Imam Tirmidzi : 1
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ ح و حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ سِمَاكٍ عَنْ مُصْعَبِ بْنِ سَعْدٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تُقْبَلُ صَلَاةٌ بِغَيْرِ طُهُورٍ وَلَا صَدَقَةٌ مِنْ غُلُولٍقَالَ هَنَّادٌ فِي حَدِيثِهِ إِلَّا بِطُهُورٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا الْحَدِيثُ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَحْسَنُ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي الْمَلِيحِ عَنْ أَبِيهِ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَأَنَسٍ وَأَبُو الْمَلِيحِ بْنُ أُسَامَةَ اسْمُهُ عَامِرٌ وَيُقَالُ زَيْدُ بْنُ أُسَامَةَ بْنِ عُمَيْرٍ الْهُذَلِيُّ
a y’a fɔ an ye [Qutaiba bin Sa’id] ko, a y’a fɔ an ye [Abu Awanah] ka bɔ [Simak bin Harb] la, ani a y’a fɔ an ye [Hannad] ko, a y’a fɔ an ye [Waki’] ka bɔ [Israɛl] ka bɔ [Mush’ab bin Sa’d] ka bɔ [Ibn Umar wa’a] ka bɔ Nabi ko: ni saniyako tɛ, o tɛna sɔn, saraka min bɔra sonyalifɛnw na, o tɛna sɔn o ma’. Hannad y’a fɔ a ka hadisi kɔnɔ ko, ‘nɔgɔnin’. Abu Isa ko; ‘Nin hadisi lo ye tiɲɛn ye ani a ka fisa ni bɛɛ ye nin sapitiri kɔnɔ’. Nin sapitiri kɔnɔ, hadisi dɔw fana be sɔrɔ minw bɔra Abu Al Malih fɛ ka bɔ a fa fɛ ani Abu Hurairah ni Anas fɛ. Ani Abu Ali Malih bin Usama tɔgɔ ye Amir, a be weele fana ko Zayidi bin Usama bin Umayiri Al Hudzali’.
Imam Tirmidzi : 2
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ مُوسَى الْأَنْصَارِيُّ حَدَّثَنَا مَعْنُ بْنُ عِيسَى الْقَزَّازُ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ ح و حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ عَنْ مَالِكٍ عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا تَوَضَّأَ الْعَبْدُ الْمُسْلِمُ أَوْ الْمُؤْمِنُ فَغَسَلَ وَجْهَهُ خَرَجَتْ مِنْ وَجْهِهِ كُلُّ خَطِيئَةٍ نَظَرَ إِلَيْهَا بِعَيْنَيْهِ مَعَ الْمَاءِ أَوْ مَعَ آخِرِ قَطْرِ الْمَاءِ أَوْ نَحْوَ هَذَا وَإِذَا غَسَلَ يَدَيْهِ خَرَجَتْ مِنْ يَدَيْهِ كُلُّ خَطِيئَةٍ بَطَشَتْهَا يَدَاهُ مَعَ الْمَاءِ أَوْ مَعَ آخِرِ قَطْرِ الْمَاءِ حَتَّى يَخْرُجَ نَقِيًّا مِنْ الذُّنُوبِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ حَدِيثُ مَالِكٍ عَنْ سُهَيْلٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَأَبُو صَالِحٍ وَالِدُ سُهَيْلٍ هُوَ أَبُو صَالِحٍ السَّمَّانُ وَاسْمُهُ ذَكْوَانُ وَأَبُو هُرَيْرَةَ اخْتُلِفَ فِي اسْمِهِ فَقَالُوا عَبْدُ شَمْسٍ وَقَالُوا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرٍو وَهَكَذَا قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ وَهُوَ الْأَصَحُّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ وَثَوْبَانَ وَالصُّنَابِحِيِّ وَعَمْرِو بْنِ عَبَسَةَ وَسَلْمَانَ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَالصُّنَابِحِيُّ الَّذِي رَوَى عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ لَيْسَ لَهُ سَمَاعٌ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاسْمُهُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عُسَيْلَةَ وَيُكْنَى أَبَا عَبْدِ اللَّهِ رَحَلَ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُبِضَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ فِي الطَّرِيقِ وَقَدْ رَوَى عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَحَادِيثَ وَالصُّنَابِحُ بْنُ الْأَعْسَرِ الْأَحْمَسِيُّ صَاحِبُ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُقَالُ لَهُ الصُّنَابِحِيُّ أَيْضًا وَإِنَّمَا حَدِيثُهُ قَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنِّي مُكَاثِرٌ بِكُمْ الْأُمَمَ فَلَا تَقْتَتِلُنَّ بَعْدِي
A y’a fɔ an ye [Ishaq bin Musa Al Ansari] ko, a y’a fɔ an ye [Ma’n bin Isa Al Qazaz] ko, a y’a fɔ an ye [Malik bin Anas]. Ka bɔ sira wɛrɛ kan; ani a y’a lakali an ye [Qutaibah] ka bɔ [Malik] fɛ ka bɔ [Suhail bin Abu Salih] fɛ ka bɔ [a fa] fɛ ka bɔ [Abu Hurairah] fɛ a ko: ‘Ni silamɛ, walima lanabagaw ka ko, o tuma na, a b’a ɲɛda ko, o tuma na, a ɲɛda ka jurumuw be bɔ. walama ni jii laban ye, walama o ɲɔgɔnna fɛɛn dɔ. N’a y’a bolo ko, jurumu minw b’a bolo la, u bena bɔ ni jii ye, wala ni jii laban ye fɔɔ a ka bɔ, jurumu fitinin si tɛ yen’. Abu Isa ko; ‘Nin ye Hasan ka hadisi lakika ye, o ye hadisi ye min lakali Malik fɛ ka bɔ Suhayili fɛ ka bɔ a fa fɛ ka bɔ Abu Hurairah fɛ ani Abu Shalih, Suhayili facɛ, o min ye Abu Salih As Samman ye, a tɔgɔ tun ye Dzakwan ye. Abu Huraira yɛrɛ be sɔsɔli kɛra a tɔgɔ koo la hali bi; dɔw ko Abdu Syamsi, dɔw ko Abdullah bin Amru ani i n’a fɔ nin, Muhamadu bin Isma’il ko; ‘O lo ye tiɲɛn ye ka tɛmɛ’. Abu Isa ko; Nin sapitiri kɔnɔ, tariki dɔ fana be yen min bɔra Usman bin Affan, Tsauban, Asi Sunabihi, Umar bin Abasa, Salman, Abdullah bin Amru, ani Asi Sunabihi fɛ minw y’o lakali ka bɔ Abu Bakar Asi Shiddiq fɛ, nka a m’o mɛn ka ɲɛ ka bɔ cira sallaahu sallaahu. A tɔgɔ tun ye Abdurrahman bin Usailah, k’a sɔrɔ a tɔgɔ wɛrɛ tun ye Abu Abdullah ye, a ye tagama kɛ ka taga kira sallallaahu alayihi wa salam kunbɛn, k’a sɔrɔ kira sallau salaamu yɛrɛ tun sara k’a to tagama na. A ye hadisi caman lakali ka bɔ cira Shallahu 'alayihi wa Sallam fɛ. Ash Shunabi Ibnul A’sar Al Ahmasi tun ye cira Shalahu alayihi wa Sallam tericɛ ye, a tun be weele fana ko Ash Shunabihi. A ye hadisi min lakali, o ye; a ko; N y’a mɛn ko cira sallallaahu ‘alaihi wa sallam y’a fɔ ko: ‘Tiɲɛ na, ne bena ummat caya, o la, aw kana ɲɔgɔn faga abada ne kɔ’.
