Imam Tirmidzi (الإمام الترمذي) - 3891 හදීස්
හදීස්
Imam Tirmidzi : 321
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ أَنَسٍيَبْلُغُ بِهِ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا حَضَرَ الْعَشَاءُ وَأُقِيمَتْ الصَّلَاةُ فَابْدَءُوا بِالْعَشَاءِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَابْنِ عُمَرَ وَسَلَمَةَ بْنِ الْأَكْوَعِ وَأُمِّ سَلَمَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَنَسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَعَلَيْهِ الْعَمَلُ عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْهُمْ أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ وَابْنُ عُمَرَ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ يَقُولَانِ يَبْدَأُ بِالْعَشَاءِ وَإِنْ فَاتَتْهُ الصَّلَاةُ فِي الْجَمَاعَةِ قَالَ أَبُو عِيسَى سَمِعْت الْجَارُودَ يَقُولُ سَمِعْتُ وَكِيعًا يَقُولُ فِي هَذَا الْحَدِيثِ يَبْدَأُ بِالْعَشَاءِ إِذَا كَانَ طَعَامًا يَخَافُ فَسَادَهُ وَالَّذِي ذَهَبَ إِلَيْهِ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَغَيْرِهِمْ أَشْبَهُ بِالِاتِّبَاعِ وَإِنَّمَا أَرَادُوا أَنْ لَا يَقُومَ الرَّجُلُ إِلَى الصَّلَاةِ وَقَلْبُهُ مَشْغُولٌ بِسَبَبِ شَيْءٍ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّهُ قَالَ لَا نَقُومُ إِلَى الصَّلَاةِ وَفِي أَنْفُسِنَا شَيْءٌ
[කුටයිබා] අපට පවසා ඇත; [අස් සුහ්රි] සිට [අනාස්] සිට නබිතුමා දක්වා [සුෆ්යාන් බින් උයෙයිනා] අපට පවසා ඇත, ඔහු මෙසේ පැවසීය; 'රාත්රී ආහාරය සූදානම් වී ඉකාමාත් කියනු ලැබුවහොත්, රාත්රී ආහාරයෙන් ආරම්භ කරන්න'. ඔහු මෙසේ පැවසීය; 'මෙම පරිච්ඡේදයේ 'අයිස්යා, ඉබ්නු උමර්, සලාමා බින් අල් අක්වා' සහ උම් සලාමා' යන අයගේ කථා ද ඇත. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'අනාස්ගේ මෙම හදීසය හසන් සත්ය වේ. මෙම හදීසය නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන්ගේ සහචරයින් අතර සිටින අබු බකර් සහ ඉබ්නු උමර් වැනි සමහර විද්යාඥයින් විසින් ක්රියාත්මක කරන ලදී. මෙම මතය අහමඩ් සහ ඉෂාක් විසින් ද ගන්නා ලද අතර, ඔවුන් දෙදෙනාම මෙසේ පැවසූහ; 'ඔහුට සභා සලාතය මග හැරුණත් ඔහුට රාත්රී ආහාරයෙන් ආරම්භ කිරීමට ඉඩ දෙන්න'. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'අල් ජරුද් මෙසේ පවසනවා මට ඇසුණා; මෙම හදීසය ගැන වාකි මෙසේ පවසනවා මට ඇසුණා, "ඔහුගේ ආහාර නරක් වේ - කුණු වේ / පරණ වේ - යැයි ඔහු කනස්සල්ලට පත්ව සිටී නම් ඔහු මුලින්ම රාත්රී ආහාරය ගත යුතුයි." නබි (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ගේ සහ අනෙකුත් සහචරයින් අතරින් සමහර විද්වතුන් දරන මතය අනුගමනය කිරීමට වඩා සුදුසු ය, නමුත් ඔවුන්ට අවශ්ය වන්නේ සලාතය ඉටු කරන විට පුද්ගලයෙකුගේ හදවත කිසිවක් ගැන කරදර නොවී සිටීමයි." ඉබ්නු අබ්බාස්ගෙන් වාර්තා වී ඇත්තේ ඔහු මෙසේ පැවසීය: "අපේ හදවත් තුළ යමක් ඇති විට අපි සලාතය ඉටු නොකරමු."
