Imam Tirmidzi (الإمام الترمذي) - 3891 Hadith
Hadith
Imam Tirmidzi : 361
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى النَّيْسَابُورِيُّ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْأَنْصَارِيُّ قَالَ أَخْبَرَنِي أَشْعَثُ عَنْ ابْنِ سِيرِينَ عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ أَبِي الْمُهَلَّبِ عَنْ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَّى بِهِمْ فَسَهَا فَسَجَدَ سَجْدَتَيْنِ ثُمَّ تَشَهَّدَ ثُمَّ سَلَّمَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ وَرَوَى مُحَمَّدُ بْنُ سِيرِينَ عَنْ أَبِي الْمُهَلَّبِ وَهُوَ عَمُّ أَبِي قِلَابَةَ غَيْرَ هَذَا الْحَدِيثِ وَرَوَى مُحَمَّدٌ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ أَبِي الْمُهَلَّبِ وَأَبُو الْمُهَلَّبِ اسْمُهُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَمْرٍو وَيُقَالُ أَيْضًا مُعَاوِيَةُ بْنُ عَمْرٍو وَقَدْ رَوَى عَبْدُ الْوَهَّابِ الثَّقَفِيُّ وَهُشَيْمٌ وَغَيْرُ وَاحِدٍ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ بِطُولِهِ وَهُوَ حَدِيثُ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَلَّمَ فِي ثَلَاثِ رَكَعَاتٍ مِنْ الْعَصْرِ فَقَامَ رَجُلٌ يُقَالُ لَهُ الْخِرْبَاقُ وَاخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي التَّشَهُّدِ فِي سَجْدَتَيْ السَّهْوِ فَقَالَ بَعْضُهُمْ يَتَشَهَّدُ فِيهِمَا وَيُسَلِّمُ و قَالَ بَعْضُهُمْ لَيْسَ فِيهِمَا تَشَهُّدٌ وَتَسْلِيمٌ وَإِذَا سَجَدَهُمَا قَبْلَ السَّلَامِ لَمْ يَتَشَهَّدْ وَهُوَ قَوْلُ أَحْمَدَ وَإِسْحَقَ قَالَا إِذَا سَجَدَ سَجْدَتَيْ السَّهْوِ قَبْلَ السَّلَامِ لَمْ يَتَشَهَّدْ
[മുഹമ്മദ് ബിൻ യഹ്യ അൻ നൈസബൂരി] പറഞ്ഞു; [മുഹമ്മദ് ബിൻ അബ്ദുല്ല അൽ അൻസാരി] പറഞ്ഞു; [ഇബ്നു സിരിൻ] [ഖാലിദ് അൽ ഹദ്‌സ`] [അബു ഖിലാബ] [അബു അൽ മുഹല്ലബ്] [ഇംറാൻ ബിൻ ഹുഷൈൻ] [അശ്അത്ത്] എനിക്ക് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തിട്ടുണ്ട് [നബി സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലം തന്റെ അനുയായികളോടൊപ്പം നമസ്കരിച്ച ശേഷം മറന്നുപോയി, തുടർന്ന് രണ്ട് സുജൂദുകൾ നമസ്കരിച്ചു. അതിനുശേഷം അദ്ദേഹം തസ്യാഹുദും സലാമും നൽകി. അബു ഈസ പറഞ്ഞു; 'ഈ ഹദീസ് ഹസൻ ഗരീബിന്റെ ഡിഗ്രിയിലാണ്. മുഹമ്മദ് ബിൻ സിരിൻ അബു അൽ മുഹല്ലബിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായ ഒരു ഹദീസ് ഉദ്ധരിച്ചു, അദ്ദേഹം അബു ഖിലാബയുടെ അമ്മാവനായിരുന്നു. അതേസമയം, [മുഹമ്മദ്] [ഖാലിദ് അൽ ഹദ്‌സ്‌ദ`] യിൽ നിന്ന് [അബു അൽ മുഹല്ലബ്] യിൽ നിന്നും [അബു അൽ മുഹല്ലബ്] യിൽ നിന്നും ഈ ഹദീസ് ഉദ്ധരിച്ചു, അബു അൽ മുഹല്ലബ് എന്ന പേര് അബ്ദുറഹ്മാൻ ബിൻ അംറു, മുആവിയ ബിൻ അംറു എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. [അബ്ദുൽ വഹാബ് അത്സ് ത്സഖാഫി], [ഹുസൈം] എന്നിവരും [ഖാലിദ് അൽ ഹദ്‌സ്‌ദ`] യിൽ നിന്നും [അബു ഖിലബ] യിൽ നിന്നും ഈ ഹദീസ് പൂർണ്ണ ഉച്ചാരണത്തോടെ നിരവധി ആളുകളും ഉദ്ധരിച്ചു. ഉച്ചതിരിഞ്ഞുള്ള പ്രാർത്ഥനയുടെ മൂന്നാം റക്അത്തിൽ പ്രവാചകൻ സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലം സലാം ചൊല്ലിയത് ഇമ്രാൻ ബിൻ ഹുഷൈന്റെ ഹദീസാണ്. അപ്പോൾ ഹിർബാഖ് എന്നൊരാൾ എഴുന്നേറ്റു. മറവിയുടെ രണ്ട് സുജൂദുകളിലെ തശഹ്‌ഹുദിനെക്കുറിച്ച് പണ്ഡിതന്മാർക്കിടയിൽ അഭിപ്രായവ്യത്യാസമുണ്ടായിരുന്നു. അവരിൽ ചിലർ പറഞ്ഞു: 'രണ്ട് സുജൂദുകളിൽ തശഹ്ഹുദ് ചൊല്ലുകയും പിന്നീട് സലാം പറയുകയും വേണം'. മറ്റുള്ളവർ പറഞ്ഞു: 'ഈ രണ്ട് സുജൂദുകളിലും തശഹ്ഹുദും സലാമും ഇല്ല, അഭിവാദ്യത്തിന് മുമ്പ് സുജൂദ് ചെയ്താൽ അയാൾക്ക് തശഹ്ഹുദ് ചെയ്യേണ്ടതില്ല'. അഹ്മദും ഇസ്ഹാഖും സ്വീകരിച്ച അഭിപ്രായമാണിത്, ഇരുവരും പറഞ്ഞു: 'ഒരാൾ അഭിവാദ്യത്തിന് മുമ്പ് സഹ്‌വിക്ക് വേണ്ടി രണ്ട് സുജൂദ് ചെയ്താൽ അയാൾക്ക് തശഹ്ഹുദ് ചെയ്യേണ്ട ആവശ്യമില്ല'.
Hadith
Imam Tirmidzi : 362
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ الدَّسْتُوَائِيُّ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ عَنْ عِيَاضٍ يَعْنِي ابْنَ هِلَالٍ قَالَ قُلْتُ لِأَبِي سَعِيدٍأَحَدُنَا يُصَلِّي فَلَا يَدْرِي كَيْفَ صَلَّى فَقَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا صَلَّى أَحَدُكُمْ فَلَمْ يَدْرِ كَيْفَ صَلَّى فَلْيَسْجُدْ سَجْدَتَيْنِ وَهُوَ جَالِسٌقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عُثْمَانَ وَابْنِ مَسْعُودٍ وَعَائِشَةَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي سَعِيدٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ مِنْ غَيْرِ هَذَا الْوَجْهِ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ إِذَا شَكَّ أَحَدُكُمْ فِي الْوَاحِدَةِ وَالثِّنْتَيْنِ فَلْيَجْعَلْهُمَا وَاحِدَةً وَإِذَا شَكَّ فِي الثِّنْتَيْنِ وَالثَّلَاثِ فَلْيَجْعَلْهُمَا ثِنْتَيْنِ وَيَسْجُدْ فِي ذَلِكَ سَجْدَتَيْنِ قَبْلَ أَنْ يُسَلِّمَ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَصْحَابِنَا و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ إِذَا شَكَّ فِي صَلَاتِهِ فَلَمْ يَدْرِ كَمْ صَلَّى فَلْيُعِدْ
[അഹ്മദ് ബിൻ മാനി] പറഞ്ഞു; [ഇസ്മാഈൽ ബിൻ ഇബ്രാഹിം] പറഞ്ഞു; [യഹ്യ ബിൻ അബു കഥീർ] (ഇയാദ്ൽ) - അതായത് ഇബ്നു ഹിലാൽ - എന്ന് [ഹിസ്യാം അദ് ദസ്തുവായി] പറഞ്ഞു - അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു; 'ഞാൻ [അബു സഈദ്] ചോദിച്ചു; ഞങ്ങളിൽ ഒരാൾ നമസ്കരിക്കും, പക്ഷേ അയാൾ എത്ര റക്അത്ത് നമസ്കരിച്ചിട്ടുണ്ടെന്ന് അവനറിയില്ലേ?' അപ്പോൾ അദ്ദേഹം മറുപടി പറഞ്ഞു, 'അല്ലാഹുവിന്റെ ദൂതൻ (സ) പറഞ്ഞു; 'നിങ്ങളിൽ ഒരാൾ നമസ്കരിക്കുകയും എത്ര റക്അത്ത് നമസ്കരിച്ചിട്ടുണ്ടെന്ന് അറിയാതിരിക്കുകയും ചെയ്താൽ, അയാൾ ഇരിക്കുമ്പോൾ രണ്ടുതവണ സുജൂദ് ചെയ്യട്ടെ'. അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു; 'ഈ അധ്യായത്തിൽ ഉസ്മാൻ, ഇബ്നു മസ്ഊദ്, 'ഐസ്യ, അബു ഹുറൈറ' എന്നിവരിൽ നിന്നുള്ള ഒരു ചരിത്രവുമുണ്ട്'. അബു ഈസ പറഞ്ഞു; 'അബു സഈദിന്റെ ഈ ഹദീസ് ആധികാരികമാണ്. ഈ ഹദീസ് അബു സഈദിൽ നിന്ന് മറ്റൊരു വിധത്തിലും നിവേദനം ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ഇത് പ്രവാചകൻ ശല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലമിൽ നിന്ന് നിവേദനം ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്; അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു; 'നിങ്ങളിൽ ഒരാൾക്ക് സംശയമുണ്ടെങ്കിൽ ഒന്നോ രണ്ടോ റക്അത്ത് എണ്ണുക, സംശയമുണ്ടെങ്കിൽ രണ്ടോ മൂന്നോ റക്അത്ത് എണ്ണുക, തുടർന്ന് സലാം പറയുന്നതിന് മുമ്പ് രണ്ട് തവണ സുജൂദ് ചെയ്യുക. ഈ ഹദീസ് നമ്മുടെ സുഹൃത്തുക്കൾ പിന്തുടരുന്നു. അതേസമയം, മറ്റ് ചില പണ്ഡിതരുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, ഒരാൾ എത്ര റക്അത്ത് നമസ്കരിച്ചുവെന്ന് അറിയാത്ത വിധം സംശയാസ്പദമായി തോന്നിയാൽ അയാൾ അത് ആവർത്തിക്കണം.'