Imam Tirmidzi : 3
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَهَنَّادٌ وَمَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ قَالُوا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ ح و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَنَفِيَّةِ عَنْ عَلِيٍّعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مِفْتَاحُ الصَّلَاةِ الطُّهُورُ وَتَحْرِيمُهَا التَّكْبِيرُ وَتَحْلِيلُهَا التَّسْلِيمُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا الْحَدِيثُ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَحْسَنُ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ هُوَ صَدُوقٌ وَقَدْ تَكَلَّمَ فِيهِ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ قِبَلِ حِفْظِهِ قَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت مُحَمَّدَ بْنَ إِسْمَعِيلَ يَقُولُ كَانَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَالْحُمَيْدِيُّ يَحْتَجُّونَ بِحَدِيثِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ قَالَ مُحَمَّدٌ وَهُوَ مُقَارِبُ الْحَدِيثِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرٍ وَأَبِي سَعِيدٍ
A fɔra an ye [Kutayiba] ni [Hanadi] ni [Mahmudu bin Gayilan] k’u ko; a y’a fɔ an ye [Waki’] ka bɔ [Sufyan] fɛ. -cogo wɛrɛ la a kofɔra- A y’a fɔ an ye [Muhamadu bin Basyar] ko, a y’a fɔ an ye [Abdurrahman bin Mahdi] ko, a y’a fɔ an ye [Sufyan] ka bɔ [Abdulla bin Muhamadu bin Aqil] ka bɔ [Muhamadu Ibnul Hanafiya] ka bɔ [Ali a ko: ka delili kɛ saniya ye, haramu ye takbiri ye ani halal ye foli ye’. Abu Isa ko; ‘Nin hadisi lo ye tiɲɛn ye ani a ka fisa ni bɛɛ ye nin sapitiri kɔnɔ. Abdullah bin Muhammad bin Aqil ye mɔgɔ hɔɔrɔn ye, nka lɔnnikɛla dɔw be yen minw be kuma a ka hakilijagabɔ koo la. Abu Isa ko; ‘Ne y’a mɛn ko Muhamadu bin Isma’il y’a fɔ ko; 'Ahmadu bin Hanbal, Ishaq bin Ibrahima ani Al Humaidi, u be postulate kɛ ni Abdullah bin Muhamadu bin Aqil ka hadisi ye. Muhamadu ko; ‘Wagati surunyana’. Abu Isa ko; ‘Nin sapitiri kɔnɔ, tariki dɔ fana be yen min bɔra Jabir ni Abu Sa’id fɛ’.
Imam Tirmidzi : 4
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ مُحَمَّدُ بْنُ زَنْجَوَيْهِ الْبَغْدَادِيُّ وَغَيْرُ وَاحِدٍ قَالَ حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ قَرْمٍ عَنْ أَبِي يَحْيَى الْقَتَّاتِ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِفْتَاحُ الْجَنَّةِ الصَّلَاةُ وَمِفْتَاحُ الصَّلَاةِ الْوُضُوءُ
a y’a fɔ an ye [Abu Bakri Muhamadu bin Zanjawih Al Bagdadi] ani a ma kɛ kelen dɔrɔn ye, a ko; a ko, a y’a fɔ an ye [Suliman bin Qarn] ka bɔ [Abu Yahya Al Qattat] ka bɔ [Mujahid] ka bɔ [Jabir bin Abdullah] Radliaallahu ‘anhuma, a ko, Rasulullah Shallahu ‘alaihi wa Sallam ko: ‘Keyerluy ye delili kunba ye,’.
Imam Tirmidzi : 5
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَهَنَّادٌ قَالَا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا دَخَلَ الْخَلَاءَ قَالَ اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ قَالَ شُعْبَةُ وَقَدْ قَالَ مَرَّةً أُخْرَى أَعُوذُ بِكَ مِنْ الْخُبْثِ وَالْخَبِيثِ أَوْ الْخُبُثِ وَالْخَبَائِثِقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَزَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ وَجَابِرٍ وَابْنِ مَسْعُودٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَنَسٍ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَحْسَنُ وَحَدِيثُ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ فِي إِسْنَادِهِ اضْطِرَابٌ رَوَى هِشَامٌ الدَّسْتُوَائِيُّ وَسَعِيدُ بْنُ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ قَتَادَةَ فَقَالَ سَعِيدٌ عَنْ الْقَاسِمِ بْنِ عَوْفٍ الشَّيْبَانِيِّ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ و قَالَ هِشَامٌ الدَّسْتُوَائِيُّ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ وَرَوَاهُ شُعْبَةُ وَمَعْمَرٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ النَّضْرِ بْنِ أَنَسٍ فَقَالَ شُعْبَةُ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ وَقَالَ مَعْمَرٌ عَنْ النَّضْرِ بْنِ أَنَسٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَبُو عِيسَى سَأَلْتُ مُحَمَّدًا عَنْ هَذَا فَقَالَ يُحْتَمَلُ أَنْ يَكُونَ قَتَادَةُ رَوَى عَنْهُمَا جَمِيعًا
o y’a fɔ an ye ko [Kutayiba] ani [Hanadi] ko; a y’a fɔ an ye [Waki’] ka bɔ [Syu’ba] ka bɔ [Abdul Aziz bin Shuhaib] ka bɔ [Anas bin Malik] la a ko, cira sallallaahu ‘alaihi wa salam tuma min na a tun be taga don ɲɛgɛn kɔnɔ a ko: ‘ALLAHUMMA INNI A’UUDZU BIKA -O I Allah, indefugeed’. Suba ko; 'Waati wɛrɛ la, a ko: 'A'UUDZU BIKA MINAL KHUBTSI WAL KHUBIIS -Ne be n' yɛrɛ tanga i ma ka bɔ cɛɛ jinaw ni muso jinaw ma- walima AL KHUBUTSI WAL KHABA`ITS -Ne be n' yɛrɛ tanga i ma ka bɔ cɛɛ jinaw ni muso jinaw ma-'. Abu Isa ko; ‘Nin sapitiri kɔnɔ, Ali, Zaid bin Arqam, Jabir ani Ibnu Mas’ud ka maanaw fana be sɔrɔ’. Abu Isa ko; ‘Anas bin Isa ka hadisi lo ye tiɲɛn ye ani a ka fisa ni bɛɛ ye nin sapitiri kɔnɔ. O wagati la, Zaid bin Arqam ka hadisi kɔnɔ, ɲagami be sanad kɔnɔ. O hadisi fana lakalira Hisiyamu Ad Dastuwa`i ni Sayidi bin Abu Aruba fɛ ka bɔ Katada. Sayidi ko a bɔra Al Kasim bin Auf Asi Siyaibani fɛ ka bɔ Zaid bin Arqam fɛ. Ani Hisyam Ad Dastuwa`i bɔra Zaid bin Arqam ka katada la, k’a sɔrɔ Syuba ni Ma’mar y’a lakali ka bɔ An Nadlr bin Anas ka katada la. Syuba y’o kofɔ ka bɔ Zaid bin Arqam fɛ. Ma’mar ko a bɔra An Nadlr bin Anas fɛ ka bɔ a facɛ fɛ, ka bɔ cira sallallahu alayihi wa salam fɛ. Abu Isa ko; ‘N ye Muhamadu ɲininga o tariki la, o la, a y’a jaabi ko: ‘A be se ka kɛ hali bi ko Qatadah ye maana lakali ka bɔ u fila bɛɛ la’.
Imam Tirmidzi : 6
أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الضَّبِّيُّ الْبَصْرِيُّ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ إِذَا دَخَلَ الْخَلَاءَ قَالَ اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ الْخُبْثِ وَالْخَبَائِثِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
a y’a fɔ an ye [Ahmadu bin Abda Adl Dlabbi Al Bashri] ko, a y’a fɔ an ye [Hamadu bin Zaid] ka bɔ [Abdul Aziz bin Suhaib] ka bɔ [Anas bin Malik] ko; 'Kira sallallaahu 'alaihi wa Sallam, a donna ɲɛgɛn kɔnɔ tuma min na, a ko: 'Ala, n' be n' yɛrɛ tanga i ma jinɛ cɛmanw ni musomanw ma-'. Abu Isa ko; ‘Nin ye Hasan ka hadisi lakika ye’.
