Imam Tirmidzi : 21
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ وَأَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ مُوسَى مَرْدَوَيْهِ قَالَا أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ أَشْعَثَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ الْحَسَنِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُغَفَّلٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى أَنْ يَبُولَ الرَّجُلُ فِي مُسْتَحَمِّهِ وَقَالَ إِنَّ عَامَّةَ الْوَسْوَاسِ مِنْهُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ رَجُلٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ مَرْفُوعًا إِلَّا مِنْ حَدِيثِ أَشْعَثَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ وَيُقَالُ لَهُ أَشْعَثُ الْأَعْمَى وَقَدْ كَرِهَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ الْبَوْلَ فِي الْمُغْتَسَلِ وَقَالُوا عَامَّةُ الْوَسْوَاسِ مِنْهُ وَرَخَّصَ فِيهِ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْهُمْ ابْنُ سِيرِينَ وَقِيلَ لَهُ إِنَّهُ يُقَالُ إِنَّ عَامَّةَ الْوَسْوَاسِ مِنْهُ فَقَالَ رَبُّنَا اللَّهُ لَا شَرِيكَ لَهُ و قَالَ ابْنُ الْمُبَارَكِ قَدْ وُسِّعَ فِي الْبَوْلِ فِي الْمُغْتَسَلِ إِذَا جَرَى فِيهِ الْمَاءُ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدَّثَنَا بِذَلِكَ أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الْآمُلِيُّ عَنْ حِبَّانَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُبَارَكِ
uwacu iwa [Ali bin Hajar] man [Ahmad bin Muhammad bin Musa Mardawih] gin ario zoo giwacu; ukoro iwa [Abdullah Ibnul Mubarak] kud i [Ma'mar] kud i [Ash'ath bin Abdullah] kud i [Al Hasan] kud i [Abdullah bin Mughaffal] uwacu, jabila sallallaahu 'alaihi wa Sallam ukwero ngati moku kud ucwal i pii pare, man ewacu bende kumae: 'Pol kare lworo bino kud i bange. Ewecu; 'I dul maeni, hadith moko nuti kud ibang juwoth pa jabila sallaahu 'alaihi wa Sallam'. Abu Isa uwacu, 'Hadith eni utiye gharib -ma woko-, wangeyo ngo niya hadith eni utiye marfu' mako hadith kud i bang Asy'ats bin Abdullah, man julwonge bende Asy'ats Al A'ma'. Jumaryek moko gikwero timo lac i ot lwok, giwacu; 'I andha, paru ma rac wok kud i bange'. Man jumoko ma gisomo lembe mi sayans gikonyo i lembe eni, ikind gi Ibnu Sirin. Man kinde ma juwacu ire kumae, 'Andha, lworo bino kud i bange,' edwoko kumae, 'Rabb mwa utiye Allah, epe ku wadi'. Ibnul Mubarak uwacu; 'Tiye ku twero mi lac i ot lwok ka pii ube mol'. Abu Isa uwacu; 'Eni juweco iwa ni Ahmad bin Abdah Al Amuli, kud i Hibban, kud i Abdullah bin Al Mubarak'.
Imam Tirmidzi : 22
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَوْلَا أَنْ أَشُقَّ عَلَى أُمَّتِي لَأَمَرْتُهُمْ بِالسِّوَاكِ عِنْدَ كُلِّ صَلَاةٍقَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَقَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَحَدِيثُ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَزَيْدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كِلَاهُمَا عِنْدِي صَحِيحٌ لِأَنَّهُ قَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَذَا الْحَدِيثُ وَحَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ إِنَّمَا صَحَّ لِأَنَّهُ قَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ وَأَمَّا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ فَزَعَمَ أَنَّ حَدِيثَ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ أَصَحُّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ وَعَلِيٍّ وَعَائِشَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَحُذَيْفَةَ وَزَيْدِ بْنِ خَالِدٍ وَأَنَسٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَابْنِ عُمَرَ وَأُمِّ حَبِيبَةَ وَأَبِي أُمَامَةَ وَأَبِي أَيُّوبَ وَتَمَّامِ بْنِ عَبَّاسٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ حَنْظَلَةَ وَأُمِّ سَلَمَةَ وَوَاثِلَةَ بْنِ الْأَسْقَعِ وَأَبِي مُوسَى
uwacu iwa [Abu Kuraib] uwacu, uwacu iwa [Abdah bin 'Amru] kud i [Muhammad bin 'Amru] kud i [Abu Salamah] kud i [Abu Hurairah] ewacu, Rasulullah sallallaahu 'alaihi wa Sallam uwacu: 'Ka nwango ebedo ngo peko ikum dhanu para, nangu aciko igi ni timo siwak kare ku kare. Abu Isa uwacu; 'Hadith eni jukoro ni [Muhammad bin Ishaq] kud i [Muhammad bin Ibrahim], kud i [Abu Salamah,] kud i [Zaid bin Khalid], kud ibang jabila sallallaahu 'alaihi wasallam'. Man hadith pa Abu Salamah ma Abu Hurairah ku Zaid bin Khalid ukyewu kud ibang jabila sallallaahu 'alaihi wa Sallam, i paru para gin ario zoo gitiye lemandha. Pien hadith ne jukwanu ngo ku yo acel kende, niwacu kud i bang Abu Hurairah kud i bang jabila sallaahu 'alaihi wa Sallam, ento kud i yore mange, pieno hadith ma jukoro ku Abu Hurairah utiye andha. Ikinde marom, Muhammad bin Isma'il uwacu ni hadith pa Abu Salamah ma jukwanu kud ibang Zaid bin Khalid utiye lemandha. Abu Isa uwacu; 'I dul maeni, lembe moko nuti kud i bang Abu Bakar Ash Siddiq, Ali, Aisyah, Ibnu Abbas, Hudzaifah, Zaid bin Khalid, Anas, Abdullah bin 'Amru, Ibnu Umar, Umm Habibah, Abu Ayyub, Tammam bin Abbas, Abdullah bin Handlallah, Ummah Salah, Albulah Assa' man Abusa'.
