee ɗoo deftere ina woodi kadi nate ummoriiɗe e Usmaan, e Aisya, e Ummu Salama, e Anas, e Ibnu Abuu Aufa e Abuu Ayyuuba'. Abuu Iisaa wiyi; Mi nanii Ishaq Bun Mansuur ina wiya; Mi nanii Ahmadu Bun Hanbal ina wiya; Ibnu Uyayna wiyi; 'Abdul Karim nanaani haala Hasan bin Bilal ko fayti e hadiis tahlil -taƴde wuttulo mum-'.

Hadith

Imam Tirmidzi : 29

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ عَامِرِ بْنِ شَقِيقٍ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُخَلِّلُ لِحْيَتَهُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ و قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثُ عَامِرِ بْنِ شَقِيقٍ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ عُثْمَانَ قَالَ أَبُو عِيسَى و قَالَ بِهَذَا أَكْثَرُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ رَأَوْا تَخْلِيلَ اللِّحْيَةِ وَبِهِ يَقُولُ الشَّافِعِيُّ و قَالَ أَحْمَدُ إِنْ سَهَا عَنْ تَخْلِيلِ اللِّحْيَةِ فَهُوَ جَائِزٌ و قَالَ إِسْحَقُ إِنْ تَرَكَهُ نَاسِيًا أَوْ مُتَأَوِّلًا أَجْزَأَهُ وَإِنْ تَرَكَهُ عَامِدًا أَعَادَ

haalani en [Yahya bin Muusaa] wiyi, haalani en [Abdurrazaq] ummoriiɗo [Israayiil] ummoraade e [Amir bin Shaqiq] ummoraade e [Abuu Wa`il] ummoraade e [Usmaan bin Affan] wonde Annabi sallallaahu taƴii wuttudu mum'. Abuu Iisaa wiyi; 'Ngol hadiis ko hasan goonga.' Muhammadu ɓii Ismaa’il wiyi; 'Hadiis ɓurɗo laaɓtude e nder ndee ɗoo deftere ko hadiis 'Amir bin Syaqiq, ummoraade e Abu Wa`il ummoraade e Usmaan'. Abuu Iisaa wiyi; 'Ngol miijo ko ko ɓuri heewde e annduɓe ganndal ƴetti ɗum e sehilaaɓe Nelaaɗo sallallaahu 'alaihi wasallam e yimɓe ɓe caggal mum en mbiyi noon. Ngoon miijo kadi ko Imaam Saafi’i ƴetti ɗum. Imaam Ahmadu wiyi; 'So o yejjitii taƴde wuttudu makko, ndeen noon ina moƴƴi'. Nde Ishaq wiyi; 'So o woppii cfum sabu o yejjitii walla sabu takwil, ndeen noon ko cfum laawcfi e makko. Kono so o woppii ɗum e anniya ndeen o foti ko waɗde ɗum kadi'.

Hadith

Imam Tirmidzi : 30

حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ مُوسَى الْأَنْصَارِيُّ حَدَّثَنَا مَعْنُ بْنُ عِيسَى الْقَزَّازُ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَسَحَ رَأْسَهُ بِيَدَيْهِ فَأَقْبَلَ بِهِمَا وَأَدْبَرَ بَدَأَ بِمُقَدَّمِ رَأْسِهِ ثُمَّ ذَهَبَ بِهِمَا إِلَى قَفَاهُ ثُمَّ رَدَّهُمَا حَتَّى رَجَعَ إِلَى الْمَكَانِ الَّذِي بَدَأَ مِنْهُ ثُمَّ غَسَلَ رِجْلَيْهِقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ مُعَاوِيَةَ وَالْمِقْدَامِ بْنِ مَعْدِي كَرِبَ وَعَائِشَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَحْسَنُ وَبِهِ يَقُولُ الشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ

haali en [Ishaq bin Muusa Al Ansari] wiyi, haali en [Ma'n bin Isa Al Qazzaz] wiyi, haali en [Malik bin Anas] gila e ['Amru bin Yahya] gila e [baaba mum] gila e [Abdullaah bin Zaid] wonde Nelaaɗo Alla sallallaahu e junngo mum mo o waɗi e juuɗe makko caggal, fuɗɗoraade e yeeso hoore makko ndeen dogdu ɗiɗo fof haa yettii ŋoral, ndeen ngarta kamɓe ɗiɗo fof ɓe ngarti e nokku maɓɓe gadano oo, caggal ɗuum ɓe looti koyɗe maɓɓe.' Abuu Iisaa wiyi; 'E nder ndee ɗoo deftere ina waɗi daartol ummoraade e Muawiya, Al Miqdam bin Ma'di Karib e Aisyah'. Abuu Iisaa wiyi; ''Hadiis Abdullaah bin Zaid woni hadiis ɓurɗo sellude e moƴƴude e nder ndee ɗoo deftere. Ndeen miijo ƴetti ɗum ko Ash Syafi’i e Ahmadu e Ishaq’.

