Imam Tirmidzi (الإمام الترمذي) - 3891 حديث
حديث
Imam Tirmidzi : 341
حَدَّثَنَا الْأَنْصَارِيُّ حَدَّثَنَا مَعْنٌ حَدَّثَنَا مَالِكٌ عَنْ أَبِي النَّضْرِ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُصَلِّي جَالِسًا فَيَقْرَأُ وَهُوَ جَالِسٌ فَإِذَا بَقِيَ مِنْ قِرَاءَتِهِ قَدْرُ مَا يَكُونُ ثَلَاثِينَ أَوْ أَرْبَعِينَ آيَةً قَامَ فَقَرَأَ وَهُوَ قَائِمٌ ثُمَّ رَكَعَ وَسَجَدَ ثُمَّ صَنَعَ فِي الرَّكْعَةِ الثَّانِيَةِ مِثْلَ ذَلِكَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
اسان کي [الانشر] چيو آهي، اسان کي [معن] چيو آهي، اسان کي [مالڪ] [ابو نضلر] کان [ابو سلمه] کان [عائشه] تائين ٻڌايو آهي ته رسول الله ﷺ هڪ ڀيري ويٺي نماز پڙهي. جڏهن سندن قرات ۾ ٽيهه يا چاليهه آيتون باقي هيون ته پاڻ اٿيا ۽ سورت بيٺي پڙهي، پوءِ رڪوع ۽ سجدو ڪيو. پاڻ ٻئي رڪعت ۾ به ائين ئي ڪيو. ابو عيسيٰ چيو ته: 'هي حديث حسن صحيح آهي.'
حديث
Imam Tirmidzi : 342
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ أَخْبَرَنَا خَالِدٌ وَهُوَ الْحَذَّاءُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَقِيقٍ عَنْ عَائِشَةَ قَالَسَأَلْتُهَا عَنْ صَلَاةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ تَطَوُّعِهِ قَالَتْ كَانَ يُصَلِّي لَيْلًا طَوِيلًا قَائِمًا وَلَيْلًا طَوِيلًا قَاعِدًا فَإِذَا قَرَأَ وَهُوَ قَائِمٌ رَكَعَ وَسَجَدَ وَهُوَ قَائِمٌ وَإِذَا قَرَأَ وَهُوَ جَالِسٌ رَكَعَ وَسَجَدَ وَهُوَ جَالِسٌقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
اسان کي [احمد بن مني] چيو آهي؛ اسان کي [حسيم] چيو آهي؛ اسان کي [خالد] - يعني الحززاء - - [عبدالله بن شقيق] کان [عائشه] ٻڌايو آهي ته؛ مون عائشه کان رسول الله صلي الله عليه وسلم جي سنت نمازن بابت پڇيو. پوءِ هن جواب ڏنو ته، 'هڪ ڀيرو رات جو گهڻو وقت بيٺي ۽ هڪ ڀيرو ويٺي نماز پڙهي. جيڪڏهن هو بيهي پڙهندو آهي ته پوءِ بيهي رڪوع ڪندو آهي ۽ سجدو ڪندو آهي، ۽ جيڪڏهن ويٺي پڙهندو آهي ته پوءِ ويٺي رڪوع ڪندو آهي ۽ سجدو ڪندو آهي.' ابو عيسيٰ چيو ته؛ 'هي حديث حسن صحيح آهي.''
حديث
Imam Tirmidzi : 343
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا مَرْوَانُ بْنُ مُعَاوِيَةَ الْفَزَارِيُّ عَنْ حُمَيْدٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَاللَّهِ إِنِّي لَأَسْمَعُ بُكَاءَ الصَّبِيِّ وَأَنَا فِي الصَّلَاةِ فَأُخَفِّفُ مَخَافَةَ أَنْ تُفْتَتَنَ أُمُّهُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي قَتَادَةَ وَأَبِي سَعِيدٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَنَسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
قتيبه اسان کي بيان ڪيو؛ مروان بن معاويه الفزاري اسان کي حميد کان، انس بن مالڪ کان روايت ڪئي ته رسول الله صلي الله عليه وسلم فرمايو: الله جو قسم، مون هڪ ٻار کي نماز پڙهندي روئندي ٻڌو، تنهن ڪري مون ان جي ماءُ کي پريشان ڪرڻ جي ڊپ کان نماز جلدي پڙهي. پاڻ فرمايائون: هن باب ۾ ابو قتاده، ابو سعيد ۽ ابو هريره کان به روايت آهي. ابو عيسيٰ چيو ته: انس جي هي حديث حسن صحيح آهي.
حديث
Imam Tirmidzi : 344
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا قَبِيصَةُ عَنْ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ ابْنِ سِيرِينَ عَنْ صَفِيَّةَ ابْنَةِ الْحَارِثِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تُقْبَلُ صَلَاةُ الْحَائِضِ إِلَّا بِخِمَارٍقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَقَوْلُهُ الْحَائِضِ يَعْنِي الْمَرْأَةَ الْبَالِغَ يَعْنِي إِذَا حَاضَتْ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَائِشَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ وَالْعَمَلُ عَلَيْهِ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنَّ الْمَرْأَةَ إِذَا أَدْرَكَتْ فَصَلَّتْ وَشَيْءٌ مِنْ شَعْرِهَا مَكْشُوفٌ لَا تَجُوزُ صَلَاتُهَا وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ قَالَ لَا تَجُوزُ صَلَاةُ الْمَرْأَةِ وَشَيْءٌ مِنْ جَسَدِهَا مَكْشُوفٌ قَالَ الشَّافِعِيُّ وَقَدْ قِيلَ إِنْ كَانَ ظَهْرُ قَدَمَيْهَا مَكْشُوفًا فَصَلَاتُهَا جَائِزَةٌ
اسان کي [حناد] چيو آهي؛ اسان کي [قبيشه] کان [حماد بن سلمه] کان [قتاده] کان [ابن سيرين] کان [شفيع بنت الحارث] کان [عيسيه] ٻڌايو آهي ته: 'اهڙي عورت لاءِ نماز صحيح ناهي جيڪا حيض واري هجي جيستائين ان کي سر تي ڪو ڪپڙو نه هجي'. هن چيو ته: 'هن باب ۾ عبدالله بن عمرو کان به هڪ تاريخ آهي. ساڳئي وقت، پيغمبر جي لفظن، 'اهڙي عورت جنهن کي حيض آيو آهي' جو مطلب اهو آهي ته اها عورت جيڪا بلوغت جي عمر کي پهچي چڪي آهي ۽ پوءِ حيض جو تجربو ڪري ٿي'. ابو عيسيٰ چيو ته: 'عيسيٰ جي حديث حسن آهي. عالم هن حديث تي عمل ڪن ٿا؛ ته هڪ عورت جنهن کي حيض آيو آهي ۽ پوءِ ان جا وار نظر اچڻ دوران نماز پڙهي ٿي ته ان جي نماز باطل آهي. هي شافعي جو رايو آهي، هن چيو ته، 'عورت جي نماز باطل آهي جيڪڏهن ان جي جسم جو ڪو به حصو نظر اچي رهيو هجي'. امام شافعي کان پڇيو ويو ته؛ جيڪڏهن سندس پيرن جي تلائن جو ٻاهريون حصو نظر اچي ته ڇا ٿيندو؟“ هن جواب ڏنو، 'نماز صحيح آهي'.