Imam Tirmidzi : 23
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَقَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ الْجُهَنِيِّ قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَوْلَا أَنْ أَشُقَّ عَلَى أُمَّتِي لَأَمَرْتُهُمْ بِالسِّوَاكِ عِنْدَ كُلِّ صَلَاةٍ وَلَأَخَّرْتُ صَلَاةَ الْعِشَاءِ إِلَى ثُلُثِ اللَّيْلِقَالَ فَكَانَ زَيْدُ بْنُ خَالِدٍ يَشْهَدُ الصَّلَوَاتِ فِي الْمَسْجِدِ وَسِوَاكُهُ عَلَى أُذُنِهِ مَوْضِعَ الْقَلَمِ مِنْ أُذُنِ الْكَاتِبِ لَا يَقُومُ إِلَى الصَّلَاةِ إِلَّا أُسْتَنَّ ثُمَّ رَدَّهُ إِلَى مَوْضِعِهِ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
uwacu iwa [Hannad] uwacu, uwacu iwa [Abdah bin Sulaiman] kud ibang [Muhammad bin Ishaq] kud ibang [Muhammad bin Ibrahim] kud ibang [Abu Salamah] kud ibang [Zaid bin Khalid Al Juhani] ewacu; Awinjo Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam uwacu: 'Ka nwango ubedu ngo peko ikum ummah para, nangu aciko igi ni timo siwak kare ku kare ma gi lega, man nangu acopo daru lega pa Isha pi acel mi diewor'. Ewecu; 'Zaid bin Khalid ucidho i rwo i ot pa Mungu, podi siwak pare ubedu i ite calu kalam bedo i ithe pa jagor, e ay malu ngo pi lega nitundu etimo siwak mir acel. I ngeye edwoko i kabedu pare. Abu Isa uwacu; 'Hadith eni utiye hasan mandha.'
Imam Tirmidzi : 24
حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ أَحْمَدُ بْنُ بَكَّارٍ الدِّمَشْقِيُّ يُقَالُ هُوَ مِنْ وَلَدِ بُسْرِ بْنِ أَرْطَاةَ صَاحِبِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ عَنْ الْأَوْزَاعِيِّ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيِّبِ وَأَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا اسْتَيْقَظَ أَحَدُكُمْ مِنْ اللَّيْلِ فَلَا يُدْخِلْ يَدَهُ فِي الْإِنَاءِ حَتَّى يُفْرِغَ عَلَيْهَا مَرَّتَيْنِ أَوْ ثَلَاثًا فَإِنَّهُ لَا يَدْرِي أَيْنَ بَاتَتْ يَدُهُوَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عُمَرَ وَجَابِرٍ وَعَائِشَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ قَالَ الشَّافِعِيُّ وَأُحِبُّ لِكُلِّ مَنْ اسْتَيْقَظَ مِنْ النَّوْمِ قَائِلَةً كَانَتْ أَوْ غَيْرَهَا أَنْ لَا يُدْخِلَ يَدَهُ فِي وَضُوئِهِ حَتَّى يَغْسِلَهَا فَإِنْ أَدْخَلَ يَدَهُ قَبْلَ أَنْ يَغْسِلَهَا كَرِهْتُ ذَلِكَ لَهُ وَلَمْ يُفْسِدْ ذَلِكَ الْمَاءَ إِذَا لَمْ يَكُنْ عَلَى يَدِهِ نَجَاسَةٌ و قَالَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ إِذَا اسْتَيْقَظَ مِنْ النَّوْمِ مِنْ اللَّيْلِ فَأَدْخَلَ يَدَهُ فِي وَضُوئِهِ قَبْلَ أَنْ يَغْسِلَهَا فَأَعْجَبُ إِلَيَّ أَنْ يُهْرِيقَ الْمَاءَ و قَالَ إِسْحَقُ إِذَا اسْتَيْقَظَ مِنْ النَّوْمِ بِاللَّيْلِ أَوْ بِالنَّهَارِ فَلَا يُدْخِلْ يَدَهُ فِي وَضُوئِهِ حَتَّى يَغْسِلَهَا
Waweco ni [Abul Walid Ahmad bin Bakkar Ad Dimasqi] nia ngati moko uwacu niya etiye wod pa Busr bin Artha`ah, jarimb pa jabila sallallaahu 'alaihi wasallam. Ewecu; uwacu iwa [Al Walid bin Muslim] kud i [Al Auza'i] kud i [Az Zuhri] kud i [Sa'id Ibnul Musayyab] man [Abu Salamah] kud i [Abu Hurairah] kud i bang jabila sallallaahu 'alaihi wasallam, ewacu kumae: 'Ka ngati acel ikindwu ucere kud i nindu, kud iket cinge i cinge nitundu epong pii adek, kum engeyo ngo kama cinge ubedo i iye dyewor'. I dul maeni, lembe mukadho pa Ibn Umar, Jabir man Aisyah de utiye. Abu Isa uwacu; 'Hadith eni utiye hasan mandha. Ash Syafi'i uwacu; 'Amaru ngati moko ci ma ucer kud i nindo, kadi ebe nindo nyo epe, kud eket cinge i pii mi lwoko pare nitundu elwoko gi ku pii, man adag ka ngati moko uketho cinge i pii mapodi elwoko gi. Kadok eni nyayu ngo peko i leng pa pii, tek epe piny moko ma leng i cinge. Ahmad bin Hanbal uwacu; 'Ka ngati moko ucere dyewor man ebolo cinge i pii mi lwoko cinge mapodi e lwoko cinge, ecopo bedu lembe mi ziazia ka ebolo pii woko'. Man Ishaq de uwacu; 'Ka ngati moko ucere dyewor nyo dieceng, kud iket cinge i pii mi lwoko cinge nitundu elwoko cinge'.
