Imam Tirmidzi (الإمام الترمذي) - 3891 Hadith
Hadith
Imam Tirmidzi : 21
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ وَأَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ مُوسَى مَرْدَوَيْهِ قَالَا أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ أَشْعَثَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ الْحَسَنِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُغَفَّلٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى أَنْ يَبُولَ الرَّجُلُ فِي مُسْتَحَمِّهِ وَقَالَ إِنَّ عَامَّةَ الْوَسْوَاسِ مِنْهُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ رَجُلٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ مَرْفُوعًا إِلَّا مِنْ حَدِيثِ أَشْعَثَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ وَيُقَالُ لَهُ أَشْعَثُ الْأَعْمَى وَقَدْ كَرِهَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ الْبَوْلَ فِي الْمُغْتَسَلِ وَقَالُوا عَامَّةُ الْوَسْوَاسِ مِنْهُ وَرَخَّصَ فِيهِ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْهُمْ ابْنُ سِيرِينَ وَقِيلَ لَهُ إِنَّهُ يُقَالُ إِنَّ عَامَّةَ الْوَسْوَاسِ مِنْهُ فَقَالَ رَبُّنَا اللَّهُ لَا شَرِيكَ لَهُ و قَالَ ابْنُ الْمُبَارَكِ قَدْ وُسِّعَ فِي الْبَوْلِ فِي الْمُغْتَسَلِ إِذَا جَرَى فِيهِ الْمَاءُ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدَّثَنَا بِذَلِكَ أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الْآمُلِيُّ عَنْ حِبَّانَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُبَارَكِ
беҙгә [Әли бин Хәжәр] һәм [Әхмәт бин Мөхәммәт бин Муса Мәрҙәүих] улар икеһе лә әйтте; беҙгә [Ғабдуллаһ Ибнул Мөбәрәк] [Мәғмәрҙән] [Әшғәт бин Абдулла] [Әл Хәсән] [Ғабдуллаһ бин Мөғәффал] хәбәр итте, пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһи үә сәлләм кемделер мунсаһында һейҙек ҡыуыуҙы тыйҙы, һәм ул шулай уҡ әйтте: «Ғөмүмән, уға һейҙек ҡыуыуҙан». Ул әйтте; — Был сүрәлә шулай уҡ пәйғәмбәребеҙҙең сәхәбәләренең береһенән килгән хәҙис бар. Әбү Ғайса: «Был хәҙис ғәриб -сит-, беҙ хәҙистең мәрфу икәнен Асиәт бин Абдуллаһтан килгән хәҙистән башҡа белмәйбеҙ, һәм ул шулай уҡ Асиәт Әл Әғмә тип атала», — тигән. Ҡайһы бер ғалимдар мунсала һейҙек ҡыуыуҙы инҡар итә, тиҙәр; — Ғөмүмән, шикләнеүҙәр унан килә ине. Ә ҡайһы бер ғалимдар был осраҡта еңеллек биргән, улар араһында Ибну Сирин да бар. Уға: «Ысынлап та, борсолоу, ғөмүмән, унан килә», — тигәс, ул: «Беҙҙең Раббыбыҙ – Аллаһ, Уның тиңдәше юҡ», – тип яуап бирҙе. Ибнул Мөбәрәк әйтте; — Һыу аҡһа, мунсаларҙа һейҙек ҡыуыу өсөн пособие бар. Әбү Иса әйтте; — Быны беҙгә Хиббандан, Абдулла бин Әл Мөбәрәктән Әхмәт бин Абда Әл Әмүли һөйләне.
Hadith
Imam Tirmidzi : 22
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَوْلَا أَنْ أَشُقَّ عَلَى أُمَّتِي لَأَمَرْتُهُمْ بِالسِّوَاكِ عِنْدَ كُلِّ صَلَاةٍقَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَقَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَحَدِيثُ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَزَيْدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كِلَاهُمَا عِنْدِي صَحِيحٌ لِأَنَّهُ قَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَذَا الْحَدِيثُ وَحَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ إِنَّمَا صَحَّ لِأَنَّهُ قَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ وَأَمَّا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ فَزَعَمَ أَنَّ حَدِيثَ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ أَصَحُّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ وَعَلِيٍّ وَعَائِشَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَحُذَيْفَةَ وَزَيْدِ بْنِ خَالِدٍ وَأَنَسٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَابْنِ عُمَرَ وَأُمِّ حَبِيبَةَ وَأَبِي أُمَامَةَ وَأَبِي أَيُّوبَ وَتَمَّامِ بْنِ عَبَّاسٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ حَنْظَلَةَ وَأُمِّ سَلَمَةَ وَوَاثِلَةَ بْنِ الْأَسْقَعِ وَأَبِي مُوسَى
Һөйләне беҙгә [Әбү Ҡурайб] әйтте, һөйләне беҙгә [Абда бин Сөләймән] [Мөхәммәт бин Ғәмру] [Әбү Сәләмә] [Әбү Һүрәйрә] ул әйтте, Рәсүлуллаһ саллаллаһу ғәләйһи үә Сәлләм әйтте: «Әгәр был минең халҡымға йөк булмаһа, мин ысынлап та уларҙы һәр ваҡыт намаҙ эшләргә ҡушыр инем». Әбү Иса әйтте; «Был хәҙисте [Мөхәммәт бин Исхаҡ] [Мөхәммәт бин Ибраһимдан], [Әбү Сәләмәнән,] [Зәйет бин Халидтан], пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһи үсалләмдән риүәйәт иткән. Ә Әбү Һүрәйрә һәм Зәйет бин Халид пәйғәмбәребеҙҙән һөйләгән Әбү Сәләмәнең хәҙистәре, минеңсә, икеһе лә дөрөҫ. Сөнки хәҙис бер юл менән генә түгел, йәғни Әбү Һөрәйрәнән Пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһи үә Сәлләмдән, башҡа юлдарҙан да риүәйәт ителгән, шуға күрә Әбү Һөрәйрә һөйләгән хәҙис дөрөҫ. Шул уҡ ваҡытта Мөхәммәт бин Исмәғил Зәйет бин Халидтан риүәйәт ителгән Әбү Сәләмә хәҙисенең дөрөҫөрәк булыуын раҫлай. Әбү Иса әйтте; «Был сүрәлә шулай уҡ Әбү Бәкер Әш Сиддиҡ, Ғәли, Ғәйсиә, Ибнү Ғәббәс, Хөдзайфә, Зәйет бин Халид, Әнәс, Абдулла бин Әмрү, Ибнү Ғүмәр, Өммө Хәбибә, Әбү Әйүп, Тәммәм бин Аббас, Ғабдуллаһ, Өммө бин Әсбүләһ һәм Әлбүләх Һандла риүәйәттәре лә бар. Муса'.