حديث
Imam Tirmidzi : 345
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا قَبِيصَةُ عَنْ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ عَنْ عِسْلِ بْنِ سُفْيَانَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ أَبِي رَبَاحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَنَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ السَّدْلِ فِي الصَّلَاةِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي جُحَيْفَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ لَا نَعْرِفُهُ مِنْ حَدِيثِ عَطَاءٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ مَرْفُوعًا إِلَّا مِنْ حَدِيثِ عِسْلِ بْنِ سُفْيَانَ وَقَدْ اخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي السَّدْلِ فِي الصَّلَاةِ فَكَرِهَ بَعْضُهُمْ السَّدْلَ فِي الصَّلَاةِ وَقَالُوا هَكَذَا تَصْنَعُ الْيَهُودُ و قَالَ بَعْضُهُمْ إِنَّمَا كُرِهَ السَّدْلُ فِي الصَّلَاةِ إِذَا لَمْ يَكُنْ عَلَيْهِ إِلَّا ثَوْبٌ وَاحِدٌ فَأَمَّا إِذَا سَدَلَ عَلَى الْقَمِيصِ فَلَا بَأْسَ وَهُوَ قَوْلُ أَحْمَدَ وَكَرِهَ ابْنُ الْمُبَارَكِ السَّدْلَ فِي الصَّلَاةِ
[حناد] اسان کي بيان ڪيو؛ [قبيشه] اسان کي [حماد بن سلمه] کان [اصل بن سفيان] کان [عطا بن رباح] کان [ابو هريره] تائين بيان ڪيو، هن چيو ته: 'الله جي رسول صلي الله عليه وسلم نماز ۾ سدل ڪرڻ کان منع ڪيو آهي - ڪپڙي کي زمين تي نه لهڻ تائين - "هن باب ۾ ابو جحيفه کان به هڪ روايت آهي." ابو عيسيٰ چيو ته: 'ابو هريره جي حديث، اسان عطا جي حديث مان نه ٿا ڄاڻون، ابو هريره کان جيڪو مرفوع آهي سواءِ اسل بن سفيان جي حديث کان. علماء نماز ۾ سدل ڪرڻ جي حڪم ۾ اختلاف ڪيو - ڪپڙي کي زمين تي نه لهڻ تائين - انهن مان ڪجهه ان کي مکروه سمجهندا هئا، انهن چيو ته: 'اهو يهودين جو عمل آهي'. جڏهن ته ڪجهه ٻين عالمن ان کي مکروه سمجهيو جيڪڏهن ان وٽ صرف هڪ کان سواءِ ڪو لباس نه هجي. قميص تي سجدو ڪرڻ ۾ ڪو حرج ناهي. "اها راءِ احمد جي آهي. ساڳئي وقت، بن المبارڪ نماز ۾ سجدو ڪرڻ کي مڪروه سمجهيو.
حديث
Imam Tirmidzi : 346
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْمَخْزُومِيُّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ أَبِي الْأَحْوَصِ عَنْ أَبِي ذَرٍّعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا قَامَ أَحَدُكُمْ إِلَى الصَّلَاةِ فَلَا يَمْسَحْ الْحَصَى فَإِنَّ الرَّحْمَةَ تُوَاجِهُهُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ مُعَيْقِيبٍ وَعَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ وَحُذَيْفَةَ وَجَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي ذَرٍّ حَدِيثٌ حَسَنٌ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ كَرِهَ الْمَسْحَ فِي الصَّلَاةِ وَقَالَ إِنْ كُنْتَ لَا بُدَّ فَاعِلًا فَمَرَّةً وَاحِدَةً كَأَنَّهُ رُوِيَ عَنْهُ رُخْصَةٌ فِي الْمَرَّةِ الْوَاحِدَةِ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ
اسان کي [سعيد بن عبدالرحمان المخزومي] ٻڌايو آهي؛ اسان کي [سفيان بن عينة] ٻڌايو آهي [عز زهرى] کان [ابو الاحواش] کان [ابوذر] رسول الله صلي الله عليه وسلم کان، پاڻ فرمايو: 'جڏهن توهان مان ڪو نماز پڙهي ته پنهنجي پيشاني تي لڳل ڪنڪرين کي نه ڇهي، ڇاڪاڻ ته الله جي رحمت ان تي نازل ٿي آهي'. پاڻ فرمايو: 'هن باب ۾ معيعقوب، علي بن ابو طالب، حذیفہ، جابر ۽ عبدالله کان به روايتون آهن'. ابو عيسيٰ چيو: 'ابوذر جي حديث حسن جي درجي ۾ آهي. رسول الله صلي الله عليه وسلم کان روايت ڪئي وئي آهي ته پاڻ نماز ۾ ڪنڪرين کي رگڙڻ کي ناجائز قرار ڏنو. پاڻ فرمايو: 'جيڪڏهن توهان کي واقعي اهو ڪرڻو آهي ته هڪ ئي ڌڪ ۾ ڪريو'. پاڻ کان روايت ڪئي وئي آهي؛ حقيقت ۾ هو هڪ ڌڪ ۾ آرام فراهم ڪري ٿو. اهو عالمن طرفان عمل ڪيو ويندو آهي.
حديث
Imam Tirmidzi : 347
حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ حُرَيْثٍ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ عَنْ الْأَوْزَاعِيِّ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ مُعَيْقِيبٍ قَالَسَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ مَسْحِ الْحَصَى فِي الصَّلَاةِ فَقَالَ إِنْ كُنْتَ لَا بُدَّ فَاعِلًا فَمَرَّةً وَاحِدَةًقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
اسان کي ٻڌايو ويو آهي [حسين] چيو آهي؛ اسان کي ٻڌايو آهي [الوليد بن مسلم] [الاوزاعي] کان [يحيى بن ابو ڪثير] چيو آهي؛ مون کي ٻڌايو آهي [ابو سلمه بن عبدالرحمان] [معيعقوب] کان، هن چيو ته: مون رسول الله صلي الله عليه وسلم کان نماز ۾ ڪنڪريون صاف ڪرڻ بابت پڇيو، ته پاڻ جواب ڏنو: 'جيڪڏهن توهان کي اهو ڪرڻو آهي ته صرف هڪ ڌڪ سان ڪريو'. ابو عيسيٰ چيو ته: 'هي حديث حسن صحيح آهي.'