Imam Tirmidzi : 25
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ وَبِشْرُ بْنُ مُعَاذٍ الْعَقَدِيُّ قَالَا حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ حَرْمَلَةَ عَنْ أَبِي ثِفَالٍ الْمُرِّيِّ عَنْ رَبَاحِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي سُفْيَانَ بْنِ حُوَيْطِبٍ عَنْ جَدَّتِهِ عَنْ أَبِيهَا قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَا وُضُوءَ لِمَنْ لَمْ يَذْكُرْ اسْمَ اللَّهِ عَلَيْهِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَأَبِي سَعِيدٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَسَهْلِ بْنِ سَعْدٍ وَأَنَسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى قَالَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ لَا أَعْلَمُ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثًا لَهُ إِسْنَادٌ جَيِّدٌ و قَالَ إِسْحَقُ إِنْ تَرَكَ التَّسْمِيَةَ عَامِدًا أَعَادَ الْوُضُوءَ وَإِنْ كَانَ نَاسِيًا أَوْ مُتَأَوِّلًا أَجْزَأَهُ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ أَحْسَنُ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثُ رَبَاحِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَرَبَاحُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ جَدَّتِهِ عَنْ أَبِيهَا وَأَبُوهَا سَعِيدُ بْنُ زَيْدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ نُفَيْلٍ وَأَبُو ثِفَالٍ الْمُرِّيُّ اسْمُهُ ثُمَامَةُ بْنُ حُصَيْنٍ وَرَبَاحُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ هُوَ أَبُو بَكْرِ بْنُ حُوَيْطِبٍ مِنْهُمْ مَنْ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ فَقَالَ عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ حُوَيْطِبٍ فَنَسَبَهُ إِلَى جَدِّهِ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْحُلْوَانِيُّ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ عَنْ يَزِيدَ بْنِ عِيَاضٍ عَنْ أَبِي ثِفَالٍ الْمُرِّيِّ عَنْ رَبَاحِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي سُفْيَانَ بْنِ حُوَيْطِبٍ عَنْ جَدَّتِهِ بِنْتِ سَعِيدِ بْنِ زَيْدٍ عَنْ أَبِيهَا عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَهُ
uwacu iwa [Nashr bin Ali Al Jahdlami] man [Bisyr bin Mu'adz Al Aqadi] giwacu; uwacu iwa [Bisyr Ibnul Mufadldlal] kud i [Abdurrahman bin Harmalah] kud i [Abu Tsifal Al Murri] kud i [Rabah bin Abdurrahman bin Abu Sufyan bin Huwaittib] kud i [Nyamego] kud i bang [Won-gi] ewacu; Awinjo Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam uwacu: 'Ju ma gilwongo ngo nying Allah -ka gitimo abluth-' epe. Ewecu; 'I dul maeni, lembe moko nuti kud ibang Aisyah, Abu Sa'id, Abu Hurairah, Sahl bin Sa'd man Anas'. Abu Isa uwacu; 'Imam Ahmad bin Hambal uwacu; 'Angeyo ngo i dul maeni hadith ma jayyid sanad -ber-'. Ishaq uwacu; 'Ka eweko kwanu basmalah ku lembakeca eca ecikere ni dwoko wudlu pare kendu, ento ka eweko nyo pi etiye mentakwil ci wudlu pare bedo ma tiyo'. Muhammad bin Isma'il uwacu; 'Hadith maber loyo i thenge eni utiye hadith pa Rabah bin Abdurrahman'. Abu Isa uwacu; 'Rabah bin Abdurrahman uwacu kud ibang min ot pare, kud ibang won ot pare. Ikinde marom, nying won ubedo Sa'id bin Zaid bin 'Amru bin Nufail, nying Abu Tsifal Al Murri ubedo Tsumamah bin Hushain, man nying Rabah bin Abdurrahman ubedo Abu Bakr bin Huwaithib. Ikindgi ngati acel ubedu nuti ma ukoro hadith eni, man ewacu; 'I bang Abu Bakr bin Huwaithib, 'man edwoko ni kwaru pare'. Ewecu iwa [Al Hasan bin Ali Al Hulwani] uwacu, ewacu iwa [Yazid bin Harun] kud i [Yazid bin Iyadl] kud i [Abu Tsifal Al Murri] kud i [Rabah bin Abdurrahman bin Abu Sufyan bin Huwaithib] kud i [min ot pare bint Sa'id bin Zaid] kud i bang [wone] kud ibang jabila sallala'ahu ahial hadith'.
Imam Tirmidzi : 26
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ وَجَرِيرٌ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ هِلَالِ بْنِ يَسَافٍ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ قَيْسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا تَوَضَّأْتَ فَانْتَثِرْ وَإِذَا اسْتَجْمَرْتَ فَأَوْتِرْقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عُثْمَانَ وَلَقِيطِ بْنِ صَبِرَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَالْمِقْدَامِ بْنِ مَعْدِي كَرِبَ وَوَائِلِ بْنِ حُجْرٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ سَلَمَةَ بْنِ قَيْسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَاخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِيمَنْ تَرَكَ الْمَضْمَضَةَ وَالِاسْتِنْشَاقَ فَقَالَتْ طَائِفَةٌ مِنْهُمْ إِذَا تَرَكَهُمَا فِي الْوُضُوءِ حَتَّى صَلَّى أَعَادَ الصَّلَاةَ وَرَأَوْا ذَلِكَ فِي الْوُضُوءِ وَالْجَنَابَةِ سَوَاءً وَبِهِ يَقُولُ ابْنُ أَبِي لَيْلَى وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ و قَالَ أَحْمَدُ الِاسْتِنْشَاقُ أَوْكَدُ مِنْ الْمَضْمَضَةِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَالَتْ طَائِفَةٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ يُعِيدُ فِي الْجَنَابَةِ وَلَا يُعِيدُ فِي الْوُضُوءِ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَبَعْضِ أَهْلِ الْكُوفَةِ وَقَالَتْ طَائِفَةٌ لَا يُعِيدُ فِي الْوُضُوءِ وَلَا فِي الْجَنَابَةِ لِأَنَّهُمَا سُنَّةٌ مِنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَا تَجِبُ الْإِعَادَةُ عَلَى مَنْ تَرَكَهُمَا فِي الْوُضُوءِ وَلَا فِي الْجَنَابَةِ وَهُوَ قَوْلُ مَالِكٍ وَالشَّافِعِيِّ فِي آخِرَةٍ
uwacu iwa [Qutaibah bin Sa'id] uwacu, uwacu iwa [Hammad bin Zaid] man [Jarir] kud i [Mansur] kud i [Hilal bin Yasaf] kud i [Salamah bin Qais] ewacu; Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam uwacu: 'Ka itimo ablution ci iket pii i um peri, man ka itimo istijmar ci itim ku namba ma rwinyo'. I dul maeni, lembe mukadho pa Uthman, Laqith bin Shabrah, Ibnu Abbas, Al Migdam bin Ma'di Karib, Wa`il bin Hujr man Abu Hurairah'. Abu Isa uwacu; 'Hadith pa Salamah bin Qais utiye hasan mandha. Man ju ma gingeyo lembe mi ngec gi tung tung i paru migi ikum cik ikum dhanu ma weko timo gargling man istinsyaq. Udul moko wacu; 'Ka ngati moko uweko nitundu etimo rwo, ci ecikere ni dwoko rwo ne kendu. Giwacu nia eni tiyo ikum lwoko kum man janabah. Ju ma paru kumeno gi Ibn Abu Laila, Abdullah Ibnul Mubarak, Ahmad man Ishaq. Ikinde marom, Ahmad yiyu niya timo istinsyaq ketho cwinye lee i kum lwoko kum. Abu Isa uwacu; 'Man jumoko ma gisomo lembe moko giparu niya eni tiyo i kare mi junub, ento ungo i ablution'. Eni ubedo paru pa Sufyan Ats Tsauri man jumoko ma bedo i Kufa. Man jumoko ma gisomo lembe mukende giwacu niya eni tiye ngo ikum ablution man junub, kum gin ario zoo gitiye lembe pa sunnah, ci epe ku cik mi dwoko gi kendu ni ngati moku ma weko gi. Eni ubedo paru pa Malik, Ash Syafi'i in qaul Jadid'.
