Embrasser l'Islam, cliquez ici
ISLAM AL-HAQ: QURAN & HADITH
(The True Islam)
Free Download / Download

Imam Tirmidzi (الإمام الترمذي) - 3891 Hadith

Hadith

Imam Tirmidzi : 21

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ وَأَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ مُوسَى مَرْدَوَيْهِ قَالَا أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ أَشْعَثَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ الْحَسَنِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُغَفَّلٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى أَنْ يَبُولَ الرَّجُلُ فِي مُسْتَحَمِّهِ وَقَالَ إِنَّ عَامَّةَ الْوَسْوَاسِ مِنْهُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ رَجُلٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ مَرْفُوعًا إِلَّا مِنْ حَدِيثِ أَشْعَثَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ وَيُقَالُ لَهُ أَشْعَثُ الْأَعْمَى وَقَدْ كَرِهَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ الْبَوْلَ فِي الْمُغْتَسَلِ وَقَالُوا عَامَّةُ الْوَسْوَاسِ مِنْهُ وَرَخَّصَ فِيهِ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْهُمْ ابْنُ سِيرِينَ وَقِيلَ لَهُ إِنَّهُ يُقَالُ إِنَّ عَامَّةَ الْوَسْوَاسِ مِنْهُ فَقَالَ رَبُّنَا اللَّهُ لَا شَرِيكَ لَهُ و قَالَ ابْنُ الْمُبَارَكِ قَدْ وُسِّعَ فِي الْبَوْلِ فِي الْمُغْتَسَلِ إِذَا جَرَى فِيهِ الْمَاءُ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدَّثَنَا بِذَلِكَ أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الْآمُلِيُّ عَنْ حِبَّانَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُبَارَكِ

y’a fɔ an ye [Ali bin Hajar] ani [Amadu bin Muhamadu bin Musa Mardawih] u fila bɛɛ ko; a y’a fɔ an ye ko [Abdullah Ibnul Mubarak] ka bɔ [Ma’mar] la ka bɔ [Ash’ath bin Abdullah] ka bɔ [Al Hasan] ka bɔ [Abdullah bin Mughaffal] ko, kira ye mɔgɔ dɔ bali ka ɲɛgɛnɛ a ka koyɔrɔ la, ani a y’a fɔ fana ko: ‘Generally comexity from him’. A ko; ‘Nin sapitiri kɔnɔ, hadisi dɔ fana be yen min bɔra kira sallaahu ‘alaihi wa Sallam ka teriw dɔ la’. Abu Isa ko: ‘Nin hadisi ye gharib ye -duna wɛrɛ-, an t’a lɔn ko hadisi ye marfu ye’ fɔɔ hadisi min bɔra Asy’ats bin Abdullah fɛ, ani a be weele fana ko Asy’ats Al A’ma’. Lɔnnikɛla dɔw b’a fɔ ko mɔgɔw man kan ka ɲɛgɛnɛ koyɔrɔw la; ‘A ka ca a la, sigasigali tun be bɔ ale lo yɔrɔ’. Ani, lɔnnikɛla dɔw ye dɛmɛ don o koo la, Ibnu Sirin fana tun b’u cɛma. Tuma min na u y’a fɔ a ye ko: ‘Tiɲɛ na, jɔrɔ be bɔ ale lo la,’ a y’a jaabi ko: ‘An ka Rabbi ye Ala ye, ɲɔgɔn tɛ yen.’ Ibnuli Mubaraki ko; ‘Sɔgɔli wari be sɔrɔ koyɔrɔw la ni jii be bɔra’. Abu Isa ko; ‘Nin fɔra an ye Ahmadu bin Abda Al Amuli fɛ, ka bɔ Hibban, ka bɔ Abdullah bin Al Mubarak fɛ’.

Hadith

Imam Tirmidzi : 22

حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَوْلَا أَنْ أَشُقَّ عَلَى أُمَّتِي لَأَمَرْتُهُمْ بِالسِّوَاكِ عِنْدَ كُلِّ صَلَاةٍقَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَقَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَحَدِيثُ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَزَيْدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كِلَاهُمَا عِنْدِي صَحِيحٌ لِأَنَّهُ قَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَذَا الْحَدِيثُ وَحَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ إِنَّمَا صَحَّ لِأَنَّهُ قَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ وَأَمَّا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ فَزَعَمَ أَنَّ حَدِيثَ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ أَصَحُّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ وَعَلِيٍّ وَعَائِشَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَحُذَيْفَةَ وَزَيْدِ بْنِ خَالِدٍ وَأَنَسٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَابْنِ عُمَرَ وَأُمِّ حَبِيبَةَ وَأَبِي أُمَامَةَ وَأَبِي أَيُّوبَ وَتَمَّامِ بْنِ عَبَّاسٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ حَنْظَلَةَ وَأُمِّ سَلَمَةَ وَوَاثِلَةَ بْنِ الْأَسْقَعِ وَأَبِي مُوسَى

a y’a fɔ an ye [Abu Kuraib] ko, a y’a fɔ an ye [Abdah bin Sulaiman] ka bɔ [Muhamadu bin ‘Amru] ka bɔ [Abu Salama] ka bɔ [Abu Hurairah] a ko, Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wa Sallam ko: ‘Ni a tun tɛ doni ye ne ka mɔgɔw kan, ne tun bena siwawa yamaruya di u ma tiɲɛn na tuma bɛɛ u ka delili kɛ’. Abu Isa ko; ‘Nin hadisi lakali [Muhamadu bin Ishaq] fɛ ka bɔ [Muhamadu bin Ibrahima] fɛ, ka bɔ [Abu Salamah,] ka bɔ [Zaid bin Khalid] fɛ, ka bɔ cira sallallahu ‘alaihi wasallam’ fɛ. Ani Abu Salamah ka hadisi min fɔra Abu Huraira ni Zaid bin Khalid fɛ ka bɔ cira sallallaahu alayihi wa salam fɛ, ne fɛ, o fila bɛɛ ye tiɲɛ ye. Sabu hadisi ma lakali sira kelen dɔrɔn fɛ, o ye ka bɔ Abu Hurairah fɛ ka bɔ kira sallaahu ‘alaihi wa Sallam fɛ, nka a bɔra sira wɛrɛw la, o la, Abu Hurairah ye hadisi min lakali, o ye tiɲɛ ye. O wagati la, Muhamadu bin Isma’il b’a fɔ ko Abu Salamah ka hadisi min fɔra Zaid bin Khalid fɛ, o lo ka ɲi ka tɛmɛ. Abu Isa ko; 'Nin sapitiri kɔnɔ, lakalitaw fana be sɔrɔ minw bɔra Abu Bakar Ash Siddiq, Ali, Aisyah, Ibnu Abas, Hudzaifah, Zaid bin Khalid, Anas, Abdullah bin Amru, Ibnu Umar, Ummu Habiba, Abu Ayyub, Tammam bin Abas, Abdullah, Ummu Assima Watsila ani Handla, Musa'.