හදීස්
Imam Tirmidzi : 322
وَرُوِي عَنْ ابْنِ عُمَرَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ إِذَا وُضِعَ الْعَشَاءُ وَأُقِيمَتْ الصَّلَاةُ فَابْدَءُوا بِالْعَشَاءِقَالَ وَتَعَشَّى ابْنُ عُمَرَ وَهُوَ يَسْمَعُ قِرَاءَةَ الْإِمَامِ قَالَ حَدَّثَنَا بِذَلِكَ هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ
ඉබ්නු අබ්බාස් (රළියල්ලාහු අන්හු) තුමාගෙන් නබි (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් විසින් මෙසේ පැවසූ බව වාර්තා වේ: 'රාත්රී ආහාරය සූදානම් වී ඉකාමාත් කියනු ලැබුවහොත්, පළමුව රාත්රී ආහාරය'. ඔහු මෙසේ පැවසීය; 'ඉබ්නු උමර් ඉමාම්ගේ කියවීමට සවන් දෙමින් සිටියදී රාත්රී ආහාරය ගත්තේය'. ඔහු මෙසේ පැවසීය; 'ඉතින් [හන්නාද්] අපට පැවසුවා, ඔහු මෙසේ පැවසීය; [අබ්දා] [උබයිදුල්ලාහ්] [නෆි] [ඉබ්නු උමර්] ගෙන් අපට මෙසේ පැවසුවා'.
හදීස්
Imam Tirmidzi : 323
حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ إِسْحَقَ الْهَمْدَانِيُّ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ الْكِلَابِيُّ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا نَعَسَ أَحَدُكُمْ وَهُوَ يُصَلِّي فَلْيَرْقُدْ حَتَّى يَذْهَبَ عَنْهُ النَّوْمُ فَإِنَّ أَحَدَكُمْ إِذَا صَلَّى وَهُوَ يَنْعَسُ لَعَلَّهُ يَذْهَبُ يَسْتَغْفِرُ فَيَسُبُّ نَفْسَهُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَنَسٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَائِشَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
[හාරුන් බින් ඉෂාක් අල් හම්දානි] අපට මෙසේ පැවසීය; [අබ්දා බින් සුලෙයිමාන් අල් කිලාබි] [හිස්යාම් බින් උර්වා] [ඔහුගේ පියා] [අයිස්යා] වෙතින් අපට මෙසේ පැවසීය: 'අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෝ (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණෝ මෙසේ පැවසූහ: 'ඔබගෙන් කෙනෙකු සලාතය කරන අතරතුර නිදිමත නම්, ඔහුට නින්දා කරන්න. මක්නිසාද ඔබගෙන් කෙනෙකු නිදිමත අතරතුර යාච්ඤා කරන්නේ නම්, ඔහු සමාව අයදින විට ඔහු තමාටම නින්දා කිරීමට ඉඩ තිබේ.' ඔහු මෙසේ පැවසීය; 'මෙම පරිච්ඡේදයේ අනස් සහ අබු හුරෙයිරාගෙන් ඉතිහාසයක් ද ඇත'. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'මෙම හදීසය 'අයිස්යා' හසන් සත්ය' වේ.'