Imam Tirmidzi : 27
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُوسَى الرَّازِيُّ حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ قَالَرَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَضْمَضَ وَاسْتَنْشَقَ مِنْ كَفٍّ وَاحِدٍ فَعَلَ ذَلِكَ ثَلَاثًاقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ وَقَدْ رَوَى مَالِكٌ وَابْنُ عُيَيْنَةَ وَغَيْرُ وَاحِدٍ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى وَلَمْ يَذْكُرُوا هَذَا الْحَرْفَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَضْمَضَ وَاسْتَنْشَقَ مِنْ كَفٍّ وَاحِدٍ وَإِنَّمَا ذَكَرَهُ خَالِدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ وَخَالِدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ ثِقَةٌ حَافِظٌ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ الْمَضْمَضَةُ وَالِاسْتِنْشَاقُ مِنْ كَفٍّ وَاحِدٍ يُجْزِئُ و قَالَ بَعْضُهُمْ تَفْرِيقُهُمَا أَحَبُّ إِلَيْنَا و قَالَ الشَّافِعِيُّ إِنْ جَمَعَهُمَا فِي كَفٍّ وَاحِدٍ فَهُوَ جَائِزٌ وَإِنْ فَرَّقَهُمَا فَهُوَ أَحَبُّ إِلَيْنَا
uwacu iwa [Yahya bin Musa] uwacu, uwacu iwa [Ibrahim bin Musa Ar Razi] uwacu, uwacu iwa [Khalid bin Abdullah] kud i [Amru bin Yahya] kud i [baba pare] kud i bang [Abdullah bin Zaid] ewacu; 'Aneno jabila sallallaahu 'alaihi wasallam ube tiyo ku dhoge man ebolo pii i ume kud i cinge acel, etimo eni wang adek'. Man i dul maeni lembe mukadho pa Abdullah bin Abbas'. Abu Isa uwacu; 'Hadith pa Abdullah bin Zaid ubedo hadith pa hasan gharib. Hadith eni de jukoro ni [Malik] man [Ibn Uyainah] man [Amru bin Yahya], ento giweco ngo ikum lafadz, 'Jakwenda sallallaahu 'alaihi wasallam uketho dhoge man ebolo pii i ume kud i cinge acel'. Ento, ngati ma uwacu lembe eni ubedo Khalid bin Abdullah. Ni lubre ku ju ma ngeyo lembe ikum hadith, Khalid bin Abdullah ubedo ngati ma jugeno man ma poyo lembe madwong iwi wiye. Jumaryek moko giyio nia timo gargling man ketho pii i um ku cing acel utiye cik. Ento, jumange wacu; 'Poko piny aryo eni ber iwa'. Ash Syafi'i uwacu; 'Ka ecoko gi ku cing acel ci eca ber, ento ka epoko ario eno eca ber iwa'.
Imam Tirmidzi : 28
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ عَبْدِ الْكَرِيمِ بْنِ أَبِي الْمُخَارِقِ أَبِي أُمَيَّةَ عَنْ حَسَّانَ بْنِ بِلَالٍ قَالَرَأَيْتُ عَمَّارَ بْنَ يَاسِرٍ تَوَضَّأَ فَخَلَّلَ لِحْيَتَهُ فَقِيلَ لَهُ أَوْ قَالَ فَقُلْتُ لَهُ أَتُخَلِّلُ لِحْيَتَكَ قَالَ وَمَا يَمْنَعُنِي وَلَقَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُخَلِّلُ لِحْيَتَهُحَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ حَسَّانَ بْنِ بِلَالٍ عَنْ عَمَّارٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عُثْمَانَ وَعَائِشَةَ وَأُمِّ سَلَمَةَ وَأَنَسٍ وَابْنِ أَبِي أَوْفَى وَأَبِي أَيُّوبَ قَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت إِسْحَقَ بْنَ مَنْصُورٍ يَقُولُ سَمِعْتُ أَحْمَدَ بْنَ حَنْبَلٍ قَالَ قَالَ ابْنُ عُيَيْنَةَ لَمْ يَسْمَعْ عَبْدُ الْكَرِيمِ مِنْ حَسَّانَ بْنِ بِلَالٍ حَدِيثَ التَّخْلِيلِ
uwacu iwa [Ibn Abu Umar] uwacu, uwacu iwa [Sufyan bin Uyainah] kud i [Abdul Karim bin Abu Al Mukhariq Abu Umayyah] kud i [Hassan bin Hilal] ewacu; 'Aneno ['Amar bin Yasir] ka timo ablution ma eketho yie wiye, man apenje, nyo ewacu; Apenje niya, 'pirango ma ibe turo yieyi?' edwoko kumae, 'Ango ma juku an, kadi nang aneno jakwenda pa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam ka nyayu yuk wic pare'. Ewecu iwa [Ibn Abu Umar] uwacu, ewacu iwa [Sufyan bin Uyainah] kud i [Sa'id bin Abu Arubah] kud i [Qotadah] kud i [Hassan bin Hilal] kud i ['Ammar] kud i bang jabila sallallaahu 'alaihi wasallam calu hadith. Abu Isa uwacu; 'I dul maeni, lembe moko nuti kud ibang Uthman, Aisyah, Umm Salamah, Anas, Ibn Abu Aufa man Abu Ayyub'. Abu Isa uwacu; Awinjo Ishaq bin Mansur uwacu; Awinjo Ahmad bin Hanbal uwacu; Ibn Uyainah uwacu; 'Abdul Karim uwinjo ngo kud ibang Hassan bin Bilal ikum tahlil hadith - turo yuk wiye-'.