Hadith
Imam Tirmidzi : 363
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ الشَّيْطَانَ يَأْتِي أَحَدَكُمْ فِي صَلَاتِهِ فَيَلْبِسُ عَلَيْهِ حَتَّى لَا يَدْرِيَ كَمْ صَلَّى فَإِذَا وَجَدَ ذَلِكَ أَحَدُكُمْ فَلْيَسْجُدْ سَجْدَتَيْنِ وَهُوَ جَالِسٌقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
[ഖുതൈബ] പറഞ്ഞു; [ഇബ്നു ശിഹാബ്] (റ) വിൽ നിന്ന് [അബൂസലമ] (റ) വിൽ നിന്ന് [അൽ ലൈത്സ്] ഞങ്ങൾക്ക് ഉദ്ധരിച്ചു; അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: 'റസൂലുല്ലാഹ് സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലം (റ) പറഞ്ഞു: 'തീർച്ചയായും, നിങ്ങളിൽ ഒരാളുടെ അടുത്ത് നിസ്കരിക്കുമ്പോൾ പിശാച് വന്ന്, അയാൾ എത്ര റക്അത്ത് നമസ്കരിച്ചുവെന്ന് അയാൾക്ക് അറിയാത്ത വിധം അയാളെ തടസ്സപ്പെടുത്തുന്നു. അതിനാൽ നിങ്ങളിൽ ഒരാൾക്ക് അത്തരത്തിലുള്ള എന്തെങ്കിലും കണ്ടെത്തിയാൽ, അയാൾ സുജൂദിൽ ആയിരിക്കുമ്പോൾ രണ്ടുതവണ സുജൂദ് ചെയ്യട്ടെ'. അബൂ ഈസ പറഞ്ഞു; 'ഈ ഹദീസ് യഥാർത്ഥമാണ്.'
Hadith
Imam Tirmidzi : 364
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ خَالِدٍ ابْنُ عَثْمَةَ الْبَصْرِيُّ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ قَالَ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَقَ عَنْ مَكْحُولٍ عَنْ كُرَيْبٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ قَالَسَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِذَا سَهَا أَحَدُكُمْ فِي صَلَاتِهِ فَلَمْ يَدْرِ وَاحِدَةً صَلَّى أَوْ ثِنْتَيْنِ فَلْيَبْنِ عَلَى وَاحِدَةٍ فَإِنْ لَمْ يَدْرِ ثِنْتَيْنِ صَلَّى أَوْ ثَلَاثًا فَلْيَبْنِ عَلَى ثِنْتَيْنِ فَإِنْ لَمْ يَدْرِ ثَلَاثًا صَلَّى أَوْ أَرْبَعًا فَلْيَبْنِ عَلَى ثَلَاثٍ وَلْيَسْجُدْ سَجْدَتَيْنِ قَبْلَ أَنْ يُسَلِّمَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ مِنْ غَيْرِ هَذَا الْوَجْهِ رَوَاهُ الزُّهْرِيُّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
[മുഹമ്മദ് ബിൻ ബസ്സിയാർ] പറഞ്ഞു; [മുഹമ്മദ് ബിൻ ഖാലിദ് ബിൻ അത്സ്മ അൽ ബഷ്രി] പറഞ്ഞു; [ഇബ്രാഹിം ബിൻ സഅദ്] പറഞ്ഞു; [അബ്ദുറഹ്മാൻ ബിൻ ഔഫ്] പറഞ്ഞു; [ഇബ്നു അബ്ബാസ്] എഴുതി [മഖുൽ] എഴുതി [മുഹമ്മദ് ബിൻ ഇസ്ഹാഖ്] പറഞ്ഞു; 'നബി (സ) പറയുന്നത് ഞാൻ കേട്ടു; 'നിങ്ങളിൽ ഒരാൾ തന്റെ പ്രാർത്ഥനയിൽ ഏത് റക്അത്താണ് അല്ലെങ്കിൽ രണ്ട് റക്അത്താണ് നിർവഹിച്ചതെന്ന് അറിയാത്തത്ര സംശയാലുവാണെങ്കിൽ, അവൻ ഒരു റക്അത്താണ് എണ്ണേണ്ടത്. അവൻ ചെയ്ത രണ്ടോ മൂന്നോ റക്അത്താണ് അയാൾക്ക് അറിയില്ലെങ്കിൽ, അവൻ രണ്ട് റക്അത്താണ് എണ്ണേണ്ടത്. അവൻ ചെയ്ത മൂന്നോ നാലോ റക്അത്താണ് അയാൾക്ക് അറിയില്ലെങ്കിൽ, അവൻ മൂന്ന് റക്അത്താണ് എണ്ണേണ്ടത്. അതിനുശേഷം, സലാം പറയുന്നതിന് മുമ്പ് രണ്ടുതവണ സുജൂദ് ചെയ്യുക. അബൂ ഈസ പറഞ്ഞു; 'ഈ ഹദീസ് ഹസൻ ഗരീബ് ആധികാരികമാണ്. ഈ ഹദീസ് അബ്ദുറഹ്മാൻ ബിൻ ഔഫിൽ നിന്ന് മറ്റൊരു വിധത്തിലും ഉദ്ധരിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. [അസ് സുഹ്‌രി] അത് [ഉബൈദുള്ള ബിൻ അബ്ദുല്ല ബിൻ ഉത്ബ] ൽ നിന്ന് [അബ്ദുറഹ്മാൻ ബിൻ ഔഫിൽ] നിന്ന് നബി സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലമിൽ നിന്ന് വിവരിച്ചു.
Hadith
Imam Tirmidzi : 365
حَدَّثَنَا الْأَنْصَارِيُّ حَدَّثَنَا مَعْنٌ حَدَّثَنَا مَالِكٌ عَنْ أَيُّوبَ بْنِ أَبِي تَمِيمَةَ وَهُوَ أَيُّوبُ السَّخْتِيَانِيُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ انْصَرَفَ مِنْ اثْنَتَيْنِ فَقَالَ لَهُ ذُو الْيَدَيْنِ أَقُصِرَتْ الصَّلَاةُ أَمْ نَسِيتَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَصَدَقَ ذُو الْيَدَيْنِ فَقَالَ النَّاسُ نَعَمْ فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَصَلَّى اثْنَتَيْنِ أُخْرَيَيْنِ ثُمَّ سَلَّمَ ثُمَّ كَبَّرَ فَسَجَدَ مِثْلَ سُجُودِهِ أَوْ أَطْوَلَ ثُمَّ كَبَّرَ فَرَفَعَ ثُمَّ سَجَدَ مِثْلَ سُجُودِهِ أَوْ أَطْوَلَقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ وَابْنِ عُمَرَ وَذِي الْيَدَيْنِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَاخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي هَذَا الْحَدِيثِ فَقَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْكُوفَةِ إِذَا تَكَلَّمَ فِي الصَّلَاةِ نَاسِيًا أَوْ جَاهِلًا أَوْ مَا كَانَ فَإِنَّهُ يُعِيدُ الصَّلَاةَ وَاعْتَلُّوا بِأَنَّ هَذَا الْحَدِيثَ كَانَ قَبْلَ تَحْرِيمِ الْكَلَامِ فِي الصَّلَاةِ قَالَ وَأَمَّا الشَّافِعِيُّ فَرَأَى هَذَا حَدِيثًا صَحِيحًا فَقَالَ بِهِ و قَالَ هَذَا أَصَحُّ مِنْ الْحَدِيثِ الَّذِي رُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الصَّائِمِ إِذَا أَكَلَ نَاسِيًا فَإِنَّهُ لَا يَقْضِي وَإِنَّمَا هُوَ رِزْقٌ رَزَقَهُ اللَّهُ قَالَ الشَّافِعِيُّ وَفَرَّقَ هَؤُلَاءِ بَيْنَ الْعَمْدِ وَالنِّسْيَانِ فِي أَكْلِ الصَّائِمِ بِحَدِيثِ أَبِي هُرَيْرَةَ و قَالَ أَحْمَدُ فِي حَدِيثِ أَبِي هُرَيْرَةَ إِنْ تَكَلَّمَ الْإِمَامُ فِي شَيْءٍ مِنْ صَلَاتِهِ وَهُوَ يَرَى أَنَّهُ قَدْ أَكْمَلَهَا ثُمَّ عَلِمَ أَنَّهُ لَمْ يُكْمِلْهَا يُتِمُّ صَلَاتَهُ وَمَنْ تَكَلَّمَ خَلْفَ الْإِمَامِ وَهُوَ يَعْلَمُ أَنَّ عَلَيْهِ بَقِيَّةً مِنْ الصَّلَاةِ فَعَلَيْهِ أَنْ يَسْتَقْبِلَهَا وَاحْتَجَّ بِأَنَّ الْفَرَائِضَ كَانَتْ تُزَادُ وَتُنْقَصُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَإِنَّمَا تَكَلَّمَ ذُو الْيَدَيْنِ وَهُوَ عَلَى يَقِينٍ مِنْ صَلَاتِهِ أَنَّهَا تَمَّتْ وَلَيْسَ هَكَذَا الْيَوْمَ لَيْسَ لِأَحَدٍ أَنْ يَتَكَلَّمَ عَلَى مَعْنَى مَا تَكَلَّمَ ذُو الْيَدَيْنِ لِأَنَّ الْفَرَائِضَ الْيَوْمَ لَا يُزَادُ فِيهَا وَلَا يُنْقَصُ قَالَ أَحْمَدُ نَحْوًا مِنْ هَذَا الْكَلَامِ و قَالَ إِسْحَقُ نَحْوَ قَوْلِ أَحْمَدَ فِي هَذَا الْبَابِ
[അൽ അൻഷാർ] പറഞ്ഞു; [മാൻ] പറഞ്ഞു; [അയ്യുബ്നു അബു തമീമ] യിൽ നിന്ന് - അതായത് അയ്യൂബ്നു അസ്സഖ്തിയാനി - [മുഹമ്മദ് ബിൻ സിരിൻ] യിൽ നിന്ന് - [അബു ഹുറൈറ] യിൽ നിന്ന് - [മാലിക്] പറഞ്ഞു. നബി (സ) രണ്ട് റക്അത്ത് നിർവഹിച്ച ശേഷം വഫാത്തായി - പോയി. അപ്പോൾ ദുൽ യദൈനി അദ്ദേഹത്തോട് ചോദിച്ചു, 'അല്ലാഹുവിന്റെ ദൂതരേ, നിങ്ങൾ പ്രാർത്ഥന സംഗ്രഹിച്ചോ അതോ മറന്നുപോയോ?' റസൂലുല്ലാഹി (സ) അപ്പോൾ ചോദിച്ചു; 'ദുൽ യദൈനി പറഞ്ഞത് സത്യമാണോ?' ആളുകൾ മറുപടി പറഞ്ഞു, 'അത് ശരിയാണ്', അപ്പോൾ റസൂലുല്ലാഹി (സ) എഴുന്നേറ്റു നിന്ന് രണ്ട് റക്അത്ത് നമസ്കരിച്ചു, തുടർന്ന് ഹലോ പറഞ്ഞു. അതിനുശേഷം അദ്ദേഹം തക്ബീർ ചൊല്ലി, മുമ്പ് സുജൂദ് ചെയ്തതുപോലെയോ അതിലധികമോ കൂടുതൽ സമയം സുജൂദ് ചെയ്തു, തുടർന്ന് തക്ബീർ എടുത്ത് തല ഉയർത്തി. അതിനുശേഷം അദ്ദേഹം മുമ്പ് അല്ലെങ്കിൽ അതിലും കൂടുതൽ കാലം സുജൂദ് ചെയ്തതുപോലെ സുജൂദ് ചെയ്തു.' അബൂ ഈസ പറഞ്ഞു; 'ഈ അധ്യായത്തിൽ ഇമ്രാൻ ബിൻ ഹുഷൈൻ, ഇബ്നു ഉമർ, ദുൽ യദൈനി എന്നിവരിൽ നിന്നുള്ള ഒരു ചരിത്രവുമുണ്ട്'. അബൂ ഈസ പറഞ്ഞു; 'അബൂ ഹുറൈറയുടെ ഈ ഹദീസ് ആധികാരികമാണ്. ഈ ഹദീസിനെക്കുറിച്ച് പണ്ഡിതന്മാർ വിയോജിച്ചു, കൂഫയിലെ ചില നിവാസികൾ പറഞ്ഞു; 'ആരെങ്കിലും മറന്നുപോയതുകൊണ്ടോ, മണ്ടനായതുകൊണ്ടോ അല്ലെങ്കിൽ മറ്റെന്തെങ്കിലുമോ പ്രാർത്ഥനയ്ക്കിടെ സംസാരിക്കുകയാണെങ്കിൽ, അവൻ തന്റെ പ്രാർത്ഥന ആവർത്തിക്കട്ടെ. പ്രാർത്ഥനയിൽ സംസാരിക്കുന്നത് നിഷിദ്ധമാണെന്ന് ഈ ഹദീസ് മുമ്പ് വന്നതാണെന്ന് അവർ വാദിക്കുന്നു. ഇമാം സാഫി ഈ ഹദീസിനെ ആധികാരികമായി കണക്കാക്കുന്നു, അദ്ദേഹം ഈ ഹദീസിനെ പാലിക്കുന്നു. ഇമാം സാഫി വീണ്ടും പറഞ്ഞു, 'നോമ്പെടുക്കുന്ന ആളുകളെക്കുറിച്ച് പ്രവാചകൻ (സ) നിവേദനം ചെയ്ത ഹദീസിനേക്കാൾ ഈ ഹദീസ് കൂടുതൽ ആധികാരികമാണ്; മറന്നുപോയതിനാൽ അവൻ ഭക്ഷണം കഴിച്ചാൽ, അതിന് നഷ്ടപരിഹാരം