හදීස්
Imam Tirmidzi : 324
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ وَهَنَّادٌ قَالَا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ أَبَانَ بْنِ يَزِيدَ الْعَطَّارِ عَنْ بُدَيْلِ بْنِ مَيْسَرَةَ الْعُقَيْلِيِّ عَنْ أَبِي عَطِيَّةَ رَجُلٍ مِنْهُمْ قَالَكَانَ مَالِكُ بْنُ الْحُوَيْرِثِ يَأْتِينَا فِي مُصَلَّانَا يَتَحَدَّثُ فَحَضَرَتْ الصَّلَاةُ يَوْمًا فَقُلْنَا لَهُ تَقَدَّمْ فَقَالَ لِيَتَقَدَّمْ بَعْضُكُمْ حَتَّى أُحَدِّثَكُمْ لِمَ لَا أَتَقَدَّمُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ زَارَ قَوْمًا فَلَا يَؤُمَّهُمْ وَلْيَؤُمَّهُمْ رَجُلٌ مِنْهُمْقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَغَيْرِهِمْ قَالُوا صَاحِبُ الْمَنْزِلِ أَحَقُّ بِالْإِمَامَةِ مِنْ الزَّائِرِ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ إِذَا أَذِنَ لَهُ فَلَا بَأْسَ أَنْ يُصَلِّيَ بِهِ و قَالَ إِسْحَقُ بِحَدِيثِ مَالِكِ بْنِ الْحُوَيْرِثِ وَشَدَّدَ فِي أَنْ لَا يُصَلِّيَ أَحَدٌ بِصَاحِبِ الْمَنْزِلِ وَإِنْ أَذِنَ لَهُ صَاحِبُ الْمَنْزِلِ قَالَ وَكَذَلِكَ فِي الْمَسْجِدِ لَا يُصَلِّي بِهِمْ فِي الْمَسْجِدِ إِذَا زَارَهُمْ يَقُولُ لِيُصَلِّ بِهِمْ رَجُلٌ مِنْهُمْ
[මහ්මුද් බින් ගයිලාන්] සහ [හන්නාද්] යන දෙදෙනාටම අපට පවසා ඇත; [අබාන් බින් යසිද් අල් අත්තාර්] [බුදයිල් බින් මයිසාරා අල් උකයිලි] [අබු 'අතියියා] ගෙන් [වාකි'] අපට පවසා ඇත - බානි උකයිල්ගෙන් කෙනෙක් - ඔහු මෙසේ පැවසීය; '[මලික් බින් අල් හුවයිරිට්ස්] අපගේ යාච්ඤා ස්ථානයට යමක් සාකච්ඡා කිරීමට පැමිණියේය, පසුව යාච්ඤා කාලය පැමිණි විට, අපි ඔහුට, 'ඔබ ඉමාම්වරයෙකු වීමට ඉදිරියට පැමිණිය යුතුය' යනුවෙන් පැවසුවෙමු, නමුත් ඔහු පිළිතුරු දුන්නේ, 'මම ඉදිරියට නොඑන්නේ මන්දැයි මම ඔබට පවසන තුරු ඔබගෙන් කෙනෙකුට ඉමාම්වරයෙකු වීමට ඉදිරිපත් වීමට ඉඩ දෙන්න. අල්ලාහ්ගේ දූතයා (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් මෙසේ පවසනු මම අසා ඇත්තෙමි: 'යමෙක් ජනතාවක් බැලීමට ගියහොත්, ඔහු ඔවුන්ගේ ඉමාම් නොවිය යුතුය, නමුත් ඔවුන්ගෙන් එක් අයෙකු ඉමාම් විය යුතුය'. අබු ඊසා පැවසීය; 'මෙම හදීසය හසන් සත්ය වේ.' මෙම හදීසය නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන්ගේ සහ ඔවුන්ගෙන් පසු පැමිණි බොහෝ විද්වතුන් විසින් ක්රියාත්මක කරන ලදී. ඔවුන් මෙසේ පැවසූහ: 'නිවසේ හිමිකරුට ආගන්තුකයාට වඩා ඉමාම් වීමට වැඩි අයිතියක් ඇත.' තවත් සමහර විද්වතුන් මෙසේ පැවසූහ: 'ධාරකයා අවසර ලබා දෙන්නේ නම් ඔහු ඉමාම් වීමෙහි කිසිදු හානියක් නැත.' ඉෂාක් මලික් ඉබ්න් අල් හුවයිරිත්ගේ හදීසය මත පදනම්ව තර්ක කළ අතර, අවසරය තිබුණත් සත්කාරකයා විසින් පුද්ගලයෙකුට යාච්ඤාව මෙහෙයවීමට අවසර නොමැති බවට ස්ථිර විය.' තවද ඉෂාක් මෙසේ පැවසීය, 'මෙය පල්ලියේ ද අදාළ වේ, පුද්ගලයෙකුට ඔහු සංචාරය කරන පිරිසකට නායකත්වය දීමට අවසර නැත. තවද ඔහු මෙසේ පැවසිය යුතුය: 'ඔවුන්ගෙන් එක් අයෙකු ඉමාම් වේවා.'