Hadith
Imam Tirmidzi : 23
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَقَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ الْجُهَنِيِّ قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَوْلَا أَنْ أَشُقَّ عَلَى أُمَّتِي لَأَمَرْتُهُمْ بِالسِّوَاكِ عِنْدَ كُلِّ صَلَاةٍ وَلَأَخَّرْتُ صَلَاةَ الْعِشَاءِ إِلَى ثُلُثِ اللَّيْلِقَالَ فَكَانَ زَيْدُ بْنُ خَالِدٍ يَشْهَدُ الصَّلَوَاتِ فِي الْمَسْجِدِ وَسِوَاكُهُ عَلَى أُذُنِهِ مَوْضِعَ الْقَلَمِ مِنْ أُذُنِ الْكَاتِبِ لَا يَقُومُ إِلَى الصَّلَاةِ إِلَّا أُسْتَنَّ ثُمَّ رَدَّهُ إِلَى مَوْضِعِهِ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
беҙгә [Ханнад] әйтте, беҙгә [Ғәбдәх бин Сөләймән] [Мөхәммәт бин Исхаҡтан] [Мөхәммәт бин Ибраһимдан] [Әбү Сәләмә] [Зәйет бин Халид Әл-Джуһаниҙан] һөйләне; Мин Рәсүлуллаһ саллаллаһу ғәләйһис-сәләмдең: «Әгәр ҙә был минең өммәткә йөк булмаһа, мин уларға намаҙ уҡыған һайын сиүәк уҡырға ҡушыр инем, шулай уҡ төндөң өстән бер өлөшөндә ишә намаҙын тамамлар инем», — тигәнен ишеттем. Ул әйтте; — Зәйет бин Халид мәсеттә намаҙға йөрөгән, шул уҡ ваҡытта уның сиуағы ҡолағында ҡәләм һәр ваҡыт яҙыусы ҡолағында булған кеүек торған, тәүҙә сиуаҡты уҡып бөтмәйенсә намаҙға тормаған. Шунан һуң уны урынына ҡуйҙы». Әбү Иса әйтте; — Был хәҙис хәсәнлек дөрөҫ.
Hadith
Imam Tirmidzi : 24
حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ أَحْمَدُ بْنُ بَكَّارٍ الدِّمَشْقِيُّ يُقَالُ هُوَ مِنْ وَلَدِ بُسْرِ بْنِ أَرْطَاةَ صَاحِبِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ عَنْ الْأَوْزَاعِيِّ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيِّبِ وَأَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا اسْتَيْقَظَ أَحَدُكُمْ مِنْ اللَّيْلِ فَلَا يُدْخِلْ يَدَهُ فِي الْإِنَاءِ حَتَّى يُفْرِغَ عَلَيْهَا مَرَّتَيْنِ أَوْ ثَلَاثًا فَإِنَّهُ لَا يَدْرِي أَيْنَ بَاتَتْ يَدُهُوَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عُمَرَ وَجَابِرٍ وَعَائِشَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ قَالَ الشَّافِعِيُّ وَأُحِبُّ لِكُلِّ مَنْ اسْتَيْقَظَ مِنْ النَّوْمِ قَائِلَةً كَانَتْ أَوْ غَيْرَهَا أَنْ لَا يُدْخِلَ يَدَهُ فِي وَضُوئِهِ حَتَّى يَغْسِلَهَا فَإِنْ أَدْخَلَ يَدَهُ قَبْلَ أَنْ يَغْسِلَهَا كَرِهْتُ ذَلِكَ لَهُ وَلَمْ يُفْسِدْ ذَلِكَ الْمَاءَ إِذَا لَمْ يَكُنْ عَلَى يَدِهِ نَجَاسَةٌ و قَالَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ إِذَا اسْتَيْقَظَ مِنْ النَّوْمِ مِنْ اللَّيْلِ فَأَدْخَلَ يَدَهُ فِي وَضُوئِهِ قَبْلَ أَنْ يَغْسِلَهَا فَأَعْجَبُ إِلَيَّ أَنْ يُهْرِيقَ الْمَاءَ و قَالَ إِسْحَقُ إِذَا اسْتَيْقَظَ مِنْ النَّوْمِ بِاللَّيْلِ أَوْ بِالنَّهَارِ فَلَا يُدْخِلْ يَدَهُ فِي وَضُوئِهِ حَتَّى يَغْسِلَهَا
Беҙ [Әбүл Вәлид Әхмәт бин Бәккәр Әд Димәсҡигә] һөйләнек: кемдер уны Пәйғәмбәребеҙҙең дуҫы, саллаллаһу ғәләйһис-сәләм Бүср бин Әртәғәһтең улы тип әйткән. Ул әйтте; беҙгә [Әл Вәлид бин Мөслим] [Әл Әүзәи] [Әз Зөһри] [Сәғит Ибнул Мөсәйәб] һәм [Әбү Сәләмә] [Әбү Һүрәйрә] пәйғәмбәребеҙҙән һөйләне, ул әйтте: «Әгәр һеҙҙең берегеҙ йоҡонан уянһа, тимәк, ул үҙенең ҡулын ике йәки ҡулына һалмағыҙ. тапҡыр, сөнки ул ҡулы ҡайҙа төн үткәргәнен белмәй'. Был сүрәлә шулай уҡ Ибн Ғүмәрҙән, Жәбирҙән, Ғәйсәнән килгән тарихтар ҙа бар. Әбү Иса әйтте; — Был хәҙис хәсән сахих. Аш Сяфии әйтте; — Йоҡоһонан уянған һәр кемдең, йоҡлап ятҡанмы, башҡа хәлдәме, ҡулдарын тәүҙә һыу менән йыуып бөтмәйенсә, тәһәрәт һыуына һалмауы оҡшай, әгәр ҙә кемдер тәүҙә йыуыр алдынан һалһа, нәфрәт итәм. Хотя был һыу таҙалығына зыян килтермәһә лә, ҡулында бер ниндәй ҙә бысраҡ нәмә булмаһа. Әхмәт бин Ханбал әйткән; — Әгәр ҙә кемдер төндә уянып, ҡулдарын йыуыр алдынан тәһәрәт һыуына һалһа, һыуҙы ташлаһа, мин аптырар инем. Исхаҡ та әйтте; «Әгәр кемдер төндә йәки көндөҙ уянһа, ҡулдарын йыуғансы тәһәрәт һыуына һалмағыҙ».