നൽകേണ്ടതില്ല, കാരണം അത് അല്ലാഹു അദ്ദേഹത്തിന് നൽകിയ അനുഗ്രഹമാണ്'. ശാഫിഈ പറഞ്ഞു, 'നോമ്പെടുക്കുന്നവർക്ക്, അബൂ ഹുറൈറയുടെ ഹദീസിനെ അടിസ്ഥാനമാക്കി, മനഃപൂർവ്വം ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നവരെയും കഴിക്കാത്തവരെയും വേർതിരിക്കുന്നു'. അബൂ ഹുറൈറയുടെ ഈ ഹദീസിനെ വ്യാഖ്യാനിക്കുമ്പോൾ ഇമാം അഹ്മദ് പറഞ്ഞു: 'ഒരു ഇമാം തന്റെ പ്രാർത്ഥനയിൽ നിന്ന് എന്തെങ്കിലും സംസാരിക്കുകയും അത് താൻ പൂർണ്ണമാക്കിയിട്ടുണ്ടെന്ന് ഉറപ്പുണ്ടെങ്കിൽ, അത് താൻ പൂർണ്ണമാക്കിയിട്ടില്ലെന്ന് മനസ്സിലാക്കുകയും - മനസ്സിലാക്കുകയും ചെയ്താൽ, അവൻ തന്റെ പ്രാർത്ഥന പൂർത്തിയാക്കണം. താൻ ചെയ്യാത്ത ഒരു പ്രാർത്ഥന ഇനിയും ബാക്കിയുണ്ടെന്ന് അറിയുമ്പോൾ ഇമാമിന്റെ പിന്നിൽ സംസാരിക്കുന്നവൻ അത് ആവർത്തിക്കണം. പ്രവാചകൻ (സ) യുടെ കാലത്ത് നിർബന്ധിത ആരാധന ചിലപ്പോൾ അധികമായും ചിലപ്പോൾ കുറവായും സംഭവിച്ചുവെന്ന് ഇമാം അഹ്മദ് വാദിച്ചു. തന്റെ പ്രാർത്ഥന പൂർണ്ണമാണെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് ഉറപ്പുണ്ടായിരുന്നതിനാൽ ദുൽ യദൈനി സംസാരിച്ചു, ഇത് ഇന്നത്തെ പോലെയല്ല. ദുൽ യദൈനി പറഞ്ഞ അതേ അർത്ഥത്തിൽ ഒരാൾ സംസാരിക്കരുത്, കാരണം ഇന്നത്തെ നിർബന്ധിത ആരാധന കൂട്ടിച്ചേർക്കാനോ കുറയ്ക്കാനോ കഴിയില്ല'. ഈ അധ്യായത്തിൽ ഇമാം അഹ്മദ് പറഞ്ഞതുപോലെ ഇഷാഖ് പറഞ്ഞു.
Hadith
Imam Tirmidzi : 366
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ يَزِيدَ أَبِي مَسْلَمَةَ قَالَ قُلْتُ لِأَنَسِ بْنِ مَالِكٍأَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي فِي نَعْلَيْهِ قَالَ نَعَمْقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي حَبِيبَةَ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَعَمْرِو بْنِ حُرَيْثٍ وَشَدَّادِ بْنِ أَوْسٍ وَأَوْسٍ الثَّقَفِيِّ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَعَطَاءٍ رَجُلٍ مِنْ بَنِي شَيْبَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَنَسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ
അലി ബിൻ ഹുജ്ർ (റ) പറഞ്ഞു; ഇസ്മാഈൽ ബിൻ ഇബ്രാഹിം (സഈദ് ബിൻ യാസിദ് അബു സലമ) പറഞ്ഞു എന്ന് ഞങ്ങൾക്ക് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്; ഞാൻ (അനസ് ബിൻ മാലിക്കിനോട്) ചോദിച്ചു, 'റസൂലുല്ലാഹി സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലം രണ്ട് ചെരിപ്പുകൾ ധരിച്ച് എപ്പോഴെങ്കിലും നമസ്കരിച്ചിട്ടുണ്ടോ?' അദ്ദേഹം മറുപടി പറഞ്ഞു, 'അതെ'. അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു; 'ഈ അധ്യായത്തിൽ അബ്ദുല്ലാഹ് ബിൻ മസ്ഊദ്, അബ്ദുല്ലാഹ് ബിൻ അബു ഹബീബ, അബ്ദുല്ലാഹ് ബിൻ അംറു, അംറു എന്നിവരുടെ നിവേദനങ്ങളും ഉണ്ട്'. അബു ഈസ പറഞ്ഞു; 'അനസിൽ നിന്നുള്ള ഈ ഹദീസ് ഹസനാണ്. ഈ ഹദീസ് പണ്ഡിതന്മാർ പ്രായോഗികമാക്കുന്നു.
Hadith
Imam Tirmidzi : 367
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى قَالَا حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَقْنُتُ فِي صَلَاةِ الصُّبْحِ وَالْمَغْرِبِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَأَنَسٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَخُفَافِ بْنِ أَيْمَاءَ بْنِ رَحْضَةَ الْغِفَارِيِّ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ الْبَرَاءِ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَاخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي الْقُنُوتِ فِي صَلَاةِ الْفَجْرِ فَرَأَى بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَغَيْرِهِمْ الْقُنُوتَ فِي صَلَاةِ الْفَجْرِ وَهُوَ قَوْلُ مَالِكٍ وَالشَّافِعِيِّ و قَالَ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ لَا يُقْنَتُ فِي الْفَجْرِ إِلَّا عِنْدَ نَازِلَةٍ تَنْزِلُ بِالْمُسْلِمِينَ فَإِذَا نَزَلَتْ نَازِلَةٌ فَلِلْإِمَامِ أَنْ يَدْعُوَ لِجُيُوشِ الْمُسْلِمِينَ
[ഖുതൈബ], [മുഹമ്മദ് ബിൻ അൽ മുത്സന്ന] എന്നിവർ പറഞ്ഞതായി ഞങ്ങൾക്ക് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്; [ഗുന്ദർ മുഹമ്മദ് ബിൻ ജാഫർ] [സിയുബ]യിൽ നിന്ന് [അംറു ബിൻ മുർറ] [അബ്ദുറഹ്മാൻ ബിൻ അബു ലൈല] [അൽ ബറാഅ് ബിൻ അസീബ്] പറഞ്ഞു; 'പ്രവാചകൻ സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലം രാവിലെയും വൈകുന്നേരവും നമസ്കാരത്തിൽ ഖുനൂത്ത് നിർവഹിച്ചു'. അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു; 'ഈ അധ്യായത്തിൽ അലി, അനസ്, അബു ഹുറൈറ, ഇബ്നു അബ്ബാസ്, ഖഫാഫ് ബിൻ ഐമ ബിൻ റഹ്ദല അൽ ഗിഫാരി എന്നിവരുടെ ഹദീസുകളും ഉണ്ട്'. അബു ഈസ പറഞ്ഞു; 'അൽ ബറാ ഹദീസ്' ഹസൻ ആധികാരികമാണ്. പ്രഭാത നമസ്കാരത്തിലെ ഖുനൂത് സംബന്ധിച്ച് പണ്ഡിതന്മാർ വിയോജിപ്പുണ്ട്, പ്രവാചകൻ സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലമിന്റെ സഹചാരികളിൽ നിന്നുള്ള ചില പണ്ഡിതന്മാരും മറ്റു ചിലർ പ്രഭാത നമസ്കാരത്തിൽ ഖുനൂത് അനുവദിക്കുന്നു. ഇമാം മാലിക്കും സിയാഫിയും ഈ അഭിപ്രായം സ്വീകരിച്ചു. ഇമാം അഹ്മദും ഇസ്ഹാഖും പറഞ്ഞപ്പോൾ; 'മുസ്ലീങ്ങൾക്ക് അപകടമുണ്ടാകുമ്പോൾ ഒഴികെ പ്രഭാത നമസ്കാര സമയത്ത് ഖുനൂത്ത് നിസ്കരിക്കാൻ അനുവാദമില്ല. മുസ്ലീങ്ങൾക്ക് ഒരു ദുരന്തം സംഭവിച്ചാൽ, ഇമാം മുസ്ലീം സൈന്യത്തിനുവേണ്ടി പ്രാർത്ഥിക്കണം.'
Hadith
Imam Tirmidzi : 368
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ عَنْ أَبِي مَالِكٍ الْأَشْجَعِيِّ قَالَ قُلْتُ لِأَبِييَا أَبَةِ إِنَّكَ قَدْ صَلَّيْتَ خَلْفَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبِي بَكْرٍ وَعُمَرَ وَعُثْمَانَ وَعَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ هَا هُنَا بِالْكُوفَةِ نَحْوًا مِنْ خَمْسِ سِنِينَ أَكَانُوا يَقْنُتُونَ قَالَ أَيْ بُنَيَّ مُحْدَثٌقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَيْهِ عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ و قَالَ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ إِنْ قَنَتَ فِي الْفَجْرِ فَحَسَنٌ وَإِنْ لَمْ يَقْنُتْ فَحَسَنٌ وَاخْتَارَ أَنْ لَا يَقْنُتَ وَلَمْ يَرَ ابْنُ الْمُبَارَكِ الْقُنُوتَ فِي الْفَجْرِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَأَبُو مَالِكٍ الْأَشْجَعِيُّ اسْمُهُ سَعْدُ بْنُ طَارِقِ بْنِ أَشْيَمَ حَدَّثَنَا صَالِحُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ أَبِي مَالِكٍ الْأَشْجَعِيِّ بِهَذَا الْإِسْنَادِ نَحْوَهُ بِمَعْنَاهُ
[അഹ്മദ് ബിൻ മാനി'] പറഞ്ഞതായി ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്; [യാസിദ് ബിൻ ഹാറൂൻ] [അബു ഖിലാബ അൽ അസിജാഇ] യിൽ നിന്ന് ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്; 'ഞാൻ ഒരിക്കൽ [എന്റെ പിതാവിനോട്] ചോദിച്ചു, 'ഓ പിതാവേ, നിങ്ങൾ റസൂലുല്ലാഹി സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലം, അബൂബക്കർ, ഉമർ, ഉഥ്മാൻ, അലി എന്നിവരുടെ പിന്നിൽ അഞ്ച് വർഷത്തോളം കൂഫയിൽ നമസ്കരിച്ചിട്ടുണ്ട്, അപ്പോൾ അവർ ഖുനൂത്ത് വായിച്ചോ?' അദ്ദേഹം മറുപടി പറഞ്ഞു, 'ഓ എന്റെ മകനേ, അതൊരു പുതിയ കാര്യമാണ്'. അബു ഈസ പറഞ്ഞു; 'ഈ ഹദീസ് ഹസൻ ആധികാരികമാണ്. ഈ ഹദീസ് നിരവധി പണ്ഡിതന്മാർ പരിശീലിക്കുന്നുണ്ട്. സുഫ്യാൻ അത്സ് സൗരി പറഞ്ഞു; 'ആരെങ്കിലും പ്രഭാത നമസ്കാരത്തിൽ ഖുനൂത്ത് ചെയ്താൽ അത് നല്ലതാണ്, ഇല്ലെങ്കിൽ അത് നല്ലതാണ്'. സുഫ്യാൻ അത്സ് സൗരി ഖുനൂത്ത് ചെയ്യാതിരിക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. അതുപോലെ, ഇബ്നു അൽ മുബാറക് പ്രഭാത നമസ്കാരത്തിൽ ഖുനൂത്ത് ചെയ്തില്ല. അബു ഈസ പറഞ്ഞു; 'അബു മാലിക് അൽ അസിജാഇയുടെ പേര് സഅദ് ബിൻ താരിഖ് ബിൻ അസിയാം എന്നാണ്. [സാലിഹ് ബിൻ അബ്ദുല്ല] പറഞ്ഞു; [അബു മാലിക് അൽ അസിജാഇ] യിൽ നിന്ന് [അബു അവാന] ഈ സനദിനൊപ്പം ഈ ഹദീസിന്റെ അർത്ഥം ഞങ്ങൾക്ക് പറഞ്ഞുതന്നിട്ടുണ്ട്'.