حديث
Imam Tirmidzi : 348
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا عَبَّادُ بْنُ الْعَوَّامِ أَخْبَرَنَا مَيْمُونٌ أَبُو حَمْزَةَ عَنْ أَبِي صَالِحٍ مَوْلَى طَلْحَةَ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْرَأَى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غُلَامًا لَنَا يُقَالُ لَهُ أَفْلَحُ إِذَا سَجَدَ نَفَخَ فَقَالَ يَا أَفْلَحُ تَرِّبْ وَجْهَكَقَالَ أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ وَكَرِهَ عَبَّادُ بْنُ الْعَوَّامِ النَّفْخَ فِي الصَّلَاةِ وَقَالَ إِنْ نَفَخَ لَمْ يَقْطَعْ صَلَاتَهُ قَالَ أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ وَبِهِ نَأْخُذُ قَالَ أَبُو عِيسَى وَرَوَى بَعْضُهُمْ عَنْ أَبِي حَمْزَةَ هَذَا الْحَدِيثَ وَقَالَ مَوْلًى لَنَا يُقَالُ لَهُ رَبَاحٌ حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الضَّبِّيُّ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ مَيْمُونٍ أَبِي حَمْزَةَ بِهَذَا الْإِسْنَادِ نَحْوَهُ وَقَالَ غُلَامٌ لَنَا يُقَالُ لَهُ رَبَاحٌ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ أُمِّ سَلَمَةَ إِسْنَادُهُ لَيْسَ بِذَاكَ وَمَيْمُونٌ أَبُو حَمْزَةَ قَدْ ضَعَّفَهُ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ وَاخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي النَّفْخِ فِي الصَّلَاةِ فَقَالَ بَعْضُهُمْ إِنْ نَفَخَ فِي الصَّلَاةِ اسْتَقْبَلَ الصَّلَاةَ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَأَهْلِ الْكُوفَةِ و قَالَ بَعْضُهُمْ يُكْرَهُ النَّفْخُ فِي الصَّلَاةِ وَإِنْ نَفَخَ فِي صَلَاتِهِ لَمْ تَفْسُدْ صَلَاتُهُ وَهُوَ قَوْلُ أَحْمَدَ وَإِسْحَقَ
اسان کي [احمد بن مانع] ٻڌايو آهي؛ اسان کي [عبد بن العوام] ٻڌايو آهي؛ اسان کي [ميمون ابو حمزه] ٻڌايو آهي [ابو صالح] طلحه جي غلام کان، [ام سلمه] کان، هن چيو ته: 'رسول الله ﷺ اسان جي غلام کي ڏٺو جنهن جو نالو افلح هو، جڏهن هو سجدو ڪندو هو ته سجدي جي جاءِ تي ڦوڪيندو هو. پوءِ فرمايائون: 'اي افلح، پنهنجو چهرو مٽيءَ سان ڀريل هجي!' احمد بن مانع چيو؛ 'عبد بن العوام ڪنهن لاءِ نماز ۾ ڦوڪي ڇڏڻ کي حرام قرار ڏنو هو'. هن چيو: 'جيڪڏهن هو چمي ڏيندو رهي ته ان جي نماز باطل نه ٿيندي'. احمد بن مانع چيو؛ 'اهو اسان جو رايو آهي'. ابو عيسيٰ چيو؛ 'انهن مان ڪجهه ابو حمزه کان هي حديث بيان ڪئي. اسان جي ويٽر افلح چيو؛ 'اسان کي ٻڌايو ويو آهي [احمد بن عبده عادل دلبي] چيو؛' اسان کي [حماد بن زيد] [ميمون ابو حمزه] کان هن سند سان حديث ٻڌائي آهي. هن چيو ته؛ 'اسان جي ٻانهن کي افلح سڏيو ويندو هو'. ابو عيسيٰ چيو ته؛ 'ام سلمه جي سند جي حديث مضبوط نه آهي، ميمون ۽ ابو حمزه کي ڪجهه عالمن ڪمزور ڪيو آهي'. ڪجهه سائنسدان نماز دوران ڦوڪ ڏيڻ جي قانون تي اختلاف رکن ٿا، انهن مان ڪجهه چون ٿا ته؛ 'جيڪڏهن هو نماز دوران ڦوڪ ڏئي ته ان کي ٻيهر شروع ڪرڻو پوندو'. هي سفيان عثصوري ۽ ڪوفه جي رهواسين جو رايو آهي. جڏهن ته ٻيا نماز دوران ڦوڪ ڏيڻ کي ناقابل قبول سمجهن ٿا، جيڪڏهن هو ڦوڪ ڏئي ته ان جي نماز نه ٽٽي. ۽ هي احمد ۽ اسحاق جو رايو آهي.
حديث
Imam Tirmidzi : 349
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ عَنْ هِشَامِ بْنِ حَسَّانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى أَنْ يُصَلِّيَ الرَّجُلُ مُخْتَصِرًاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ كَرِهَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ الِاخْتِصَارَ فِي الصَّلَاةِ وَكَرِهَ بَعْضُهُمْ أَنْ يَمْشِيَ الرَّجُلُ مُخْتَصِرًا وَالِاخْتِصَارُ أَنْ يَضَعَ الرَّجُلُ يَدَهُ عَلَى خَاصِرَتِهِ فِي الصَّلَاةِ أَوْ يَضَعَ يَدَيْهِ جَمِيعًا عَلَى خَاصِرَتَيْهِ وَيُرْوَى أَنَّ إِبْلِيسَ إِذَا مَشَى مَشَى مُخْتَصِرًا
اسان کان ابو ڪريب بيان ڪيو آهي؛ اسان کان ابو اسامه بيان ڪيو آهي ته اسان کان هشام بن حسن، محمد بن سيرين، ابو هريره کان، ته رسول الله صلي الله عليه وسلم هڪ ماڻهوءَ کي پيٽ تي هٿ رکي نماز پڙهڻ کان منع ڪئي آهي. پاڻ فرمايو: هن باب ۾ ابن عمر کان به هڪ روايت آهي. ابو عيسيٰ چيو ته: ابو هريره جي حديث حسن صحيح آهي. ڪجهه عالم نماز دوران پيٽ تي هٿ رکڻ کي مکروه سمجهن ٿا. ۽ ٻيا ماڻهو لاءِ پيٽ تي هٿ رکي هلڻ کي مکروه سمجهن ٿا. اختيار جو مطلب آهي ته ماڻهو نماز دوران پيٽ تي هٿ رکي. يا ٻئي هٿ ٻنهي پيٽن تي رکي. روايت آهي ته جڏهن ابليس هلندو آهي ته هو پيٽ تي هٿ رکي هلندو آهي.