Hadith
Imam Tirmidzi : 25
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ وَبِشْرُ بْنُ مُعَاذٍ الْعَقَدِيُّ قَالَا حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ حَرْمَلَةَ عَنْ أَبِي ثِفَالٍ الْمُرِّيِّ عَنْ رَبَاحِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي سُفْيَانَ بْنِ حُوَيْطِبٍ عَنْ جَدَّتِهِ عَنْ أَبِيهَا قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَا وُضُوءَ لِمَنْ لَمْ يَذْكُرْ اسْمَ اللَّهِ عَلَيْهِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَأَبِي سَعِيدٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَسَهْلِ بْنِ سَعْدٍ وَأَنَسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى قَالَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ لَا أَعْلَمُ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثًا لَهُ إِسْنَادٌ جَيِّدٌ و قَالَ إِسْحَقُ إِنْ تَرَكَ التَّسْمِيَةَ عَامِدًا أَعَادَ الْوُضُوءَ وَإِنْ كَانَ نَاسِيًا أَوْ مُتَأَوِّلًا أَجْزَأَهُ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ أَحْسَنُ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثُ رَبَاحِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَرَبَاحُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ جَدَّتِهِ عَنْ أَبِيهَا وَأَبُوهَا سَعِيدُ بْنُ زَيْدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ نُفَيْلٍ وَأَبُو ثِفَالٍ الْمُرِّيُّ اسْمُهُ ثُمَامَةُ بْنُ حُصَيْنٍ وَرَبَاحُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ هُوَ أَبُو بَكْرِ بْنُ حُوَيْطِبٍ مِنْهُمْ مَنْ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ فَقَالَ عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ حُوَيْطِبٍ فَنَسَبَهُ إِلَى جَدِّهِ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْحُلْوَانِيُّ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ عَنْ يَزِيدَ بْنِ عِيَاضٍ عَنْ أَبِي ثِفَالٍ الْمُرِّيِّ عَنْ رَبَاحِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي سُفْيَانَ بْنِ حُوَيْطِبٍ عَنْ جَدَّتِهِ بِنْتِ سَعِيدِ بْنِ زَيْدٍ عَنْ أَبِيهَا عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَهُ
беҙгә [Нәшр бин Ғәли Әл-Джәхдләми] һәм [Бисир бин Муәҙ Әл-Аҡади] улар әйткән; беҙгә [Бисир Ибнул Мөфәҙлдлал] [Әбдүррәхмән бин Хармалаһтан] [Әбү Цифал Әл Мүрриҙән] [Рабах бин Әбдүррәхмән бин Әбү Суфьян бин Хүвәйеттибтән] [Өләсәйенән] [Атаһынан] һөйләне, ул әйтте; Мин Рәсүлуллаһ саллаллаһу ғәләйһис-сәләмдең: «Тәһәрәт алғанда Аллаһтың исемен телгә алмағандар өсөн тәһәрәт юҡ», — тигәнен ишеттем. Ул әйтте; «Был сүрәлә шулай уҡ Ғәйсиә, Әбү Сәғит, Әбү Һүрәйрә, Сәхл бин Сәғд һәм Әнәстең риүәйәттәре лә бар». Әбү Иса әйтте; Имам Әхмәт бин Хәмбал әйтте; — Мин был сүрәлә йәйед сәнәғәт -яҡшы- тигән хәҙисте белмәйем. Исхаҡ әйтте; «Әгәр ҙә ул аңлы рәүештә басмәлә уҡыуҙы ҡалдырһа, тимәк, үҙлүһен ҡабатларға тура килә, әммә әгәр ҙә онотһа йәки ментәквил булғанға, үҙлүһе ғәмәлдә ҡала». Мөхәммәт бин Исмәғил әйтте; — Был сүрәләге иң яҡшы хәҙис — Рабах бин Абдуррахмандың хәҙистәре». Әбү Иса әйтте; — Рабах бин Абдуррахман быны өләсәһенән, атаһынан һөйләгән. Шул арала атаһының исеме Сәғит бин Зәид бин Әмру бин Нуфайл, Әбү Цифал Әл Мүрриҙең исеме Төсүмәмә бин Хөшәйен, Рабах бин Әбдүррәхмәндең исеме Әбү Бәкер бин Хүәйтиб. Улар араһында ошо хәҙисте һөйләүсе берәү булды, шунан ул әйтте; — Әбү Бәкер бин Хөвәйетбтән, «һуңынан ул уны олатаһына йөкмәтте». Һөйләне беҙгә [Әл Хәсән бин Али Әл Хулвани] әйтте, һөйләне беҙгә [Йәзид бин Һарун] [Йәзид бин Иядл] [Әбү Цифал Әл Мурри] [Рәбах бин Абдуррахлам бин Әбү Суфьян бин Хүәйхитиб] [өләсәһе бинт Сәғит бин Фә Зәид менән] оҡшаш хәҙис'.
Hadith
Imam Tirmidzi : 26
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ وَجَرِيرٌ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ هِلَالِ بْنِ يَسَافٍ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ قَيْسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا تَوَضَّأْتَ فَانْتَثِرْ وَإِذَا اسْتَجْمَرْتَ فَأَوْتِرْقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عُثْمَانَ وَلَقِيطِ بْنِ صَبِرَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَالْمِقْدَامِ بْنِ مَعْدِي كَرِبَ وَوَائِلِ بْنِ حُجْرٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ سَلَمَةَ بْنِ قَيْسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَاخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِيمَنْ تَرَكَ الْمَضْمَضَةَ وَالِاسْتِنْشَاقَ فَقَالَتْ طَائِفَةٌ مِنْهُمْ إِذَا تَرَكَهُمَا فِي الْوُضُوءِ حَتَّى صَلَّى أَعَادَ الصَّلَاةَ وَرَأَوْا ذَلِكَ فِي الْوُضُوءِ وَالْجَنَابَةِ سَوَاءً وَبِهِ يَقُولُ ابْنُ أَبِي لَيْلَى وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ و قَالَ أَحْمَدُ الِاسْتِنْشَاقُ أَوْكَدُ مِنْ الْمَضْمَضَةِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَالَتْ طَائِفَةٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ يُعِيدُ فِي الْجَنَابَةِ وَلَا يُعِيدُ فِي الْوُضُوءِ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَبَعْضِ أَهْلِ الْكُوفَةِ وَقَالَتْ طَائِفَةٌ لَا يُعِيدُ فِي الْوُضُوءِ وَلَا فِي الْجَنَابَةِ لِأَنَّهُمَا سُنَّةٌ مِنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَا تَجِبُ الْإِعَادَةُ عَلَى مَنْ تَرَكَهُمَا فِي الْوُضُوءِ وَلَا فِي الْجَنَابَةِ وَهُوَ قَوْلُ مَالِكٍ وَالشَّافِعِيِّ فِي آخِرَةٍ