Hadith
Imam Tirmidzi : 369
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا رِفَاعَةُ بْنُ يَحْيَى بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ رِفَاعَةَ بْنِ رَافِعٍ الزُّرَقِيُّ عَنْ عَمِّ أَبِيهِ مُعَاذِ بْنِ رِفَاعَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَصَلَّيْتُ خَلْفَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَعَطَسْتُ فَقُلْتُ الْحَمْدُ لِلَّهِ حَمْدًا كَثِيرًا طَيِّبًا مُبَارَكًا فِيهِ مُبَارَكًا عَلَيْهِ كَمَا يُحِبُّ رَبُّنَا وَيَرْضَى فَلَمَّا صَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ انْصَرَفَ فَقَالَ مَنْ الْمُتَكَلِّمُ فِي الصَّلَاةِ فَلَمْ يَتَكَلَّمْ أَحَدٌ ثُمَّ قَالَهَا الثَّانِيَةَ مَنْ الْمُتَكَلِّمُ فِي الصَّلَاةِ فَلَمْ يَتَكَلَّمْ أَحَدٌ ثُمَّ قَالَهَا الثَّالِثَةَ مَنْ الْمُتَكَلِّمُ فِي الصَّلَاةِ فَقَالَ رِفَاعَةُ بْنُ رَافِعٍ ابْنُ عَفْرَاءَ أَنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ كَيْفَ قُلْتَ قَالَ قُلْتُ الْحَمْدُ لِلَّهِ حَمْدًا كَثِيرًا طَيِّبًا مُبَارَكًا فِيهِ مُبَارَكًا عَلَيْهِ كَمَا يُحِبُّ رَبُّنَا وَيَرْضَى فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَقَدْ ابْتَدَرَهَا بِضْعَةٌ وَثَلَاثُونَ مَلَكًا أَيُّهُمْ يَصْعَدُ بِهَاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَنَسٍ وَوَائِلِ بْنِ حُجْرٍ وَعَامِرِ بْنِ رَبِيعَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ رِفَاعَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ وَكَأَنَّ هَذَا الْحَدِيثَ عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنَّهُ فِي التَّطَوُّعِ لِأَنَّ غَيْرَ وَاحِدٍ مِنْ التَّابِعِينَ قَالُوا إِذَا عَطَسَ الرَّجُلُ فِي الصَّلَاةِ الْمَكْتُوبَةِ إِنَّمَا يَحْمَدُ اللَّهَ فِي نَفْسِهِ وَلَمْ يُوَسِّعُوا فِي أَكْثَرَ مِنْ ذَلِكَ
[ഖുതൈബ] പറഞ്ഞു എന്ന് ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞു; [റിഫാഅ ബിൻ യഹ്യ ബിൻ അബ്ദുല്ല ബിൻ റിഫാഅ അസ് സുറാഖി] തന്റെ പിതാവിന്റെ അമ്മാവൻ [മുആദ്സ് ബിൻ റിഫാഅ] യിൽ നിന്ന് [അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിതാവിൽ നിന്ന്] അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: 'ഞാൻ ഒരിക്കൽ റസൂലുല്ലാഹി സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലമിന്റെ പിന്നിൽ നിന്ന് പ്രാർത്ഥിച്ചു, അപ്പോൾ ഞാൻ തുമ്മി പറഞ്ഞു, 'അൽഹംദുലിലാഹി ഹംദാൻ കത്സിറാൻ തയ്യിബാൻ മുബാറകൻ ഫീഹി, മുബാറകൻ 'അലൈഹി കമ യുഹിബ്ബു റബ്ബുന വ യാർദ്ല - ധാരാളം സ്തുതികളോടെ അല്ലാഹുവിന് സ്തുതി, നല്ലത്, അതിൽ അനുഗ്രഹിക്കപ്പെട്ടതും അതിൽ അനുഗ്രഹിക്കപ്പെട്ടതും, നമ്മുടെ റബ്ബ് തൃപ്തിപ്പെട്ടതുപോലെ, റിദ്‌ല-'. അങ്ങനെ റസൂലുല്ലാഹി സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലം പ്രാർത്ഥന പൂർത്തിയാക്കിയപ്പോൾ, അദ്ദേഹം ഞങ്ങളുടെ നേരെ തിരിഞ്ഞു പറഞ്ഞു: 'ആരാണ് പ്രാർത്ഥന സമയങ്ങൾ സംസാരിക്കുന്നത്?' ആരും ഉത്തരം നൽകിയില്ല, തുടർന്ന് അദ്ദേഹം വീണ്ടും ചോദിച്ചു; 'ആരാണ് പ്രാർത്ഥനയിൽ സംസാരിക്കുന്നത്?' ആരും ഉത്തരം നൽകിയില്ല, തുടർന്ന് അദ്ദേഹം മൂന്നാം തവണ ചോദിച്ചു; 'ആരാണ് പ്രാർത്ഥനാ സമയങ്ങൾ പറയുന്നത്?' അപ്പോൾ രിഫാഅ ബിൻ റാഫി ബിൻ അഫ്ര' മറുപടി പറഞ്ഞു, 'ഞാൻ അല്ലാഹുവിന്റെ ദൂതരേ,' അദ്ദേഹം ചോദിച്ചു; 'താങ്കൾ ഇപ്പോൾ എന്താണ് പറഞ്ഞത്?' അപ്പോൾ രിഫാഅ മറുപടി പറഞ്ഞു, 'ഞാൻ പറയുന്നു; അൽഹംദുലിലാഹി ഹംദാൻ കത്സിറാൻ തയ്യിബാൻ മുബാറക്കൻ ഫീഹി, മുബാറക്കൻ 'അലൈഹി കാമ യുഹിബ്ബു റബ്ബുന വ യാർദ്ല - എല്ലാ സ്തുതിയും അല്ലാഹുവിന് ധാരാളം സ്തുതികളോടെ, നല്ലത്, അതിൽ അനുഗ്രഹിക്കപ്പെട്ടതും അതിൽ അനുഗ്രഹിക്കപ്പെട്ടതും, നമ്മുടെ റബ്ബ് തൃപ്തിപ്പെടുകയും തൃപ്തിപ്പെടുകയും ചെയ്തതുപോലെ-'. അപ്പോൾ പ്രവാചകൻ സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലം പറഞ്ഞു; 'എന്റെ ആത്മാവ് ആരുടെ കൈകളിലാണോ അവൻ തന്നെ സത്യം, ഈ വാചകം കൊണ്ടുവരാൻ മുപ്പത് മലക്കുകൾ പരസ്പരം പോരടിക്കുന്നുണ്ട്'.
Hadith
Imam Tirmidzi : 370
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ أَخْبَرَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ أَبِي خَالِدٍ عَنْ الْحَارِثِ بْنِ شُبَيْلٍ عَنْ أَبِي عَمْرٍو الشَّيْبَانِيِّ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ قَالَكُنَّا نَتَكَلَّمُ خَلْفَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الصَّلَاةِ يُكَلِّمُ الرَّجُلُ مِنَّا صَاحِبَهُ إِلَى جَنْبِهِ حَتَّى نَزَلَتْ{ وَقُومُوا لِلَّهِ قَانِتِينَ }فَأُمِرْنَا بِالسُّكُوتِ وَنُهِينَا عَنْ الْكَلَامِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ مَسْعُودٍ وَمُعَاوِيَةَ بْنِ الْحَكَمِ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَيْهِ عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ قَالُوا إِذَا تَكَلَّمَ الرَّجُلُ عَامِدًا فِي الصَّلَاةِ أَوْ نَاسِيًا أَعَادَ الصَّلَاةَ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَأَهْلِ الْكُوفَةِ و قَالَ بَعْضُهُمْ إِذَا تَكَلَّمَ عَامِدًا فِي الصَّلَاةِ أَعَادَ الصَّلَاةَ وَإِنْ كَانَ نَاسِيًا أَوْ جَاهِلًا أَجْزَأَهُ وَبِهِ يَقُولُ الشَّافِعِيُّ
[അഹ്മദ് ബിൻ മാനി'] പറഞ്ഞതായി ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞു; [ഹുസൈം] പറഞ്ഞതായി ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞു; [അൽ ഹാരിത് ബിൻ സുബൈൽ] [അബു അംറു അസി സൈബാനി] [സൈദ് ബിൻ അർഖാം] പറഞ്ഞതായി [ഇസ്മാഈൽ ബിൻ അബു ഖാലിദ്] ഞങ്ങളെ അറിയിച്ചു; അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: 'നമസ്കരിക്കുമ്പോൾ ഞങ്ങൾ റസൂലുല്ലാഹി സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലമിന്റെ പിന്നിൽ സംസാരിച്ചു. ഞങ്ങളിൽ ഒരാൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ അരികിലുണ്ടായിരുന്ന ഒരു സുഹൃത്തിനോട് സംസാരിച്ചു, ഒടുവിൽ വാക്യം ഇറങ്ങുന്നതുവരെ; -നിങ്ങളുടെ പ്രാർത്ഥനയിൽ വിനയത്തോടെ അല്ലാഹുവിനുവേണ്ടി നിലകൊള്ളുക'-. തുടർന്ന് ഞങ്ങളോട് നിശബ്ദരായിരിക്കാൻ കൽപ്പിക്കുകയും -നമസ്കാരത്തിൽ - സംസാരിക്കുന്നത് വിലക്കുകയും ചെയ്തു. അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു; 'ഈ അധ്യായത്തിൽ ഇബ്നു മസ്ഊദിൽ നിന്നും മുആവിയ ബിൻ അൽ ഹകമിൽ നിന്നും ഒരു ചരിത്രമുണ്ട്'. അബു ഈസ പറഞ്ഞു; 'സൈദ് ബിൻ അർഖാമിന്റെ ഹദീസ് ഹസനാണ്. പല പണ്ഡിതന്മാരും ഈ ഹദീസ് പ്രയോഗിക്കുന്നു, അവർ പറയുന്നു, 'ആരെങ്കിലും പ്രാർത്ഥനയ്ക്കിടെ മനഃപൂർവ്വം സംസാരിച്ചാലോ അല്ലെങ്കിൽ മറന്നുപോയതുകൊണ്ടോ, അവൻ തന്റെ പ്രാർത്ഥന ആവർത്തിക്കണം'. ഈ അഭിപ്രായം സുഫ്യാൻ അത്സ് തൗരി, ബിൻ അൽ മുബാറക്, കൂഫ നിവാസികൾ എന്നിവർ സ്വീകരിച്ചു. അവരിൽ ചിലർ പറഞ്ഞു, "ആരെങ്കിലും പ്രാർത്ഥനയ്ക്കിടെ മനഃപൂർവ്വം സംസാരിച്ചാൽ, അവൻ തന്റെ പ്രാർത്ഥന ആവർത്തിക്കണം. എന്നാൽ അവൻ മറവികൊണ്ടോ അജ്ഞതകൊണ്ടോ സംസാരിച്ചാൽ, അവന്റെ പ്രാർത്ഥന മതി - അത് ആവർത്തിക്കേണ്ട ആവശ്യമില്ല." ഈ അഭിപ്രായം ഇമാം ഷാഫിഇ സ്വീകരിച്ചു.