Imam Tirmidzi : 7
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ إِسْمَعِيلَ عَنْ إِسْرَائِيلَ بْنِ يُونُسَ عَنْ يُوسُفَ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا خَرَجَ مِنْ الْخَلَاءِ قَالَ غُفْرَانَكَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ إِسْرَائِيلَ عَنْ يُوسُفَ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ وَأَبُو بُرْدَةَ بْنُ أَبِي مُوسَى اسْمُهُ عَامِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ قَيْسٍ الْأَشْعَرِيُّ وَلَا نَعْرِفُ فِي هَذَا الْبَابِ إِلَّا حَدِيثَ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
a y’a fɔ an ye [Muhamadu bin Isma’ili] ko, a y’a fɔ an ye [Malik bin Isma’ili] ka bɔ [Isirayɛli bin Yunusi] ka bɔ [Yusufu bin Abu Burda] ka bɔ [a facɛ] ka bɔ [Aisyah] Radliaallahu ‘anha, a ko; 'Tuma min na kira bɔra ɲɛgɛn kɔnɔ, a y'a kalan ko: 'GHUFRAANAKA -N jigi b'i ka yafa kan-'. Abu Isa ko; ‘Nin hadisi ye Hasan Gharib ka lɔyɔrɔ ye, an t’a lɔn fo n’a bɔra Isirayɛli hadisi dɔ la, min bɔra Yusufu bin Abu Burda la, k’a sɔrɔ Abu Burda bin Abu Musa tɔgɔ ye ‘Amir bin Abdullah bin Qais Al Asi’ari. Ani an t’a lɔn nin sapitiri kɔnɔ fɔɔ Aisyah Radliaallahu ‘anha ka hadisi min bɔra cira sallallaahu ‘alayihi wa salam’ fɛ.
Imam Tirmidzi : 8
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْمَخْزُومِيُّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عَطَاءَ بْنِ يَزِيدَ اللَّيْثِيِّ عَنْ أَبِي أَيُّوبَ الْأَنْصَارِيِّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَتَيْتُمْ الْغَائِطَ فَلَا تَسْتَقْبِلُوا الْقِبْلَةَ بِغَائِطٍ وَلَا بَوْلٍ وَلَا تَسْتَدْبِرُوهَا وَلَكِنْ شَرِّقُوا أَوْ غَرِّبُواقَالَ أَبُو أَيُّوبَ فَقَدِمْنَا الشَّامَ فَوَجَدْنَا مَرَاحِيضَ قَدْ بُنِيَتْ مُسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةِ فَنَنْحَرِفُ عَنْهَا وَنَسْتَغْفِرُ اللَّهَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ جَزْءٍ الزُّبَيْدِيِّ وَمَعْقِلِ بْنِ أَبِي الْهَيْثَمِ وَيُقَالُ مَعْقِلُ بْنُ أَبِي مَعْقِلٍ وَأَبِي أُمَامَةَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَسَهْلِ بْنِ حُنَيْفٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي أَيُّوبَ أَحْسَنُ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَصَحُّ وَأَبُو أَيُّوبَ اسْمُهُ خَالِدُ بْنُ زَيْدٍ وَالزُّهْرِيُّ اسْمُهُ مُحَمَّدُ بْنُ مُسْلِمٍ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ شِهَابٍ الزُّهْرِيُّ وَكُنْيَتُهُ أَبُو بَكْرٍ قَالَ أَبُو الْوَلِيدِ الْمَكِّيُّ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ مُحَمَّدُ بْنُ إِدْرِيسَ الشَّافِعِيُّ إِنَّمَا مَعْنَى قَوْلِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَسْتَقْبِلُوا الْقِبْلَةَ بِغَائِطٍ وَلَا بِبَوْلٍ وَلَا تَسْتَدْبِرُوهَا إِنَّمَا هَذَا فِي الْفَيَافِي وَأَمَّا فِي الْكُنُفِ الْمَبْنِيَّةِ لَهُ رُخْصَةٌ فِي أَنْ يَسْتَقْبِلَهَا وَهَكَذَا قَالَ إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ و قَالَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ رَحِمَهُ اللَّهُ إِنَّمَا الرُّخْصَةُ مِنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي اسْتِدْبَارِ الْقِبْلَةِ بِغَائِطٍ أَوْ بَوْلٍ وَأَمَّا اسْتِقْبَالُ الْقِبْلَةِ فَلَا يَسْتَقْبِلُهَا كَأَنَّهُ لَمْ يَرَ فِي الصَّحْرَاءِ وَلَا فِي الْكُنُفِ أَنْ يَسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةَ
a y’a fɔ an ye [Sa’id bin Abdurrahman Al Makhzumi] ko, a y’a fɔ an ye [Sufyan bin Uyainah] ka bɔ [Az Zuhri] ka bɔ [‘Atho` bin Yazid Al Laitsi] ka bɔ [Abu Ayyub Al Anshari] a ko, Ala ka ciden sallallaahu ‘alaihi wa Sallamfe de the kɔfɛ ka i ka ɲɛda ko, ' a ka kɛ bɔn ye wo, a ka kɛ bɔn ye wo. fitinin. Nka aw ye aw ɲasin kɔrɔn fan fɛ walama tileben fan fɛ’. Abu Ayyubu ko; ‘An sera Siri jamana na tuma min na, an y’a ye k’u ka ɲɛgɛnw lɔra ka ɲɛsin kibla fan fɛ, o la an y’an yɛrɛ mabɔ u la ka yafa ɲini Ala fɛ’. Abu Isa ko; 'Nin sapitiri kɔnɔ, tariki dɔ fana be yen min bɔra Abdullah bin Al Harith bin Jaz`i Az Zubaidi ani Ma'qil bin Abu Al Haitsam -min be weele fana ko Ma'qil bin Abu Umamah-, Abu Huraira ani Suhail bin Hanif'. Abu Isa ko; ‘Nin sapitiri kɔnɔ, Abu Ayyub ye hadisi min lakali, o lo ka fisa ni bɛɛ ye ani a ka ɲi ka tɛmɛ bɛɛ kan. Abu Ayyubu tɔgɔ ye Khalid bin Zaid, Az Zuhri tɔgɔ ye Muhamadu bin Muslim bin Ubayidullah bin Siyabi Az Zuhri, a tɔgɔ wɛrɛ ye Abu Bakri’. Abu Ali Walidi Ali Makki ko; Abu Abdullah Muhamadu bin Idrisi Asy Siyafi’i ko; ‘Kira sallaahu ‘alaihi wa sallam ka kuma min fɔra ko ‘I kana kibla filɛ walima k’i kɔ don a la n’i be bɔn walima n’i be ɲɛgɛnɛna’, o kɔrɔ kelenpe ye yɔrɔ dayɛlɛnin dɔ la. O wagati la, n’i be boon datugunin dɔ kɔnɔ, nɔgɔya be yen k’i ɲɛɛ sin kibla fan fɛ. O ye Ishaq bin Ibrahima fana ka kuma ye. O wagati la, Ahmadu bin Hanbali Rahimahula y’a fɔ ko; "Kira sallaahu 'alaihi wa Sallam ka lafiya min tun be sɔrɔ n'a tun be bɔn walima n'a tun be ɲɛgɛnɛna, o tun ye k'a kɔ don a la dɔrɔn, k'a sɔrɔ ka ɲɛsin a ma hali bi, o ma daga." A be komi Imam Ahmad tɛ danfara don kongokolon kɔnɔ wala boon datugunin kɔnɔ ka ɲɛsin kibla fan ma.