беҙгә [Ҡотәйба бин Сәғит] әйтте, беҙгә [Хәммәд бин Зәид] һәм [Джарир] [Мансурҙан] [Хилал бин Ясафтан] [Сәләмә бин Ҡайстан] әйтте; Рәсүлуллаһ саллаллаһу ғәләйһис-сәләм әйткән: «Әгәр тәһәрәт алһаң, танауыңа һыу һал, әгәр ҙә истижмар ҡылһаң, таҡ һан менән эшлә», — тигән. Был бүлектә шулай уҡ Ғосман, Лаҡит бин Шабрах, Ибнү Аббас, Әл-Мигҙәм бин Мәҙи Кәриб, Ваил бин Хөжр һәм Әбү Һүрәйрәнең тарихтары ла бар. Әбү Иса әйтте; — Сәләмә бин Ҡаистың хәҙистәре хәсән сахих. Ә ғилми белгестәр гаргара һәм истинсяктан баш тартҡан кешеләр тураһындағы законға ҡарата фекерҙәре менән айырыла. Ҡайһы бер төркөмдәр әйтә; «Әгәр берәйһе намаҙ уҡығанға тиклем уны ҡалдырһа, ул намаҙҙы ҡабатларға тейеш». Улар был тәһәрәткә һәм йәнәбә ҡойоноуға ҡағыла, тип раҫлай. Шулай уйлаусылар: Ибн Әбү Ләйлә, Абдулла Ибнул Мөбәрәк, Әхмәт һәм Исхаҡ. Шул уҡ ваҡытта Әхмәт истинсяҡ эшләү тәһәрәткә күберәк баҫым яһай, тип иҫәпләй. Әбү Иса әйтте; «Ә ҡайһы бер башҡа ғалимдар был фекерҙә: был тәһәрәттә түгел, ә джунуб хәлендә ҡағыла». Был фекерҙә Суфьян Ац Цаури һәм ҡайһы бер Куфа халҡы. Ә башҡа ҡайһы бер ғалимдар әйтәләр: был тәһәрәткә һәм джунупҡа ҡағылмай, сөнки икеһе лә сөннәт мәсьәләләр, шуға күрә уларҙы ташлаған кеше өсөн уларҙы ҡабатлау фарыз юҡ. Был фекерҙе Мәлик, Аш Сяфии ин ҡаул Джәдид.
Hadith
Imam Tirmidzi : 27
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُوسَى الرَّازِيُّ حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ قَالَرَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَضْمَضَ وَاسْتَنْشَقَ مِنْ كَفٍّ وَاحِدٍ فَعَلَ ذَلِكَ ثَلَاثًاقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ وَقَدْ رَوَى مَالِكٌ وَابْنُ عُيَيْنَةَ وَغَيْرُ وَاحِدٍ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى وَلَمْ يَذْكُرُوا هَذَا الْحَرْفَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَضْمَضَ وَاسْتَنْشَقَ مِنْ كَفٍّ وَاحِدٍ وَإِنَّمَا ذَكَرَهُ خَالِدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ وَخَالِدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ ثِقَةٌ حَافِظٌ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ الْمَضْمَضَةُ وَالِاسْتِنْشَاقُ مِنْ كَفٍّ وَاحِدٍ يُجْزِئُ و قَالَ بَعْضُهُمْ تَفْرِيقُهُمَا أَحَبُّ إِلَيْنَا و قَالَ الشَّافِعِيُّ إِنْ جَمَعَهُمَا فِي كَفٍّ وَاحِدٍ فَهُوَ جَائِزٌ وَإِنْ فَرَّقَهُمَا فَهُوَ أَحَبُّ إِلَيْنَا
беҙгә һөйләне [Яхъя бин Муса] әйтте, һөйләне беҙгә [Ибраһим бин Муса Ар Рази] әйтте, һөйләне беҙгә [Хәлид бин Абдулла] [Әмру бин Яхъянан] [атаһынан] [Ғабдулла бин Зәидтән] ул әйтте; «Мин пәйғәмбәребеҙҙең ауыҙын гаргарлап, бер аламаһынан танауына һыу һалыуын күрҙем, ул быны өс тапҡыр эшләне». Ә был бүлектә Абдулла бин Ғәббәстең тарихы бар. Әбү Иса әйтте; — Ғабдуллаһ бин Зәйеттең хәҙисе — хәсән ғәриб дәрәжәһендәге хәҙис. Был хәҙисте лә [Мәлик] һәм [Ибн Өйәйнә], шулай уҡ [Әмру бин Яхъя] риүәйәт иткән, әммә улар лафаҙҙы телгә алмаған: «Пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһис-сәләм ауыҙын гаргарлаған һәм бер ҡулының аламаһынан танауына һыу һалған». Әммә быны әйткән кеше Халид бин Абдулла була. Хәҙис белгестәре әйтеүенсә, Халид бин Абдулла – ышаныслы, күп нәмәне ятлаған кеше. Ҡайһы бер ғалимдар гаргарлауҙы, бер ҡулдың аламағынан танауға һыу һалыуҙы законлы тип һанай. Шулай ҙа башҡалар әйтә; — Беҙгә икеһен айырыу яҡшыраҡ. Аш Сяфии әйтте; 'Әгәр ҙә ул уларҙы бер ҡулға йыя, тимәк, был дөрөҫ, әммә әгәр ул икеһен айырһа, тимәк, был беҙгә күберәк оҡшай'.
Hadith
Imam Tirmidzi : 28
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ عَبْدِ الْكَرِيمِ بْنِ أَبِي الْمُخَارِقِ أَبِي أُمَيَّةَ عَنْ حَسَّانَ بْنِ بِلَالٍ قَالَرَأَيْتُ عَمَّارَ بْنَ يَاسِرٍ تَوَضَّأَ فَخَلَّلَ لِحْيَتَهُ فَقِيلَ لَهُ أَوْ قَالَ فَقُلْتُ لَهُ أَتُخَلِّلُ لِحْيَتَكَ قَالَ وَمَا يَمْنَعُنِي وَلَقَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُخَلِّلُ لِحْيَتَهُحَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ حَسَّانَ بْنِ بِلَالٍ عَنْ عَمَّارٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عُثْمَانَ وَعَائِشَةَ وَأُمِّ سَلَمَةَ وَأَنَسٍ وَابْنِ أَبِي أَوْفَى وَأَبِي أَيُّوبَ قَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت إِسْحَقَ بْنَ مَنْصُورٍ يَقُولُ سَمِعْتُ أَحْمَدَ بْنَ حَنْبَلٍ قَالَ قَالَ ابْنُ عُيَيْنَةَ لَمْ يَسْمَعْ عَبْدُ الْكَرِيمِ مِنْ حَسَّانَ بْنِ بِلَالٍ حَدِيثَ التَّخْلِيلِ
беҙгә [Ибн Әбү Ғүмәр] әйтте, беҙгә [Суфьян бин Өйәйнә] [Ғәбдел Кәрим бин Әбү Әл Мөхәриҡ Әбү Өмәйә] [Хәсән бин Хилалдан] һөйләне; «Мин [Әмәр бин Ясирҙы] һаҡалын тығып тәһәрәт алыуын күрҙем, шунан унан һораным, йәки ул әйтте; Мин унан: «Ниңә һаҡалыңды ҡырҡаһың?» тип яуап бирҙе ул: «Аллаһ Рәсүленең һаҡалын ҡырҡып йөрөгәнен күрһәм дә, мине нимә туҡтата?» Һөйләне беҙгә [Ибн Әбү Ғүмәр] әйтте, беҙгә [Суфьян бин Өйәйнә] [Сәғит бин Әбү Әруба] [Ҡотада] [Хәсән бин Хилал] [Ғәммәр] пәйғәмбәребеҙҙән саллаллаһу ғәләйһи үсәлламдан хәҙискә ҡарата һөйләне. Әбү Иса әйтте; «Был сүрәлә шулай уҡ Усман, Ғәйсе, Өммө Сәләмә, Әнәс, Ибн Әбү Әүфә һәм Әбү Әйүб риүәйәттәре лә бар». Әбү Иса әйтте; Исхаҡ бин Мансур әйткәнен ишеттем; Әхмәт бин Хәнбалдың әйткәнен ишеттем; Ибн Өйәйнә әйтте; — Ғәбдел Кәрим Хәсән бин Билалдан тәхлил хәҙис -һаҡал ҡырҡыу тураһында ишетмәгән.