Hadith

Imam Tirmidzi : 31

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ عَنْ الرُّبَيِّعِ بِنْتِ مُعَوِّذِ ابْنِ عَفْرَاءَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَسَحَ بِرَأْسِهِ مَرَّتَيْنِ بَدَأَ بِمُؤَخَّرِ رَأْسِهِ ثُمَّ بِمُقَدَّمِهِ وَبِأُذُنَيْهِ كِلْتَيْهِمَا ظُهُورِهِمَا وَبُطُونِهِمَاقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ وَحَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ أَصَحُّ مِنْ هَذَا وَأَجْوَدُ إِسْنَادًا وَقَدْ ذَهَبَ بَعْضُ أَهْلِ الْكُوفَةِ إِلَى هَذَا الْحَدِيثِ مِنْهُمْ وَكِيعُ بْنُ الْجَرَّاحِ

haalani en [Qutayba bin Sa’id] wiyi, haalani en [Bisyr Ibnuul Mufadldlal] gila e [Abdullaah bin Muhammadu bin Aqil] gila e [Ar Rabi’ bin Mu’awwidz bin Afra`] wonde Nelaaɗo sallallaahu alayhi wasallam ɓuuɓnii hoore mum laabi ɗiɗi; O fuɗɗorii ko caggal, o golli laawol makko haa yeeso. Kadi noppi ɗiɗi ɗii fof, yaajɗi e nder'. Abuu Iisaa wiyi; ''Ngol hadiis woni ko e degere Hasan, hadiis mo Abdullaah bin Zaid haali oo ina 6uri goonga, ina jogii sanad 6urcfo moyyude e oo hadiis. Kadi won hoɗɓe e Kufa ina kuutoroo ndeeɗoo hadiis, ina jeyaa e maɓɓe Waki’ Ibnul Jarrah’.

Hadith

Imam Tirmidzi : 32

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا بَكْرُ بْنُ مُضَرَ عَنْ ابْنِ عَجْلَانَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ عَنْ الرُّبَيِّعِ بِنْتِ مُعَوِّذِ ابْنِ عَفْرَاءَأَنَّهَا رَأَتْ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَتَوَضَّأُ قَالَتْ مَسَحَ رَأْسَهُ وَمَسَحَ مَا أَقْبَلَ مِنْهُ وَمَا أَدْبَرَ وَصُدْغَيْهِ وَأُذُنَيْهِ مَرَّةً وَاحِدَةًقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَجَدِّ طَلْحَةَ بْنِ مُصَرِّفِ بْنِ عَمْرٍو قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ الرُّبَيِّعِ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ مَسَحَ بِرَأْسِهِ مَرَّةً وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ وَبِهِ يَقُولُ جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ وَسُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ رَأَوْا مَسْحَ الرَّأْسِ مَرَّةً وَاحِدَةً حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَنْصُورٍ الْمَكِّيُّ قَال سَمِعْتُ سُفْيَانَ بْنَ عُيَيْنَةَ يَقُولُ سَأَلْتُ جَعْفَرَ بْنَ مُحَمَّدٍ عَنْ مَسْحِ الرَّأْسِ أَيُجْزِئُ مَرَّةً فَقَالَ إِي وَاللَّهِ