Imam Tirmidzi : 29
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ عَامِرِ بْنِ شَقِيقٍ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُخَلِّلُ لِحْيَتَهُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ و قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثُ عَامِرِ بْنِ شَقِيقٍ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ عُثْمَانَ قَالَ أَبُو عِيسَى و قَالَ بِهَذَا أَكْثَرُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ رَأَوْا تَخْلِيلَ اللِّحْيَةِ وَبِهِ يَقُولُ الشَّافِعِيُّ و قَالَ أَحْمَدُ إِنْ سَهَا عَنْ تَخْلِيلِ اللِّحْيَةِ فَهُوَ جَائِزٌ و قَالَ إِسْحَقُ إِنْ تَرَكَهُ نَاسِيًا أَوْ مُتَأَوِّلًا أَجْزَأَهُ وَإِنْ تَرَكَهُ عَامِدًا أَعَادَ
uwacu iwa [Yahya bin Musa] uwacu, uwacu iwa [Abdurrazaq] kud i [Israil] kud i ['Amir bin Shaqiq] kud i [Abu Wa`il] kud i [Uthman bin 'Affan] nia jabila sallallaahu 'alaihi wasallam ungolo yuk pare'. Abu Isa uwacu; 'Hadith eni utiye hasan mandha.' Muhammad bin Isma'il uwacu; 'Hadith ma pire tek uloyu i thenge eni utiye hadith 'Amir bin Syaqiq, kud ibang Abu Wa`il kud ibang Uthman'. Abu Isa uwacu; 'Lembe maeni ugam utingo ku ju ma gisomo lembe mi ngec ma lee kud i bang juwadi pa jabila sallallaahu 'alaihi wasallam man dhanu ma i ngei gi giwacu kumeno. Paru eni de ugam utingo ku Imam Syafi'i. Imam Ahmad uwacu; 'Ka ewil ni jwigo yie wiye, eca ber'. Kinde ma Ishaq uwacu; 'Ka eweko pi en ewil nyo pi takwil, eca eca cik ire. Ento ka eweko ku lembakeca eca ecikere etim kendu.
Imam Tirmidzi : 30
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ مُوسَى الْأَنْصَارِيُّ حَدَّثَنَا مَعْنُ بْنُ عِيسَى الْقَزَّازُ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَسَحَ رَأْسَهُ بِيَدَيْهِ فَأَقْبَلَ بِهِمَا وَأَدْبَرَ بَدَأَ بِمُقَدَّمِ رَأْسِهِ ثُمَّ ذَهَبَ بِهِمَا إِلَى قَفَاهُ ثُمَّ رَدَّهُمَا حَتَّى رَجَعَ إِلَى الْمَكَانِ الَّذِي بَدَأَ مِنْهُ ثُمَّ غَسَلَ رِجْلَيْهِقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ مُعَاوِيَةَ وَالْمِقْدَامِ بْنِ مَعْدِي كَرِبَ وَعَائِشَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَحْسَنُ وَبِهِ يَقُولُ الشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ
uwacu iwa [Ishaq bin Musa Al Ansari] uwacu, uwacu iwa [Ma'n bin Isa Al Qazzaz] uwacu, uwacu iwa [Malik bin Anas] kud i ['Amru bin Yahya] kud i [baba pare] kud i bang [Abdullah bin Zaid] nia Jakwenda pa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam ucwalu wiye ku cinge ario zoo, man ecaku ngwec ku ngeye I wang wiye man gi ringo ario zoo nitundo i ngeye, man gi dwogo gi ario zoo gi dok i kabedu migi macon, i ngeye gi lwoko tyend gi.' Abu Isa uwacu; 'I dul maeni, lembe mukadho pa Mu'awiyah, Al Miqdam bin Ma'di Karib man Aisyah'. Abu Isa uwacu; 'Hadith pa Abdullah bin Zaid ubedo hadith ma pire tek man maber uloyu i thenge eni. Paru eni ugam utingo ku Ash Syafi'i, Ahmad man Ishaq'.
Imam Tirmidzi : 31
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ عَنْ الرُّبَيِّعِ بِنْتِ مُعَوِّذِ ابْنِ عَفْرَاءَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَسَحَ بِرَأْسِهِ مَرَّتَيْنِ بَدَأَ بِمُؤَخَّرِ رَأْسِهِ ثُمَّ بِمُقَدَّمِهِ وَبِأُذُنَيْهِ كِلْتَيْهِمَا ظُهُورِهِمَا وَبُطُونِهِمَاقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ وَحَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ أَصَحُّ مِنْ هَذَا وَأَجْوَدُ إِسْنَادًا وَقَدْ ذَهَبَ بَعْضُ أَهْلِ الْكُوفَةِ إِلَى هَذَا الْحَدِيثِ مِنْهُمْ وَكِيعُ بْنُ الْجَرَّاحِ
uwacu iwa [Qutaibah bin Sa'id] uwacu, uwacu iwa [Bisyr Ibnul Mufadldlal] kud i [Abdullah bin Muhammad bin Aqil] kud i [Ar Rabi' bint Mu'awwidz bin Afra`] nia jabila sallallaahu 'alaihi wasallam ucwalu wiye wang aryo; Ecaku kud i ngeye, man edok ecidho anyim. Man it ario zoo, woko man iye'. Abu Isa uwacu; 'Hadith eni utiye i rwom pa Hasan, ento hadith ma Abdullah bin Zaid ukoro utiye mandha man etiye ku sanad maber uloyu hadith eni. Man jumoko ma bedo i Kufa gitimo hadith eni, ikind gi utiye Waki' Ibnul Jarrah'.