حديث
Imam Tirmidzi : 350
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ عَنْ عِمْرَانَ بْنِ مُوسَى عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي رَافِعٍأَنَّهُ مَرَّ بِالْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ وَهُوَ يُصَلِّي وَقَدْ عَقَصَ ضَفِرَتَهُ فِي قَفَاهُ فَحَلَّهَا فَالْتَفَتَ إِلَيْهِ الْحَسَنُ مُغْضَبًا فَقَالَ أَقْبِلْ عَلَى صَلَاتِكَ وَلَا تَغْضَبْ فَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ ذَلِكَ كِفْلُ الشَّيْطَانِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي رَافِعٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ كَرِهُوا أَنْ يُصَلِّيَ الرَّجُلُ وَهُوَ مَعْقُوصٌ شَعْرُهُ قَالَ أَبُو عِيسَى وَعِمْرَانُ بْنُ مُوسَى هُوَ الْقُرَشِيُّ الْمَكِّيُّ وَهُوَ أَخُو أَيُّوبَ بْنِ مُوسَى
اسان کي [يحيى بن موسى] ٻڌايو آهي؛ اسان کي [عبد الرزاق] ٻڌايو آهي؛ اسان کي [ابن جريج] ٻڌايو آهي [عمران بن موسى] کان [سعيد بن ابو سعيد المقبوري] کان [پنهنجي پيءُ] کان [ابو رافع] ته هڪ ڀيري جڏهن حسن نماز پڙهي رهيو هو ته هو حسن بن علي وٽان گذريو. ان وقت حسن پنهنجا وار ٻڌي پنهنجي ڳچيءَ جي نڙيءَ تي رکيا هئا، پر ابو رافع انهن کي پوئتي ڇڪي ورتو. تنهن ڪري حسن ڪاوڙ ۾ ان ڏانهن منهن ڪيو. ابو رافع چيو؛ 'نماز ڏانهن واپس وڃو ۽ ناراض نه ٿيو، ڇاڪاڻ ته مون رسول الله ﷺ کي چوندي ٻڌو آهي؛ 'اهو شيطان جو هنڌ آهي'. هن چيو؛ 'هن باب ۾ ام سلمه ۽ عبدالله بن عباس کان به هڪ تاريخ آهي'. ابو عيسيٰ چيو؛ 'ابو رافع جي حديث' حسن درجي جي آهي. هي حديث سائنسدانن طرفان عمل ۾ آهي. انهن هڪ شخص کي پنهنجا وار ٻڌي نماز پڙهڻ کان روڪيو. ابو عيسيٰ چيو؛ 'عمران بن موسيٰ جو نالو القرصي المڪي آهي، هو ايوب بن موسيٰ جو ڀاءُ آهي'.
حديث
Imam Tirmidzi : 351
حَدَّثَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ أَخْبَرَنَا اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ أَخْبَرَنَا عَبْدُ رَبِّهِ بْنُ سَعِيدٍ عَنْ عِمْرَانَ بْنِ أَبِي أَنَسٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نَافِعِ ابْنِ الْعَمْيَاءِ عَنْ رَبِيعَةَ بْنِ الْحَارِثِ عَنْ الْفَضْلِ بْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الصَّلَاةُ مَثْنَى مَثْنَى تَشَهَّدُ فِي كُلِّ رَكْعَتَيْنِ وَتَخَشَّعُ وَتَضَرَّعُ وَتَمَسْكَنُ وَتَذَرَّعُ وَتُقْنِعُ يَدَيْكَ يَقُولُ تَرْفَعُهُمَا إِلَى رَبِّكَ مُسْتَقْبِلًا بِبُطُونِهِمَا وَجْهَكَ وَتَقُولُ يَا رَبِّ يَا رَبِّ وَمَنْ لَمْ يَفْعَلْ ذَلِكَ فَهُوَ كَذَا وَكَذَاقَالَ أَبُو عِيسَى و قَالَ غَيْرُ ابْنِ الْمُبَارَكِ فِي هَذَا الْحَدِيثِ مَنْ لَمْ يَفْعَلْ ذَلِكَ فَهِيَ خِدَاجٌ قَالَ أَبُو عِيسَى سَمِعْت مُحَمَّدَ بْنَ إِسْمَعِيلَ يَقُولُ رَوَى شُعْبَةُ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ عَبْدِ رَبِّهِ بْنِ سَعِيدٍ فَأَخْطَأَ فِي مَوَاضِعَ فَقَالَ عَنْ أَنَسِ بْنِ أَبِي أَنَسٍ وَهُوَ عِمْرَانُ بْنُ أَبِي أَنَسٍ وَقَالَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَارِثِ وَإِنَّمَا هُوَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نَافِعِ ابْنِ الْعَمْيَاءِ عَنْ رَبِيعَةَ بْنِ الْحَارِثِ وَقَالَ شُعْبَةُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَارِثِ عَنْ الْمُطَّلِبِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَإِنَّمَا هُوَ عَنْ رَبِيعَةَ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ عَنْ الْفَضْلِ بْنِ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مُحَمَّدٌ وَحَدِيثُ اللَّيْثِ بْنِ سَعْدٍ هُوَ حَدِيثٌ صَحِيحٌ يَعْنِي أَصَحَّ مِنْ حَدِيثِ شُعْبَةَ
اسان کي [سويد بن نشر] ٻڌايو آهي، اسان کي [عبدالله بن المبارڪ] ٻڌايو آهي، اسان کي [الليث بن سعد] چيو آهي، اسان کي [عبد ربيع بن سعيد] ٻڌايو آهي، [عمران بن ابو انس] کان، [عبدالله بن نافع بن الاميع] کان، [ربيع بن الحارث] کان، [الفضل بن عباس] کان، هن چيو ته: رسول الله صلي الله عليه وسلم فرمايو: "نماز ٻه رڪعتون آهن، ٻه رڪعتون، هر ٻن رڪعتن لاءِ تشهد ويهڻ، خشوع، رڪوع، سڪون ۽ هٿ بلند ڪرڻ." هن ٻيهر چيو: 'توهان پنهنجي هٿن کي پنهنجي هٿن جي اڳيان منهن ڏانهن منهن ڪري پنهنجي رب ڏانهن بلند ڪيو. توهان چئو ٿا، 'يا رب، يا رب،' ۽ جيڪو اهو نه ڪندو اهو هن وانگر ۽ هن وانگر آهي'. ابو عيسيٰ چيو؛ 'بن المبارڪ کان علاوه ۽ اهو به جيڪو هن حديث بابت چوي ٿو ته، 'جيڪو به اهڙي طرح نه ڪندو ته ان جي نماز گهٽ آهي - ڪامل نه آهي -'. ابو عيسيٰ چيو؛ 'مون محمد بن اسماعيل کي چوندي ٻڌو آهي؛ 'شعبه هي حديث عبدالربيه بن سعيد کان بيان ڪئي آهي پر هو ڪيترن ئي هنڌن تي غلط هو. هن چيو؛ 'انس بن ابو انس کان، هو عمران بن ابو انس آهي'. هن چيو؛ 'عبدالله بن الحارث کان، جيتوڻيڪ هو عبدالله بن نافع بن الاميه آهي، ربيعة بن الحارث کان'. سيوبهه عبدالله بن الحارث کان، عبدالمطلب کان، الفل بن عباس کان، رسول الله صلي الله عليه وسلم کان'. محمد چيو؛ 'الليث بن سعد جي حديث حسن صحيح آهي، يعني اها حديث صيوبيه کان وڌيڪ صحيح آهي'.