haali en [Qutayba] wiyi, haali en [Bakr bin Mudlar] gila e [Ibnu Ajlan] gila e [Abdullaah bin Muhammadu bin Aqil] gila e [Ar Rabi’ bin Mu’awwidz bin Afra`] wonde o yiyii Nelaaɗo sallallaahu ‘alaihi wasallam o waɗi abluu; 'O 6uuccii yeeso e caggal hoore makko, terɗe ɗiɗi ɗee fof e noppi ɗiɗi ɗii fof laawol gootol'. O wiyi; 'E nder ndee ɗoo deftere ina woodi kadi daartol ummoraade e Ali e mawniiko Thalhah bin Musharrif bin 'Amru'. Abuu Iisaa wiyi; Oo Hadiis Ar Rabi ko hasan goonga. Kadi ooɗoo hadiis haalaaka tan ko e laawol gootol feewde e Nelaaɗo sallallaahu ‘alaihi wasallam, wonde o ɓuuɓtii hoore makko laawol gootol’. Oo hadiis ina yaaji e ko ɓuri heewde e sehilaaɓe e yimɓe arɓe caggal makko. Jaafar bin Muhammadu, Sufyan Ats Tsauri, Ibnuul Mubaarak, Asy Siyafii, Ahmadu e Ishaq ina njogii miijo wonde ɓuuɓnude hoore ko laawol gootol tan. Haalii en Muhammadu ɓii Manshuur Al Makki wiyi; Mi nanii Sufyaan bin Uyaina ina wiya; Mi naamndii Ja'far bin Muhammadu ko fayti e sariya ɓuuɓnude hoore, mbele ɓuuɓnude gooto tan ina heddi?' o jaabii o wiyi eey wallaahi.

Hadith

Imam Tirmidzi : 33

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ خَشْرَمٍ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ الْحَارِثِ عَنْ حَبَّانَ بْنِ وَاسِعٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍأَنَّهُ رَأَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ وَأَنَّهُ مَسَحَ رَأْسَهُ بِمَاءٍ غَيْرِ فَضْلِ يَدَيْهِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَرَوَى ابْنُ لَهِيعَةَ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ حَبَّانَ بْنِ وَاسِعٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ وَأَنَّهُ مَسَحَ رَأْسَهُ بِمَاءٍ غَيْرِ فَضْلِ يَدَيْهِ وَرِوَايَةُ عَمْرِو بْنِ الْحَارِثِ عَنْ حَبَّانَ أَصَحُّ لِأَنَّهُ قَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ وَغَيْرِهِ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَخَذَ لِرَأْسِهِ مَاءً جَدِيدًا وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ رَأَوْا أَنْ يَأْخُذَ لِرَأْسِهِ مَاءً جَدِيدًا

haali en [Ali bin Khasyram] wiyi, haali en [Abdullaah bin Wahb] wiyi, haali en [Amru Ibnuul Haris] gila e [Habban bin Wasi'] gila e [baaba mum] gila e [Abdullaah bin Zaid] wonde o yiyii Nelaaɗo sallallaahu 'alaahi wasallam o waɗaani abdugol makko juuɗe makko ɗiɗi'. Abuu Iisaa wiyi; 'Ngol hadiis ko hasan goonga.' [Ibnu Lahi’ah] haali ndee hadiis ummoraade e [Habban bin Wasi’], ummoraade e [baaba mum], ummoraade e [Abdullaah bin Zaid], wonde Nelaaɗo (JKM) waɗii wuddu ina moofta hoore mum e ndiyam ɗam heddaaki e juuɗe mum ɗiɗi’. Kadi Hadiis mo Amru Ibnul Harith haali gila Habban ɓuri sellude, sabu o haali ɗum wonaa tan e laawol gootol. Ndee hadiis ummorii ko e Abdullaah bin Zaid e ko wonaa ɗum, wonde Nelaaɗo (JKM) ƴetti ndiyam kesam ngam mooftude hoore mum. Ndee hadiis ina yaaji e ko ɓuri heewde e annduɓe, ɓe ngoni ko e miijo wonde o ƴetti ndiyam kesam ngam mooftude hoore makko.'

Hadith

Imam Tirmidzi : 34

حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ إِدْرِيسَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَجْلَانَ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَسَحَ بِرَأْسِهِ وَأُذُنَيْهِ ظَاهِرِهِمَا وَبَاطِنِهِمَاقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ الرُّبَيِّعِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ يَرَوْنَ مَسْحَ الْأُذُنَيْنِ ظُهُورِهِمَا وَبُطُونِهِمَا

haali en [Hannad] wiyi, haali en [Abdullaah bin Idris] gila e [Muhammadu bin Ajlan] gila e [Zaid bin Aslam] gila e [Atho` bin Yasar] gila e [Ibnu Abbas]; Maccuɓe Nelaaɗo (JKM) njuɓɓini hoore makko e noppi yaajɗi e noppi nder ɗii fof. Abuu Iisaa wiyi; "E nder ndeeɗoo tonngoode ina woodi kadi hadiis mo Ar Rabi haali." Abuu Iisaa wiyi kadi hadiis Ibnu Abbaas ko hasan goonga. Kadi ndee hadiis ina yaaji e annduɓe ganndal, ɓe ngoni ko e miijo wonde mooftude noppi ɗiɗi ɗii fof e yaasi e nder.'