Imam Tirmidzi : 9
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى قَالَا حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ جَرِيرٍ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَقَ عَنْ أَبَانَ بْنِ صَالِحٍ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَنَهَى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ نَسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةَ بِبَوْلٍ فَرَأَيْتُهُ قَبْلَ أَنْ يُقْبَضَ بِعَامٍ يَسْتَقْبِلُهَاوَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي قَتَادَةَ وَعَائِشَةَ وَعَمَّارِ بْنِ يَاسِرٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ جَابِرٍ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ
a y’a fɔ an ye ko [Muhamadu bin Basyar] ani [Muhamadu bin Al Mutsanna] fila bɛɛ ko; a y’a fɔ an ye [Wahb bin Jarir] ko, a y’a fɔ an ye [n facɛ] ka bɔ [Muhamadu bin Ishaq] ka bɔ [Aban bin Salih] ka bɔ [Mujahid] ka bɔ [Jabir bin Abdullah] a ko; Nabi (s.a.w) y’a bali ka kiribla fan fɛ n’a be taga ɲɛgɛnɛ, nka n y’a ye saan kelen ka kɔn a saya ɲɛ k’a ɲɛɛ sin kibla fan fɛ.’ Nin sapitiri kɔnɔ, tariki dɔ fana be sɔrɔ min bɔra Abu Katada, Aisyah ani Ammar bin Yasir’ fɛ. Abu Isa ko; ‘Nin sapitiri kɔnɔ, Jabir ye hadisi min lakali, o ye hasan gharib ye’.
Imam Tirmidzi : 10
وَقَدْ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ ابْنُ لَهِيعَةَ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي قَتَادَةَأَنَّهُ رَأَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَبُولُ مُسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةِحَدَّثَنَا بِذَلِكَ قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ وَحَدِيثُ جَابِرٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ ابْنِ لَهِيعَةَ وَابْنُ لَهِيعَةَ ضَعِيفٌ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ ضَعَّفَهُ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ وَغَيْرُهُ مِنْ قِبَلِ حِفْظِهِ
Ani nin hadisi nin lakali [Ibn Lahi’ah] fɛ, ka bɔ [Abu Zubair] fɛ, ka bɔ [Jabir] fɛ, ka bɔ [Abu Qatadah] fɛ, ko a ye ciden sallallahu alayihi wa Sallam ye loon dɔ la a be ɲɛgɛnɛna ka ɲɛsin kibla fan ma. [Qutaiba] y’a fɔ an ye ten, a ko; ‘Ibn Lahi’ah y’o fɔ an ye’. Ani Jabir ka hadisi min fɔra cira sallaahu ‘alaihi wa Sallam fɛ, o ka tiɲɛ ka tɛmɛ Ibnu Lahi’ah ka hadisi kan, bari Ibnu Lahi’ah tun ye mɔgɔ barikaman ye ka kɛɲɛ ni hadisi lɔnbagaw ka fɔta ye, Imam Yahya bin Sa’id Al Qaththan ani mɔgɔ wɛrɛw minw y’a kɔrɔ fɔ ka bɔ’ la.
Imam Tirmidzi : 11
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يَحْيَى بْنِ حَبَّانَ عَنْ عَمِّهِ وَاسِعِ بْنِ حَبَّانَ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَرَقِيتُ يَوْمًا عَلَى بَيْتِ حَفْصَةَ فَرَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى حَاجَتِهِ مُسْتَقْبِلَ الشَّامِ مُسْتَدْبِرَ الْكَعْبَةِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
a y’a fɔ an ye [Hannad] ko, a y’a fɔ an ye [Abda bin Suleman] ka bɔ [Ubaidullah bin Umar] ka bɔ [Muhamadu bin Yahya bin Haban] ka bɔ a belencɛ la - [Wasi’ bin Haban] - ka bɔ [Ibn Umar] la a ko; 'Loon dɔ la, n yɛlɛla Hafshah ka so sanfɛla la, o kɔ, n ye cira sallaahu 'alaihi wa sallam ye a be nɔgɔ bɔra k'a ɲɛɛ sin Siri jamana ma, a kɔ be Kaaba fan fɛ.' Abu Isa ko; ‘Nin hadisi ye hasan lakika ye ranki la’.
Imam Tirmidzi : 12
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ أَخْبَرَنَا شَرِيكٌ عَنْ الْمِقْدَامِ بْنِ شُرَيْحٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْمَنْ حَدَّثَكُمْ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَبُولُ قَائِمًا فَلَا تُصَدِّقُوهُ مَا كَانَ يَبُولُ إِلَّا قَاعِدًاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عُمَرَ وَبُرَيْدَةَ وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ حَسَنَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَائِشَةَ أَحْسَنُ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَصَحُّ وَحَدِيثُ عُمَرَ إِنَّمَا رُوِيَ مِنْ حَدِيثِ عَبْدِ الْكَرِيمِ بْنِ أَبِي الْمُخَارِقِ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ عُمَرَ قَالَ رَآنِي النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا أَبُولُ قَائِمًا فَقَالَ يَا عُمَرُ لَا تَبُلْ قَائِمًا فَمَا بُلْتُ قَائِمًا بَعْدُ قَالَ أَبُو عِيسَى وَإِنَّمَا رَفَعَ هَذَا الْحَدِيثَ عَبْدُ الْكَرِيمِ بْنُ أَبِي الْمُخَارِقِ وَهُوَ ضَعِيفٌ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ ضَعَّفَهُ أَيُّوبُ السَّخْتِيَانِيُّ وَتَكَلَّمَ فِيهِ وَرَوَى عُبَيْدُ اللَّهِ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَ قَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ مَا بُلْتُ قَائِمًا مُنْذُ أَسْلَمْتُ وَهَذَا أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ عَبْدِ الْكَرِيمِ وَحَدِيثُ بُرَيْدَةَ فِي هَذَا غَيْرُ مَحْفُوظٍ وَمَعْنَى النَّهْيِ عَنْ الْبَوْلِ قَائِمًا عَلَى التَّأْدِيبِ لَا عَلَى التَّحْرِيمِ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَ إِنَّ مِنْ الْجَفَاءِ أَنْ تَبُولَ وَأَنْتَ قَائِمٌ
a y’a fɔ an ye [Ali Bin Hujr] ko, a y’a fɔ an ye [Sharik] ka bɔ [Al Miqdam bin Syuraih] ka bɔ [a facɛ] ka bɔ [Aisyah] a ko; ‘Mɔgɔ o mɔgɔ y’a fɔ aw ye ko cira sallallaahu ‘alaihi wa sallam ye ɲɛgɛnɛ kɛ k’a lɔnin, aw kana la a la, bari a tun tɛ ɲɛgɛnɛ fo n’a siginin lo’. A ko; ‘Nin sapitiri kɔnɔ, hadisi dɔw fana be yen minw bɔra Umar teriw fɛ, Buraida ni Abdurrahman bin Hasana fɛ’. Abu Isa ko; ‘Aisyah ka hadisi le ka fisa ni tiɲɛ ye nin sapitiri kɔnɔ, k’a sɔrɔ Umar ka hadisi fɔra ka bɔ Abdul Karim bin Abul Mukhariq ka hadisi kɔnɔ, ka bɔ Nafi’ la, ka bɔ Ibn Umar fɛ, ka bɔ Umar fɛ, a ko; ‘Nabi sallallaahu ‘alaihi wa Sallam ye n’ ye siɲɛ kelen n’ be nɔgɔ bɔ n’ lɔnin be, o kɔ, a ko: ‘E Umar, kana nɔgɔ bɔ n’ lɔnin be,’ o la, o kɔ, n’ ma nɔgɔ bɔ n’ lɔnin be tugun’. Abu Isa ko; Mɔgɔ kelen min ye nin hadisi kɔrɔfɔ, o ye Abdul Karim bin Abul Mukhariq ye, wa a tun ye mɔgɔ barikaman ye ka kɛɲɛ ni hadisi lɔnbagaw ka fɔta ye. Abu Ayyub As Sikhtiyani fana y’a barika dɔgɔya ani a ye baro kɛ o kan’. Ubaidullah ye Nafi’ ka maana lakali, ka bɔ Ibn Umar fɛ, a ko; Umar Radliyalahu ko; ‘Kabi n donna silamɛya la, n ma deli ka ɲɛgɛnɛ ka wuli’. Ani nin hadisi ye tiɲɛ ye ka tɛmɛ Abdul Karim ka hadisi kan, k’a sɔrɔ Buraidah ka hadisi min be nin sapitiri kɔnɔ, o tɛ mahfudz -awake-’ ye. O wagati la, mɔgɔw ka ɲi ka nɔgɔ bɔ ka lɔ ka lɔ, o kɔrɔ ɲɛsinna tagamacogo ma, a tɛ bali ye min be mɔgɔw bali ka nɔgɔ bɔ. A y’o lakali ka bɔ Abdullah bin Mas’ud fɛ, a ko; ‘Tiɲɛ na, jogo jugu lo n’i be nɔgɔ bɔ ka lɔ’.