Hadith

Imam Tirmidzi : 23

حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَقَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ الْجُهَنِيِّ قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَوْلَا أَنْ أَشُقَّ عَلَى أُمَّتِي لَأَمَرْتُهُمْ بِالسِّوَاكِ عِنْدَ كُلِّ صَلَاةٍ وَلَأَخَّرْتُ صَلَاةَ الْعِشَاءِ إِلَى ثُلُثِ اللَّيْلِقَالَ فَكَانَ زَيْدُ بْنُ خَالِدٍ يَشْهَدُ الصَّلَوَاتِ فِي الْمَسْجِدِ وَسِوَاكُهُ عَلَى أُذُنِهِ مَوْضِعَ الْقَلَمِ مِنْ أُذُنِ الْكَاتِبِ لَا يَقُومُ إِلَى الصَّلَاةِ إِلَّا أُسْتَنَّ ثُمَّ رَدَّهُ إِلَى مَوْضِعِهِ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ

a y’a fɔ an ye [Hannad] ko, a y’a fɔ an ye [Abda bin Suleman] ka bɔ [Muhamadu bin Ishaq] ka bɔ [Muhamadu bin Ibrahima] ka bɔ [Abu Salama] ka bɔ [Zaid bin Khalid Al Juhani] a ko; N y’a mɛn ko Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam y’a fɔ ko: ‘Ni doni tun tɛ nne ka ummat kan, n tun b’a fɔ u ye ko u ka siwak kɛ tuma o tuma n’u be seli kɛra, ani n tun bena Isha seli fana ban suu tilanyɔrɔ sabanan kɔnɔ’. A ko; ‘Zaid bin Khalid tun be taga seli la misiri kɔnɔ, k’a sɔrɔ a ka siwak tun b’a tulo la i n’a fɔ sɛbɛrikɛlan be sɛbɛrikɛla tulo la tuma bɛɛ, a tun tɛ wuli ka delili kɛ fɔɔ a ka siwak kɛ fɔlɔ. O kɔ, a y’a bila a lɔyɔrɔ la tugun’. Abu Isa ko; ‘Nin hadisi ye hasan lakika ye.’

Hadith

Imam Tirmidzi : 24

حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ أَحْمَدُ بْنُ بَكَّارٍ الدِّمَشْقِيُّ يُقَالُ هُوَ مِنْ وَلَدِ بُسْرِ بْنِ أَرْطَاةَ صَاحِبِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ عَنْ الْأَوْزَاعِيِّ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيِّبِ وَأَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا اسْتَيْقَظَ أَحَدُكُمْ مِنْ اللَّيْلِ فَلَا يُدْخِلْ يَدَهُ فِي الْإِنَاءِ حَتَّى يُفْرِغَ عَلَيْهَا مَرَّتَيْنِ أَوْ ثَلَاثًا فَإِنَّهُ لَا يَدْرِي أَيْنَ بَاتَتْ يَدُهُوَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عُمَرَ وَجَابِرٍ وَعَائِشَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ قَالَ الشَّافِعِيُّ وَأُحِبُّ لِكُلِّ مَنْ اسْتَيْقَظَ مِنْ النَّوْمِ قَائِلَةً كَانَتْ أَوْ غَيْرَهَا أَنْ لَا يُدْخِلَ يَدَهُ فِي وَضُوئِهِ حَتَّى يَغْسِلَهَا فَإِنْ أَدْخَلَ يَدَهُ قَبْلَ أَنْ يَغْسِلَهَا كَرِهْتُ ذَلِكَ لَهُ وَلَمْ يُفْسِدْ ذَلِكَ الْمَاءَ إِذَا لَمْ يَكُنْ عَلَى يَدِهِ نَجَاسَةٌ و قَالَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ إِذَا اسْتَيْقَظَ مِنْ النَّوْمِ مِنْ اللَّيْلِ فَأَدْخَلَ يَدَهُ فِي وَضُوئِهِ قَبْلَ أَنْ يَغْسِلَهَا فَأَعْجَبُ إِلَيَّ أَنْ يُهْرِيقَ الْمَاءَ و قَالَ إِسْحَقُ إِذَا اسْتَيْقَظَ مِنْ النَّوْمِ بِاللَّيْلِ أَوْ بِالنَّهَارِ فَلَا يُدْخِلْ يَدَهُ فِي وَضُوئِهِ حَتَّى يَغْسِلَهَا

An y’a fɔ [Abul Walid Ahmadu bin Bakkar Ad Dimasqi] ye ko mɔgɔ dɔ y’a fɔ ko ale ye Busr bin Artha’ah dencɛ ye, min ye kira tericɛ ye. A ko; a y’a fɔ an ye ko: ‘Ni aw dɔ kununa ka bɔ sinɔgɔ la, a kana a ka bolo fila wala saba don a bolo la. wagati caaman na, bari a t’a lɔn a bolo ye suu kɛ yɔrɔ min na’. Nin sapitiri kɔnɔ, tariki dɔw fana be sɔrɔ minw bɔra Ibn Umar, Jabir ani Aisyah fɛ. Abu Isa ko; ‘Nin hadisi ye hasan lakika ye. Buguri Syafi’i ko; ‘Mɔgɔ o mɔgɔ be kunu ka bɔ sinɔgɔ la, a ka kɛ sinɔgɔ la wo, a kɛra sinɔgɔ ye wo, o ka di n ye, a kana a bolow don a ka koɲɛji la fɔɔ n’a y’u ko ni jii ye fɔlɔ, ani n’ b’a kɔniya ni mɔgɔ dɔ y’u don sanni k’u ko fɔlɔ. Hali n’o tɛ jii saniyako tiɲɛ fɔɔ ni fɛɛn nɔgɔnin si t’a bolo. Hamadu bin Hanbali ko; ‘Ni mɔgɔ dɔ wulila sufɛ k’a bolow don koɲɛji la sanni k’u ko, n’a ye jii fili, o tun bena n kabakoya’. Isiyaka fana ko; ‘Ni mɔgɔ kununa sufɛ walima tilefɛ, i kana a bolow don koji la fɔɔ a k’u ko’.