Hadith

Imam Tirmidzi : 35

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ سِنَانِ بْنِ رَبِيعَةَ عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ قَالَتَوَضَّأَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَغَسَلَ وَجْهَهُ ثَلَاثًا وَيَدَيْهِ ثَلَاثًا وَمَسَحَ بِرَأْسِهِ وَقَالَ الْأُذُنَانِ مِنْ الرَّأْسِقَالَ أَبُو عِيسَى قَالَ قُتَيْبَةُ قَالَ حَمَّادٌ لَا أَدْرِي هَذَا مِنْ قَوْلِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوْ مِنْ قَوْلِ أَبِي أُمَامَةَ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَنَسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ لَيْسَ إِسْنَادُهُ بِذَاكَ الْقَائِمِ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ أَنَّ الْأُذُنَيْنِ مِنْ الرَّأْسِ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مَا أَقْبَلَ مِنْ الْأُذُنَيْنِ فَمِنْ الْوَجْهِ وَمَا أَدْبَرَ فَمِنْ الرَّأْسِ قَالَ إِسْحَقُ وَأَخْتَارُ أَنْ يَمْسَحَ مُقَدَّمَهُمَا مَعَ الْوَجْهِ وَمُؤَخَّرَهُمَا مَعَ رَأْسِهِ و قَالَ الشَّافِعِيُّ هُمَا سُنَّةٌ عَلَى حِيَالِهِمَا يَمْسَحُهُمَا بِمَاءٍ جَدِيدٍ

haali en [Qutayba] wiyi, haali en [Hammadu bin Zaid] gila e [Sinan bin Rabi’ah] gila e [Syahr bin Hausyab] gila e [Abuu Umaama] o wiyi; Nelaaɗo sallallaahu ‘alaihi wasallam wullitii, o looti yeeso makko laabi tati, o looti juuɗe makko laabi tati, caggal ɗuum o ɓuuɓni hoore makko omo wiya : ‘Noppi ɗiɗi ɗii ko feccere e hoore’. Abuu Iisaa wiyi; Qutayba wiyi; oon Hammadu wi’i; 'Mi anndaa so tawii ko haala Nelaaɗo (JKM) walla ko haala Abuu Umamah'. Abuu Iisaa wiyi; -E nder ndee ɗoo deftere ina woodi kadi hadiis ummoraade e Anas, o wi’i kadi, oo hadiis yahdaani e mbaydi mum. Kadi oo hadiis ko ko ɓuri heewde e annduɓe ummoriiɓe e sehilaaɓe Nelaaɗo sallallaahu ‘alaihi wasallam e caggal mum en, wonde noppi ɗiɗi ɗii fof ko e hoore. Ngoon miijo kadi ƴettaa ko Sufyaan Ats Tsauri e Ibnuul Mubaarak e Syafiyee e Ahmadu e Ishaq. E nder ɗuum, annduɓe woɗɓe ina mbiya wonde noppi yeeso ɗii njeyaa ko e yeeso, noppi caggal ɗii njeyaa ko e hoore. Ishaq wiyi; 'Mi su6ii 6uu6nude ​​yeeso wondude e yeeso e caggal wondude e hoore'. Nde Shaafi’i wi’i; 'Ɗiɗi fof ko sunna, ko o moofti ɗi ɗiɗi fof e ndiyam kesam'.

Hadith

Imam Tirmidzi : 36

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَهَنَّادٌ قَالَا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ أَبِي هَاشِمٍ عَنْ عَاصِمِ بْنِ لَقِيطِ بْنِ صَبِرَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا تَوَضَّأْتَ فَخَلِّلْ الْأَصَابِعَقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ وَالْمُسَتَوْرِدِ وَهُوَ ابْنُ شَدَّادٍ الْفِهْرِيُّ وَأبِي أَيُّوبَ الْأَنْصَارِيِّ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنَّهُ يُخَلِّلُ أَصَابِعَ رِجْلَيْهِ فِي الْوُضُوءِ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ قَالَ إِسْحَقُ يُخَلِّلُ أَصَابِعَ يَدَيْهِ وَرِجْلَيْهِ فِي الْوُضُوءِ وَأَبُو هَاشِمٍ اسْمُهُ إِسْمَعِيلُ بْنُ كَثِيرٍ الْمَكِّيُّ