حديث
Imam Tirmidzi : 352
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ ابْنِ عَجْلَانَ عَنْ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ عَنْ رَجُلٍ عَنْ كَعْبِ بْنِ عُجْرَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا تَوَضَّأَ أَحَدُكُمْ فَأَحْسَنَ وُضُوءَهُ ثُمَّ خَرَجَ عَامِدًا إِلَى الْمَسْجِدِ فَلَا يُشَبِّكَنَّ بَيْنَ أَصَابِعِهِ فَإِنَّهُ فِي صَلَاةٍقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ كَعْبِ بْنِ عُجْرَةَ رَوَاهُ غَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ ابْنِ عَجْلَانَ مِثْلَ حَدِيثِ اللَّيْثِ وَرَوَى شَرِيكٌ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَجْلَانَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَ هَذَا الْحَدِيثِ وَحَدِيثُ شَرِيكٍ غَيْرُ مَحْفُوظٍ
اسان کي قتيبه چيو آهي؛ اسان کي الليث بيان ڪيو آهي [ابن عجلان] کان [سعيد المقبوري] کان [هڪ شخص] [ڪعب بن عجره] کان ته رسول الله صلي الله عليه وسلم فرمايو: 'جيڪڏهن توهان مان ڪو وضو ڪري ۽ وضو ڪري، پوءِ مسجد ڏانهن نڪري، ته پوءِ پنهنجي آڱرين جي وچ ۾ چپن کي نه بنائي ڇو ته هو نماز جي وچ ۾ آهي.' ابو عيسيٰ چيو؛ 'ڪعب بن عجره جي حديث صرف هڪ شخص کان نه پر الليث جي حديث ۾ بيان ڪئي وئي آهي.' ۽ [شرڪ] [محمد بن عجلان] کان [پنهنجي پيءُ] کان [ابو هريره] کان رسول الله صلي الله عليه وسلم کان هن حديث کي بيان ڪيو آهي، جڏهن ته شرڪ حديث محفوظ نه آهي'.
حديث
Imam Tirmidzi : 353
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ قَالَقِيلَ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيُّ الصَّلَاةِ أَفْضَلُ قَالَ طُولُ الْقُنُوتِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ حُبْشِيٍّ وَأَنَسِ بْنِ مَالِكٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ
اسان کي [ابن ابو عمر] ٻڌايو آهي؛ اسان کي [سفيان بن عينة] ٻڌايو آهي [ابو الزبير] کان [جابر] چيو آهي ته؛ 'هڪ ڀيرو نبي ﷺ کان پڇيو ويو ته 'سڀ کان اهم دعا ڪهڙي آهي؟' هن جواب ڏنو؛ 'طويل نماز'. هن چيو ته؛ 'هن باب ۾ عبدالله بن حبسي ۽ انس بن مالڪ کان رسول الله ﷺ کان هڪ تاريخ پڻ آهي.' 'ابو عيسيٰ چيو ته؛ 'جابر بن عبدالله جي حديث حسن صحيح آهي. هي حديث جابر بن عبدالله کان ڪيترن ئي طريقن سان روايت ڪئي وئي آهي'.
حديث
Imam Tirmidzi : 354
حَدَّثَنَا أَبُو عَمَّارٍ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ قَالَ و حَدَّثَنَا أَبُو مُحَمَّدٍ رَجَاءٌ قَالَ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ عَنْ الْأَوْزَاعِيِّ قَالَ حَدَّثَنِي الْوَلِيدُ بْنُ هِشَامٍ الْمُعَيْطِيُّ قَالَ حَدَّثَنِي مَعْدَانُ بْنُ طَلْحَةَ الْيَعْمَرِيُّ قَالَلَقِيتُ ثَوْبَانَ مَوْلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ لَهُ دُلَّنِي عَلَى عَمَلٍ يَنْفَعُنِي اللَّهُ بِهِ وَيُدْخِلُنِي الْجَنَّةَ فَسَكَتَ عَنِّي مَلِيًّا ثُمَّ الْتَفَتَ إِلَيَّ فَقَالَ عَلَيْكَ بِالسُّجُودِ فَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَا مِنْ عَبْدٍ يَسْجُدُ لِلَّهِ سَجْدَةً إِلَّا رَفَعَهُ اللَّهُ بِهَا دَرَجَةً وَحَطَّ عَنْهُ بِهَا خَطِيئَةًقَالَ مَعْدَانُ بْنُ طَلْحَةَ فَلَقِيتُ أَبَا الدَّرْدَاءِ فَسَأَلْتُهُ عَمَّا سَأَلْتُ عَنْهُ ثَوْبَانَ فَقَالَ عَلَيْكَ بِالسُّجُودِ فَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَا مِنْ عَبْدٍ يَسْجُدُ لِلَّهِ سَجْدَةً إِلَّا رَفَعَهُ اللَّهُ بِهَا دَرَجَةً وَحَطَّ عَنْهُ بِهَا خَطِيئَةً قَالَ مَعْدَانُ بْنُ طَلْحَةَ الْيَعْمَرِيُّ وَيُقَالُ ابْنُ أَبِي طَلْحَةَ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَأَبِي أُمَامَةَ وَأَبِي فَاطِمَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ثَوْبَانَ وَأَبِي الدَّرْدَاءِ فِي كَثْرَةِ الرُّكُوعِ وَالسُّجُودِ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ اخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي هَذَا الْبَابِ فَقَالَ بَعْضُهُمْ طُولُ الْقِيَامِ فِي الصَّلَاةِ أَفْضَلُ مِنْ كَثْرَةِ الرُّكُوعِ وَالسُّجُودِ و قَالَ بَعْضُهُمْ كَثْرَةُ الرُّكُوعِ وَالسُّجُودِ أَفْضَلُ مِنْ طُولِ الْقِيَامِ و قَالَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ قَدْ رُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي هَذَا حَدِيثَانِ وَلَمْ يَقْضِ فِيهِ بِشَيْءٍ و قَالَ إِسْحَقُ أَمَّا فِي النَّهَارِ فَكَثْرَةُ الرُّكُوعِ وَالسُّجُودِ وَأَمَّا بِاللَّيْلِ فَطُولُ الْقِيَامِ إِلَّا أَنْ يَكُونَ رَجُلٌ لَهُ جُزْءٌ بِاللَّيْلِ يَأْتِي عَلَيْهِ فَكَثْرَةُ الرُّكُوعِ وَالسُّجُودِ فِي هَذَا أَحَبُّ إِلَيَّ لِأَنَّهُ يَأْتِي عَلَى جُزْئِهِ وَقَدْ رَبِحَ كَثْرَةَ الرُّكُوعِ وَالسُّجُودِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَإِنَّمَا قَالَ إِسْحَقُ هَذَا لِأَنَّهُ كَذَا وُصِفَ صَلَاةُ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِاللَّيْلِ وَوُصِفَ طُولُ الْقِيَامِ وَأَمَّا بِالنَّهَارِ فَلَمْ يُوصَفْ مِنْ صَلَاتِهِ مِنْ طُولِ الْقِيَامِ مَا وُصِفَ بِاللَّيْلِ