Hadith

Imam Tirmidzi : 25

حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ وَبِشْرُ بْنُ مُعَاذٍ الْعَقَدِيُّ قَالَا حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ حَرْمَلَةَ عَنْ أَبِي ثِفَالٍ الْمُرِّيِّ عَنْ رَبَاحِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي سُفْيَانَ بْنِ حُوَيْطِبٍ عَنْ جَدَّتِهِ عَنْ أَبِيهَا قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَا وُضُوءَ لِمَنْ لَمْ يَذْكُرْ اسْمَ اللَّهِ عَلَيْهِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَأَبِي سَعِيدٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَسَهْلِ بْنِ سَعْدٍ وَأَنَسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى قَالَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ لَا أَعْلَمُ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثًا لَهُ إِسْنَادٌ جَيِّدٌ و قَالَ إِسْحَقُ إِنْ تَرَكَ التَّسْمِيَةَ عَامِدًا أَعَادَ الْوُضُوءَ وَإِنْ كَانَ نَاسِيًا أَوْ مُتَأَوِّلًا أَجْزَأَهُ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ أَحْسَنُ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثُ رَبَاحِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَرَبَاحُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ جَدَّتِهِ عَنْ أَبِيهَا وَأَبُوهَا سَعِيدُ بْنُ زَيْدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ نُفَيْلٍ وَأَبُو ثِفَالٍ الْمُرِّيُّ اسْمُهُ ثُمَامَةُ بْنُ حُصَيْنٍ وَرَبَاحُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ هُوَ أَبُو بَكْرِ بْنُ حُوَيْطِبٍ مِنْهُمْ مَنْ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ فَقَالَ عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ حُوَيْطِبٍ فَنَسَبَهُ إِلَى جَدِّهِ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْحُلْوَانِيُّ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ عَنْ يَزِيدَ بْنِ عِيَاضٍ عَنْ أَبِي ثِفَالٍ الْمُرِّيِّ عَنْ رَبَاحِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي سُفْيَانَ بْنِ حُوَيْطِبٍ عَنْ جَدَّتِهِ بِنْتِ سَعِيدِ بْنِ زَيْدٍ عَنْ أَبِيهَا عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَهُ

a y’a fɔ an ye ko [Nasiri bin Ali Al Jahdlami] ani [Bisiri bin Mu’adz Al Aqadi] ko; a y’a fɔ an ye ko [Bisyr Ibnul Mufadldlal] ka bɔ [Abdurrahman bin Harmalah] ka bɔ [Abu Tsifal Al Murri] ka bɔ [Raba bin Abdurrahman bin Abu Sufyan bin Huwaittib] ka bɔ [A mamamuso] ka bɔ [A facɛ] la a ko; N y’a mɛn ko Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam ko: ‘Mɔgɔ min tɛ Ala tɔgɔ fɔ -n’a be koli kɛra-, o tigi ka koli tɛ yen. A ko; ‘Nin sapitiri kɔnɔ, Aisyah, Abu Sa’id, Abu Huraira, Sahl bin Sa’d ani Anas ka maanaw fana be sɔrɔ’. Abu Isa ko; ‘Imamu Ahmadu bin Hambali ko; 'N t'a lɔn nin sapitiri kɔnɔ hadisi min be ni jayyid sanad -ɲuman-' ye. Ishaq ko; 'N'a y'a dabila ka basmalah kalan ni ŋaniya ye o tuma na a ka kan ka segi a ka wudlu kan, nka n'a ɲinɛna walima k'a sɔrɔ a ye mentakwil ye o tuma na a ka wudlu be to'. Muhamadu bin Isimayili ko; ‘Hadisi min ka fisa ni bɛɛ ye nin sapitiri kɔnɔ, o ye Raba bin Abdurrahman ka hadisi ye’. Abu Isa ko; ‘Raba bin Abdurrahman y’o fɔ a mamamuso fɛ, a facɛ fɛ. O wagati la, a facɛ tɔgɔ ko Sayidi bin Zayidi bin Amru bin Nufayili, Abu Sifali Ali Muri tɔgɔ ko Tsumama bin Husayini, Raba bin Abdurrahman tɔgɔ ko Abu Bakri bin Huwaithib. O cɛma, mɔgɔ kelen tun be yen min ye nin hadisi lakali, o kɔ, a ko; ‘Ka bɔ Abu Bakr bin Huwaithib fɛ, ‘o kɔ, a y’a fɔ a bɛnba ye’. A y’a fɔ an ye [Al Hasan bin Ali Al Hulwani] ko, a y’a fɔ an ye ko [Yazid bin Harun] ka bɔ [Yazid bin Iyadl] ka bɔ [Abu Tsifal Al Murri] ka bɔ [Rabah bin Abdurrahman bin Abu Sufyan bin Huwaithib] ka bɔ [a mamamuso bin Sa’id bin Fahither a Said] ka bɔ [As. o ɲɔgɔnna hadisi’.

Hadith

Imam Tirmidzi : 26

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ وَجَرِيرٌ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ هِلَالِ بْنِ يَسَافٍ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ قَيْسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا تَوَضَّأْتَ فَانْتَثِرْ وَإِذَا اسْتَجْمَرْتَ فَأَوْتِرْقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عُثْمَانَ وَلَقِيطِ بْنِ صَبِرَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَالْمِقْدَامِ بْنِ مَعْدِي كَرِبَ وَوَائِلِ بْنِ حُجْرٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ سَلَمَةَ بْنِ قَيْسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَاخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِيمَنْ تَرَكَ الْمَضْمَضَةَ وَالِاسْتِنْشَاقَ فَقَالَتْ طَائِفَةٌ مِنْهُمْ إِذَا تَرَكَهُمَا فِي الْوُضُوءِ حَتَّى صَلَّى أَعَادَ الصَّلَاةَ وَرَأَوْا ذَلِكَ فِي الْوُضُوءِ وَالْجَنَابَةِ سَوَاءً وَبِهِ يَقُولُ ابْنُ أَبِي لَيْلَى وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ و قَالَ أَحْمَدُ الِاسْتِنْشَاقُ أَوْكَدُ مِنْ الْمَضْمَضَةِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَالَتْ طَائِفَةٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ يُعِيدُ فِي الْجَنَابَةِ وَلَا يُعِيدُ فِي الْوُضُوءِ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَبَعْضِ أَهْلِ الْكُوفَةِ وَقَالَتْ طَائِفَةٌ لَا يُعِيدُ فِي الْوُضُوءِ وَلَا فِي الْجَنَابَةِ لِأَنَّهُمَا سُنَّةٌ مِنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَا تَجِبُ الْإِعَادَةُ عَلَى مَنْ تَرَكَهُمَا فِي الْوُضُوءِ وَلَا فِي الْجَنَابَةِ وَهُوَ قَوْلُ مَالِكٍ وَالشَّافِعِيِّ فِي آخِرَةٍ