Hadith
Imam Tirmidzi : 29
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ عَامِرِ بْنِ شَقِيقٍ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُخَلِّلُ لِحْيَتَهُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ و قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثُ عَامِرِ بْنِ شَقِيقٍ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ عُثْمَانَ قَالَ أَبُو عِيسَى و قَالَ بِهَذَا أَكْثَرُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ رَأَوْا تَخْلِيلَ اللِّحْيَةِ وَبِهِ يَقُولُ الشَّافِعِيُّ و قَالَ أَحْمَدُ إِنْ سَهَا عَنْ تَخْلِيلِ اللِّحْيَةِ فَهُوَ جَائِزٌ و قَالَ إِسْحَقُ إِنْ تَرَكَهُ نَاسِيًا أَوْ مُتَأَوِّلًا أَجْزَأَهُ وَإِنْ تَرَكَهُ عَامِدًا أَعَادَ
беҙгә [Яхъя бин Муса] әйтте, [Израилдән] [Әмир бин Шаҡиҡтан] [Әбү Ваилдан] [Усман бин Аффандан] Пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһи үә сәлләм һаҡалын ҡырҡты тип һөйләне. Әбү Иса әйтте; — Был хәҙис хәсәнлек дөрөҫ. Мөхәммәт бин Исмәғил әйтте; — Был сүрәләге иң дөрөҫ хәҙис — Ғосмандан Әбү Вәйилдән Әмир бин Сяҡиҡ тигән хәҙис. Әбү Иса әйтте; — Был фекерҙе күпселек ғалимдар пәйғәмбәребеҙҙең сәхәбәләренән һәм уларҙан һуң шулай тигән кешеләрҙән алған. Был фекерҙе имам Сәфиғи ҙә ҡабул иткән. Имам Әхмәт әйтте; — Һаҡалын ҡырҡырға онотһа, тимәк, ярай. Исхаҡ әйткәндә; — Әгәр ҙә ул уны онотҡан өсөн йәки таҡвил өсөн ҡалдырһа, тимәк, был уның өсөн законлы. Әммә әгәр ул аңлы рәүештә ҡалдырһа, тимәк, уға тағы ла эшләргә тура килә».
Hadith
Imam Tirmidzi : 30
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ مُوسَى الْأَنْصَارِيُّ حَدَّثَنَا مَعْنُ بْنُ عِيسَى الْقَزَّازُ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَسَحَ رَأْسَهُ بِيَدَيْهِ فَأَقْبَلَ بِهِمَا وَأَدْبَرَ بَدَأَ بِمُقَدَّمِ رَأْسِهِ ثُمَّ ذَهَبَ بِهِمَا إِلَى قَفَاهُ ثُمَّ رَدَّهُمَا حَتَّى رَجَعَ إِلَى الْمَكَانِ الَّذِي بَدَأَ مِنْهُ ثُمَّ غَسَلَ رِجْلَيْهِقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ مُعَاوِيَةَ وَالْمِقْدَامِ بْنِ مَعْدِي كَرِبَ وَعَائِشَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَحْسَنُ وَبِهِ يَقُولُ الشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ
беҙгә [Исхаҡ бин Муса Әл-Әнсари] әйтте, беҙгә [Мәғн бин Ғиса Әл-Ҡаззаз] әйтте, беҙгә [Мәлик бин Әнәс] [Әмру бин Яхъя] [атаһы] [Ғабдуллаһ бин Зәид]-тән [Ғабдуллаһ бин Заидтан] әйтте, тип Аллаһ Рәсүле саллаллаһу һәм ғәләйһис-сәләм хәҙүлләм менән рубб Ҡайтып, башының алғы өлөшөнән башлап, икеһе лә муйын һыртына тиклем йүгереп, һуңынан ҡайтып, икеһе лә үҙҙәренең тәүге урынына ҡайта, шунан һуң аяҡтарын йыуа». Әбү Иса әйтте; «Был сүрәлә Мөғәвиә, Әл Миҡдам бин Мәҙи Кәриб һәм Ғәйсәнән тарих бар». Әбү Иса әйтте; — Ғабдуллаһ бин Зәидтең хәҙисе был сүрәләге иң дөрөҫ һәм иң яҡшы хәҙис. Был фекерҙе Әш Сәфиғи, Әхмәт һәм Исхаҡ ҡабул иткән.
Hadith
Imam Tirmidzi : 31
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ عَنْ الرُّبَيِّعِ بِنْتِ مُعَوِّذِ ابْنِ عَفْرَاءَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَسَحَ بِرَأْسِهِ مَرَّتَيْنِ بَدَأَ بِمُؤَخَّرِ رَأْسِهِ ثُمَّ بِمُقَدَّمِهِ وَبِأُذُنَيْهِ كِلْتَيْهِمَا ظُهُورِهِمَا وَبُطُونِهِمَاقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ وَحَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ أَصَحُّ مِنْ هَذَا وَأَجْوَدُ إِسْنَادًا وَقَدْ ذَهَبَ بَعْضُ أَهْلِ الْكُوفَةِ إِلَى هَذَا الْحَدِيثِ مِنْهُمْ وَكِيعُ بْنُ الْجَرَّاحِ
беҙгә [Ҡотәйбә бин Сәғит] әйтте, беҙгә [Бисир Ибнул Мөхәммәт бин Аҡилдан] [Әр Раби бинт Мөғәүвидз бин Әфрә`ҙән] [Бисир Ибнул Мөхәммәт бин Аҡилдан] Пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһис-сәләм башын ике тапҡыр һөрткәнен һөйләне; Ул арттан башланы, унан алғы юлды эшләне. Шулай уҡ ике ҡолаҡ, тышҡы һәм эске'. Әбү Иса әйтте; «Был хәҙис Хәсән дәрәжәһендә булһа, Ғабдуллаһ бин Зәйет риүәйәт иткән хәҙис был хәҙискә ҡарағанда сахихыраҡ һәм яҡшыраҡ сәнәдкә эйә. Ә ҡайһы бер Куфа халҡы был хәҙисте үтәй, улар араһында Вәкиғ Ибнул Джаррах та бар.