اسان کي [ابو عمار] چيو آهي، اسان کي [الوليد] چيو آهي، ۽ اسان کي [ابو محمد رجاء] چيو آهي، اسان کي [الوليد بن مسلم] چيو آهي، [الاوزاعي] چيو آهي، مون کي [الوليد بن هشام المعيثي] چيو آهي، مون کي [معدان بن طلحه اليماري] چيو آهي ته: مان رسول الله ﷺ جي ٻانهي [ثوبان] سان مليو، پوءِ مون ان کان پڇيو ته مون کي اهڙو عمل ڏيکاريو جنهن سان الله مون کي فائدو ڏئي ۽ مون کي جنت ۾ داخل ڪري، هو هڪ لمحي لاءِ خاموش رهيو، پوءِ مون ڏانهن رخ ڪيو ۽ چيو ته: توهان کي سجدو ڪرڻ گهرجي، ڇاڪاڻ ته مون رسول الله ﷺ کي چوندي ٻڌو آهي ته: 'اهو ممڪن ناهي ته ڪو ٻانهو الله کي هڪ سجدي سان سجدو ڪري پر الله هڪ درجو بلند ڪري ۽ هڪ غلطي کي مٽائي.' [معدان ابو طلحه] چيو؛ 'مون [ابو دردا] سان ملاقات ڪئي، پوءِ مون کانئس پڇيو ته مون جيڪو سوال ڪيو هو، تنهن کان پوءِ هن جواب ڏنو، 'توهان کي سجدو ڪرڻ گهرجي، ڇاڪاڻ ته مون رسول الله ﷺ کي چوندي ٻڌو آهي ته: 'ڪنهن به ٻانهي لاءِ اهو ممڪن ناهي ته هڪ سجدي سان الله جي اڳيان سجدو ڪري پر الله هڪ درجو بلند ڪندو ۽ هڪ غلطي کي مٽائيندو'. هن چيو؛ 'معدان بن طلحه اليماري، جنهن کي ابن ابو طلحه به چيو ويندو آهي'. هن چيو؛ 'هن باب ۾ ابو هريره، ابو امامه ۽ ابو فاطمه کان به روايتون آهن'. ابو عيسيٰ چيو؛ 'ثوبان حديث ۽ ابو دردا جي حديث رڪوع جي تعداد ۽ سجدن بابت حسن صحيح'. عالمن جو هن مسئلي تي اختلاف آهي، انهن مان ڪجهه چون ٿا: 'نماز ۾ گهڻو وقت بيهڻ رڪوع ۽ سجدي ڪرڻ کان وڌيڪ اهم آهي'. جڏهن ته ڪجهه ٻين چيو ته: 'رڪوع ۽ سجدو وڌائڻ بيهڻ جي مدت وڌائڻ کان وڌيڪ اهم آهي'. احمد چيو؛ 'پيغمبر صلي الله عليه وسلم کان ٻہ حديثون نقل ٿيون آهن، پر پاڻ ڪو به فيصلو نه ڏنو.' جڏهن ته اسحاق چيو ته؛ 'ڏينهن ۾ کيس وڌيڪ رڪوع ۽ سجدو ڪرڻ گهرجي. ساڳئي وقت، رات جو کيس پنهنجي بيهڻ جي ڊيگهه کي وڌائڻ گهرجي. جيستائين ڪنهن وٽ رات جو وقت نه هجي - ٻيهر نماز پڙهڻ لاءِ - ته پوءِ وڌيڪ رڪوع ۽ سجدو ڪرڻ بهتر آهي. ڇاڪاڻ ته هو هن وقت کي استعمال ڪري سگهي ٿو ته جيئن هو وڌيڪ رڪوع ۽ سجدو ڪري فائدو حاصل ڪري. ابو عيسيٰ چيو ته؛ 'اسحاق اهو چيو ڇاڪاڻ ته نبي صلي الله عليه وسلم رات جو نماز پڙهڻ ۾ هميشه دير ڪندا هئا، جڏهن ته ڏينهن ۾ هو رات جيترو دير نه ڪندا هئا'.
حديث
Imam Tirmidzi : 355
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ ابْنُ عُلَيَّةَ وَهُوَ ابْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْمُبَارَكِ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ عَنْ ضَمْضَمِ بْنِ جَوْسٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَأَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِقَتْلِ الْأَسْوَدَيْنِ فِي الصَّلَاةِ الْحَيَّةُ وَالْعَقْرَبُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ وَأَبِي رَافِعٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَغَيْرِهِمْ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ وَكَرِهَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ قَتْلَ الْحَيَّةِ وَالْعَقْرَبِ فِي الصَّلَاةِ و قَالَ إِبْرَاهِيمُ إِنَّ فِي الصَّلَاةِ لَشُغْلًا وَالْقَوْلُ الْأَوَّلُ أَصَحُّ
اسان کي [علي بن حجر] ٻڌايو آهي؛ اسان کي [اسماعيل بن اوليه] - يعني ابن ابراهيم - [علي بن المبارڪ] کان [يحييٰ بن ابو ڪثير] کان [دلدلم بن جوس] کان [ابو هريره] ٻڌايو آهي ته؛ 'رسول الله صلي الله عليه وسلم نماز دوران ٻن ڪارن جانورن کي مارڻ جو حڪم ڏنو؛ نانگ ۽ وڇون'. هن چيو؛ "هن باب ۾ ابن عباس ۽ ابو رافع کان به هڪ تاريخ آهي." ابو عيسيٰ چيو؛ 'ابو هريره جي حديث حسن صحيح آهي. رسول الله صلي الله عليه وسلم جي اصحابن ۽ ٻين مان عالمن هن حديث کي عمل ۾ آندو. هي راءِ احمد ۽ اسحاق پڻ ورتي هئي. ساڳئي وقت، ڪجهه سائنسدانن نماز دوران نانگ ۽ وڇون کي مارڻ کي ناقابل قبول قرار ڏنو آهي. ابراهيم چيو؛ 'بيشڪ، نماز ۾ سرگرمي آهي'. پهرين راءِ وڌيڪ صحيح آهي.
حديث
Imam Tirmidzi : 356
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ الْأَعْرَجِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ ابْنِ بُحَيْنَةَ الْأَسَدِيِّ حَلِيفِ بَنِي عَبْدِ الْمُطَّلِبِأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَامَ فِي صَلَاةِ الظُّهْرِ وَعَلَيْهِ جُلُوسٌ فَلَمَّا أَتَمَّ صَلَاتَهُ سَجَدَ سَجْدَتَيْنِ يُكَبِّرُ فِي كُلِّ سَجْدَةٍ وَهُوَ جَالِسٌ قَبْلَ أَنْ يُسَلِّمَ وَسَجَدَهُمَا النَّاسُ مَعَهُ مَكَانَ مَا نَسِيَ مِنْ الْجُلُوسِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ
اسان کي قتيبه چيو آهي؛ اسان کي الليث ٻڌايو آهي ته [ابن شهاب] کان [الاعرج] کان [عبدالله بن بحينه الاسدي] جيڪو عبدالمطلب جي اولاد مان هڪ ساٿي هو، ته رسول الله ﷺ ظهر جي نماز ۾ اٿيا جڏهن ته پاڻ کي ويهڻو هو. پوءِ جڏهن پاڻ ٻه سجدا ڪري سجدو پورو ڪيو ته هر سجدي تي تڪبير چيو ۽ سلام ڪرڻ کان اڳ ويٺيا. ماڻهن ساڻس گڏ ويهڻ جي بدران ٻن سجدن ۾ حصو ورتو جيڪو هو ڪرڻ وساري ڇڏيو هو. هن چيو ته؛ 'هن باب ۾ عبدالرحمان بن عوف کان به هڪ روايت آهي.'