a y’a fɔ an ye [Qutayba bin Sa’id] ko, a y’a fɔ an ye [Hamadu bin Zaid] ani [Jarir] ka bɔ [Mansur] ka bɔ [Hilal bin Yasaf] ka bɔ [Salamah bin Qais] a ko; Rasulullah ko: ‘N’i ye koɲɛ kɛ, i ka jii don i nuun na, n’i ye istijmar kɛ, i k’o kɛ ni jateden ye min tɛ kelen ye’. Nin sapitiri kɔnɔ, tariku dɔw fana be sɔrɔ ka bɔ Usman, Lakiti bin Shabra, Ibnu Abasi, Al Migdam bin Madi Karib, Wa’il bin Hujri ani Abu Huraira’ fɛ. Abu Isa ko; ‘Salamah bin Qais ka hadisi ye hasan lakika ye. Ani, lɔnnikɛlaw ka miiriya tɛ kelen ye sariya koo la min ɲɛsinna mɔgɔw ma minw be nɔgɔ ni istinsyaq dabila. Jɛkulu dɔw ko; ‘Ni mɔgɔ dɔ y’a to yen fɔɔ a ka delili kɛ ka ban, o tuma na, a ka kan ka segi delili kan. U b’a fɔ ko o ɲɛsinna ko ni janabah ko ma. Minw b’o miiri, olu ye Ibnu Abu Laila, Abdullah Ibnuli Mubaraki, Ahmadu ani Ishaki ye. O wagati la, Ahmad lanin b’a la ko istinsyaq kɛli be sinsin ko kan kosɔbɛ. Abu Isa ko; ‘Ani lɔnnikɛla wɛrɛw b’a miiri ko o be kɛ junub cogoya la, a be kɛ koɲɛ la’. O ye Sufyan Ats Tsauri ni Kufa duguden dɔw ka miiriya ye. Ani lɔnnikɛla wɛrɛw b’a fɔ ko o tɛ ɲɛsin koɲɛ ni junub ma, bari u fila bɛɛ ye sunnako ye, o la, wajibi tɛ ka segi u kan mɔgɔ min y’u bila. O ye Malik ka miiriya ye, min be weele ko Ash Syafi’i.

Hadith

Imam Tirmidzi : 27

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُوسَى الرَّازِيُّ حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ قَالَرَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَضْمَضَ وَاسْتَنْشَقَ مِنْ كَفٍّ وَاحِدٍ فَعَلَ ذَلِكَ ثَلَاثًاقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ وَقَدْ رَوَى مَالِكٌ وَابْنُ عُيَيْنَةَ وَغَيْرُ وَاحِدٍ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى وَلَمْ يَذْكُرُوا هَذَا الْحَرْفَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَضْمَضَ وَاسْتَنْشَقَ مِنْ كَفٍّ وَاحِدٍ وَإِنَّمَا ذَكَرَهُ خَالِدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ وَخَالِدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ ثِقَةٌ حَافِظٌ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ الْمَضْمَضَةُ وَالِاسْتِنْشَاقُ مِنْ كَفٍّ وَاحِدٍ يُجْزِئُ و قَالَ بَعْضُهُمْ تَفْرِيقُهُمَا أَحَبُّ إِلَيْنَا و قَالَ الشَّافِعِيُّ إِنْ جَمَعَهُمَا فِي كَفٍّ وَاحِدٍ فَهُوَ جَائِزٌ وَإِنْ فَرَّقَهُمَا فَهُوَ أَحَبُّ إِلَيْنَا

a y’a fɔ an ye [Yahya bin Musa] ko, a y’a fɔ an ye [Ibrahima bin Musa Ar Razi] ko, a y’a fɔ an ye [Khalid bin Abdullah] ka bɔ [Amru bin Yahya] ka bɔ [a facɛ] ka bɔ [Abdullah bin Zaid] a ko; 'N ye cira sallallaahu 'alaihi wasallam ye a b'a daa gosi, ka ji don a nuun na ka bɔ bolo kelen na, a y'o kɛ siɲɛ saba'. Ani nin sapitiri kɔnɔ, tariki dɔ be sɔrɔ Abdullah bin Abbas’ fɛ. Abu Isa ko; 'Abdullah bin Zaid ka hadisi ye hadisi ye min be hasan gharib degere la. Nin hadisi fana lakalira [Malik] ni [Ibn Uyainah] fɛ ani [Amru bin Yahya] fɛ, nka u ma lafadz kofɔ, ‘Kira sallallaahu ‘alaihi wasallam y’a daa gosi, ka jii don a nun na ka bɔ bolo kelen na’. Nka, mɔgɔ min y’o fɔ, o ye Khalid bin Abdullah ye. Hadisi lɔnbagaw ka fɔ la, Khalid bin Abdullah ye mɔgɔ ye min be la a la ani a be koo caaman mara a hakili la. Lɔnnikɛla dɔw b’a miiri ko ka mɔgɔ nɔgɔ ani ka jii don a nuun na ka bɔ bolo kelen na, o ye sariya ye. Nka, dɔw ko; ‘Ka u fila bɔ ɲɔgɔn na, o ka fisa an ma’. Buguri Syafi’i ko; ‘N’a y’u lajɛn bolo kelen na o ye tiɲɛn ye, nka n’a y’u fila bɔ ɲɔgɔn na o lo ka di an ye ka tɛmɛ’.

Hadith

Imam Tirmidzi : 28

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ عَبْدِ الْكَرِيمِ بْنِ أَبِي الْمُخَارِقِ أَبِي أُمَيَّةَ عَنْ حَسَّانَ بْنِ بِلَالٍ قَالَرَأَيْتُ عَمَّارَ بْنَ يَاسِرٍ تَوَضَّأَ فَخَلَّلَ لِحْيَتَهُ فَقِيلَ لَهُ أَوْ قَالَ فَقُلْتُ لَهُ أَتُخَلِّلُ لِحْيَتَكَ قَالَ وَمَا يَمْنَعُنِي وَلَقَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُخَلِّلُ لِحْيَتَهُحَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ حَسَّانَ بْنِ بِلَالٍ عَنْ عَمَّارٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عُثْمَانَ وَعَائِشَةَ وَأُمِّ سَلَمَةَ وَأَنَسٍ وَابْنِ أَبِي أَوْفَى وَأَبِي أَيُّوبَ قَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت إِسْحَقَ بْنَ مَنْصُورٍ يَقُولُ سَمِعْتُ أَحْمَدَ بْنَ حَنْبَلٍ قَالَ قَالَ ابْنُ عُيَيْنَةَ لَمْ يَسْمَعْ عَبْدُ الْكَرِيمِ مِنْ حَسَّانَ بْنِ بِلَالٍ حَدِيثَ التَّخْلِيلِ

a y’a fɔ an ye [Ibnu Abu Umar] ko, a y’a fɔ an ye [Sufyan bin Uyaina] ka bɔ [Abdul Karim bin Abu Al Mukhariq Abu Umayyah] ka bɔ [Hassan bin Hilal] a ko; ‘Ne ye [‘Amar bin Yasir] ye a be ko k’a bonbosi siri, o kɔ, n y’a ɲininga, walima a ko; N y'a ɲininga ko: 'Mun na i b'i bonbosi tigɛra?' a y’a jaabi ko: ‘Mun lo be n’ bali, hali ni n’ ye Ala ka ciden ye a b’a bonbosi sɔgɔsɔgɔra’. A y’a fɔ an ye [Ibn Abu Umar] ko, a y’a fɔ an ye [Sufyan bin Uyainah] ka bɔ [Sa’id bin Abu Arubah] ka bɔ [Qotadah] ka bɔ [Hassan bin Hilal] ka bɔ [‘Ammar] ka bɔ cira sallallahu ‘alayihi wasallam ka hadisi koo la. Abu Isa ko; ‘Nin sapitiri kɔnɔ, Usman, Aysiya, Ummu Salama, Anas, Ibnu Abu Aufa ani Abu Ayyub ka maanaw fana be sɔrɔ’. Abu Isa ko; N y’a mɛn ko Isiyaka bin Mansuri ko; N y’a mɛn ko Ahmadu bin Hanbali y’a fɔ ko; Ibnu Uyaina ko; 'Abdul Karim ma Hassan bin Bilal ka kuma mɛn tahlil hadisi -ka a bonbosi tigɛ-'.