Imam Tirmidzi : 13
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ حُذَيْفَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَتَى سُبَاطَةَ قَوْمٍ فَبَالَ عَلَيْهَا قَائِمًا فَأَتَيْتُهُ بِوَضُوءٍ فَذَهَبْتُ لِأَتَأَخَّرَ عَنْهُ فَدَعَانِي حَتَّى كُنْتُ عِنْدَ عَقِبَيْهِ فَتَوَضَّأَ وَمَسَحَ عَلَى خُفَّيْهِقَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت الْجَارُودَ يَقُولُ سَمِعْتُ وَكِيعًا يُحَدِّثُ بِهَذَا الْحَدِيثِ عَنْ الْأَعْمَشِ ثُمَّ قَالَ وَكِيعٌ هَذَا أَصَحُّ حَدِيثٍ رُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْمَسْحِ و سَمِعْت أَبَا عَمَّارٍ الْحُسَيْنَ بْنَ حُرَيْثٍ يَقُولُ سَمِعْتُ وَكِيعًا فَذَكَرَ نَحْوَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَكَذَا رَوَى مَنْصُورٌ وَعُبَيْدَةُ الضَّبِّيُّ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ حُذَيْفَةَ مِثْلَ رِوَايَةِ الْأَعْمَشِ وَرَوَى حَمَّادُ بْنُ أَبِي سُلَيْمَانَ وَعَاصِمُ بْنُ بَهْدَلَةَ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَحَدِيثُ أَبِي وَائِلٍ عَنْ حُذَيْفَةَ أَصَحُّ وَقَدْ رَخَّصَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ فِي الْبَوْلِ قَائِمًا قَالَ أَبُو عِيسَى وَعَبِيدَةُ بْنُ عَمْرٍو السَّلْمَانِيُّ رَوَى عَنْهُ إِبْرَاهِيمُ النَّخَعِيُّ وَعَبِيدَةُ مِنْ كِبَارِ التَّابِعِينَ يُرْوَى عَنْ عَبِيدَةَ أَنَّهُ قَالَ أَسْلَمْتُ قَبْلَ وَفَاةِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِسَنَتَيْنِ وَعُبَيْدَةُ الضَّبِّيُّ صَاحِبُ إِبْرَاهِيمَ هُوَ عُبَيْدَةُ بْنُ مُعَتِّبٍ الضَّبِّيُّ وَيُكْنَى أَبَا عَبْدِ الْكَرِيمِ
a y’a fɔ an ye [Hannad] ko, a y’a fɔ an ye [Waki’] ka bɔ [Al A’masy] ka bɔ [Abu Wa`il] ka bɔ [Hudzaifah] ko; ‘Kira sallaahu ‘alaihi wa Sallam tagara bɔ mɔgɔw ka nɔgɔbɔyɔrɔ dɔ la loon dɔ, o kɔ, a ye ɲɛgɛnɛ kɛ k’a lɔnin be. N tagara n yɛrɛ mabɔ a la, nka a ye n weele tiɲɛ na fo n sera a gɛrɛfɛ, o kɔ, a ye ko k’a ka khuf’ jɔɔsi. Abu Isa ko; ‘Ne y’a mɛn [Al Jarud] b’a fɔra ko; ‘N y’a mɛn [Waki’] be nin hadisi fɔra ka bɔ [Al A’masy] fɛ, o kɔfɛ Waki’ ko; ‘Nin ye hadisi ye min ka ɲi ka tɛmɛ hadisi bɛɛ kan, min fɔra ka bɔ cira Shallahu ‘alayihi wa Sallam fɛ, min be kuma khuf jɔɔsili koo la. Ani, n y’a mɛn fana ko Abu Amari Al Husayini bin Hurayibu y’a fɔ ko; ‘N’ ye Waki mɛn’, o kɔ, a y’o fɔ’. Abu Isa ko; ‘I n’a fɔ [Mansur] ni [Ubaida Adl Dlabbi] y’a lakali ka bɔ [Abu Wa’il] fɛ ka bɔ [Hudzaifah] fɛ, i n’a fɔ Al A’masy y’a lakali cogo min na’. [Hamadu bin Abu Suleima] ani [Ashim bin Binda] fana ye maana lakali ka bɔ [Abu Wa’il] fɛ, ka bɔ [Al Mugirah bin Syu’ba] fɛ, ka bɔ kira sallaahu ‘alayihi wa Sallam’ fɛ. O wagati la, Abu Wa`il ka hadisi min bɔra Hudzaifah, o lo ye hadisi ye min ka ɲi ka tɛmɛ hadisi bɛɛ kan. Lɔnnikɛla dɔw y’a to a ka nɔgɔ ka ɲɛgɛnɛ k’a to lɔnin be. Abu Isa ko; 'Ibrahima An Nakha'i y'a lakali ka bɔ Abida bin 'Amru As Salmani fɛ, ani 'Abida ye Tabi`in lɔnnikɛla kɔrɔ ye'. A fɔra ko wagati dɔ la, Abida y’a fɔ ko; ‘N’ ye silamɛya don saan fila ka kɔn cira (saw) ka saya ɲɛ. O wagati la, Ubayida Adli Dlabbi tun ye Ibrahima tericɛ ye, o min ye Ubayida bin Mu’atib Adli Dlabi ye, min tɔgɔ lara ko Abu Abdul Karim’.