හදීස්
Imam Tirmidzi : 325
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ عَيَّاشٍ حَدَّثَنِي حَبِيبُ بْنُ صَالِحٍ عَنْ يَزِيدَ بْنِ شُرَيْحٍ عَنْ أَبِي حَيٍّ الْمُؤَذِّنِ الْحِمْصِيِّ عَنْ ثَوْبَانَعَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يَحِلُّ لِامْرِئٍ أَنْ يَنْظُرَ فِي جَوْفِ بَيْتِ امْرِئٍ حَتَّى يَسْتَأْذِنَ فَإِنْ نَظَرَ فَقَدْ دَخَلَ وَلَا يَؤُمَّ قَوْمًا فَيَخُصَّ نَفْسَهُ بِدَعْوَةٍ دُونَهُمْ فَإِنْ فَعَلَ فَقَدْ خَانَهُمْ وَلَا يَقُومُ إِلَى الصَّلَاةِ وَهُوَ حَقِنٌقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَأَبِي أُمَامَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ثَوْبَانَ حَدِيثٌ حَسَنٌ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ صَالِحٍ عَنْ السَّفْرِ بْنِ نُسَيْرٍ عَنْ يَزِيدَ بْنِ شُرَيْحٍ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ يَزِيدَ بْنِ شُرَيْحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَكَأَنَّ حَدِيثَ يَزِيدَ بْنِ شُرَيْحٍ عَنْ أَبِي حَيٍّ الْمُؤَذِّنِ عَنْ ثَوْبَانَ فِي هَذَا أَجْوَدُ إِسْنَادًا وَأَشْهَرُ
[අලි බින් හුජ්ර්] අපට පවසා ඇත; [ඉස්මායිල් බින් අයියාසි] අපට පවසා ඇත; [යසිද් බින් සයුරාබිල්] [අබු හයේ අල් මුඅද්සින් අල් හිම්ෂ්] [ත්සෞබාන්] නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්ගෙන් [හබීබ් බින් සාලිහ්] [යමෙකු අවසරය ලබා ගන්නා තුරු වෙනත් පුද්ගලයෙකුගේ නිවස දෙස බැලීම හලාල් නොවේ, ඔහු අවසරයකින් තොරව දිගටම බැලුවහොත් - ඔහු ඇතුළු වී ඇත. කිසිවෙකු පූජකයෙකු ලෙස ජනතාවක් මෙහෙයවා ඔවුන් ඇතුළත් නොකර තමාටම යාච්ඤා කැප නොකළ යුතුය, ඔහු එසේ කරන්නේ නම් ඔහු පාවා දී ඇත. තවද පුද්ගලයෙකුට තම මුත්රා අල්ලාගෙන යාච්ඤා කිරීමට ද අවසර නැත. ඔහු පැවසීය; 'මෙම පරිච්ඡේදයේ අබු හුරෙයිරා සහ අබු උමාමාගෙන් ඉතිහාසයක් ද ඇත'. අබු ඊසා පැවසීය; 'ත්සෞබා හදීසයට හසාන් උපාධිය ඇත.' මෙම හදීසය නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන්ගෙන් [අබු උමාමා] ගෙන් [යසීද් බින් සූරයිහ්] සිට [අස් සෆර් බින් නුසෙයිර්] වෙතින් [මුආවියා බින් සාලිහ්] ගෙන් ද විස්තර කර ඇත. මෙම හදීසය නබි (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ගෙන් [අබු හුරෙයිරා] ගෙන් [යාසිද් බින් සූරයිහ්] ගෙන් ද විස්තර කරන ලදී. එය හරියට මෙම ප්රශ්නය සම්බන්ධයෙන් අබු හේ අල් මුඅඩ්සින්ගේ, ත්සෞබාන් වෙතින් යසිද් බින් සූරයිහ්ගේ හදීස් වඩා හොඳ සනද් සහ ප්රසිද්ධ එකක් සේය.