Hadith

Imam Tirmidzi : 29

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ عَامِرِ بْنِ شَقِيقٍ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُخَلِّلُ لِحْيَتَهُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ و قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثُ عَامِرِ بْنِ شَقِيقٍ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ عُثْمَانَ قَالَ أَبُو عِيسَى و قَالَ بِهَذَا أَكْثَرُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ رَأَوْا تَخْلِيلَ اللِّحْيَةِ وَبِهِ يَقُولُ الشَّافِعِيُّ و قَالَ أَحْمَدُ إِنْ سَهَا عَنْ تَخْلِيلِ اللِّحْيَةِ فَهُوَ جَائِزٌ و قَالَ إِسْحَقُ إِنْ تَرَكَهُ نَاسِيًا أَوْ مُتَأَوِّلًا أَجْزَأَهُ وَإِنْ تَرَكَهُ عَامِدًا أَعَادَ

a y’a fɔ an ye [Yahya bin Musa] ko, a y’a fɔ an ye [Abdurrazaq] ka bɔ [Isirayɛli] ka bɔ [‘Amir bin Shaqiq] ka bɔ [Abu Wa’il] ka bɔ [Usman bin ‘Affan] la ko cira sallallahu y’a bonbosi tigɛ’. Abu Isa ko; ‘Nin hadisi ye hasan lakika ye.’ Muhamadu bin Isimayili ko; ‘Hadisi min ka ɲi ka tɛmɛ bɛɛ kan nin sapitiri kɔnɔ, o ye ‘Amir bin Syaqiq, ka bɔ Abu Wa`il ka bɔ Usman’. Abu Isa ko; ‘Nin miiriya nin, lɔnnikɛlaw fanba y’o ta cira sallallaahu ‘alaihi wasallam ka tɔɲɔgɔnw fɛ ani mɔgɔw fɛ minw y’o fɔ u kɔ. O miiriya fana bɔra Imam Syafi’i fɛ. Imamu Ahmadu ko; ‘N’a ɲinɛna k’a bonbosi tigɛ, o ka ɲi’. Tuma min na Ishaq ko; ‘N’a y’a to yen sabu a ɲinɛna wala takwil kosɔn, o tuma na, o ye sariya ye a fɛ. Nka n’a y’o to yen ni ŋaniya jugu ye, o tuma na, a ka ɲi k’o kɛ tugun’.

Hadith

Imam Tirmidzi : 30

حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ مُوسَى الْأَنْصَارِيُّ حَدَّثَنَا مَعْنُ بْنُ عِيسَى الْقَزَّازُ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَسَحَ رَأْسَهُ بِيَدَيْهِ فَأَقْبَلَ بِهِمَا وَأَدْبَرَ بَدَأَ بِمُقَدَّمِ رَأْسِهِ ثُمَّ ذَهَبَ بِهِمَا إِلَى قَفَاهُ ثُمَّ رَدَّهُمَا حَتَّى رَجَعَ إِلَى الْمَكَانِ الَّذِي بَدَأَ مِنْهُ ثُمَّ غَسَلَ رِجْلَيْهِقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ مُعَاوِيَةَ وَالْمِقْدَامِ بْنِ مَعْدِي كَرِبَ وَعَائِشَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَحْسَنُ وَبِهِ يَقُولُ الشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ

a y’a fɔ an ye [Ishaq bin Musa Al Ansari] ko, a y’a fɔ an ye [Ma’n bin Isa Al Qazzaz] ko, a y’a fɔ an ye [Malik bin Anas] ka bɔ [‘Amru bin Yahya] ka bɔ [a facɛ] ka bɔ [Abdullah bin Zaid] ko Ala ka ciden y’a fɔ a ye ko Ala ka ciden y’a bolow gosi ɲɔgɔn na. kɔfɛ, k’a daminɛ n’a kuun ɲɛfɛla ye ka sɔrɔ ka boli fila bɛɛ fɔɔ ka taga se a kunkolo ma, ka sɔrɔ ka kɔsegi u fila kɔsegira u lɔyɔrɔ fɔlɔ la, o kɔ, u y’u seenw ko.’ Abu Isa ko; ‘Nin sapitiri kɔnɔ, tariki dɔ be sɔrɔ ka bɔ Muawiya, Al Miqdam bin Madi Karib ani Aisyah’. Abu Isa ko; ‘Abdullah bin Zaid ka hadisi ye hadisi tiɲɛman ye, min ka fisa ni hadisi bɛɛ ye nin sapitiri kɔnɔ. O miiriya bɔra Ash Syafi’i, Ahmad ani Ishaq’ fɛ.

Hadith

Imam Tirmidzi : 31

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ عَنْ الرُّبَيِّعِ بِنْتِ مُعَوِّذِ ابْنِ عَفْرَاءَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَسَحَ بِرَأْسِهِ مَرَّتَيْنِ بَدَأَ بِمُؤَخَّرِ رَأْسِهِ ثُمَّ بِمُقَدَّمِهِ وَبِأُذُنَيْهِ كِلْتَيْهِمَا ظُهُورِهِمَا وَبُطُونِهِمَاقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ وَحَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ أَصَحُّ مِنْ هَذَا وَأَجْوَدُ إِسْنَادًا وَقَدْ ذَهَبَ بَعْضُ أَهْلِ الْكُوفَةِ إِلَى هَذَا الْحَدِيثِ مِنْهُمْ وَكِيعُ بْنُ الْجَرَّاحِ

a y’a fɔ an ye [Qutaiba bin Sa’id] ko, a y’a fɔ an ye [Bisyr Ibnul Mufadldlal] ka bɔ [Abdullah bin Muhamadu bin Aqil] ka bɔ [Ar Rabi’ bin Mu’awwidz bin Afra`] la ko kira sallallaahu ‘alaihi wasallam y’a kuun mɔmɔ siɲɛ fila; A y’a daminɛ kɔfɛ, ka sɔrɔ ka baara kɛ ka taga ɲɛfɛ. Ani tulo fila bɛɛ, kɛnɛma ni kɔnɔma’. Abu Isa ko; ‘Nin hadisi be Hasan degere la, k’a sɔrɔ Abdullah bin Zaid ye hadisi min lakali, o ye tiɲɛ ye, ani a ka sanad ka fisa ni nin hadisi ye. Ani Kufa duguden dɔw be hadisi nin labato, Waki’ Ibnul Jarrah’ b’u cɛma.