mbi’i min [Qutayba] e [Hannad] ɓe mbi’i; haalani en [Waki’] ummoraade e [Sufyan] ummoraade e [Abuu Hasyim] ummoraade e [Aasiim bin Laqiis bin Shabiraa] ummoraade e [baaba mum] o wiyi; Nelaaɗo (JKM) wiyi: so aɗa wullita, taƴtu koppi maa. Abuu Iisaa wiyi; 'E nder ndee ɗoo deftere ina woodi kadi daartol ummoraade e Ibnu Abbaas, Al Mustaurid, hono Ibnu Syaddad Al Fihri, e Abuu Ayyub Al Ansari'. Abuu Iisaa wiyi kadi, “Ngolɗoo hadiis ko hasan goonga, kadi annduɓe ganndal ina kuutoroo ngol hadiis, woni jokkondirde e koyɗe so ina wullita.” Ngoon miijo kadi ko Ahmadu e Ishaq ƴetti ɗum. Ishaq wiyi; 'So o wullitii o taƴat koppi makko e koyɗe makko'. E nder ɗuum, innde Abuu Hasyim tigi-rigi ko Ismaa’il bin Katsir Al Makki’.

Hadith

Imam Tirmidzi : 37

حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعِيدٍ وَهُوَ الْجَوْهَرِيُّ حَدَّثَنَا سَعْدُ بْنُ عَبْدِ الْحَمِيدِ بْنِ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ عَنْ صَالِحٍ مَوْلَى التَّوْأَمَةِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا تَوَضَّأْتَ فَخَلِّلْ بَيْنَ أَصَابِعِ يَدَيْكَ وَرِجْلَيْكَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ

haali en [Ibraahiima bin Sa'id] - woni Aljauhari - wiyi, haali en [Sa'ad bin Abdul Hamid bin Ja'far] wiyi, haali en [Abdurrahmaan bin Abuu Az Zinad] ummoraade e [Muusaa bin Uqbah] ummoraade e [Salih] gonnooɗo maccuɗo At TaungerIbba Sa'amah, ummoraade e 'alaihi wasallam wi'i: ' So a wullitii ndeen noon, jogo hakkunde koppi juuɗe maa ɗiɗi e koyɗe maa ɗiɗi'. Abuu Iisaa wiyi; 'Ngol hadiis woni ko e degere hasan gharib'.

Hadith

Imam Tirmidzi : 38

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ عَنْ يَزِيدَ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحُبُلِيِّ عَنْ الْمُسْتَوْرِدِ بْنِ شَدَّادٍ الْفِهْرِيِّ قَالَرَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا تَوَضَّأَ دَلَكَ أَصَابِعَ رِجْلَيْهِ بِخِنْصَرِهِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ ابْنِ لَهِيعَةَ

haali en [Qutayba] wiyi, haali en [Ibnu Lahi’ah] gila e [Yazid bin Amru] gila e [Abuu Abdurrahmaan Al Hubuli] gila e [Al Mustaurid bin Syaddad Al Fihri] o wiyi; 'Mi yi'i Nelaaɗo sallallaahu 'alaihi wasallam ina waɗa wuddu, ɗum hollitii omo ɓuuɓna koyɗe makko e huutoraade junngo makko tokooso'. Abuu Iisaa wiyi; ''Ngol hadiis woni ko e degere hasan gharib, en nganndaa ngol so wonaa e hadiis Ibnu Lahi'a'.