Hadith
Imam Tirmidzi : 371
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ الْمُغِيرَةِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ رَبِيعَةَ عَنْ أَسْمَاءَ بْنِ الْحَكَمِ الْفَزَارِيِّ قَال سَمِعْتُ عَلِيًّا يَقُولُإِنِّي كُنْتُ رَجُلًا إِذَا سَمِعْتُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَدِيثًا نَفَعَنِي اللَّهُ مِنْهُ بِمَا شَاءَ أَنْ يَنْفَعَنِي بِهِ وَإِذَا حَدَّثَنِي رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِهِ اسْتَحْلَفْتُهُ فَإِذَا حَلَفَ لِي صَدَّقْتُهُ وَإِنَّهُ حَدَّثَنِي أَبُو بَكْرٍ وَصَدَقَ أَبُو بَكْرٍ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَا مِنْ رَجُلٍ يُذْنِبُ ذَنْبًا ثُمَّ يَقُومُ فَيَتَطَهَّرُ ثُمَّ يُصَلِّي ثُمَّ يَسْتَغْفِرُ اللَّهَ إِلَّا غَفَرَ اللَّهُ لَهُ ثُمَّ قَرَأَ هَذِهِ الْآيَةَ{ وَالَّذِينَ إِذَا فَعَلُوا فَاحِشَةً أَوْ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ ذَكَرُوا اللَّهَ فَاسْتَغْفَرُوا لِذُنُوبِهِمْ }إِلَى آخِرِ الْآيَةِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ مَسْعُودٍ وَأَبِي الدَّرْدَاءِ وَأَنَسٍ وَأَبِي أُمَامَةَ وَمُعَاذٍ وَوَاثِلَةَ وَأَبِي الْيَسَرِ وَاسْمُهُ كَعْبُ بْنُ عَمْرٍو قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَلِيٍّ حَدِيثٌ حَسَنٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ هَذَا الْوَجْهِ مِنْ حَدِيثِ عُثْمَانَ بْنِ الْمُغِيرَةِ وَرَوَى عَنْهُ شُعْبَةُ وَغَيْرُ وَاحِدٍ فَرَفَعُوهُ مِثْلَ حَدِيثِ أَبِي عَوَانَةَ وَرَوَاهُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَمِسْعَرٌ فَأَوْقَفَاهُ وَلَمْ يَرْفَعَاهُ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ مِسْعَرٍ هَذَا الْحَدِيثُ مَرْفُوعًا أَيْضًا وَلَا نَعْرِفُ لِأَسْمَاءَ بْنِ الْحَكَمِ حَدِيثًا مَرْفُوعًا إِلَّا هَذَا
[ഖുതൈബ] പറഞ്ഞു; [ഉഥ്മാൻ ബിൻ അൽ മുഗീറ]യിൽ നിന്ന് [അലി ബിൻ റബീഅ]യിൽ നിന്ന് [അസ്മാഅ് ബിൻ അൽ ഹകം അൽ ഫസാരി]യിൽ നിന്ന് [അബു അവാന] പറഞ്ഞു; 'ഞാൻ [അലി] പറയുന്നത് കേട്ടു; 'തീർച്ചയായും, ഞാൻ റസൂലുല്ലാഹി ശല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലമിൽ നിന്ന് ഹദീസ് കേട്ടാൽ, അല്ലാഹു എനിക്ക് ആനുകൂല്യങ്ങൾ നൽകും, അല്ലാഹുവിന്റെ ഇഷ്ടപ്രകാരം എനിക്ക് ആനുകൂല്യങ്ങൾ നൽകും. അല്ലാഹുവിന്റെ ദൂതന്റെ സഹചാരികളിൽ ഒരാൾ എനിക്ക് ഒരു ഹദീസ് പറഞ്ഞാൽ, ഞാൻ അവനോട് സത്യം ചെയ്യാൻ ആവശ്യപ്പെടുന്നു, അവൻ സത്യം ചെയ്തിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ ഞാൻ അവനെ വിശ്വസിക്കുന്നു. [അബൂബക്കർ] - അദ്ദേഹം ഒരു സത്യസന്ധനായ മനുഷ്യനായിരുന്നു - ഒരിക്കൽ എന്നോട് പറഞ്ഞു, അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു; 'റസൂലുല്ലാഹി സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലം പറയുന്നത് ഞാൻ കേട്ടു; 'ഒരു മനുഷ്യൻ പാപം ചെയ്യുകയും പിന്നീട് ശുദ്ധീകരിക്കപ്പെടുകയും പ്രാർത്ഥിക്കുകയും ചെയ്യുന്നില്ല, അല്ലാഹു തീർച്ചയായും അവന് പൊറുത്തുകൊടുക്കുന്നില്ലെങ്കിൽ അവൻ അല്ലാഹുവിനോട് പാപമോചനം തേടുന്നു'. തുടർന്ന് അദ്ദേഹം ഈ വാക്യം വായിച്ചു; -കൂടാതെ - ഹീനമായ പ്രവൃത്തികൾ ചെയ്യുകയോ സ്വയം ദ്രോഹിക്കുകയോ ചെയ്യുമ്പോൾ, അല്ലാഹുവിനെ ഓർക്കുകയും പിന്നീട് അവരുടെ പാപങ്ങൾക്ക് മാപ്പ് ചോദിക്കുകയും ചെയ്യുന്നവർ - ആയത്തിന്റെ അവസാനം വരെ. അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു; 'ഈ അധ്യായത്തിൽ ഇബ്നു മസ്ഊദ്, അബു ദർദാഅ്, അനസ്, അബു ഉമാമ, മുആദ്സ്, വത്സില എന്നിവരിൽ നിന്നുള്ള വിവരണങ്ങളും ഉണ്ട്. അബു അൽ യാസറിന്റെ പേര് കഅബ് ബിൻ അമ്രു എന്നായിരുന്നു.' അബു ഈസ പറഞ്ഞു; 'അലിയുടെ ഹദീസ് ഹസൻ ഡിഗ്രിയിലാണ്, ഈ വരിയിൽ നിന്ന് ഉസ്മാൻ ബിൻ അൽ മുഗീറയുടെ ഹദീസിൽ നിന്നല്ലാതെ ഞങ്ങൾക്ക് ഇതിനെക്കുറിച്ച് അറിയില്ല. [സുഅബ] ഉം മറ്റുള്ളവരും [ഉസ്മാൻ ബിൻ അൽ മുഘ്ര] യിൽ നിന്ന് ഈ ഹദീസ് ഉദ്ധരിച്ചു, തുടർന്ന് അവർ അതിനെ അബു അവാനയുടെ ഹദീസായി വ്യാഖ്യാനിച്ചു. [സുഫ്യാൻ അത്സ് ത്സൗരി] ഉം [മിസാർ] ഉം ഇത് പറഞ്ഞു, പക്ഷേ അവർ രണ്ടുപേരും അത് മൗഖൂഫ് രീതിയിൽ മാത്രമേ പറഞ്ഞിട്ടുള്ളൂ, അത് പ്രവാചകൻ സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലമിന് എത്തിച്ചുകൊടുത്തില്ല.' ഈ ഹദീസും മിസ്ആറിൽ നിന്ന് മർഫുവിൽ നിന്ന് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടതാണ്, അസ്മാഉബ്നുൽ ഹകമിന് ഈ ഹദീസ് ഒഴികെ മറ്റൊരു മർഫു ഹദീസ് ഉണ്ടെന്ന് ഞങ്ങൾ ഒരിക്കലും അറിഞ്ഞിരുന്നില്ല.
Hadith
Imam Tirmidzi : 372
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ أَخْبَرَنَا حَرْمَلَةُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ الرَّبِيعِ بْنِ سَبْرَةَ الْجُهَنِيُّ عَنْ عَمِّهِ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ الرَّبِيعِ بْنِ سَبْرَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلِّمُوا الصَّبِيَّ الصَّلَاةَ ابْنَ سَبْعِ سِنِينَ وَاضْرِبُوهُ عَلَيْهَا ابْنَ عَشْرٍقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ سَبْرَةَ بْنِ مَعْبَدٍ الْجُهَنِيِّ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَعَلَيْهِ الْعَمَلُ عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ وَقَالَا مَا تَرَكَ الْغُلَامُ بَعْدَ الْعَشْرِ مِنْ الصَّلَاةِ فَإِنَّهُ يُعِيدُ قَالَ أَبُو عِيسَى وَسَبْرَةُ هُوَ ابْنُ مَعْبَدٍ الْجُهَنِيُّ وَيُقَالُ هُوَ ابْنُ عَوْسَجَةَ
[അലി ബിൻ ഹുജ്ർ] പറഞ്ഞു; [അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിതാവ്] [അദ്ദേഹത്തിന്റെ മുത്തച്ഛൻ] [അദ്ദേഹത്തിന്റെ മുത്തച്ഛൻ] [ഹർമല ബിൻ അബ്ദുൽ അസീസ് ബിൻ അർ റബി' ബിൻ സബ്രഹ്] യിൽ നിന്ന് [ഹർമല ബിൻ അബ്ദുൽ അസീസ് ബിൻ അർ റബി' ബിൻ സബ്രഹ്] ഞങ്ങൾക്ക് വിവരം നൽകിയിട്ടുണ്ട്; അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു; 'റസൂലുള്ളാഹ് സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലം പറഞ്ഞു; 'കുട്ടികൾക്ക് ഏഴ് വയസ്സാകുമ്പോൾ പ്രാർത്ഥിക്കാൻ പഠിപ്പിക്കുക, പത്ത് വയസ്സാകുമ്പോൾ അവർ നമസ്കാരം ഉപേക്ഷിക്കുമ്പോൾ അവരെ അടിക്കുക.' അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു; 'ഈ അധ്യായത്തിൽ അബ്ദുല്ല ബിൻ അമ്രുവിൽ നിന്നുള്ള ഒരു ചരിത്രവുമുണ്ട്'. അബു ഈസ പറഞ്ഞു; 'സബ്രഹ് ബിൻ മഅ്ബദ് അൽ ജുഹാനിയുടെ ഹദീസ് ഹസൻ ആധികാരികമാണ്.' ചില ശാസ്ത്രജ്ഞർ ഈ ഹദീസ് പ്രയോഗിക്കുന്നു. അഹ്മദും ഇസ്ഹാഖും സ്വീകരിച്ച അഭിപ്രായമാണിത്. ഇരുവരും പറഞ്ഞു; 'പത്ത് വയസ്സുള്ള ഒരു കുട്ടിക്ക് നഷ്ടമാകുന്ന ഒരു പ്രാർത്ഥന, അവൻ അത് ആവർത്തിക്കണം'. അബു ഈസ പറഞ്ഞു; 'സബ്രഹ് ഇബ്നു മഅ്ബദ് അൽ ജുഹാനിയാണ്, അദ്ദേഹത്തെ ഇബ്നു ഔസാജ എന്നും വിളിക്കുന്നു'.