Imam Tirmidzi : 32
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا بَكْرُ بْنُ مُضَرَ عَنْ ابْنِ عَجْلَانَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ عَنْ الرُّبَيِّعِ بِنْتِ مُعَوِّذِ ابْنِ عَفْرَاءَأَنَّهَا رَأَتْ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَتَوَضَّأُ قَالَتْ مَسَحَ رَأْسَهُ وَمَسَحَ مَا أَقْبَلَ مِنْهُ وَمَا أَدْبَرَ وَصُدْغَيْهِ وَأُذُنَيْهِ مَرَّةً وَاحِدَةًقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَجَدِّ طَلْحَةَ بْنِ مُصَرِّفِ بْنِ عَمْرٍو قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ الرُّبَيِّعِ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ مَسَحَ بِرَأْسِهِ مَرَّةً وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ وَبِهِ يَقُولُ جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ وَسُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ رَأَوْا مَسْحَ الرَّأْسِ مَرَّةً وَاحِدَةً حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَنْصُورٍ الْمَكِّيُّ قَال سَمِعْتُ سُفْيَانَ بْنَ عُيَيْنَةَ يَقُولُ سَأَلْتُ جَعْفَرَ بْنَ مُحَمَّدٍ عَنْ مَسْحِ الرَّأْسِ أَيُجْزِئُ مَرَّةً فَقَالَ إِي وَاللَّهِ
uwacu iwa [Qutaibah] uwacu, uwacu iwa [Bakr bin Mudlar] kud i [Ibn 'Ajlan] kud i [Abdullah bin Muhammad bin Aqil] kud i [Ar Rabi' bint Mu'awwidz bin Afra`] nia eneno jabila sallallaahu 'alaihi wasallam ka timo ablution, ewacu; 'Ewiro kore man ngeye pa wiye, kor wiye man ithe ario zoo wang acel'. Ewecu; 'I dul maeni, lembe mukadho pa Ali man kwaru Thalhah bin Musharrif bin 'Amru'. Abu Isa uwacu; 'Ar Rabi Hadith' eni utiye hasan mandha. Man hadith eni juweco pire ngo kende kende kud i yo acel ni jabila sallallaahu 'alaihi wasallam, nia en eyubu wiye wang acel'. Hadith eni jutiyo kudu lee ikind jurimbe man dhanu ma gibino ingeye. Ja'far bin Muhammad, Sufyan Ats Tsauri, Ibnul Mubarak, Asy Syafi'i, Ahmad man Ishaq gitiye ku paru niya lwoko wic wang acel kende. Ewecu iwa Muhammad bin Manshur Al Makki uwacu; Awinjo Sufyan bin Uyainah uwacu; Apenju Ja'far bin Muhammad ikum cik mi lwoko wic, eromo pi lwoko wic acel kende?' edwoko kumae, 'Eyo, ku Allah'.
Imam Tirmidzi : 33
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ خَشْرَمٍ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ الْحَارِثِ عَنْ حَبَّانَ بْنِ وَاسِعٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍأَنَّهُ رَأَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ وَأَنَّهُ مَسَحَ رَأْسَهُ بِمَاءٍ غَيْرِ فَضْلِ يَدَيْهِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَرَوَى ابْنُ لَهِيعَةَ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ حَبَّانَ بْنِ وَاسِعٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ وَأَنَّهُ مَسَحَ رَأْسَهُ بِمَاءٍ غَيْرِ فَضْلِ يَدَيْهِ وَرِوَايَةُ عَمْرِو بْنِ الْحَارِثِ عَنْ حَبَّانَ أَصَحُّ لِأَنَّهُ قَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ وَغَيْرِهِ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَخَذَ لِرَأْسِهِ مَاءً جَدِيدًا وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ رَأَوْا أَنْ يَأْخُذَ لِرَأْسِهِ مَاءً جَدِيدًا
uwacu iwa [Ali bin Khasyram] uwacu, uwacu iwa [Abdullah bin Wahb] uwacu, uwacu iwa [Amru Ibnul Harith] kud i [Habban bin Wasi'] kud i [baba pare] kud i bang [Abdullah bin Zaid] nia eneno jabila sallallaahu 'alaihi wasallam ka timo ablution, eweko ku pii ma ukadhu iwi wiye cing'. Abu Isa uwacu; 'Hadith eni utiye hasan mandha.' [Ibn Lahi'ah] ukoro hadith eni kud ibang [Habban bin Wasi'], kud ibang [won], kud ibang [Abdullah bin Zaid], nia jabila sallallaahu 'alaihi wasallam utimo ablution ku pii ma udong ungo kud i cinge aryo'. Man Hadith ma 'Amru Ibnul Harith ukoro kud i Habban utiye mandha, kum ukoro ngo kud i yo acel kende. Hadith eni uai ibang Abdullah bin Zaid man mukende mapol, nia jabila sallallaahu 'alaihi wasallam umaku pii manyen mi lwoko wiye. Hadith eni jutiyo kudu lee ikind ju ma gisomo lembe mi ngec, gitiye ku paru niya etingo pii manyen mi lwoko wiye.'
Imam Tirmidzi : 34
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ إِدْرِيسَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَجْلَانَ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَسَحَ بِرَأْسِهِ وَأُذُنَيْهِ ظَاهِرِهِمَا وَبَاطِنِهِمَاقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ الرُّبَيِّعِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ يَرَوْنَ مَسْحَ الْأُذُنَيْنِ ظُهُورِهِمَا وَبُطُونِهِمَا
uwacu iwa [Hannad] uwacu, uwacu iwa [Abdullah bin Idris] kud i bang [Muhammad bin 'Ajlan] kud i bang [Zaid bin Aslam] kud i bang ['Atho` bin Yasar] kud i bang [Ibn Abbas]; Jurutic pa jabila sallallaahu 'alaihi wasallam ucwalu wiye man ithe ma woko man ma iye. Abu Isa uwacu; "I dul maeni, hadith moko nuti ma Ar Rabi ukoro." Abu Isa uwacu kendu, 'Hadith pa Ibn Abbas utiye hasan mandha. Man hadith eni jutimu kudu lee dit ku ju ma gingeyo lembe mi ngec, gitiye ku paru niya lwoko it ario zo woko man iye.'