Imam Tirmidzi : 14
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ السَّلَامِ بْنُ حَرْبٍ الْمُلَائِيُّ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَنَسٍ قَالَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَرَادَ الْحَاجَةَ لَمْ يَرْفَعْ ثَوْبَهُ حَتَّى يَدْنُوَ مِنْ الْأَرْضِقَالَ أَبُو عِيسَى هَكَذَا رَوَى مُحَمَّدُ بْنُ رَبِيعَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَنَسٍ هَذَا الْحَدِيثَ وَرَوَى وَكِيعٌ وَأَبُو يَحْيَى الْحِمَّانِيُّ عَنْ الْأَعْمَشِ قَالَ قَالَ ابْنُ عُمَرَ كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَرَادَ الْحَاجَةَ لَمْ يَرْفَعْ ثَوْبَهُ حَتَّى يَدْنُوَ مِنْ الْأَرْضِ وَكِلَا الْحَدِيثَيْنِ مُرْسَلٌ وَيُقَالُ لَمْ يَسْمَعْ الْأَعْمَشُ مِنْ أَنَسٍ وَلَا مِنْ أَحَدٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَدْ نَظَرَ إِلَى أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ رَأَيْتُهُ يُصَلِّي فَذَكَرَ عَنْهُ حِكَايَةً فِي الصَّلَاةِ وَالْأَعْمَشُ اسْمُهُ سُلَيْمَانُ بْنُ مِهْرَانَ أَبُو مُحَمَّدٍ الْكَاهِلِيُّ وَهُوَ مَوْلًى لَهُمْ قَالَ الْأَعْمَشُ كَانَ أَبِي حَمِيلًا فَوَرَّثَهُ مَسْرُوقٌ
a y’a fɔ an ye [Qutayiba bin Sa’id] ko, a y’a fɔ an ye [Abdusalamu bin Harb Al Mula`i] ka bɔ [Al A’masy] ka bɔ [Anas] a ko; 'Tuma min na cira sallallaahu 'alaihi wa sallam tun b'a fɛ k'a yɛrɛ lafiya a ma a ka fani kɔrɔta fo a tun bɛ ɲini ka maga dugukolo la'. Abu Isa ko; ‘O cogo la [Muhamadu bin Rabi’ah] ye nin hadisi lakali ka bɔ [Al A’masy] fɛ, ka bɔ [Anas] fɛ’. Tuma min na [Waki’ ni [Abu Yahya Al Himmani] ye [Ali A’masi] lakali, a ko; ’ [Ibnu Umar] ko; 'Tuma min na cira sallallaahu 'alaihi wa sallam tun b'a fɛ k'a yɛrɛ lafiya a ma a ka fani kɔrɔta fo a tun bɛ ɲini ka maga dugukolo la'. Ani nin hadisi fila nunu ye mursal ye. A fɔra fana ko Al A’masy ma Anas ka kuma mɛn, walima cira sallallaahu ‘alaihi wa Sallam ka teriw si ka kuma mɛn. A ye Anas bin Malik ye, o kɔ, a ko; O kɔ, a y’a fɔ a ye delili koo la ko: ‘N’ ye Anas ye a be delili kɛra.’ O wagati la, Al A’masy tɔgɔ ko Suleman bin Mihran Abu Muhamadu Al Kahili, a tun ye jɔɔn ye ka bɔ Kahili kabila la. Al A’masi ko; ‘N facɛ tun be den sɔrɔ min tun be kɔnɔbara la, o kɔ, a y’a sɔrɔ Masruq fɛ’.
Imam Tirmidzi : 15
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عُمَرَ الْمَكِّيُّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي قَتَادَةَ عَنْ أَبِيهِأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى أَنْ يَمَسَّ الرَّجُلُ ذَكَرَهُ بِيَمِينِهِوَفِي هَذَا الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَسَلْمَانَ وَأبِي هُرَيْرَةَ وَسَهْلِ بْنِ حُنَيْفٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَأَبُو قَتَادَةَ الْأَنْصَارِيُّ اسْمُهُ الْحَارِثُ بْنُ رِبْعِيٍّ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ عَامَّةِ أَهْلِ الْعِلْمِ كَرِهُوا الِاسْتِنْجَاءَ بِالْيَمِينِ
a y’a fɔ an ye [Muhamadu bin Abu Umar Al Makki] ko, a y’a fɔ an ye [Sufyan bin Uyainah] ka bɔ [Ma’mar] ka bɔ [Yahya bin Abu Katsir] ka bɔ [Abdullah bin Abu Katadah] ka bɔ [a fa] ko; 'Nabi sallaahu 'alaihi wa Sallam ye cɛɛ bali ka maga a ka cɛnimusoya yɔrɔw la n'a kininbolo ye'. Nin sapitiri kɔnɔ, tariki dɔw fana be sɔrɔ minw bɔra Aisyah, Salman, Abu Huraira ani Suhail bin Hanif fɛ. Abu Isa ko; ‘Nin hadisi ye hasan lakika ye.’ O wagati la, Abu Katada Al Ansari tɔgɔ ko Ali Hariti Ar Ribi. Lɔnnibagaw ka fɔ la, nin hadisi waleyali ye ko a ka kan ka istinja` -cebok- kɛ ni bolo kinibolo ye'.
Imam Tirmidzi : 16
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ قَالَ قِيلَ لِسَلْمَانَقَدْ عَلَّمَكُمْ نَبِيُّكُمْ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كُلَّ شَيْءٍ حَتَّى الْخِرَاءَةَ فَقَالَ سَلْمَانُ أَجَلْ نَهَانَا أَنْ نَسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةَ بِغَائِطٍ أَوْ بَوْلٍ وَأَنْ نَسْتَنْجِيَ بِالْيَمِينِ أَوْ أَنْ يَسْتَنْجِيَ أَحَدُنَا بِأَقَلَّ مِنْ ثَلَاثَةِ أَحْجَارٍ أَوْ أَنْ نَسْتَنْجِيَ بِرَجِيعٍ أَوْ بِعَظْمٍقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَخُزَيْمَةَ بْنِ ثَابِتٍ وَجَابِرٍ وَخَلَّادِ بْنِ السَّائِبِ عَنْ أَبِيهِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ سَلْمَانَ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ رَأَوْا أَنَّ الِاسْتِنْجَاءَ بِالْحِجَارَةِ يُجْزِئُ وَإِنْ لَمْ يَسْتَنْجِ بِالْمَاءِ إِذَا أَنْقَى أَثَرَ الْغَائِطِ وَالْبَوْلِ وَبِهِ يَقُولُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ
a y’a fɔ an ye [Hannad] ko, a y’a fɔ an ye [Abu Mu’awiyah] ka bɔ [Al A’masy] ka bɔ [Ibrahima] ka bɔ [Abdurrahman bin Yazid] a ko: ‘Yala aw ka cira sallallaahu ‘alaihi wa sallam y’aw kalan fɛɛn bɛɛ la fɔɔ ka taga se nɔgɔ bɔcogo ma wa?’ [Salman] y’a jaabi ko: ‘O lo, a y’an bali ka kibla ɲɛsin an ma n’an be bɔ walima n’an be ɲɛgɛnɛ, ka istinja` kɛ ni bolo kinin fɛ, ani ka istinja` kɛ ni kabakuru saba ye, ani ka istinja` kɛ ni bɛgɛn nɔgɔ walima kolow ye’. Abu Isa ko; 'Nin sapitiri kɔnɔ, tariki dɔ fana be yen min bɔra Aisyah, Kuzayima bin Tabit, Jabir, Khalad Ibn As Sa`ib, ka bɔ a facɛ fɛ'. Abu Isa ko; ‘Nin sapitiri kɔnɔ, Salman ka hadisi ye hasan lakika ye, o ye lɔnnikɛlaw fanba ka miiriya ye ka bɔ kira sallallaahu ‘alaihi wa sallam tɔɲɔgɔnw cɛma ani minw nana a kɔ. U ka miiriya la, ka delili kɛ ni kabakuru ye, o be bɔ hali n’a ma kɛ ni jii ye, o kɔrɔ, n’o kabakuru be se ka nɔgɔ min be yen, o saniya. O miiriya nin, Ats Tsauri, Ibnul Mubarak, Asi Siyafi, Ahmadu ani Ishaki fana y’o miiriya ta.