حديث
Imam Tirmidzi : 357
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْأَعْلَى وَأَبُو دَاوُدَ قَالَا حَدَّثَنَا هِشَامٌ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ وَعَبْدَ اللَّهِ بْنَ السَّائِبِ الْقَارِئَ كَانَايَسْجُدَانِ سَجْدَتَيْ السَّهْوِ قَبْلَ التَّسْلِيمِقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ بُحَيْنَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ يَرَى سَجْدَتَيْ السَّهْوِ كُلِّهِ قَبْلَ السَّلَامِ وَيَقُولُ هَذَا النَّاسِخُ لِغَيْرِهِ مِنْ الْأَحَادِيثِ وَيَذْكُرُ أَنَّ آخِرَ فِعْلِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ عَلَى هَذَا و قَالَ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ إِذَا قَامَ الرَّجُلُ فِي الرَّكْعَتَيْنِ فَإِنَّهُ يَسْجُدُ سَجْدَتَيْ السَّهْوِ قَبْلَ السَّلَامِ عَلَى حَدِيثِ ابْنِ بُحَيْنَةَ وَعَبْدُ اللَّهِ ابْنُ بُحَيْنَةَ هُوَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَالِكٍ وَهُوَ ابْنُ بُحَيْنَةَ مَالِكٌ أَبُوهُ وَبُحَيْنَةُ أُمُّهُ هَكَذَا أَخْبَرَنِي إِسْحَقُ بْنُ مَنْصُورٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمَدِينِيِّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَاخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي سَجْدَتَيْ السَّهْوِ مَتَى يَسْجُدُهُمَا الرَّجُلُ قَبْلَ السَّلَامِ أَوْ بَعْدَهُ فَرَأَى بَعْضُهُمْ أَنْ يَسْجُدَهُمَا بَعْدَ السَّلَامِ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَأَهْلِ الْكُوفَةِ و قَالَ بَعْضُهُمْ يَسْجُدُهُمَا قَبْلَ السَّلَامِ وَهُوَ قَوْلُ أَكْثَرِ الْفُقَهَاءِ مِنْ أَهْلِ الْمَدِينَةِ مِثْلِ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ وَرَبِيعَةَ وَغَيْرِهِمَا وَبِهِ يَقُولُ الشَّافِعِيُّ و قَالَ بَعْضُهُمْ إِذَا كَانَتْ زِيَادَةً فِي الصَّلَاةِ فَبَعْدَ السَّلَامِ وَإِذَا كَانَ نُقْصَانًا فَقَبْلَ السَّلَامِ وَهُوَ قَوْلُ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ و قَالَ أَحْمَدُ مَا رُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سَجْدَتَيْ السَّهْوِ فَيُسْتَعْمَلُ كُلٌّ عَلَى جِهَتِهِ يَرَى إِذَا قَامَ فِي الرَّكْعَتَيْنِ عَلَى حَدِيثِ ابْنِ بُحَيْنَةَ فَإِنَّهُ يَسْجُدُهُمَا قَبْلَ السَّلَامِ وَإِذَا صَلَّى الظُّهْرَ خَمْسًا فَإِنَّهُ يَسْجُدُهُمَا بَعْدَ السَّلَامِ وَإِذَا سَلَّمَ فِي الرَّكْعَتَيْنِ مِنْ الظُّهْرِ وَالْعَصْرِ فَإِنَّهُ يَسْجُدُهُمَا بَعْدَ السَّلَامِ وَكُلٌّ يُسْتَعْمَلُ عَلَى جِهَتِهِ وَكُلُّ سَهْوٍ لَيْسَ فِيهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذِكْرٌ فَإِنَّ سَجْدَتَيْ السَّهْوِ قَبْلَ السَّلَامِ و قَالَ إِسْحَقُ نَحْوَ قَوْلِ أَحْمَدَ فِي هَذَا كُلِّهِ إِلَّا أَنَّهُ قَالَ كُلُّ سَهْوٍ لَيْسَ فِيهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذِكْرٌ فَإِنْ كَانَتْ زِيَادَةً فِي الصَّلَاةِ يَسْجُدُهُمَا بَعْدَ السَّلَامِ وَإِنْ كَانَ نُقْصَانًا يَسْجُدُهُمَا قَبْلَ السَّلَامِ
اسان کي [محمد بن بصير] ٻڌايو آهي؛ اسان کي [عبدالاعليٰ] ۽ [ابو داؤد] ٻنهي چيو آهي؛ اسان کي [حِصَام] [يحييٰ بن ابي ڪثير] کان [محمد بن ابراهيم] کان ٻڌايو آهي ته [ابو هريره] ۽ [عبدالله بن عاص سائب القاري] سلام کان اڳ ٻه سجدا ڪيا. ابو عيسيٰ چيو؛ 'ابن بَحِينه جي حديث حسن صحيح آهي. هي حديث ڪجهه سائنسدانن پاران عمل ۾ آندي وئي آهي. ۽ اهو شافعي جو رايو آهي. هن جو خيال آهي ته سهوي لاءِ ٻه سجدا سلام کان اڳ ڪيا ويندا آهن. هن چيو، 'هي حديث ٻين حديثن کي ختم ڪري ٿي، ۽ هن اهو به ذڪر ڪيو ته اهو آخري ڀيرو هو جڏهن رسول الله ﷺ اهو ڪيو هو. احمد ۽ اسحاق چيو؛ 'جيڪڏهن ڪو ٻئي رڪعت ۾ بيٺو آهي ته ان کي ابن بَحِينه جي حديث جي بنياد تي سلام کان اڳ ٻه سجدا ڪرڻ گهرجن.' ۽ عبدالله بن بحينة عبدالله بن مالڪ آهي. هو ابن بحينة هو، سندس پيءُ جو نالو مالڪ هو ۽ سندس ماءُ جو نالو بحينة هو. مون کي اسحاق بن منصور علي بن عبدالله بن المديني کان اهڙي طرح خبر ڏني. ابو عيسيٰ چيو ته؛ 'عالمن جو اختلاف هو ته ڪڏهن سجدو وسوسن لاءِ ڪرڻ گهرجي، سلام کان اڳ يا بعد ۾. انهن مان ڪجهه چيو ته اهو سلام کان پوءِ ڪيو ويندو آهي. هي راءِ سفيان عتصوري ۽ ڪوفه جي ماڻهن ورتي. جڏهن ته ٻين چيو ته اهو سلام کان اڳ ڪيو ويندو آهي. هي راءِ مديني جي فقہاء جهڙوڪ يحيى بن سعيد، ربيعة ۽ ٻين وڏي پيماني تي اختيار ڪئي. هي راءِ امام شافعي به اختيار ڪئي. ڪجهه