Hadith
Imam Tirmidzi : 373
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ مُوسَى الْمُلَقَّبُ مَرْدُوَيْهِ قَالَ أَخْبَرَنَا ابْنُ الْمُبَارَكِ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ زِيَادِ بْنِ أَنْعُمٍ أَنَّ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ رَافِعٍ وَبَكْرَ بْنَ سَوَادَةَ أَخْبَرَاهُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَحْدَثَ يَعْنِي الرَّجُلَ وَقَدْ جَلَسَ فِي آخِرِ صَلَاتِهِ قَبْلَ أَنْ يُسَلِّمَ فَقَدْ جَازَتْ صَلَاتُهُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ إِسْنَادُهُ لَيْسَ بِذَاكَ الْقَوِيِّ وَقَدْ اضْطَرَبُوا فِي إِسْنَادِهِ وَقَدْ ذَهَبَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ إِلَى هَذَا قَالُوا إِذَا جَلَسَ مِقْدَارَ التَّشَهُّدِ وَأَحْدَثَ قَبْلَ أَنْ يُسَلِّمَ فَقَدْ تَمَّتْ صَلَاتُهُ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ إِذَا أَحْدَثَ قَبْلَ أَنْ يَتَشَهَّدَ وَقَبْلَ أَنْ يُسَلِّمَ أَعَادَ الصَّلَاةَ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ و قَالَ أَحْمَدُ إِذَا لَمْ يَتَشَهَّدْ وَسَلَّمَ أَجْزَأَهُ لِقَوْلِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَتَحْلِيلُهَا التَّسْلِيمُ وَالتَّشَهُّدُ أَهْوَنُ قَامَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي اثْنَتَيْنِ فَمَضَى فِي صَلَاتِهِ وَلَمْ يَتَشَهَّدْ و قَالَ إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ إِذَا تَشَهَّدَ وَلَمْ يُسَلِّمْ أَجْزَأَهُ وَاحْتَجَّ بِحَدِيثِ ابْنِ مَسْعُودٍ حِينَ عَلَّمَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ التَّشَهُّدَ فَقَالَ إِذَا فَرَغْتَ مِنْ هَذَا فَقَدْ قَضَيْتَ مَا عَلَيْكَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ زِيَادِ بْنِ أَنْعُمٍ هُوَ الْأَفْرِيقِيُّ وَقَدْ ضَعَّفَهُ بَعْضُ أَهْلِ الْحَدِيثِ مِنْهُمْ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ وَأَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ
[അഹ്മദ് ബിൻ മുഹമ്മദ് ബിൻ മൂസ അൽ മുലഖ്കാബ് മർദുവൈഹ്] പറഞ്ഞു; [ഇബ്നു അൽ മുബാറക്] പറഞ്ഞു; [അബ്ദുറഹ്മാൻ ബിൻ റാഫി'] ഉം [ബക്കർ ബിൻ സവാദ' ഉം അദ്ദേഹത്തെ അറിയിച്ചുവെന്ന് [അബ്ദുറഹ്മാൻ ബിൻ സിയാദ് ബിൻ അനൂം] ഞങ്ങളെ അറിയിച്ചു, [അബ്ദുല്ല ബിൻ അമ്രുവിൽ] നിന്ന് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു; 'അല്ലാഹുവിന്റെ ദൂതൻ ശല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലം പറഞ്ഞു; 'ഒരാൾ തന്റെ പ്രാർത്ഥനയുടെ അവസാനം അഭിവാദ്യത്തിന് മുമ്പ് ഇരുന്നിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ, അവന്റെ പ്രാർത്ഥന സാധുവാണ്'. അബു ഈസ പറഞ്ഞു; 'ഈ ഹദീസ് അത്ര ശക്തമല്ല, അതിന്റെ ഇസ്നാദിൽ ഒരു ക്രമക്കേടുണ്ട്. ചില പണ്ഡിതന്മാർ ഈ ഹദീസിനെ മുറുകെ പിടിക്കുന്നു, അവർ പറയുന്നു; 'ഒരാൾ തസ്യാഹുദിന് വേണ്ടി മാത്രം ഇരുന്നു, തുടർന്ന് അഭിവാദ്യത്തിന് മുമ്പ് ഹദത്ത് ചെയ്തിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ, അവന്റെ പ്രാർത്ഥന സാധുവാണ്'. മറ്റു ചിലർ പറയുന്നു; 'തസ്യാഹുദിന് മുമ്പും സലാമിന് മുമ്പും ഹദത്തുകൾ ചെയ്താൽ, അവൻ തന്റെ പ്രാർത്ഥന ആവർത്തിക്കണം'. ഇമാം ശാഫിഈ (റ) പറഞ്ഞ അഭിപ്രായമാണിത്. ഇമാം അഹ്മദ് (റ) പറഞ്ഞു: 'ആരെങ്കിലും നമസ്കാരത്തിന് വേണ്ടി നമസ്കരിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ നമസ്കാരം സാധുവാണ്, നബി (സ) പറഞ്ഞതുപോലെയാണിത്; '-നമസ്കാരം- ഹലാൽ അഭിവാദ്യമാണ്'. അതേസമയം തസ്യാഹുദ് ഭാരം കുറഞ്ഞതാണ്, കാരണം നബി (സ) ഒരിക്കൽ രണ്ടാമത്തെ റക്അത്തിൽ എഴുന്നേറ്റു നിന്ന് തസ്യാഹുദ് പറഞ്ഞില്ലെങ്കിലും അദ്ദേഹം നമസ്കാരം തുടർന്നു. അതേസമയം, ഇമാം ഇസ്ഹാഖ് ബിൻ ഇബ്രാഹിം പറഞ്ഞു: 'ഒരാൾ തസ്യാഹുദ് ചെയ്തതിനുശേഷം സലാം പറഞ്ഞാൽ അയാളുടെ നമസ്കാരം സാധുവാണ്,' പ്രവാചകൻ (സ) തസ്യാഹുദ് പഠിപ്പിച്ചപ്പോൾ ഇബ്നു മസ്ഊദിന്റെ ഹദീസുമായി ഇസ്ഹാഖ് വാദിച്ചു. അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: 'നിങ്ങൾ ഇത് പൂർത്തിയാക്കിയാൽ -തസ്യാഹുദ്-, നിങ്ങളുടെ ബാധ്യത എന്താണ് പൂർത്തിയായത്'. അബു ഈസ പറഞ്ഞു; അബ്ദുറഹ്മാൻ ബിൻ സിയാദ് ബിൻ അനൂം അൽ അഫ്രീഖിയാണ്, യഹ്യ ബിൻ സൈദ് അൽ ഖത്താൻ, അഹ്മദ് ബിൻ ഹൻബൽ തുടങ്ങിയ ചില ഹദീസ് വിദഗ്ധരാൽ അദ്ദേഹത്തെ ദുർബലപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.
Hadith
Imam Tirmidzi : 374
حَدَّثَنَا أَبُو حَفْصٍ عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ الْبَصْرِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ الطَّيَالِسِيُّ حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ مُعَاوِيَةَ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ قَالَكُنَّا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سَفَرٍ فَأَصَابَنَا مَطَرٌ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ شَاءَ فَلْيُصَلِّ فِي رَحْلِهِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عُمَرَ وَسَمُرَةَ وَأَبِي الْمَلِيحِ عَنْ أَبِيهِ وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ سَمُرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ جَابِرٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رَخَّصَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي الْقُعُودِ عَنْ الْجَمَاعَةِ فِي الْمَطَرِ وَالطِّينِ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ قَالَ أَبُو عِيسَى سَمِعْت أَبَا زُرْعَةَ يَقُولُ رَوَى عَفَّانُ بْنُ مُسْلِمٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ عَلِيٍّ حَدِيثًا و قَالَ أَبُو زُرْعَةَ لَمْ نَرَ بِالْبَصْرَةِ أَحْفَظَ مِنْ هَؤُلَاءِ الثَّلَاثَةِ عَلِيِّ بْنِ الْمَدِينِيِّ وَابْنِ الشَّاذَكُونِيِّ وَعَمْرِو بْنِ عَلِيٍّ وَأَبُو الْمَلِيحِ اسْمُهُ عَامِرٌ وَيُقَالُ زَيْدُ بْنُ أُسَامَةَ بْنِ عُمَيْرٍ الْهُذَلِيُّ
[അബു ഹഫ്ഷ് അംറു ബിൻ അലി അൽ ബഷ്രി] പറഞ്ഞു; [അബു ദാവൂദ് അത് തയാലിസി] പറഞ്ഞു; [ജാബിർ] നിന്ന് [അബു അസ് സുബൈർ] നിന്ന് [സുഹൈർ ബിൻ മുആവിയ] പറഞ്ഞു; അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: 'ഞങ്ങൾ ഒരിക്കൽ പ്രവാചകൻ (സ) യുടെ കൂടെ ഒരു യാത്രയിലായിരുന്നു, അപ്പോൾ ഞങ്ങൾ മഴയിൽ അകപ്പെട്ടു. അതിനാൽ പ്രവാചകൻ (സ) പറഞ്ഞു: 'ആഗ്രഹിക്കുന്നവർക്ക് അവന്റെ കൂടാരത്തിൽ പ്രാർത്ഥിക്കാം'. അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു; 'ഈ അധ്യായത്തിൽ ഇബ്നു ഉമർ, സമ്ര, അബു അൽ മാലിഹ്, അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിതാവിൽ നിന്ന്, അബ്ദുറഹ്മാൻ ബിൻ സമ്ര എന്നിവരിൽ നിന്നുള്ള ഒരു ചരിത്രവുമുണ്ട്'. അബു ഈസ പറഞ്ഞു; 'അബു സുർഅ പറയുന്നത് ഞാൻ കേട്ടു; 'അഫ്ഫാൻ ബിൻ മുസ്ലിം അംറു ബിൻ അലിയിൽ നിന്ന് ഒരു ഹദീസ് ഉദ്ധരിക്കുന്നു'. അബു സുർഅ പറഞ്ഞു; 'ബസ്രയിൽ അലി ബിൻ അൽ മദീനി, ഇബ്നു ആസ്യ സയ്യദ്‌സകുനി, അംറു ബിൻ അലി എന്നിവരിൽ നിന്നുള്ള ഒരു ഹദീസും ഞങ്ങൾ കണ്ടിട്ടില്ല.' അബു അൽ മാലിഹിന്റെ പേര് അമീർ എന്നായിരുന്നു, അദ്ദേഹത്തെ സൈദ് ബിൻ ഉസാമ ബിൻ ഉമൈർ അൽ ഹുദ്‌സാലി എന്നും വിളിച്ചിരുന്നു.