Hadith

Imam Tirmidzi : 32

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا بَكْرُ بْنُ مُضَرَ عَنْ ابْنِ عَجْلَانَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ عَنْ الرُّبَيِّعِ بِنْتِ مُعَوِّذِ ابْنِ عَفْرَاءَأَنَّهَا رَأَتْ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَتَوَضَّأُ قَالَتْ مَسَحَ رَأْسَهُ وَمَسَحَ مَا أَقْبَلَ مِنْهُ وَمَا أَدْبَرَ وَصُدْغَيْهِ وَأُذُنَيْهِ مَرَّةً وَاحِدَةًقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَجَدِّ طَلْحَةَ بْنِ مُصَرِّفِ بْنِ عَمْرٍو قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ الرُّبَيِّعِ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ مَسَحَ بِرَأْسِهِ مَرَّةً وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ وَبِهِ يَقُولُ جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ وَسُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ رَأَوْا مَسْحَ الرَّأْسِ مَرَّةً وَاحِدَةً حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَنْصُورٍ الْمَكِّيُّ قَال سَمِعْتُ سُفْيَانَ بْنَ عُيَيْنَةَ يَقُولُ سَأَلْتُ جَعْفَرَ بْنَ مُحَمَّدٍ عَنْ مَسْحِ الرَّأْسِ أَيُجْزِئُ مَرَّةً فَقَالَ إِي وَاللَّهِ

a y’a fɔ an ye [Qutaiba] ko, a y’a fɔ an ye [Bakr bin Mudlar] ka bɔ [Ibnu Ajlan] ka bɔ [Abdullah bin Muhamadu bin Aqil] ka bɔ [Ar Rabi’ bin Mu’awwidz bin Afra`] la ko a ye kira ye, a be ablu kɛ; ‘A y’a kuun ɲɛfɛla n’a kɔfɛla, a kunkolo fila bɛɛ n’a tulo fila bɛɛ mɔmɔ siɲɛ kelen’. A ko; 'Nin sapitiri kɔnɔ, tariki dɔ fana be yen min bɔra Ali n'a mamacɛ Thalhah bin Musharrif bin 'Amru' fɛ. Abu Isa ko; Nin ‘Ar Rabi Hadisi’ ye hasan lakika ye. Ani nin hadisi ma lakali ka bɔ sira kelen dɔrɔn na ka taga cira sallallaahu ‘alaihi wasallam fɛ, ko a y’a kuun mɔmɔ siɲɛ kelen’. O hadisi nin be baara kɛ ka caya teriw ni mɔgɔw fanba fɛ minw nana a kɔ. Jafar bin Muhamadu, Sufyan Ats Tsauri, Ibnuli Mubaraki, Asy Siyafi’i, Ahmadu ani Ishaq ka miiriya ye ko ka kungolo mɔmɔ siɲɛ kelen dɔrɔn. A y’a fɔ an ye ko Muhamadu bin Manshuri Al Makki ko; N y’a mɛn ko Sufyan bin Uyaina ko; N ye Ja’far bin Muhammad ɲininga kungolo mɔmɔ sariya koo la, yala a be se ka kɛ ni mɔmɔ kelen dɔrɔn ye wa?’ a y’a jaabi ko: ‘Ɔnhɔn, Ala ka sira la’.

Hadith

Imam Tirmidzi : 33

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ خَشْرَمٍ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ الْحَارِثِ عَنْ حَبَّانَ بْنِ وَاسِعٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍأَنَّهُ رَأَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ وَأَنَّهُ مَسَحَ رَأْسَهُ بِمَاءٍ غَيْرِ فَضْلِ يَدَيْهِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَرَوَى ابْنُ لَهِيعَةَ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ حَبَّانَ بْنِ وَاسِعٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ وَأَنَّهُ مَسَحَ رَأْسَهُ بِمَاءٍ غَيْرِ فَضْلِ يَدَيْهِ وَرِوَايَةُ عَمْرِو بْنِ الْحَارِثِ عَنْ حَبَّانَ أَصَحُّ لِأَنَّهُ قَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ وَغَيْرِهِ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَخَذَ لِرَأْسِهِ مَاءً جَدِيدًا وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ رَأَوْا أَنْ يَأْخُذَ لِرَأْسِهِ مَاءً جَدِيدًا

a y’a fɔ an ye [Ali bin Khasyram] ko, a y’a fɔ an ye [Abdullah bin Wahb] ko, a y’a fɔ an ye [Amru Ibnul Harith] ka bɔ [Habban bin Wasi’] ka bɔ [a facɛ] ka bɔ [Abdullah bin Zaid] fɛ ko a ye cira ye ko a tun be a ka baara kɛra. a bolo fla’. Abu Isa ko; ‘Nin hadisi ye hasan lakika ye.’ [Ibn Lahi’ah] ye nin hadisi lakali ka bɔ [Habban bin Wasi’] fɛ, ka bɔ [a facɛ] fɛ, ka bɔ [Abdullah bin Zaid] fɛ, ko cira sallallaahu ‘alaihi wasallam ye koɲɛw kɛ k’a kuun jɔɔsi ni jii ye min ma to a bolo fila la’. Ani Hadisi min lakali Amru Ibnul Harith fɛ ka bɔ Habban, o lo ye tiɲɛ ye ka tɛmɛ, bari a ma lakali ka bɔ sira kelen dɔrɔn na. Nin hadisi bɔra Abdullah bin Zaid fɛ ani o tɛ, ko cira sallallahu alayihi wasallam ye jii kura ta k’a kuun jɔɔsi. Nin hadisi nin be baara kɛ kosɔbɛ lɔnnikɛlaw fanba fɛ, u ka miiriya la, a ye jii kura ta k’a kuun jɔɔsi.’

Hadith

Imam Tirmidzi : 34

حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ إِدْرِيسَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَجْلَانَ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَسَحَ بِرَأْسِهِ وَأُذُنَيْهِ ظَاهِرِهِمَا وَبَاطِنِهِمَاقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ الرُّبَيِّعِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ يَرَوْنَ مَسْحَ الْأُذُنَيْنِ ظُهُورِهِمَا وَبُطُونِهِمَا

a y’a fɔ an ye [Hannad] ko, a y’a fɔ an ye [Abdullah bin Idrisi] ka bɔ [Muhamadu bin Ajlan] ka bɔ [Zaid bin Aslam] ka bɔ [‘Ato` bin Yasar] ka bɔ [Ibnu Abbas] la; Nabi sallallaahu ‘alayihi wasallam ka baarakɛlaw y’a kuun n’a kɛnɛma tulo n’a kɔnɔma tulo fila bɛɛ mɔmɔ. Abu Isa ko; "Nin sapitiri kɔnɔ, hadisi dɔ fana be yen min lakali Ar Rabi fɛ." Abu Isa y’a fɔ tugun ko: ‘Ibnu Abbas ka hadisi ye hasan lakika ye. Ani nin hadisi nin be baara kɛ kosɔbɛ lɔnnikɛlaw fɛ, u ka miiriya ye ko ka tulo fila bɛɛ jɔɔsi kɛnɛma ani kɔnɔna na.’