Imam Tirmidzi : 35
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ سِنَانِ بْنِ رَبِيعَةَ عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ قَالَتَوَضَّأَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَغَسَلَ وَجْهَهُ ثَلَاثًا وَيَدَيْهِ ثَلَاثًا وَمَسَحَ بِرَأْسِهِ وَقَالَ الْأُذُنَانِ مِنْ الرَّأْسِقَالَ أَبُو عِيسَى قَالَ قُتَيْبَةُ قَالَ حَمَّادٌ لَا أَدْرِي هَذَا مِنْ قَوْلِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوْ مِنْ قَوْلِ أَبِي أُمَامَةَ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَنَسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ لَيْسَ إِسْنَادُهُ بِذَاكَ الْقَائِمِ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ أَنَّ الْأُذُنَيْنِ مِنْ الرَّأْسِ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مَا أَقْبَلَ مِنْ الْأُذُنَيْنِ فَمِنْ الْوَجْهِ وَمَا أَدْبَرَ فَمِنْ الرَّأْسِ قَالَ إِسْحَقُ وَأَخْتَارُ أَنْ يَمْسَحَ مُقَدَّمَهُمَا مَعَ الْوَجْهِ وَمُؤَخَّرَهُمَا مَعَ رَأْسِهِ و قَالَ الشَّافِعِيُّ هُمَا سُنَّةٌ عَلَى حِيَالِهِمَا يَمْسَحُهُمَا بِمَاءٍ جَدِيدٍ
uwacu iwa [Qutaibah] uwacu, uwacu iwa [Hammad bin Zaid] kud i [Sinan bin Rabi'ah] kud i [Syahr bin Hausyab] kud i [Abu Umamah] ewacu; Jakwenda sallallaahu 'alaihi wasallam utimo ablution, e lwoko wange wang adek man cinge wang adek, man e lwoko wiye ma ewacu niya: 'It ario utiye thenge mi wic'. Abu Isa uwacu; Qutaibah uwacu; ma Hammad uwacu; 'Angeyo ngo ka eni ubedo wec pa jabila sallallaahu 'alaihi wasallam nyo kud ibang Abu Umamah'. Abu Isa uwacu; 'I dul maeni de nuti hadith pa Anas,' ewacu kendu, 'hadith eni rwate ngo ku lembe ma jugoro.' Man hadith eni jutimo ku ju ma gisomo lee niai kud i juwadi pa jabila sallallaahu 'alaihi wasallam man ju ma lubo tokgi, nia it ario zoo utiye thenge mi wic. Paru eni de ugam utingo ku Sufyan Ats Tsauri, Ibnul Mubarak, Syafi'i, Ahmad man Ishaq. Ikinde marom, ju ma gisomo mukende giwacu niya it mi kore ubedo pa wang, man it mi ngeye ubedo pa wic. Ishaq uwacu; 'Ayero ni rub kore ku wang man ngeye ku wiye'. Kinde ma Shafi'i uwacu; 'Gin ario zoo gi sunnah, nya eweko gi ario zoo ku pii manyen'.
Imam Tirmidzi : 36
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَهَنَّادٌ قَالَا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ أَبِي هَاشِمٍ عَنْ عَاصِمِ بْنِ لَقِيطِ بْنِ صَبِرَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا تَوَضَّأْتَ فَخَلِّلْ الْأَصَابِعَقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ وَالْمُسَتَوْرِدِ وَهُوَ ابْنُ شَدَّادٍ الْفِهْرِيُّ وَأبِي أَيُّوبَ الْأَنْصَارِيِّ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنَّهُ يُخَلِّلُ أَصَابِعَ رِجْلَيْهِ فِي الْوُضُوءِ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ قَالَ إِسْحَقُ يُخَلِّلُ أَصَابِعَ يَدَيْهِ وَرِجْلَيْهِ فِي الْوُضُوءِ وَأَبُو هَاشِمٍ اسْمُهُ إِسْمَعِيلُ بْنُ كَثِيرٍ الْمَكِّيُّ
giwacu iwa [Qutaibah] man [Hannad] giwacu; uwacu iwa [Waki'] kud i [Sufyan] kud i [Abu Hasyim] kud i ['Ashim bin Laqith bin Shabirah] kud i [baba pare] ewacu; Jakwenda sallallaahu 'alaihi wasallam uwacu: 'Ka itimo ablution, ci iket cingi iwi cingi'. Abu Isa uwacu; 'I dul maeni, lembe mukadho pa Ibn Abbas, Al Mustaurid, Ibn Syaddad Al Fihri, man Abu Ayyub Al Ansari'. Abu Isa uwacu kendu kumae, 'Hadith eni utiye hasan mandha, man ju ma gingeyo lembe mi sayans gitimo hadith eni, niwacu ketho cing cing ikum timo ablution. Paru eni de ugam utingo ku Ahmad ku Ishaq'. Ishaq uwacu; 'Ka etimo ablution ecobo cinge ku tyende'. Ikinde marom, nying mandha pa Abu Hasyim ubedo Isma'il bin Katsir Al Makki'.
Imam Tirmidzi : 37
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعِيدٍ وَهُوَ الْجَوْهَرِيُّ حَدَّثَنَا سَعْدُ بْنُ عَبْدِ الْحَمِيدِ بْنِ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ عَنْ صَالِحٍ مَوْلَى التَّوْأَمَةِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا تَوَضَّأْتَ فَخَلِّلْ بَيْنَ أَصَابِعِ يَدَيْكَ وَرِجْلَيْكَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ
uwacu iwa [Ibrahim bin Sa'id] - ma en e Aljauhari - uwacu, uwacu iwa [Sa'd bin Abdul Hamid bin Ja'far] uwacu, uwacu iwa [Abdurrahman bin Abu Az Zinad] kud i bang [Musa bin Uqbah] kud i bang [Salih] ma con ubedo opii pa At Tau`amah, kud i bang [Ibn Abbas] Mellala pa Allah wasallam uwacu: 'Ka itimo ablution, bed ikind cingi ario ku tyendi ario'. Abu Isa uwacu; 'Hadith eni utiye i rwom pa hasan gharib'.