Hadith
Imam Tirmidzi : 375
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ حَبِيبِ بْنِ الشَّهِيدِ الْبَصْرِيُّ وَعَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ قَالَا حَدَّثَنَا عَتَّابُ بْنُ بَشِيرٍ عَنْ خُصَيْفٍ عَنْ مُجَاهِدٍ وَعِكْرِمَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَجَاءَ الْفُقَرَاءُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ الْأَغْنِيَاءَ يُصَلُّونَ كَمَا نُصَلِّي وَيَصُومُونَ كَمَا نَصُومُ وَلَهُمْ أَمْوَالٌ يُعْتِقُونَ وَيَتَصَدَّقُونَ قَالَ فَإِذَا صَلَّيْتُمْ فَقُولُوا سُبْحَانَ اللَّهِ ثَلَاثًا وَثَلَاثِينَ مَرَّةً وَالْحَمْدُ لِلَّهِ ثَلَاثًا وَثَلَاثِينَ مَرَّةً وَاللَّهُ أَكْبَرُ أَرْبَعًا وَثَلَاثِينَ مَرَّةً وَلَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ عَشْرَ مَرَّاتٍ فَإِنَّكُمْ تُدْرِكُونَ بِهِ مَنْ سَبَقَكُمْ وَلَا يَسْبِقُكُمْ مَنْ بَعْدَكُمْقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ كَعْبِ بْنِ عُجْرَةَ وَأَنَسٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَزَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ وَأَبِي الدَّرْدَاءِ وَابْنِ عُمَرَ وَأَبِي ذَرٍّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ وَفِي الْبَاب أَيْضًا عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَالْمُغِيرَةِ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ خَصْلَتَانِ لَا يُحْصِيهِمَا رَجُلٌ مُسْلِمٌ إِلَّا دَخَلَ الْجَنَّةَ يُسَبِّحُ اللَّهَ فِي دُبُرِ كُلِّ صَلَاةٍ عَشْرًا وَيَحْمَدُهُ عَشْرًا وَيُكَبِّرُهُ عَشْرًا وَيُسَبِّحُ اللَّهَ عِنْدَ مَنَامِهِ ثَلَاثًا وَثَلَاثِينَ وَيَحْمَدُهُ ثَلَاثًا وَثَلَاثِينَ وَيُكَبِّرُهُ أَرْبَعًا وَثَلَاثِينَ
'ദരിദ്രർ റസൂലുള്ളാഹ് സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലമിന്റെ അടുക്കൽ വന്ന് പറഞ്ഞു: 'അല്ലാഹുവിന്റെ ദൂതരേ, ധനികർ ഞങ്ങൾ നമസ്കരിക്കുന്നതുപോലെ നമസ്കരിക്കുകയും നോമ്പെടുക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. അടിമകളെ മോചിപ്പിക്കാനും ദാനം നൽകാനും അവർക്ക് സമ്പത്തുണ്ട്!' അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു; 'നീ നമസ്കരിച്ചാൽ മുപ്പത്തിമൂന്ന് തവണ സുബ്ഹാനല്ലാഹ്, മുപ്പത്തിമൂന്ന് തവണ അൽഹംദുലില്ലാഹ്, മുപ്പത്തിമൂന്ന് തവണ അല്ലാഹു അക്ബർ, മുപ്പത്തി നാല് തവണ ലാ ഇലാഹ ഇല്ലല്ലാഹ് എന്ന് പത്ത് തവണ പറയുക. നിനക്ക് മുമ്പുള്ളവരെ മറികടക്കാൻ കഴിയും, നിന്റെ ശേഷമുള്ളവർ നിന്നെ മറികടക്കുകയില്ല' എന്ന് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു; 'ഈ അധ്യായത്തിൽ കഅബ് ബിൻ ഉജ്‌റ, അനസ്, അബ്ദുല്ലാഹ് ബിൻ അമ്രു, സൈദ് ബിൻ സാബിത്, അബു ദർദാ`, ഇബ്നു ഉമർ, അബു ദ്സാർ എന്നിവരുടെ നിവേദനങ്ങളും ഉണ്ട്'. അബു ഈസ പറഞ്ഞു; 'ഇബ്നു അബ്ബാസിന്റെ ഹദീസ് ഹസൻ ഗരീബിന്റെ ഡിഗ്രിയിലാണ്. ഈ അധ്യായത്തിൽ അബു ഹുറൈറയുടെയും അൽ മുഗീറയുടെയും ഒരു ചരിത്രവുമുണ്ട്. പ്രവാചകൻ (സ) പറഞ്ഞതായി നിവേദനം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്; 'രണ്ട് കാര്യങ്ങൾ, ഒരു മുസ്ലീം സ്വർഗത്തിൽ പ്രവേശിക്കുന്നതുവരെ കണക്കാക്കില്ല; ഓരോ പ്രാർത്ഥനയ്ക്കും ശേഷം പത്ത് തവണ അല്ലാഹുവിനെ മഹത്വപ്പെടുത്തുക, പത്ത് തവണ അല്ലാഹുവിനെ സ്തുതിക്കുക - തഹ്മിദ് - പത്ത് തവണ, പത്ത് തവണ തക്ബീർ ചെയ്യുക. ഉറങ്ങാൻ പോകുന്നതിനുമുമ്പ് മുപ്പത്തിമൂന്ന് തവണ പ്രാർത്ഥിക്കുക, മുപ്പത്തിമൂന്ന് തവണ തഹ്മിദ് മുപ്പത്തിമൂന്ന് തവണ തക്ബീർ മുപ്പത്തി നാല് തവണ'.
Hadith
Imam Tirmidzi : 376
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا شَبَابَةُ بْنُ سَوَّارٍ حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ الرَّمَّاحِ الْبَلْخِيُّ عَنْ كَثِيرِ بْنِ زِيَادٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ عُثْمَانَ بْنِ يَعْلَى بْنِ مُرَّةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِأَنَّهُمْ كَانُوا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي مَسِيرٍ فَانْتَهَوْا إِلَى مَضِيقٍ وَحَضَرَتْ الصَّلَاةُ فَمُطِرُوا السَّمَاءُ مِنْ فَوْقِهِمْ وَالْبِلَّةُ مِنْ أَسْفَلَ مِنْهُمْ فَأَذَّنَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ عَلَى رَاحِلَتِهِ وَأَقَامَ أَوْ أَقَامَ فَتَقَدَّمَ عَلَى رَاحِلَتِهِ فَصَلَّى بِهِمْ يُومِئُ إِيمَاءً يَجْعَلُ السُّجُودَ أَخْفَضَ مِنْ الرُّكُوعِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ تَفَرَّدَ بِهِ عُمَرُ بْنُ الرَّمَّاحِ الْبَلْخِيُّ لَا يُعْرَفُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِهِ وَقَدْ رَوَى عَنْهُ غَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ وَكَذَلِكَ رُوِيَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّهُ صَلَّى فِي مَاءٍ وَطِينٍ عَلَى دَابَّتِهِ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ
[യഹ്യ ബിൻ മൂസ] പറഞ്ഞു; [സയാബാബ ബിൻ സവ്വാർ] പറഞ്ഞു; [കത്സിർ ബിൻ സിയാദ്], [അംറു ബിൻ ഉഥ്മാൻ ബിൻ യ'ല ബിൻ മുർറ], [അദ്ദേഹത്തിന്റെ മുത്തച്ഛൻ] എന്നിവർ [ഉമർ ബിൻ അർ റമ്മ അൽ ബഖീൽ] എന്നിവർ [അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിതാവ്], [അദ്ദേഹത്തിന്റെ മുത്തച്ഛൻ] എന്നിവർ പ്രവാചകൻ സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലമോടൊപ്പം ഒരു യാത്രയിലായിരുന്നുവെന്ന് ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്, അവർ ഒരു ഇടുങ്ങിയ വഴിയിൽ എത്തുന്നതുവരെ, ആകാശം മഴ പെയ്യുകയും ഭൂമി വെള്ളത്തിൽ നിറയുകയും ചെയ്തപ്പോൾ പ്രാർത്ഥനയുടെ സമയം വന്നു. തുടർന്ന് റസൂലുല്ലാഹ് സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലം തന്റെ വാഹനത്തിൽ പ്രാർത്ഥനയ്ക്കായി വിളിച്ചു, തുടർന്ന് അദ്ദേഹം ഇഖാമത്ത് ചെയ്തു മുന്നോട്ട് നീങ്ങി. അതിനുശേഷം അദ്ദേഹം തന്റെ സുഹൃത്തുക്കളോടൊപ്പം കുമ്പിട്ട് നമസ്കരിച്ചു, കുമ്പിടുന്നതിനേക്കാൾ താഴ്ന്ന സുജൂദ് ചെയ്തു. അബു ഈസ പറഞ്ഞു; 'ഈ ഹദീസ് ഹസൻ ഗരീബിന്റെ അളവിലാണ്. ഉമർ ഇബ്നു അർ റമ്മാൻ അൽ ബഖീൽ ഈ ഹദീസ് മാത്രം വിവരിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിൽ നിന്ന് മറ്റൊരു ഹദീസും ഉദ്ധരിക്കപ്പെട്ടതായി അറിയില്ല, ഒന്നിലധികം പണ്ഡിതന്മാർ അത് ഉദ്ധരിച്ചിട്ടുണ്ട്. അതുപോലെ, അനസ് ഇബ്നു മാലിക് (റ) ഒരിക്കൽ തന്റെ മലയിൽ കയറി ചെളി നിറഞ്ഞ മണ്ണിൽ പ്രാർത്ഥിച്ചുവെന്ന് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. ഈ ഹദീസ് പണ്ഡിതന്മാർ പരിശീലിച്ചിരുന്നു, ഈ അഭിപ്രായം അഹ്മദും ഇസ്ഹാഖും സ്വീകരിച്ചു.
Hadith
Imam Tirmidzi : 377
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَبِشْرُ بْنُ مُعَاذٍ الْعَقَدِيُّ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ زِيَادِ بْنِ عِلَاقَةَ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ قَالَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى انْتَفَخَتْ قَدَمَاهُ فَقِيلَ لَهُ أَتَتَكَلَّفُ هَذَا وَقَدْ غُفِرَ لَكَ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِكَ وَمَا تَأَخَّرَ قَالَ أَفَلَا أَكُونُ عَبْدًا شَكُورًاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَعَائِشَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
[ഖുതൈബ], [ബിസിർ ബിൻ മുആദ്സ് അൽ അഖാദി] എന്നിവർ പറഞ്ഞതായി ഞങ്ങൾക്ക് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്; [സിയാദ് ബിൻ ഇഖാല] യിൽ നിന്ന് [അൽ മുഗീറ ബിൻ സിയുബ] യിൽ നിന്ന് [അബു അവാന] പറഞ്ഞു: 'അല്ലാഹുവിന്റെ ദൂതൻ (സ) തന്റെ രണ്ട് കാലുകളും വീർക്കുന്നത് വരെ പ്രാർത്ഥിച്ചു, തുടർന്ന് അദ്ദേഹത്തോട് ചോദിച്ചു: 'നിന്റെ മുൻകാല പാപങ്ങളും ഭാവിയിലെ പാപങ്ങളും പൊറുക്കപ്പെട്ടിട്ടും നീ എന്തിനാണ് സ്വയം ബുദ്ധിമുട്ടിക്കുന്നത്?' അദ്ദേഹം ചോദിച്ചു; 'ഞാൻ നന്ദിയുള്ള ആളായിരുന്നെങ്കിൽ നല്ലതായിരുന്നേനെ?' അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു; 'ഈ അധ്യായത്തിൽ അബു ഹുറൈറയിൽ നിന്നും 'ഐസ്യ'യിൽ നിന്നും ഒരു ചരിത്രമുണ്ട്. അബു ഈസ പറഞ്ഞു; 'അൽ മുഗീറ ബിൻ സിയുബയുടെ ഹദീസ് ആധികാരികമാണ്.'