Hadith

Imam Tirmidzi : 35

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ سِنَانِ بْنِ رَبِيعَةَ عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ قَالَتَوَضَّأَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَغَسَلَ وَجْهَهُ ثَلَاثًا وَيَدَيْهِ ثَلَاثًا وَمَسَحَ بِرَأْسِهِ وَقَالَ الْأُذُنَانِ مِنْ الرَّأْسِقَالَ أَبُو عِيسَى قَالَ قُتَيْبَةُ قَالَ حَمَّادٌ لَا أَدْرِي هَذَا مِنْ قَوْلِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوْ مِنْ قَوْلِ أَبِي أُمَامَةَ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَنَسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ لَيْسَ إِسْنَادُهُ بِذَاكَ الْقَائِمِ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ أَنَّ الْأُذُنَيْنِ مِنْ الرَّأْسِ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مَا أَقْبَلَ مِنْ الْأُذُنَيْنِ فَمِنْ الْوَجْهِ وَمَا أَدْبَرَ فَمِنْ الرَّأْسِ قَالَ إِسْحَقُ وَأَخْتَارُ أَنْ يَمْسَحَ مُقَدَّمَهُمَا مَعَ الْوَجْهِ وَمُؤَخَّرَهُمَا مَعَ رَأْسِهِ و قَالَ الشَّافِعِيُّ هُمَا سُنَّةٌ عَلَى حِيَالِهِمَا يَمْسَحُهُمَا بِمَاءٍ جَدِيدٍ

a y’a fɔ an ye [Qutayba] ko, a y’a fɔ an ye [Hamadu bin Zaid] ka bɔ [Sinan bin Rabi’ah] ka bɔ [Syahr bin Hausyab] ka bɔ [Abu Umamah] a ko; Nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam ye koɲɛ, a y’a ɲɛda ko siɲɛ saba, k’a bolow ko siɲɛ saba, ka sɔrɔ k’a kuun mɔmɔ k’a fɔ ko: ‘Tulo fila ye kungolo yɔrɔ dɔ ye’. Abu Isa ko; Kutayiba ko; ko Hamadi ko; 'N t'a lɔn ni nin ye cira sallallahu 'alaihi wasallam ka kuma ye walima Abu Umamah ka kuma ye'. Abu Isa ko; A ko tugun ko: ‘Nin sapitiri kɔnɔ, hadisi dɔ fana be yen min bɔra Anas fɛ, nin hadisi tɛ bɛn n’a labɛncogo ye.’ Ani nin hadisi nin be kɛ lɔnnikɛlaw fanba fɛ ka bɔ cira sallallahu ‘alaihi wasallam ka tɔɲɔgɔnw fɛ ani minw tugura u kɔ, ko tulo fila bɛɛ ye kungolo yɔrɔ dɔ ye. O miiriya nin, Sufyan Ats Tsauri, Ibnuli Mubaraki, Siyafiyi, Ahmadu ani Ishaki fana y’o miiriya ta. O wagati la, lɔnnikɛla wɛrɛw b’a fɔ ko ɲɛfɛla tulo ye ɲɛda ta ye, kɔfɛtulo ye kungolo ta ye. Ishaq ko; ‘Ne y’a latigɛ ka ɲɛfɛla mɔmɔ ɲɔgɔn fɛ ni ɲɛda ye ani kɔfɛla ɲɔgɔn fɛ ni kungolo ye’. Tuma min na Shafi’i ko; ‘O fila bɛɛ ye sunna ye, ko a y’u fila bɛɛ jɔɔsi ni jii kura ye’.

Hadith

Imam Tirmidzi : 36

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَهَنَّادٌ قَالَا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ أَبِي هَاشِمٍ عَنْ عَاصِمِ بْنِ لَقِيطِ بْنِ صَبِرَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا تَوَضَّأْتَ فَخَلِّلْ الْأَصَابِعَقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ وَالْمُسَتَوْرِدِ وَهُوَ ابْنُ شَدَّادٍ الْفِهْرِيُّ وَأبِي أَيُّوبَ الْأَنْصَارِيِّ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنَّهُ يُخَلِّلُ أَصَابِعَ رِجْلَيْهِ فِي الْوُضُوءِ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ قَالَ إِسْحَقُ يُخَلِّلُ أَصَابِعَ يَدَيْهِ وَرِجْلَيْهِ فِي الْوُضُوءِ وَأَبُو هَاشِمٍ اسْمُهُ إِسْمَعِيلُ بْنُ كَثِيرٍ الْمَكِّيُّ

o y’a fɔ an ye ko [Kutayiba] ani [Hanadi] ko; a y’a fɔ an ye [Waki’] ka bɔ [Sufyan] ka bɔ [Abu Hasyim] ka bɔ [‘Ashim bin Lakith bin Shabirah] ka bɔ [a fa] fɛ a ko; Nabi sallallahu ko: ‘Ni aw be koɲɛ, aw k’aw bolokunnadenw tigɛ ɲɔgɔn na’. Abu Isa ko; ‘Nin sapitiri kɔnɔ, tariki dɔ fana be yen min bɔra Ibnu Abasi, Al Mustaurid, o min ye Ibnu Siyadadi Al Fihri, ani Abu Ayyub Al Ansari ye’. Abu Isa y’a fɔ tugun ko: ‘Nin hadisi ye hasan lakika ye, lɔnnikɛlaw be nin hadisi labato, o ye ka senkunnadenw don ɲɔgɔn na n’u be ko. O miiriya fana bɔra Ahmad ni Ishaq’ fɛ. Ishaq ko; ‘Ni a be ko, a b’a bolokunnadenw n’a senkunnadenw tigɛtigɛ’. O wagati la, Abu Hasiyimu tɔgɔ yɛrɛ yɛrɛ ye Isimayili bin Katsiri Al Makki ye.

Hadith

Imam Tirmidzi : 37

حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعِيدٍ وَهُوَ الْجَوْهَرِيُّ حَدَّثَنَا سَعْدُ بْنُ عَبْدِ الْحَمِيدِ بْنِ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ عَنْ صَالِحٍ مَوْلَى التَّوْأَمَةِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا تَوَضَّأْتَ فَخَلِّلْ بَيْنَ أَصَابِعِ يَدَيْكَ وَرِجْلَيْكَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ

a y’a fɔ an ye [Ibrahima bin Sa’id] - o ye Aljauhari ye - ko, a y’a fɔ an ye [Sa’d bin Abdul Hamid bin Ja’far] ko, a y’a fɔ an ye [Abdurrahman bin Abu Az Zinad] ka bɔ [Musa bin Uqbah] ka bɔ [Salih] ka jɔɔn kɔrɔ dɔ la At TaungerIlla Sa’amah ka [ 'alaihi wasallam ko: ' N'i ye koɲɛw kɛ, i ka to i bolo fila bolokɔniw n'i seen fila cɛ'. Abu Isa ko; ‘Nin hadisi be hasan gharib degere kɔnɔ’.