Hadith
Imam Tirmidzi : 32
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا بَكْرُ بْنُ مُضَرَ عَنْ ابْنِ عَجْلَانَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ عَنْ الرُّبَيِّعِ بِنْتِ مُعَوِّذِ ابْنِ عَفْرَاءَأَنَّهَا رَأَتْ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَتَوَضَّأُ قَالَتْ مَسَحَ رَأْسَهُ وَمَسَحَ مَا أَقْبَلَ مِنْهُ وَمَا أَدْبَرَ وَصُدْغَيْهِ وَأُذُنَيْهِ مَرَّةً وَاحِدَةًقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَجَدِّ طَلْحَةَ بْنِ مُصَرِّفِ بْنِ عَمْرٍو قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ الرُّبَيِّعِ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ مَسَحَ بِرَأْسِهِ مَرَّةً وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ وَبِهِ يَقُولُ جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ وَسُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ رَأَوْا مَسْحَ الرَّأْسِ مَرَّةً وَاحِدَةً حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَنْصُورٍ الْمَكِّيُّ قَال سَمِعْتُ سُفْيَانَ بْنَ عُيَيْنَةَ يَقُولُ سَأَلْتُ جَعْفَرَ بْنَ مُحَمَّدٍ عَنْ مَسْحِ الرَّأْسِ أَيُجْزِئُ مَرَّةً فَقَالَ إِي وَاللَّهِ
беҙгә [Ҡотәйбә] әйтте, беҙгә [Бәкер бин Мудлар] [Ибн Ғәжлән] [Ғабдуллаһ бин Мөхәммәт бин Аҡил] [Әр Раби бинт Мөғәүүиҙ бин Әфрә`] пәйғәмбәребеҙҙе күргәнен, ғәбүләһү ғәләйһи ғәләйһи ғәләйһи үә сәлләмде күргәнен һөйләне; — Башының алғы һәм артҡы өлөшөн, ике ғибәҙәтханаһын да, ике ҡолағын да бер тапҡыр һөрттө. Ул әйтте; — Был бүлектә шулай уҡ Ғәли һәм олатай Тәлхаһ бин Мөшәрриф бин Әмрунан тарих бар. Әбү Иса әйтте; Был «Әр-Рәби хәҙис» хәсән сахих. Ә был хәҙис Пәйғәмбәребеҙгә бер юлдан ғына түгел, ә ул бер тапҡыр башын һөрткән тип риүәйәт ителгән. Был хәҙис унан һуң килгән дуҫтар һәм кешеләрҙең күбеһе тарафынан киң ҡулланыла. Джәғфәр бин Мөхәммәт, Суфьян Ац Цаури, Ибнул Мөбәрәк, Асы Сяфии, Әхмәт һәм Исхаҡ башты бер тапҡыр ғына һөртөү тигән фекерҙә. Беҙгә һөйләне Мөхәммәт бин Маншур Әл Мәкки әйтте; Суфьян бин Өйәйнәнең әйткәнен ишеттем; Мин Джәғфәр бин Мөхәммәттән башты һөртөү ҡануны тураһында һораным, бер һөртөү генә етәме?» тип яуап бирҙе: «Эйе, Аллаһ менән ант итәм».
Hadith
Imam Tirmidzi : 33
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ خَشْرَمٍ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ الْحَارِثِ عَنْ حَبَّانَ بْنِ وَاسِعٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍأَنَّهُ رَأَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ وَأَنَّهُ مَسَحَ رَأْسَهُ بِمَاءٍ غَيْرِ فَضْلِ يَدَيْهِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَرَوَى ابْنُ لَهِيعَةَ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ حَبَّانَ بْنِ وَاسِعٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ وَأَنَّهُ مَسَحَ رَأْسَهُ بِمَاءٍ غَيْرِ فَضْلِ يَدَيْهِ وَرِوَايَةُ عَمْرِو بْنِ الْحَارِثِ عَنْ حَبَّانَ أَصَحُّ لِأَنَّهُ قَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ وَغَيْرِهِ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَخَذَ لِرَأْسِهِ مَاءً جَدِيدًا وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ رَأَوْا أَنْ يَأْخُذَ لِرَأْسِهِ مَاءً جَدِيدًا
беҙгә һөйләне [Ғәли бин Хасырам] әйтте, беҙгә һөйләне [Ғабдуллаһ бин Вахб] әйтте, беҙгә һөйләне [Әмру Ибнул Харис] [Хаббан бин Вәси] [атаһы] [Ғабдуллаһ бин Заид], тип, ул пәйғәмбәребеҙҙе күргән, саллаллаһу ғәләйһиүә вахүәтер уның ғәбүләмде башҡармаған. уның ике ҡулы'. Әбү Иса әйтте; — Был хәҙис хәсәнлек дөрөҫ. [Ибн Лаһиғә] был хәҙисте [Хаббан бин Вәсиҙән], [атаһынан], [Ғабдуллаһ бин Зәидтән] риүәйәт иткән: Пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһи үсәлләм ике ҡулынан ҡалмаған һыу менән башын һөртөп тәһәрәт алды». Ә Хаббандан Әмру Ибнул Хәрис риүәйәт иткән хәҙис дөрөҫөрәк, сөнки ул бер маршруттан ғына риүәйәт ителмәй. Был хәҙис Абдуллаһ бин Зәидтән һәм унан башҡа, пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһис-сәләм башын һөртөү өсөн яңы һыу алған тип. Был хәҙисте күпселек ғалимдар киң ҡуллана, улар башын һөртөү өсөн яңы һыу эскән тигән фекерҙә».