Imam Tirmidzi : 17
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ وَقُتَيْبَةُ قَالَا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَخَرَجَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِحَاجَتِهِ فَقَالَ الْتَمِسْ لِي ثَلَاثَةَ أَحْجَارٍ قَالَ فَأَتَيْتُهُ بِحَجَرَيْنِ وَرَوْثَةٍ فَأَخَذَ الْحَجَرَيْنِ وَأَلْقَى الرَّوْثَةَ وَقَالَ إِنَّهَا رِكْسٌقَالَ أَبُو عِيسَى وَهَكَذَا رَوَى قَيْسُ بْنُ الرَّبِيعِ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ نَحْوَ حَدِيثِ إِسْرَائِيلَ وَرَوَى مَعْمَرٌ وَعَمَّارُ بْنُ رُزَيْقٍ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ وَرَوَى زُهَيْرٌ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْأَسْوَدِ عَنْ أَبِيهِ الْأَسْوَدِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ وَرَوَى زَكَرِيَّا بْنُ أَبِي زَائِدَةَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ الْأَسْوَدِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ وَهَذَا حَدِيثٌ فِيهِ اضْطِرَابٌ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ الْعَبْدِيُّ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ قَالَ سَأَلْتُ أَبَا عُبَيْدَةَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ هَلْ تَذْكُرُ مِنْ عَبْدِ اللَّهِ شَيْئًا قَالَ لَا قَالَ أَبُو عِيسَى سَأَلْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَيُّ الرِّوَايَاتِ فِي هَذَا الْحَدِيثِ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ أَصَحُّ فَلَمْ يَقْضِ فِيهِ بِشَيْءٍ وَسَأَلْتُ مُحَمَّدًا عَنْ هَذَا فَلَمْ يَقْضِ فِيهِ بِشَيْءٍ وَكَأَنَّهُ رَأَى حَدِيثَ زُهَيْرٍ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْأَسْوَدِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ أَشْبَهَ وَوَضَعَهُ فِي كِتَابِ الْجَامِعِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَأَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا عِنْدِي حَدِيثُ إِسْرَائِيلَ وَقَيْسٍ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ لِأَنَّ إِسْرَائِيلَ أَثْبَتُ وَأَحْفَظُ لِحَدِيثِ أَبِي إِسْحَقَ مِنْ هَؤُلَاءِ وَتَابَعَهُ عَلَى ذَلِكَ قَيْسُ بْنُ الرَّبِيعِ قَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت أَبَا مُوسَى مُحَمَّدَ بْنَ الْمُثَنَّى يَقُولُ سَمِعْتُ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ مَهْدِيٍّ يَقُولُ مَا فَاتَنِي الَّذِي فَاتَنِي مِنْ حَدِيثِ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ إِلَّا لِمَا اتَّكَلْتُ بِهِ عَلَى إِسْرَائِيلَ لِأَنَّهُ كَانَ يَأْتِي بِهِ أَتَمَّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَزُهَيْرٌ فِي أَبِي إِسْحَقَ لَيْسَ بِذَاكَ لِأَنَّ سَمَاعَهُ مِنْهُ بِآخِرَةٍ قَالَ و سَمِعْت أَحْمَدَ بْنَ الْحَسَنِ التِّرْمِذِيَّ يَقُولُ سَمِعْتُ أَحْمَدَ بْنَ حَنْبَلٍ يَقُولُ إِذَا سَمِعْتَ الْحَدِيثَ عَنْ زَائِدَةَ وَزُهَيْرٍ فَلَا تُبَالِي أَنْ لَا تَسْمَعَهُ مِنْ غَيْرِهِمَا إِلَّا حَدِيثَ أَبِي إِسْحَقَ وَأَبُو إِسْحَقَ اسْمُهُ عَمْرُو بْنُ عَبْدِ اللَّهِ السَّبِيعِيُّ الْهَمْدَانِيُّ وَأَبُو عُبَيْدَةَ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ لَمْ يَسْمَعْ مِنْ أَبِيهِ وَلَا يُعْرَفُ اسْمُهُ
a y’a fɔ an ye ko [Hanadi] ni [Kutayiba] fila bɛɛ ko; a y’a fɔ an ye [Waki’] ka bɔ [Isirayɛli] ka bɔ [Abu Ishaq] ka bɔ [Abu Ubaida] ka bɔ [Abdullah] a ko, cira sallallaahu ‘alaihi wa Sallam bɔra ka taga a yɛrɛ lafiya, a ko o kɔ: ‘Aw ka kabakuru saba sɔrɔ n ye,’ Abu Ubaid ko; ‘O la, n nana ni kabakuru fila ye ani bɛgɛn nɔgɔ jalen kelen, a ye kabakuru fila dɔrɔn ta ka bɛgɛn nɔgɔ fili o kɔ ko: ‘Tiɲɛ na, bɛgɛn nɔgɔ nɔgɔnin lo’. Abu Isa ko; ‘[Qais bin Ar Rabi’] ye nin hadisi lakali cogo min na ka bɔ [Abu Ishaq] fɛ, ka bɔ [Abu Ubaida] fɛ, ka bɔ [Abdullah] fɛ i n’a fɔ hadisi min lakali Isirayɛli fɛ. [Ma’mar] ni [Ammar bin Ruzaik] fana ye maana lakali ka bɔ [Abu Ishaq] fɛ, ka bɔ [Alqama] fɛ, ka bɔ [Abdullah] fɛ. [Zuhair] ye maana lakali ka bɔ [Abu Ishaq] fɛ, ka bɔ [Abdurrahman Ibnul Aswad] fɛ, ka bɔ a facɛ fɛ - [Ali Aswad bin Yazid] -, ka bɔ [Abdullah] fɛ. Nka, ɲagami be hadisi nin kɔnɔ. A y’a fɔ an ye ko Muhamadu bin Basysyar Al Abdi ko, a y’a fɔ an ye Muhamadu bin Ja’far ko, a y’a fɔ an ye ko Syu’ba ka bɔ ‘Amru bin Murrah a ko; ‘I hakili be Abdullah ka kuma dɔ la wa?’ a ko: «Ɔn ɔn.» Abu Isa ko; ‘N ye Abdullah bin Abdurrahman ɲininga; Abu Ishaq ka hadisi kɔnɔ, lakali jumɛn lo ye tiɲɛn ye ka tɛmɛ tɔɔw bɛɛ kan?’ nka a ma foyi jaabi. Ani ne fana ye Muhamadu ɲininga, nka a fana ma jaabi foyi di’. A tun be i n’a fɔ a y’a ye ko Zuhair hadisi min bɔra Abu Ishaq fɛ, min bɔra Abdurrahman Ibnul Aswad fɛ, min bɔra a fa fɛ, min bɔra Abdullah fɛ, u bɔnin be ɲɔgɔn na, o kɔ, a y’o don Al Jami’’ gafe kɔnɔ. Abu Isa ko; ‘Nin sapitiri kɔnɔ, ne fɛ, min ka ɲi ka tɛmɛ o bɛɛ kan, o ye Isirayɛli ni Qais ka hadisi ye min bɔra Abu Ishaq la, min bɔra Abu Ubaidah la, min bɔra Abdullah la. Sabu Isirayɛli ye mɔgɔ ye min ka fanga ka bon ani a be Abu Ishaq ka hadisi mara a hakili la ka tɛmɛ tɔw kan. O koo tun be sabati ni Qais bin Ar Rabi ye’’. Abu Isa ko; ‘N y’a mɛn ko Abu Musa Muhamadu Ibnuli Mutsana y’a fɔ ko; N y’a mɛn ko Abdurrahman bin Mahdi y’a fɔ ko; ‘A ma tunu ne fɛ i n’a fɔ a tununa ne fɛ cogo min na Sufyan Ats Tsauri ka hadisi kɔnɔ, ka bɔ Abu Ishaq fɛ fɔɔ fɛɛn dɔ min n’ be min minɛ Isirayɛli la, bari a y’o lakali ni fɛɛn dɔ ye min dafanin lo ka tɛmɛ o kan’. Abu Isa ko; ‘Zuhair ka tariki min bɔra Abu Ishaq fɛ, o tɛ ten, bari a y’o mɛn a laban na’. A ko; ‘N y’a mɛn ko Ahmadu Ibnuli Hasan At Turmudzi ko; ‘N y’a mɛn ko Ahmadu bin Hanbali y’a fɔ ko; 'N'i ye hadisi mɛn ka bɔ Za`idah ni Zuhair fɛ o tuma na, i ka la a la, hali n'i m'a mɛn mɔgɔ wɛrɛ fɛ, fo hadisi min bɔra Abu Ishaq fɛ, k'a sɔrɔ Abu Ishaq tɔgɔ ye 'Amru bin Abdullah As Sabi'i Al Hamdani, ani Abu Ubaidah bin Abdullah ka hadisi tɛ. tɔgɔ fana ma lɔn’.