හදීස්
Imam Tirmidzi : 326
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْأَعْلَى بْنُ وَاصِلِ بْنِ عَبْدِ الْأَعْلَى الْكُوفِيُّ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْقَاسِمِ الْأَسَدِيُّ عَنْ الْفَضْلِ بْنِ دَلْهَمٍ عَنْ الْحَسَنِ قَال سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ يَقُولُلَعَنَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثَلَاثَةً رَجُلٌ أَمَّ قَوْمًا وَهُمْ لَهُ كَارِهُونَ وَامْرَأَةٌ بَاتَتْ وَزَوْجُهَا عَلَيْهَا سَاخِطٌ وَرَجُلٌ سَمِعَ حَيَّ عَلَى الْفَلَاحِ ثُمَّ لَمْ يُجِبْقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ وَطَلْحَةَ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَأَبِي أُمَامَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَنَسٍ لَا يَصِحُّ لِأَنَّهُ قَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ الْحَسَنِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُرْسَلٌ قَالَ أَبُو عِيسَى وَمُحَمَّدُ بْنُ الْقَاسِمِ تَكَلَّمَ فِيهِ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ وَضَعَّفَهُ وَلَيْسَ بِالْحَافِظِ وَقَدْ كَرِهَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنْ يَؤُمَّ الرَّجُلُ قَوْمًا وَهُمْ لَهُ كَارِهُونَ فَإِذَا كَانَ الْإِمَامُ غَيْرَ ظَالِمٍ فَإِنَّمَا الْإِثْمُ عَلَى مَنْ كَرِهَهُ و قَالَ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ فِي هَذَا إِذَا كَرِهَ وَاحِدٌ أَوْ اثْنَانِ أَوْ ثَلَاثَةٌ فَلَا بَأْسَ أَنْ يُصَلِّيَ بِهِمْ حَتَّى يَكْرَهَهُ أَكْثَرُ الْقَوْمِ
[අබ්දුල් අලා බින් වෂීල් බින් අබ්දුල් අලා අල් කුෆි] අපට මෙසේ පැවසීය; [අල් හසන්] වෙතින් [අල් ෆද්ල් බින් ඩල්හාම්] වෙතින් [මුහම්මද් බින් අල් කාසිම් අල් අසාදි] අපට මෙසේ පැවසීය: '[අනස් බින් මලික්] මෙසේ පවසනු මම අසා ඇත්තෙමි; 'රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් පුද්ගලයින් තිදෙනෙකුට ශාප කළේය; ඔවුන් අකමැති අතරතුර ජනතාවක් මෙහෙයවන කෙනෙකු, තම ස්වාමිපුරුෂයා ඇය සමඟ කෝපයෙන් සිටියදී රාත්රිය ගත කරන බිරිඳක් සහ හයියාගේ සලාතයට කැඳවීම අසන කෙනෙකු 'අලල් ෆලාහ් - අපි ජයග්රහණයට යමු - නමුත් එය ඉටු නොකරයි'. ඉමාම් තිර්මිදි මෙසේ පැවසීය; 'මෙම පරිච්ඡේදයේ ඉබ්නු අබ්බාස්, තල්හා, අබ්දුල්ලා බින් 'අම්රු සහ අබු උමාමා' යන අයගෙන් හදීස් ද ඇත. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'අනස්' හදීස් සත්ය නොවේ, මන්ද හදීස් අල් හසන්ගෙන් මුර්සල් හි නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්ගෙන් විස්තර කරන ලදී. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'මුහම්මද් බින් අල් කාසිම් ගැන ඉමාම් අහමඩ් බින් හන්බල් විසින් සාකච්ඡා කර දුර්වල කර ඇති අතර, ඔහු හෆිඩ්ස් කෙනෙකු නොවීය - ශක්තිමත් කටපාඩම් -. සමහර විද්වතුන් කණ්ඩායමක් අකමැති වන අතරතුර එයට නායකත්වය දීම මක්රූහ් ලෙස සලකයි, නමුත් ඉමාම් පීඩා කරන්නෙකු නොවේ නම්, පාපය ඔහුට අකමැති අයට නැවත පැමිණේ. මේ අතර, ඉමාම් අහමඩ් සහ ඉෂාක්ගේ මතය වන්නේ එයට අකමැති පුද්ගලයින් එක් අයෙකු, දෙදෙනෙකු හෝ තිදෙනෙකු පමණක් නම්, එයට අකමැති අය බොහෝ දෙනෙකු නොවේ නම් ඔවුන්ට නායකත්වය දීමේ වරදක් නොමැති බවයි.'