Imam Tirmidzi : 38
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ عَنْ يَزِيدَ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحُبُلِيِّ عَنْ الْمُسْتَوْرِدِ بْنِ شَدَّادٍ الْفِهْرِيِّ قَالَرَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا تَوَضَّأَ دَلَكَ أَصَابِعَ رِجْلَيْهِ بِخِنْصَرِهِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ ابْنِ لَهِيعَةَ
ewacu iwa [Qutaibah] ewacu, ewacu iwa [Ibn Lahi'ah] kud i bang [Yazid bin 'Amru] kud i bang [Abu Abdurrahman Al Hubuli] kud i bang [Al Mustaurid bin Syaddad Al Fihri] ewacu; 'Aneno jabila sallallaahu 'alaihi wasallam ka timo ablution, man edoko nya ebedo ka lwoko tyende ku cinge ma nok'. Abu Isa uwacu; 'Hadith eni utiye i rwom pa hasan gharib, man wangeyo ngo ento kud i hadith pa Ibn Lahi'ah'.
Imam Tirmidzi : 39
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَيْلٌ لِلْأَعْقَابِ مِنْ النَّارِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَعَائِشَةَ وَجَابِرٍ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَارِثِ هُوَ ابْنُ جَزْءٍ الزُّبَيْدِيُّ وَمُعَيْقِيبٍ وَخَالِدِ بْنِ الْوَلِيدِ وَشُرَحْبِيلَ ابْنِ حَسَنَةَ وَعَمْرِو بْنِ الْعَاصِ وَيَزِيدَ بْنِ أَبِي سُفْيَانَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ وَيْلٌ لِلْأَعْقَابِ وَبُطُونِ الْأَقْدَامِ مِنْ النَّارِ قَالَ وَفِقْهُ هَذَا الْحَدِيثِ أَنَّهُ لَا يَجُوزُ الْمَسْحُ عَلَى الْقَدَمَيْنِ إِذَا لَمْ يَكُنْ عَلَيْهِمَا خُفَّانِ أَوْ جَوْرَبَانِ
uwacu iwa [Qutaibah] uwacu; uwacu iwa [Abdul Aziz bin Muhammad] kud i [Suhail bin Abu Salih] kud i [baba pare] kud i [Abu Hurairah] nia jabila sallallaahu 'alaihi wasallam uwacu: 'Can ikum tyende - ma ju lwoko ngo ku pii mi lwoko - kud i mac mi liel'. Abu Isa uwacu; 'I dul maeni, lembe moko nuti kud ibang Abdullah bin 'Amru, Aisyah, Jabir bin Abdullah Ibnul Harith, ma julwongo ni Ibn Jaz`i Az Zubaidi, Mu'aiqib, Khalid Ibnul Walid, Syurahbil bin Hasanah, 'Amru Ibnul 'Ash man Yazid bin Ashan'. Abu Isa uwacu; 'Hadith pa Abu Hurairah utiye hasan authentic.' Jukoro kud i bang jabila sallallaahu 'alaihi wasallam, nia ewacu kumae: 'Can ni tyend tyend man tyend tyend ma iye - ma juketho ngo i pii mi lwoko - kud i mac mi liel'. Abu Isa uwacu; 'Jurisprudence pa hadith eni utiye; epe ni lwoko tyend tyendi ka gin ario zoo gi ketho ngo khuf nyo soksi.
Imam Tirmidzi : 40
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ وَهَنَّادٌ وَقُتَيْبَةُ قَالُوا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ ح قَالَ و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ مَرَّةً مَرَّةًقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عُمَرَ وَجَابِرٍ وَبُرَيْدَةَ وَأبِي رَافِعٍ وَابْنِ الْفَاكِهِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ أَحْسَنُ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَصَحُّ وَرَوَى رِشْدِينُ بْنُ سَعْدٍ وَغَيْرُهُ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ الضَّحَّاكِ بْنِ شُرَحْبِيلَ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ مَرَّةً مَرَّةً قَالَ وَلَيْسَ هَذَا بِشَيْءٍ وَالصَّحِيحُ مَا رَوَى ابْنُ عَجْلَانَ وَهِشَامُ بْنُ سَعْدٍ وَسُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَعَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
uwacu iwa [Abu Kuraib], [Hannad] man [Qutaibah] giwacu; uwacu iwa [Waki'] kud i bang [Sufyan]. Man kud i yo mange ma juweco pire; En uwacu iwa [Muhammad bin Basysyar] uwacu, ewacu iwa [Yahya bin Sa'id] uwacu; uwacu iwa [Sufyan] kud i [Zaid bin Aslam] kud i ['Atho` bin Yasar] kud i [Ibn Abbas] uwacu; 'Nabi sallallaahu 'alaihi wasallam utimo ablution wang acel acel'. Abu Isa uwacu; 'I dul maeni, nuti bende hadith pa Umar, Jabir, Buraidah, Abu Rafi' man Ibnul Fakihi'. Abu Isa uwacu kendu, 'Man hadith ma Ibn Abbas ukoro utiye maber man ma pire tek uloyu i dul maeni. Risydin bin Sa'd ku ju mukende gikoro hadith eni kud ibang Adl Dlahak bin Syurahbil, kud ibang Zaid bin Aslam, kud ibang wone, kud ibang Umar bin Khaththab ma giwacu; 'Nabi sallallaahu 'alaihi wasallam utimo ablution wang acel acel'. I ngeye Abu Isa uwacu; 'Ento, hadith eni epe, ento ma andha utiye hadith ma jukoro ni [Ibn 'Ajlan], [Hisyam bin Sa'd], [Sufyan Ats Tsauri] man [Abdul Aziz bin Muhammad], kud i [Zaid bin Aslam], kud i ['Atho` bin Yasar], kud i [Ibn 'Ajlan], kud i safa, kud i Prohula 'alaihi wasallam'.