Imam Tirmidzi : 18
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ عَنْ دَاوُدَ بْنِ أَبِي هِنْدٍ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَسْتَنْجُوا بِالرَّوْثِ وَلَا بِالْعِظَامِ فَإِنَّهُ زَادُ إِخْوَانِكُمْ مِنْ الْجِنِّوَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَسَلْمَانَ وَجَابِرٍ وَابْنِ عُمَرَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ إِسْمَعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَغَيْرُهُ عَنْ دَاوُدَ بْنِ أَبِي هِنْدٍ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ أَنَّهُ كَانَ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْلَةَ الْجِنِّ الْحَدِيثَ بِطُولِهِ فَقَالَ الشَّعْبِيُّ إِنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تَسْتَنْجُوا بِالرَّوْثِ وَلَا بِالْعِظَامِ فَإِنَّهُ زَادُ إِخْوَانِكُمْ مِنْ الْجِنِّ وَكَأَنَّ رِوَايَةَ إِسْمَعِيلَ أَصَحُّ مِنْ رِوَايَةِ حَفْصِ بْنِ غِيَاثٍ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا الْحَدِيثِ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرٍ وَابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا
a y’a fɔ an ye [Hannad] ko, a y’a fɔ an ye [Hafsh bin Ghiyats] ka bɔ [Dawud bin Abu Hind] ka bɔ [Ash Sya’bi] ka bɔ [Alqamah] ka bɔ [Abdullah bin Mas’ud] a ko, Rasulullah shallahu ‘alaihi wa Sallam ko: ‘Aw kana aw ka landakow kɛ ka bɔ bɛgɛnw ka nɔgɔw n’u ka kolow kama. jinɛw. Nin sapitiri kɔnɔ, hadisi dɔw fana be sɔrɔ minw bɔra Abu Hurayira, Salman, Jabir ani Ibn Umar fɛ. Abu Isa ko; ’ [Isma’il bin Ibrahim] ani ka fara o kan, a ye nin hadisi lakali ka bɔ [Dawud bin Abu Hind] fɛ, ka bɔ [Ash Sya’bi] fɛ, ka bɔ [Alqamah] fɛ, ka bɔ [Abdullah] fɛ, ko a tun be ni kira sallallahu alayihi wa salam ye laylatul kadar suu la... hadisi ka jan. Ash Sya’bi ko, Nabi sallallaahu ‘alaihi wa Sallam ko: ‘Aw kana dumuni kɛ ni nɔgɔ ni kolow ye bari tiɲɛ na, o ye dumuni ye aw balimaw fɛ ka bɔ jinɛw na’. A be komi Isma’il ye hadisi min lakali, o ye tiɲɛn ye ka tɛmɛ Hafsh bin Ghiyats ka hadisi kan. Lɔnnikɛlaw be hadisi nin labato. Ani hadisi kɔnɔ, hadisi wɛrɛ be yen min lakali Jabir ni Ibnu Umar Radliaallahu ‘anhuma’ fɛ.
Imam Tirmidzi : 19
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ أَبِي الشَّوَارِبِ الْبَصْرِيُّ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ مُعَاذَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْمُرْنَ أَزْوَاجَكُنَّ أَنْ يَسْتَطِيبُوا بِالْمَاءِ فَإِنِّي أَسْتَحْيِيهِمْ فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَفْعَلُهُوَفِي الْبَاب عَنْ جَرِيرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْبَجَلِيِّ وَأَنَسٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَعَلَيْهِ الْعَمَلُ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ يَخْتَارُونَ الِاسْتِنْجَاءَ بِالْمَاءِ وَإِنْ كَانَ الِاسْتِنْجَاءُ بِالْحِجَارَةِ يُجْزِئُ عِنْدَهُمْ فَإِنَّهُمْ اسْتَحَبُّوا الِاسْتِنْجَاءَ بِالْمَاءِ وَرَأَوْهُ أَفْضَلَ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ
a y’a fɔ an ye ko [Kutayiba] ani [Muhamadu bin Abdul Malik bin Abu Asi Syawarib Al Bashri] fila bɛɛ ko; a y’a fɔ an ye ko [Abu Awana] ka bɔ [Qota] ka bɔ [Mu’adza] ka bɔ [Aisyah] ko; ‘Aw k’aw cɛw yamaruya k’u yɛrɛ saniya ni jii ye, ne maloyanin lo u la, tiɲɛ na, Ala ka ciden y’o kɛ’. Nin sapitiri kɔnɔ, hadisi dɔw fana be sɔrɔ minw bɔra Jarir bin Abdullah Al Bajali teriw fɛ, Anas ni Abu Huraira. Abu Isa ko; ‘Nin hadisi ye hasan lakika ye, ani Ahlul Ilmi be nin hadisi labato, u b’a sugandi ka saniya ni jii ye hali n’u b’a miiri ko a ka ɲi ka saniya ni kabakuruw ye, ani u b’a fɛ ka saniya ni jii ye bari u b’a ye k’o lo kɔrɔtanin lo ka tɛmɛ. O miiriya bɔra Sufyan Ats Sauri, Ibnuli Mubaraki, Siyafiyi, Ahmadu ani Ishaki fɛ.
Imam Tirmidzi : 20
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ الثَّقَفِيُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ قَالَكُنْتُ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سَفَرٍ فَأَتَى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَاجَتَهُ فَأَبْعَدَ فِي الْمَذْهَبِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي قُرَادٍ وَأَبِي قَتَادَةَ وَجَابِرٍ وَيَحْيَى بْنِ عُبَيْدٍ عَنْ أَبِيهِ وَأَبِي مُوسَى وَابْنِ عَبَّاسٍ وَبِلَالِ بْنِ الْحَارِثِ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَيُرْوَى عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ كَانَ يَرْتَادُ لِبَوْلِهِ مَكَانًا كَمَا يَرْتَادُ مَنْزِلًا وَأَبُو سَلَمَةَ اسْمُهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ الزُّهْرِيُّ
a y’a fɔ an ye [Muhamadu bin Basyar] ko, a y’a fɔ an ye [Abdul Wahab Ats Tsaqafi] ka bɔ [Muhamadu bin Amru] ka bɔ [Abu Salama] ka bɔ [Al Mugirah bin Syu’ba] a ko; ‘Ne tun be ni ciden ye tagama dɔ la, o kɔ, ciden y’a yɛrɛ lafiya ka taga yɔrɔ wɛrɛ la’. Abu Isa ko; ‘Nin sapitiri kɔnɔ, hadisiw fana be yen minw bɔra teriw Abdurrahman bin Abu Qurad, Abu Katada, Jabir, Yahya bin Ubaid fɛ minw bɔra a facɛ fɛ, Abu Musa, Ibn Abbas ani teri Bilali bin Harith fɛ’. Abu Isa ko; ‘Nin hadisi ye hasan lakika ye, ani a fɔra fana ka bɔ cira sallallaahu ‘alaihi wasallam fɛ, ko a tun b’a ka ɲɛgɛnɛyɔrɔ datugu n’a be ɲɛgɛnɛna i n’a fɔ bon b’a datugu cogo min na. Ani Abu Salama tɔgɔ ye Abdullah bin Abdurrahman bin 'Auf Az Zuhri'.