හදීස්
Imam Tirmidzi : 327
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ هِلَالِ بْنِ يَسَافٍ عَنْ زِيَادِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ عَنْ عَمْرِو بْنِ الْحَارِثِ بْنِ الْمُصْطَلِقِ قَالَكَانَ يُقَالُ أَشَدُّ النَّاسِ عَذَابًا يَوْمَ الْقِيَامَةِ اثْنَانِ امْرَأَةٌ عَصَتْ زَوْجَهَا وَإِمَامُ قَوْمٍ وَهُمْ لَهُ كَارِهُونَقَالَ هَنَّادٌ قَالَ جَرِيرٌ قَالَ مَنْصُورٌ فَسَأَلْنَا عَنْ أَمْرِ الْإِمَامِ فَقِيلَ لَنَا إِنَّمَا عَنَى بِهَذَا أَئِمَّةً ظَلَمَةً فَأَمَّا مَنْ أَقَامَ السُّنَّةَ فَإِنَّمَا الْإِثْمُ عَلَى مَنْ كَرِهَهُ
[හන්නාද්] අපට පවසා ඇත; [මන්සූර්] වෙතින් [හිලාල් බින් යසාෆ්] වෙතින් [සියාද් බින් අබු අල් ජා'ද්] වෙතින් [අම්රු බින් අල් හාරිත් බින් අල් මුෂ්තාලික්] වෙතින් [ජරීර්] අපට පවසා ඇත; 'විනිශ්චය දිනයේදී දරුණුතම දඬුවමට ලක්වන පුද්ගලයින් දෙදෙනෙකු වනු ඇතැයි කියනු ලැබේ; තම ස්වාමිපුරුෂයාට සහ ජනතාවක් ඔහුට වෛර කරන අතරතුර පූජකයාට අකීකරු වන කාන්තාවක්'. ඔහු පැවසීය; 'හන්නාද් පැවසීය; 'ජරීර් පැවසීය; 'මන්සූර් පැවසීය; 'ඊට පස්සේ අපි ඉමාම් ගැන ඇහුවා, 'මේ නඩුවේ සඳහන් එකම පුද්ගලයා අසාධාරණ ඉමාම්, සුන්නාහ්ව ආරක්ෂා කරන ඉමාම්වරුන් සම්බන්ධයෙන්, පාපය මිනිසුන් ඔවුන්ට වෛර කිරීමයි' යනුවෙන් අපට කියනු ලැබේ.
හදීස්
Imam Tirmidzi : 328
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ الْحَسَنِ حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ وَاقِدٍ حَدَّثَنَا أَبُو غَالِبٍ قَال سَمِعْتُ أَبَا أُمَامَةَ يَقُولُقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثَلَاثَةٌ لَا تُجَاوِزُ صَلَاتُهُمْ آذَانَهُمْ الْعَبْدُ الْآبِقُ حَتَّى يَرْجِعَ وَامْرَأَةٌ بَاتَتْ وَزَوْجُهَا عَلَيْهَا سَاخِطٌ وَإِمَامُ قَوْمٍ وَهُمْ لَهُ كَارِهُونَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ وَأَبُو غَالِبٍ اسْمُهُ حَزَوَّرٌ
[මුහම්මද් බින් ඉස්මායිල්] අපට මෙසේ පැවසීය; [අලි බින් අල් හසන්] අපට මෙසේ පැවසීය; [අල් හුසේන් බින් අල් වාකිද්] අපට මෙසේ පැවසීය; [අබු ගලීබ්] අපට මෙසේ පැවසීය; '[අබු උමාමා] පවසනු මම අසා ඇත්තෙමි; 'අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෝ (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණෝ මෙසේ පැවසූහ: 'ඔවුන්ගේ කන්වලින් ඔබ්බට යාච් prayers ා නොකරන පුද්ගලයින් තිදෙනෙක්; ඔහු ආපසු එන තුරු පලා යන වහලෙක්, තම ස්වාමිපුරුෂයා කෝපයෙන් සිටියදී රාත්රිය ගත කරන බිරිඳක් සහ ඔවුන් අකමැති විට ජනතාවක් සඳහා පූජකයෙක්'. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'මෙම පේළියෙන්, මෙම හදීසයට හසන් ගරිබ් යන ශ්රේණිය ඇත. මේ අතර, අබු ගලීබ්ගේ නම හසව්වර්' වේ.