Hadith
Imam Tirmidzi : 378
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ نَصْرِ بْنِ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ حَدَّثَنَا سَهْلُ بْنُ حَمَّادٍ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ قَالَ حَدَّثَنِي قَتَادَةُ عَنْ الْحَسَنِ عَنْ حُرَيْثِ بْنِ قَبِيصَةَ قَالَقَدِمْتُ الْمَدِينَةَ فَقُلْتُ اللَّهُمَّ يَسِّرْ لِي جَلِيسًا صَالِحًا قَالَ فَجَلَسْتُ إِلَى أَبِي هُرَيْرَةَ فَقُلْتُ إِنِّي سَأَلْتُ اللَّهَ أَنْ يَرْزُقَنِي جَلِيسًا صَالِحًا فَحَدِّثْنِي بِحَدِيثٍ سَمِعْتَهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَعَلَّ اللَّهَ أَنْ يَنْفَعَنِي بِهِ فَقَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ أَوَّلَ مَا يُحَاسَبُ بِهِ الْعَبْدُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ مِنْ عَمَلِهِ صَلَاتُهُ فَإِنْ صَلُحَتْ فَقَدْ أَفْلَحَ وَأَنْجَحَ وَإِنْ فَسَدَتْ فَقَدْ خَابَ وَخَسِرَ فَإِنْ انْتَقَصَ مِنْ فَرِيضَتِهِ شَيْءٌ قَالَ الرَّبُّ عَزَّ وَجَلَّ انْظُرُوا هَلْ لِعَبْدِي مِنْ تَطَوُّعٍ فَيُكَمَّلَ بِهَا مَا انْتَقَصَ مِنْ الْفَرِيضَةِ ثُمَّ يَكُونُ سَائِرُ عَمَلِهِ عَلَى ذَلِكَقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ تَمِيمٍ الدَّارِيِّ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ مِنْ غَيْرِ هَذَا الْوَجْهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَقَدْ رَوَى بَعْضُ أَصْحَابِ الْحَسَنِ عَنْ الْحَسَنِ عَنْ قَبِيصَةَ بْنِ حُرَيْثٍ غَيْرَ هَذَا الْحَدِيثِ وَالْمَشْهُورُ هُوَ قَبِيصَةُ بْنُ حُرَيْثٍ وَرُوِي عَنْ أَنَسِ بْنِ حَكِيمٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوُ هَذَا
[അലി ബിൻ നസ്ർ ബിൻ അലി അൽ ജഹ്‌ലമി] പറഞ്ഞു; [സഹ്‌ൽ ബിൻ ഹമ്മദ്] പറഞ്ഞു; [ഹമ്മാം] പറഞ്ഞു; [ഹമ്മം] പറഞ്ഞു; [ഹുറൈത്ത് ബിൻ ഖാബിഷ] യിൽ നിന്ന് [അൽ ഹസൻ] നിന്ന് [ഖത്താദ] എന്നോട് പറഞ്ഞു; അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു; 'ഞാൻ മദീനയിൽ വന്നു, പിന്നെ ഞാൻ പ്രാർത്ഥിച്ചു, 'അല്ലാഹുവേ, എനിക്ക് നീതിമാനായ സുഹൃത്തുക്കളെ കണ്ടെത്താൻ എളുപ്പമാക്കേണമേ'. ഹുറൈത്ത് ബിൻ ഖാബിഷ പറഞ്ഞു; 'പിന്നെ ഞാൻ [അബു ഹുറൈറ] യുമായി സൗഹൃദത്തിലായി, പിന്നെ ഞാൻ അദ്ദേഹത്തോട് പറഞ്ഞു, 'തീർച്ചയായും ഞാൻ അല്ലാഹുവിനോട് ഒരു ഭക്തനായ സുഹൃത്തിന്റെ ഭാഗ്യം എനിക്ക് നൽകണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ടു, അതിനാൽ അല്ലാഹുവിന്റെ ദൂതൻ (സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലം, അല്ലാഹു എനിക്ക് നേട്ടങ്ങൾ നൽകട്ടെ'. അപ്പോൾ അബൂ ഹുറൈറ പറഞ്ഞു; 'റസൂലുല്ലാഹി സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലം പറയുന്നത് ഞാൻ കേട്ടു; 'ഉയിർത്തെഴുന്നേൽപ്പ് നാളിൽ, ഒരു ദാസന്റെ പ്രവൃത്തികൾക്ക് അല്ലാഹു ആദ്യം കണക്ക് കൊടുക്കുന്നത് അവന്റെ പ്രാർത്ഥനയാണ്.' അവന്റെ പ്രാർത്ഥന നല്ലതാണെങ്കിൽ, അവൻ ഭാഗ്യവാനും സുരക്ഷിതനുമായിരിക്കും, അവന്റെ പ്രാർത്ഥന തകരാറിലാണെങ്കിൽ, അവൻ നഷ്ടത്തിലും നിർഭാഗ്യത്തിലുമായിരിക്കും. അവന്റെ നിർബന്ധിത കർമ്മങ്ങളിൽ എന്തെങ്കിലും കുറവുണ്ടെങ്കിൽ, സർവ്വശക്തനായ ദൈവം ചോദിക്കും: 'എന്റെ ദാസന്റെ നിർബന്ധിത ആരാധന പൂർത്തിയാക്കാൻ കഴിയുന്ന ഏതെങ്കിലും സുന്നത്ത് ആരാധനയുണ്ടോ എന്ന് പരിശോധിക്കുക?' അപ്പോൾ എല്ലാ കർമ്മങ്ങളും അങ്ങനെ തന്നെ പരിഗണിക്കപ്പെടും'. അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: 'ഈ അധ്യായത്തിൽ തമീം അദ് ദാരിയിൽ നിന്നുള്ള ഒരു ഹദീസും ഉണ്ട്'. അബു ഈസ പറഞ്ഞു: 'അബു ഹുറൈറയുടെ ഹദീസ് ഈ വശത്ത് നിന്നുള്ള ഹസൻ ഗരീബാണ്. ഈ ഹദീസ് മറ്റ് മാർഗങ്ങളിലൂടെ അബു ഹുറൈറയിൽ നിന്ന് നിവേദനം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. അൽ ഹസന്റെ ചില സഹചാരികൾ അൽ ഹസനിൽ നിന്ന്, ഖാബിഷ ബിൻ ഹുറൈത്തിൽ നിന്ന് മറ്റൊരു ഹദീസും നിവേദനം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. കൂടുതൽ പ്രസിദ്ധമായത് ഖാബിഷ ബിൻ ഹുറൈത്താണ്. ഇതുപോലുള്ള ഒരു ഹദീസ് [അബു ഹുറൈറയിൽ നിന്ന്] പ്രവാചകൻ ശല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലമിൽ നിന്ന് നിവേദനം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്'.
Hadith
Imam Tirmidzi : 379
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ النَّيْسَابُورِيُّ حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ سُلَيْمَانَ الرَّازِيُّ حَدَّثَنَا الْمُغِيرَةُ بْنُ زِيَادٍ عَنْ عَطَاءٍ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ ثَابَرَ عَلَى ثِنْتَيْ عَشْرَةَ رَكْعَةً مِنْ السُّنَّةِ بَنَى اللَّهُ لَهُ بَيْتًا فِي الْجَنَّةِ أَرْبَعِ رَكَعَاتٍ قَبْلَ الظُّهْرِ وَرَكْعَتَيْنِ بَعْدَهَا وَرَكْعَتَيْنِ بَعْدَ الْمَغْرِبِ وَرَكْعَتَيْنِ بَعْدَ الْعِشَاءِ وَرَكْعَتَيْنِ قَبْلَ الْفَجْرِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أُمِّ حَبِيبَةَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَأَبِي مُوسَى وَابْنِ عُمَرَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَائِشَةَ حَدِيثٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ وَمُغِيرَةُ بْنُ زِيَادٍ قَدْ تَكَلَّمَ فِيهِ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ قِبَلِ حِفْظِهِ
[മുഹമ്മദ് ബിൻ റാഫി അൻ നൈസബൂരി] പറഞ്ഞു; [ഇസ്ഹാഖ് ബിൻ സുലൈമാൻ അർ റാസി] പറഞ്ഞു; [ആയിഷ]യിൽ നിന്ന് [അൽ മുഗീറ ബിൻ സിയാദ്] എന്നോട് പറഞ്ഞു; അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു; 'റസൂലുല്ലാഹ് സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലം പറഞ്ഞു; 'ആരെങ്കിലും സുന്നത്ത് നമസ്കാരത്തിലെ പന്ത്രണ്ട് റക്അത്തുകൾ അനുഷ്ഠിച്ചാൽ, അല്ലാഹു അവന് സ്വർഗത്തിൽ ഒരു വീട് പണിയും, അതായത് ഉച്ചയ്ക്ക് മുമ്പ് നാല് റക്അത്ത്, ഉച്ചയ്ക്ക് ശേഷം രണ്ട് റക്അത്ത്, മഗ്‌രിബിന് ശേഷം രണ്ട് റക്അത്ത്, ഇശാഇന് ശേഷം രണ്ട് റക്അത്ത്, പ്രഭാതത്തിന് മുമ്പ് രണ്ട് റക്അത്ത്'. അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു; 'ഈ അധ്യായത്തിൽ ഉമ്മു ഹബീബ, അബു ഹുറൈറ, അബു മൂസ, ഇബ്നു ഉമർ എന്നിവരുടെ നിവേദനങ്ങളും ഉണ്ട്'. അബു ഈസ പറഞ്ഞു; 'ഈ വീക്ഷണകോണിൽ നിന്ന് ഐസിയായുടെ ഹദീസ് ഹസൻ ഗരീബ് ആണ്, അതേസമയം മുഗീറ ബിൻ സിയാദിനെക്കുറിച്ച് പണ്ഡിതന്മാർ മനഃപാഠമാക്കിയ കാഴ്ചപ്പാടിൽ നിന്ന് ചർച്ച ചെയ്തിട്ടുണ്ട്'.
Hadith
Imam Tirmidzi : 380
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا مُؤَمَّلٌ هُوَ ابْنُ إِسْمَعِيلَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ الْمُسَيَّبِ بْنِ رَافِعٍ عَنْ عَنْبَسَةَ بْنِ أَبِي سُفْيَانَ عَنْ أُمِّ حَبِيبَةَ قَالَتْقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ صَلَّى فِي يَوْمٍ وَلَيْلَةٍ ثِنْتَيْ عَشْرَةَ رَكْعَةً بُنِيَ لَهُ بَيْتٌ فِي الْجَنَّةِ أَرْبَعًا قَبْلَ الظُّهْرِ وَرَكْعَتَيْنِ بَعْدَهَا وَرَكْعَتَيْنِ بَعْدَ الْمَغْرِبِ وَرَكْعَتَيْنِ بَعْدَ الْعِشَاءِ وَرَكْعَتَيْنِ قَبْلَ صَلَاةِ الْفَجْرِقَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ عَنْبَسَةَ عَنْ أُمِّ حَبِيبَةَ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ عَنْبَسَةَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ
[മഹ്മൂദ് ബിൻ ഗൈലാൻ] പറഞ്ഞു; [മുഅമ്മൽ] - ഇബ്നു ഇസ്മാഈൽ - പറഞ്ഞു; [അബു ഇസ്ഹാഖ്] [അൽ മുസയ്യിബ് ബിൻ റാഫി] [അൻബാസ ബിൻ അബു സുഫ്‌യാനിൽ] നിന്ന് [ഉമ്മു ഹബീബ] പറഞ്ഞു; അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു; 'റസൂലുല്ലാഹ് സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലം പറഞ്ഞു; 'ആരെങ്കിലും ഒരു പകലും രാത്രിയും പന്ത്രണ്ട് റക്അത്ത് സുന്നത്ത് നമസ്കരിച്ചാൽ, അല്ലാഹു അവന് സ്വർഗത്തിൽ ഒരു വീട് പണിയും; ളുഹറിന് മുമ്പ് നാല് റക്അത്ത്, ശേഷം രണ്ട് റക്അത്ത്, മഗ്‌രിബിന് ശേഷം രണ്ട് റക്അത്ത്, ഇഷായ്ക്ക് ശേഷം രണ്ട് റക്അത്ത്, പ്രഭാതത്തിന് മുമ്പ് രണ്ട് റക്അത്ത്'. അബു ഈസ പറഞ്ഞു; 'ഈ അധ്യായത്തിലെ ഉമ്മു ഹബീബയിൽ നിന്നുള്ള അൻബസയുടെ ഹദീസ് ആധികാരികമാണ്, ഈ ഹദീസ് മറ്റൊരു വിധത്തിൽ അൻബസയിൽ നിന്ന് ഉദ്ധരിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്'.