Hadith

Imam Tirmidzi : 38

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ عَنْ يَزِيدَ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحُبُلِيِّ عَنْ الْمُسْتَوْرِدِ بْنِ شَدَّادٍ الْفِهْرِيِّ قَالَرَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا تَوَضَّأَ دَلَكَ أَصَابِعَ رِجْلَيْهِ بِخِنْصَرِهِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ ابْنِ لَهِيعَةَ

a y’a fɔ an ye [Qutayba] ko, a y’a fɔ an ye [Ibn Lahi’ah] ka bɔ [Yazid bin ‘Amru] ka bɔ [Abu Abdurrahman Al Hubuli] ka bɔ [Ali Mustaurid bin Syaddad Al Fihri] a ko; 'N ye kira sallallaahu 'alaihi wasallam ye a be ko, a y'a sɔrɔ ko a b'a senkunnadenw mɔmɔna n'a bolodennin ye'. Abu Isa ko; ‘Nin hadisi be hasan gharib degere la, an t’a lɔn fɔɔ Ibn Lahi’ah ka hadisi kɔnɔ’.

Hadith

Imam Tirmidzi : 39

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَيْلٌ لِلْأَعْقَابِ مِنْ النَّارِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَعَائِشَةَ وَجَابِرٍ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَارِثِ هُوَ ابْنُ جَزْءٍ الزُّبَيْدِيُّ وَمُعَيْقِيبٍ وَخَالِدِ بْنِ الْوَلِيدِ وَشُرَحْبِيلَ ابْنِ حَسَنَةَ وَعَمْرِو بْنِ الْعَاصِ وَيَزِيدَ بْنِ أَبِي سُفْيَانَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ وَيْلٌ لِلْأَعْقَابِ وَبُطُونِ الْأَقْدَامِ مِنْ النَّارِ قَالَ وَفِقْهُ هَذَا الْحَدِيثِ أَنَّهُ لَا يَجُوزُ الْمَسْحُ عَلَى الْقَدَمَيْنِ إِذَا لَمْ يَكُنْ عَلَيْهِمَا خُفَّانِ أَوْ جَوْرَبَانِ

a y’a fɔ an ye ko [Kutaba] ko; y’a fɔ an ye [Abdul Aziz bin Muhamadu] ka bɔ [Suhail bin Abu Salih] ka bɔ [a facɛ] ka bɔ [Abu Hurairah] la ko kira sallallaahu a ko: ‘Bɔnɛ be se ka kɛ nɛgɛkunbɛnnanw ye - minw ma ko ni koji ye - ka bɔ jahanama tasuma la’. Abu Isa ko; 'Nin sapitiri kɔnɔ, lakalitaw fana be sɔrɔ ka bɔ Abdullah bin Amru, Aisyah, Jabir bin Abdullah Ibnul Harith fɛ, o ye Ibn Jaz`i Az Zubaidi, Mu'aiqib, Khalid Ibnul Walid, Syurabil bin Hasana, Amru Ibnul Ash ani Yazid ye. Abu Isa ko; 'Abu Huraira ka hadisi ye hasan lakika ye.' A fɔra ka bɔ kira sallallaahu ‘alaihi wasallam fɛ, ko a ko: ‘Bɔnɛ be se senkunw n’u kɔnɔyɔrɔw la - minw tɛ nɔgɔ jii la - ka bɔ jahanama tasuma la’. Abu Isa ko; ‘Nin hadisi ka sariyako ye; a daganin tɛ k’i seenw mɔmɔ n’u fila bɛɛ ma khuf wala sosɛti don’.

Hadith

Imam Tirmidzi : 40

حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ وَهَنَّادٌ وَقُتَيْبَةُ قَالُوا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ ح قَالَ و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ مَرَّةً مَرَّةًقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عُمَرَ وَجَابِرٍ وَبُرَيْدَةَ وَأبِي رَافِعٍ وَابْنِ الْفَاكِهِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ أَحْسَنُ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَصَحُّ وَرَوَى رِشْدِينُ بْنُ سَعْدٍ وَغَيْرُهُ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ الضَّحَّاكِ بْنِ شُرَحْبِيلَ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ مَرَّةً مَرَّةً قَالَ وَلَيْسَ هَذَا بِشَيْءٍ وَالصَّحِيحُ مَا رَوَى ابْنُ عَجْلَانَ وَهِشَامُ بْنُ سَعْدٍ وَسُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَعَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

a y’a fɔ an ye [Abu Kurayibu], [Hanadi] ni [Kutayiba] u ko; a y’a fɔ an ye [Waki’] ka bɔ [Sufyan] fɛ. Ani ka bɔ sira wɛrɛ la min kofɔra; A y’a fɔ an ye ko [Muhamadu bin Basyyar] ko, a y’a fɔ an ye [Yahya bin Sa’id] ko; a y’a fɔ an ye ko [Sufyan] ka bɔ [Zaid bin Aslam] ka bɔ [‘Ato` bin Yasar] ka bɔ [Ibnu Abbas] fɛ ko; 'Kira sallallaahu 'alaihi wasallam tun be koɲɛ kɛ siɲɛ kelen kelen'. Abu Isa ko; ‘Nin sapitiri kɔnɔ, hadisiw fana be sɔrɔ minw bɔra Umar, Jabir, Buraida, Abu Rafi’ ani Ibnul Fakihi fɛ’. Abu Isa y’a fɔ tugun ko: ‘Ani Ibn Abbas ye hadisi min lakali, o lo ka fisa ni hadisi bɛɛ ye min ka ɲi ka tɛmɛ nin sapitiri bɛɛ kan. Risydin bin Sa’d ni mɔgɔ wɛrɛw ye nin hadisi lakali ka bɔ Adl Dlahak bin Syurahbil fɛ, ka bɔ Zaid bin Aslam fɛ, ka bɔ a fa fɛ, ka bɔ Umar bin Khathab fɛ k’a fɔ; 'Kira sallallaahu 'alaihi wasallam tun be koɲɛ kɛ siɲɛ kelen kelen'. O kɔ, Abu Isa ko; ‘Nga, nin hadisi tɛ tiɲɛ ye, k’a sɔrɔ min ye tiɲɛ ye, o ye hadisi ye min lakali [Ibnu Ajlan], [Hisyam bin Sa’d], [Sufyan Ats Tsauri] ani [Abdul Aziz bin Muhamadu] fɛ, ka bɔ [Zaid bin Aslam] fɛ, ka bɔ [‘Atho`, bi] Alahi wasallam.