عالمن چيو ته، 'جيڪڏهن اهو اضافي سجدو آهي ته اهو سلام کان پوءِ ڪيو ويندو آهي، پر جيڪڏهن اهو غائب رڪعت آهي ته اهو سلام کان اڳ ڪيو ويندو آهي.' هي راءِ مالڪ بن انس اختيار ڪئي. امام احمد چيو؛ رسول الله ﷺ کان ڪڏهن به سهوي جي ٻن سجدن بابت روايت نه ڪئي وئي آهي، تنهن ڪري حديث ان سان گڏ ڪيل صورت مطابق عمل ڪئي ويندي آهي. جيڪڏهن ڪو ابن بحينه جي حديث مطابق ٻئي رڪعت ۾ بيٺو آهي ته هو سلام ڪرڻ کان اڳ ٻه سجدا ڪري ٿو. جيڪڏهن هو ظهر جي نماز جون پنج رڪعتون پڙهي ٿو ته سلام کان پوءِ ٻه سجدا ڪري ٿو. ۽ جيڪڏهن هو ظهر يا عصر جي نماز جي ٻئي رڪعت کي سلام ڪري ٿو ته هو سلام کان پوءِ سجدا ڪري ٿو. هر هڪ صورت مطابق ڪيو ويندو آهي. ۽ جڏهن به اسان وساري ڇڏيندا آهيون، اسان ڪڏهن به رسول الله ﷺ جي تاريخ جو ذڪر نٿا ڪريون، ڇاڪاڻ ته حقيقت ۾ سهوي جا ٻه سجدا سلام کان اڳ ڪيا ويندا آهن. هن معاملي ۾، امام اسحاق به چيو جيئن امام احمد چيو، صرف انهن چيو، '۽ جڏهن به هو وساري ٿو ته هو ڪڏهن به رسول الله ﷺ جي روايت جو ذڪر نٿو ڪري، جيڪڏهن اهو نماز ۾ اضافو آهي ته هو سلام کان اڳ سجدو ڪري ٿو، پر جيڪڏهن اهو رڪعت ۾ نه آهي ته هو سلام کان اڳ سجدو ڪري ٿو'.
حديث
Imam Tirmidzi : 358
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ مَنْصُورٍ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ الْحَكَمِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَّى الظُّهْرَ خَمْسًا فَقِيلَ لَهُ أَزِيدَ فِي الصَّلَاةِ فَسَجَدَ سَجْدَتَيْنِ بَعْدَ مَا سَلَّمَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
اسان کي اسحاق بن منصور چيو آهي، اسان کي عبدالرحمان بن مهدي چيو آهي، اسان کي صيوبة ٻڌايو آهي ته [الحڪم] کان وٺي [ابراهيم] کان وٺي [علقمه] کان وٺي [عبدالله بن مسعود] تائين ته رسول الله ﷺ هڪ ڀيري ظهر جون پنج رڪعتون نماز پڙهيون، پڇيو ويو ته ڇا نمازون وڌيڪ آهن؟ پوءِ پاڻ سلام ڪرڻ کان اڳ ٻه سجدا ڪيا. ابو عيسيٰ چيو ته: هي حديث حسن صحيح آهي.
حديث
Imam Tirmidzi : 359
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ وَمَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَجَدَ سَجْدَتَيْ السَّهْوِ بَعْدَ الْكَلَامِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ مُعَاوِيَةَ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَعْفَرٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ
اسان کي [حناد] ۽ [محمود بن غيلان] ٻڌايو آهي؛ اسان کي [ابو معاويه] [العماسي] کان [ابراهيم] کان [علقمه] کان [عبدالله] ٻڌايو آهي ته رسول الله ﷺ ڳالهائڻ کان پوءِ ٻہ سجدا ڪيا. هن چيو ته؛ 'هن باب ۾ معاويه، عبدالله بن جعفر ۽ ابو هريره کان به روايتون آهن'.
حديث
Imam Tirmidzi : 360
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ عَنْ هِشَامِ بْنِ حَسَّانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَجَدَهُمَا بَعْدَ السَّلَامِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رَوَاهُ أَيُّوبُ وَغَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ ابْنِ سِيرِينَ وَحَدِيثُ ابْنِ مَسْعُودٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ قَالُوا إِذَا صَلَّى الرَّجُلُ الظُّهْرَ خَمْسًا فَصَلَاتُهُ جَائِزَةٌ وَسَجَدَ سَجْدَتَيْ السَّهْوِ وَإِنْ لَمْ يَجْلِسْ فِي الرَّابِعَةِ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ و قَالَ بَعْضُهُمْ إِذَا صَلَّى الظُّهْرَ خَمْسًا وَلَمْ يَقْعُدْ فِي الرَّابِعَةِ مِقْدَارَ التَّشَهُّدِ فَسَدَتْ صَلَاتُهُ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَبَعْضِ أَهْلِ الْكُوفَةِ
اسان کي [احمد بن مني] کان روايت ڪئي وئي آهي ته؛ اسان کي [حسيم] کان [هشام بن حسن] کان [محمد بن سيرين] کان [ابو هريره] کان روايت ڪئي وئي آهي ته رسول الله ﷺ سلام کان پوءِ وسوسو ڪرڻ لاءِ ٻه سجدا ڪيا. ابو عيسيٰ چيو ته: 'هي حديث حسن صحيح آهي. هي حديث [ايوب] ۽ ڪجهه ماڻهن [ابن سيرين] کان روايت ڪئي آهي. ۽ ابن مسعود جي حديث حسن صحيح آهي. هي حديث ڪجهه عالمن پاران عمل ۾ آندي وئي آهي، انهن چيو ته: 'جيڪڏهن ڪو ماڻهو ظهر جي نماز جون پنج رڪعتون پڙهي ته نماز جائز آهي - صحيح -، ۽ ان کي وسوسو ڪرڻ لاءِ ٻه سجدا ڪرڻ گهرجن جيتوڻيڪ هو چوٿين رڪعت ۾ نه ويٺو هجي. هي امام شافعي، احمد ۽ اسحاق جو رايو آهي. جڏهن ته ٻيا چون ٿا ته، "جيڪڏهن ڪو ماڻهو ظهر جي پنج رڪعتون پڙهي ۽ چوٿين رڪعت ۾ نه ويٺو، پر تشهد ۾ ويٺو، ته ان جي نماز باطل آهي. هي سفيان عثصوري ۽ ڪوفي جي ڪجهه ماڻهن جو رايو آهي."