Hadith
Imam Tirmidzi : 34
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ إِدْرِيسَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَجْلَانَ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَسَحَ بِرَأْسِهِ وَأُذُنَيْهِ ظَاهِرِهِمَا وَبَاطِنِهِمَاقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ الرُّبَيِّعِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ يَرَوْنَ مَسْحَ الْأُذُنَيْنِ ظُهُورِهِمَا وَبُطُونِهِمَا
беҙгә [Ханнад] әйтте, беҙгә [Ғабдулла бин Иҙрис] [Мөхәммәт бин Әжләндән] [Зәйет бин Әсләмдән] [Атхо бин Ясарҙан] [Ибн Аббастан] һөйләне; Пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһис-сәләмдең ҡолдары уның башын, тышҡы һәм эске ҡолаҡтарын да һөрттө. Әбү Иса әйтте; «Был сүрәлә Әр Раби риүәйәт иткән хәҙис тә бар». Әбү Ғайса тағы: «Ибн Ғаббастың хәҙистәре хәсән сахих», — тине. Ә был хәҙисте фән белгестәре киң ҡуллана, улар ике ҡолаҡты тыштан да, эстән дә һөртөү тигән фекерҙә».
Hadith
Imam Tirmidzi : 35
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ سِنَانِ بْنِ رَبِيعَةَ عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ قَالَتَوَضَّأَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَغَسَلَ وَجْهَهُ ثَلَاثًا وَيَدَيْهِ ثَلَاثًا وَمَسَحَ بِرَأْسِهِ وَقَالَ الْأُذُنَانِ مِنْ الرَّأْسِقَالَ أَبُو عِيسَى قَالَ قُتَيْبَةُ قَالَ حَمَّادٌ لَا أَدْرِي هَذَا مِنْ قَوْلِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوْ مِنْ قَوْلِ أَبِي أُمَامَةَ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَنَسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ لَيْسَ إِسْنَادُهُ بِذَاكَ الْقَائِمِ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ أَنَّ الْأُذُنَيْنِ مِنْ الرَّأْسِ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مَا أَقْبَلَ مِنْ الْأُذُنَيْنِ فَمِنْ الْوَجْهِ وَمَا أَدْبَرَ فَمِنْ الرَّأْسِ قَالَ إِسْحَقُ وَأَخْتَارُ أَنْ يَمْسَحَ مُقَدَّمَهُمَا مَعَ الْوَجْهِ وَمُؤَخَّرَهُمَا مَعَ رَأْسِهِ و قَالَ الشَّافِعِيُّ هُمَا سُنَّةٌ عَلَى حِيَالِهِمَا يَمْسَحُهُمَا بِمَاءٍ جَدِيدٍ
беҙгә [Ҡотәйбә] әйтте, беҙгә [Хәммәд бин Зәид] [Синан бин Рәбиғәнән] [Сиһәр бин Һәүсиәбтән] [Әбү Үмәмә]нән һөйләне, тине; Пәйғәмбәребеҙ ғәләйһис-сәләм тәһәрәт алды, битен өс тапҡыр, ҡулдарын өс тапҡыр йыуҙы, шунан: «Ике ҡолаҡ баштың бер өлөшө», — тип башын һөрттө. Әбү Иса әйтте; Ҡутайба әйтте; тип Хәммәт әйткән; — Был пәйғәмбәребеҙҙең һүҙҙәреме, әллә Әбү Үмәмә һүҙҙәреме, белмәйем. Әбү Иса әйтте; — Был сүрәлә Әнәстән дә бер хәҙис бар, — тине ул тағы, — был хәҙис составына тап килмәй. Ә был хәҙисте күпселек ғалимдар пәйғәмбәребеҙҙең сәхәбәләренән һәм уларҙан һуңғыларҙан алып ғәмәлгә ашыра, ике ҡолаҡ та баштың бер өлөшө. Был фекерҙе шулай уҡ Суфьян Ац Цаури, Ибнул Мөбәрәк, Сяфии, Әхмәт һәм Исхаҡ та ҡабул иткән. Шул уҡ ваҡытта башҡа ғалимдар алғы ҡолаҡ биттеке, ә артҡы ҡолаҡ баштыҡы тип раҫлай. Исхаҡ әйтте; — Мин бит менән бергә алғы өлөшөн, баш менән бергә арҡа өлөшөн һөртөргә һайланым. Ә Шәфиғи әйткән; «Икеһе лә сөннәт, тип, ул икеһен дә яңы һыу менән һөртөп алды».
Hadith
Imam Tirmidzi : 36
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَهَنَّادٌ قَالَا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ أَبِي هَاشِمٍ عَنْ عَاصِمِ بْنِ لَقِيطِ بْنِ صَبِرَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا تَوَضَّأْتَ فَخَلِّلْ الْأَصَابِعَقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ وَالْمُسَتَوْرِدِ وَهُوَ ابْنُ شَدَّادٍ الْفِهْرِيُّ وَأبِي أَيُّوبَ الْأَنْصَارِيِّ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنَّهُ يُخَلِّلُ أَصَابِعَ رِجْلَيْهِ فِي الْوُضُوءِ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ قَالَ إِسْحَقُ يُخَلِّلُ أَصَابِعَ يَدَيْهِ وَرِجْلَيْهِ فِي الْوُضُوءِ وَأَبُو هَاشِمٍ اسْمُهُ إِسْمَعِيلُ بْنُ كَثِيرٍ الْمَكِّيُّ
беҙгә [Ҡотәйбә] һәм [Ханнад] әйттеләр; беҙгә [Вәки] [Суфьяндан] [Әбү Хәсимдән] [Әшим бин Лаҡит бин Шәбирәнән] [атаһынан] һөйләне, ул әйтте; Пәйғәмбәребеҙ ғәләйһис-сәләм әйткән: «Тәһәрәт алғанда бармаҡтарығыҙҙы киҫегеҙ». Әбү Иса әйтте; «Был бүлектә шулай уҡ Ибн Ғәббәс, Әл-Мөстәүрид, атап әйткәндә, Ибн Сиәддәд Әл-Фихри һәм Әбү Әйүп Әл-Әнсариҙан тарих бар». Әбү Ғайса тағы ла: «Был хәҙис хәсән сахих, фән белгестәре был хәҙисте ғәмәлгә ашыра, йәғни тәһәрәт алғанда аяҡ бармаҡтарын бер-береһенә үрелдерә», — тигән. Был фекерҙе Әхмәт менән Исхаҡ та ҡабул иткән. Исхаҡ әйтте; — Тәһәрәт алғанда бармаҡтарын һәм аяҡ бармаҡтарын киҫә. Шул уҡ ваҡытта Әбү Хәсимдең ысын исеме Исмәғил бин Ҡацир Әл Мәкки.