Hadith

Imam Tirmidzi : 39

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَيْلٌ لِلْأَعْقَابِ مِنْ النَّارِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَعَائِشَةَ وَجَابِرٍ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَارِثِ هُوَ ابْنُ جَزْءٍ الزُّبَيْدِيُّ وَمُعَيْقِيبٍ وَخَالِدِ بْنِ الْوَلِيدِ وَشُرَحْبِيلَ ابْنِ حَسَنَةَ وَعَمْرِو بْنِ الْعَاصِ وَيَزِيدَ بْنِ أَبِي سُفْيَانَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ وَيْلٌ لِلْأَعْقَابِ وَبُطُونِ الْأَقْدَامِ مِنْ النَّارِ قَالَ وَفِقْهُ هَذَا الْحَدِيثِ أَنَّهُ لَا يَجُوزُ الْمَسْحُ عَلَى الْقَدَمَيْنِ إِذَا لَمْ يَكُنْ عَلَيْهِمَا خُفَّانِ أَوْ جَوْرَبَانِ

haali en [Qutayba] wiyi; haalani en [Abdul Aziiz bin Muhammadu] gila e [Suhail bin Abuu Salih] gila e [baaba mum] gila e [Abuu Hurayrah] wonde Nelaaɗo (JKM) wiyi: “Bone wonande taƴe - ɗe ndiyam loowaaka - gila e yiite jeyngol”. Abuu Iisaa wiyi; ''E nder ndee ɗoo deftere ina woodi kadi haalaaji ummoraade e Abdullaah bin Amru, Aisyah, Jabir bin Abdullaah Ibnuul Haris, hono Ibnu Jaz`i Az Zubaydi, Mu'aiqib, Khalid Ibnul Walid, Syurabil bin Hasanah, Amru Ibnul Ash e Yazid. Abuu Iisaa wiyi; Hadiis Abuu Hurayrata ko hasan goonga. Ina wiyee e Nelaaɗo sallallaahu ‘alaihi wasallam, wonde o wiyi : “Bone wonande taƴe e nder koyɗe - ɗe njuumtaani e ndiyam wuddude - e yiite jeyngol’. Abuu Iisaa wiyi; 'Fiqh oo hadiis ko; ina haani ɓuuɓnude koyɗe maa so tawii kamɓe ɗiɗo fof ɓe ɓoornaaki khuf walla soseeji'.

Hadith

Imam Tirmidzi : 40

حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ وَهَنَّادٌ وَقُتَيْبَةُ قَالُوا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ ح قَالَ و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ مَرَّةً مَرَّةًقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عُمَرَ وَجَابِرٍ وَبُرَيْدَةَ وَأبِي رَافِعٍ وَابْنِ الْفَاكِهِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ أَحْسَنُ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَصَحُّ وَرَوَى رِشْدِينُ بْنُ سَعْدٍ وَغَيْرُهُ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ الضَّحَّاكِ بْنِ شُرَحْبِيلَ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ مَرَّةً مَرَّةً قَالَ وَلَيْسَ هَذَا بِشَيْءٍ وَالصَّحِيحُ مَا رَوَى ابْنُ عَجْلَانَ وَهِشَامُ بْنُ سَعْدٍ وَسُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَعَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

haalani en [Abuu Kurayb], [Hannad] e [Qutayba] ɓe mbiyi; haalani en [Waki'] gila e [Sufyaan]. Kadi ummoraade e laawol goɗngol cifaangol; Haali en [Muhammadu bin Basyyar] wiyi, haali en [Yahya bin Sa’id] wiyi; haalani en [Sufyaan] ummoraade e [Zaid bin Aslam] ummoraade e [Ato` bin Yasar] ummoraade e [Ibnu Abbaas] wiyi; 'Nelaaɗo (JKM) waɗii wuddude sahaa gooto e sahaa gooto'. Abuu Iisaa wiyi; ''E nder ndee ɗoo deftere ina waɗi kadi hadisaaji ummoriiɗi e Umar, e Jabir, e Burayda, e Abuu Rafi' e Ibnuul Fakihi'. Abuu Iisaa wiyi kadi, “kadi hadiis mo Ibnu Abbaas haali oo ɓuri moƴƴude e sellude e nder ndeeɗoo tonngoode.” Risydiin bin Sa'd e woɗɓe njiyti ndeeɗoo hadiis ummoraade e Adl Dlahak bin Syurahbil, ummoraade e Zaid bin Aslam, ummoraade e baaba mum, ummoraade e Umar bin Khatthab wiyde; 'Nelaaɗo (JKM) waɗii wuddude sahaa gooto e sahaa gooto'. Ndeen Abuu Iisaa wiyi; Kono oo hadiis wonaa goonga, kono goonga oo ko hadiis mo [Ibnu Ajlan], [Hisyaam bin Saad], [Sufyan Ats Tsauri] e [Abdul Aziz bin Muhammadu], ummoraade e [Zaid bin Aslam], ummoraade e ['Atho`, bi I sallallaahu alaihi wasallam'.