Hadith
Imam Tirmidzi : 37
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعِيدٍ وَهُوَ الْجَوْهَرِيُّ حَدَّثَنَا سَعْدُ بْنُ عَبْدِ الْحَمِيدِ بْنِ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ عَنْ صَالِحٍ مَوْلَى التَّوْأَمَةِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا تَوَضَّأْتَ فَخَلِّلْ بَيْنَ أَصَابِعِ يَدَيْكَ وَرِجْلَيْكَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ
беҙгә [Ибраһим бин Сәғид] - атап әйткәндә, Әлжәһәри - әйтте, беҙгә [Сәғд бин Ғәбдел Хәмит бин Джәғфәр] әйтте, беҙгә [Ғабдуррахман бин Әбү Әз Зинад] [Муса бин Уҡбахтан] [Салихтан] элекке ҡоло Әт Тәүбәһулла Әббәбәмәхтән, тип һөйләне. Ғәләйһи вәссәләм әйтте: «Әгәр ҙә тәһәрәт алһағыҙ, ике ҡулығыҙ һәм ике аяҡ бармаҡтары араһында тотоғоҙ». Әбү Иса әйтте; «Был хәҙис хәсән ғәриб дәрәжәһендә».
Hadith
Imam Tirmidzi : 38
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ عَنْ يَزِيدَ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحُبُلِيِّ عَنْ الْمُسْتَوْرِدِ بْنِ شَدَّادٍ الْفِهْرِيِّ قَالَرَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا تَوَضَّأَ دَلَكَ أَصَابِعَ رِجْلَيْهِ بِخِنْصَرِهِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ ابْنِ لَهِيعَةَ
беҙгә [Ҡотәйбә] әйтте, беҙгә [Ибн Лаһиә] [Йәзид бин Әмру] [Әбү Әбүррахман Әл Хөбули] [Әл Мөстәүрид бин Сиәддад Әл Фихри] һөйләне; — Мин пәйғәмбәребеҙҙең тәһәрәт алыуын күрҙем, ә ул бәләкәй бармағы менән аяҡ бармаҡтарын һөртөп йөрөгән булып сыҡты. Әбү Иса әйтте; «Был хәҙис хәсән ғәриб дәрәжәһендә, беҙ уны Ибн Лаһиғә хәҙисенән башҡа белмәйбеҙ».
Hadith
Imam Tirmidzi : 39
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَيْلٌ لِلْأَعْقَابِ مِنْ النَّارِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَعَائِشَةَ وَجَابِرٍ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَارِثِ هُوَ ابْنُ جَزْءٍ الزُّبَيْدِيُّ وَمُعَيْقِيبٍ وَخَالِدِ بْنِ الْوَلِيدِ وَشُرَحْبِيلَ ابْنِ حَسَنَةَ وَعَمْرِو بْنِ الْعَاصِ وَيَزِيدَ بْنِ أَبِي سُفْيَانَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ وَيْلٌ لِلْأَعْقَابِ وَبُطُونِ الْأَقْدَامِ مِنْ النَّارِ قَالَ وَفِقْهُ هَذَا الْحَدِيثِ أَنَّهُ لَا يَجُوزُ الْمَسْحُ عَلَى الْقَدَمَيْنِ إِذَا لَمْ يَكُنْ عَلَيْهِمَا خُفَّانِ أَوْ جَوْرَبَانِ
беҙгә [Ҡотәйба] әйтте; беҙгә [Ғәбдел Әзиз бин Мөхәммәт] [Сөхәйл бин Әбү Сәлихтән] [атаһынан] [Әбү Һүрәйрәнән] Пәйғәмбәребеҙҙең: «Ҡайғы үксәгә - тәһәрәт һыуы менән йыуылмаған - тамуҡ утынан», - тип әйткән. Әбү Иса әйтте; «Был сүрәлә шулай уҡ Ғабдулла бин Әмру, Ғәйсә, Джәбир бин Ғабдулла Ибнул Хәристән, атап әйткәндә, Ибн Джази Әз Зөбәйди, Мөғәйкиб, Халид Ибнул Вәлид, Сүрәхбил бин Хәсәнә, Әмру Ибнул Әш һәм Йәзид риүәйәттәре лә бар. Әбү Иса әйтте; — Әбү Һүрәйрәнең хәҙистәре хәсәнле. Пәйғәмбәребеҙҙән риүәйәт ителә: «Тәһәрәт һыуына эләкмәгән аяҡ үксәләренә һәм эске табандарына йәһәннәм утынан ҡайғы». Әбү Иса әйтте; — Был хәҙистең фиҡхы шундай; икеһе лә хуф йәки ойоҡбаш кеймәгән булһа, аяҡ табандарын һөртөргә ярамай'.
Hadith
Imam Tirmidzi : 40
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ وَهَنَّادٌ وَقُتَيْبَةُ قَالُوا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ ح قَالَ و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ مَرَّةً مَرَّةًقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عُمَرَ وَجَابِرٍ وَبُرَيْدَةَ وَأبِي رَافِعٍ وَابْنِ الْفَاكِهِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ أَحْسَنُ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَصَحُّ وَرَوَى رِشْدِينُ بْنُ سَعْدٍ وَغَيْرُهُ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ الضَّحَّاكِ بْنِ شُرَحْبِيلَ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ مَرَّةً مَرَّةً قَالَ وَلَيْسَ هَذَا بِشَيْءٍ وَالصَّحِيحُ مَا رَوَى ابْنُ عَجْلَانَ وَهِشَامُ بْنُ سَعْدٍ وَسُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَعَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
беҙгә [Әбү Ҡурайб] һөйләне, [Ханнад] һәм [Ҡотәйбә] улар әйтте; беҙгә [Вәкиғ] [Суфьяндан] һөйләне. Ә икенсе маршруттан телгә алынған; Беҙгә [Мөхәммәт бин Басыйәр] әйтте, һөйләне [Яхъя бин Сәғит] әйтте; беҙгә [Суфьян] [Зәйет бин Әсләмдән] [Атхо бин Ясарҙан] [Ибн Аббастан] әйтте; «Пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһис-сәләм бер тапҡыр тәһәрәт алды». Әбү Иса әйтте; «Был сүрәлә шулай уҡ Ғүмәр, Джәбир, Бурайҙа, Әбү Рәфи һәм Ибнул Факиһи хәҙистәре лә бар». Әбү Ғиса тағы: «Ибн Ғаббас риүәйәт иткән хәҙис был сүрәлә иң яҡшыһы һәм иң дөрөҫө», — тине. Рисыдин бин Сәғд һәм башҡалар был хәҙисте Әҙл Длахаҡ бин Сүрәхбилдән, Зәйет бин Әсләмдән, атаһынан, Ғүмәр бин Хатсхабтан былай тип һөйләй; «Пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһис-сәләм бер тапҡыр тәһәрәт алды». Шул саҡта Әбү Ғайса әйтте; «Әммә был хәҙис дөрөҫ түгел, ә сахих хәҙис [Ибн Әжлән], [Хисем бин Сәғд], [Суфьян Ац Цаури] һәм [Ғабдул Әзиз бин Мөхәммәт] риүәйәт иткән хәҙис, [Зәйет бин Әсләмдән], ['Атхо`ҙан] ['Атхо`нан, биI саллаллаһу ғәләйһи вәсалләм.