හදීස්
Imam Tirmidzi : 329
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّهُ قَالَخَرَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ فَرَسٍ فَجُحِشَ فَصَلَّى بِنَا قَاعِدًا فَصَلَّيْنَا مَعَهُ قُعُودًا ثُمَّ انْصَرَفَ فَقَالَ إِنَّمَا الْإِمَامُ أَوْ إِنَّمَا جُعِلَ الْإِمَامُ لِيُؤْتَمَّ بِهِ فَإِذَا كَبَّرَ فَكَبِّرُوا وَإِذَا رَكَعَ فَارْكَعُوا وَإِذَا رَفَعَ فَارْفَعُوا وَإِذَا قَالَ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ فَقُولُوا رَبَّنَا وَلَكَ الْحَمْدُ وَإِذَا سَجَدَ فَاسْجُدُوا وَإِذَا صَلَّى قَاعِدًا فَصَلُّوا قُعُودًا أَجْمَعُونَقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَجَابِرٍ وَابْنِ عُمَرَ وَمُعَاوِيَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ أَنَسٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَرَّ عَنْ فَرَسٍ فَجُحِشَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ ذَهَبَ بَعْضُ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى هَذَا الْحَدِيثِ مِنْهُمْ جَابِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ وَأُسَيْدُ بْنُ حُضَيْرٍ وَأَبُو هُرَيْرَةَ وَغَيْرُهُمْ وَبِهَذَا الْحَدِيثِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ إِذَا صَلَّى الْإِمَامُ جَالِسًا لَمْ يُصَلِّ مَنْ خَلْفَهُ إِلَّا قِيَامًا فَإِنْ صَلَّوْا قُعُودًا لَمْ تُجْزِهِمْ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَمَالِكِ بْنِ أَنَسٍ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيِّ
[කුටයිබා] අපට මෙසේ පැවසීය; [අලා ලයිට්ස්] [ඉබ්නු ෂිහාබ්] [අනස් බින් මලික්] ගෙන් අපට මෙසේ පැවසීය: 'රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තම අශ්වයාගෙන් වැටී තුවාල ලැබීය. පසුව ඔහු එකට වාඩි වී යාච්ඤා කළේය. ඉන්පසු ඔහු නැඟිට මෙසේ පැවසීය: 'ඉමාම් පමණක්, නැතහොත් ඔහු මෙසේ පැවසීය: 'ඔහු ඉමාම්වරයෙකු බවට පත් කර ඇත්තේ ඔහුව අනුගමනය කිරීම සඳහා පමණි, ඔහු තක්බීර් නම් තක්බීර් වන්න, ඔහු නැමෙන්නේ නම් හිස නමන්න, ඔහු හිස ඔසවන්නේ නම් ඔබේ හිස ඔසවන්න, ඔහු මෙසේ කියයි: සමිඅල්ලාහු ලිමන් හමිදාහු - අල්ලාහ්ට ප්රශංසා කරන අයගේ ප්රශංසාව අසත්වා - එවිට මෙසේ කියන්න: රබ්බානා ව ලකල් හම්දු - අපගේ රබ්, සියලු ප්රශංසා ඔබටයි, ඔහු සුජූද් කරන්නේ නම් සුජූද් කරන්න, ඔහු වාඩි වී යාච්ඤා කරන්නේ නම් ඔබ සියල්ලන්ම වාඩි වී යාච්ඤා කරන්න." ඔහු මෙසේ පැවසීය; 'මෙම පරිච්ඡේදයේ 'අයිෂා, අබු හුරෙයිරා, ජාබිර්, ඉබ්නු උමර් සහ මුආවියා' ගෙන් වාර්තාවක් ද ඇත. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'අල්ලාහ්ගේ දූතයා වැටී තුවාල ලැබූ බව සඳහන් කරන අනස්ගේ හදීසය හසන් සහීහ් වේ. නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන්ගේ සහචරයින් අතරින් සමහර විද්වතුන් මෙය පිළිපැද්දා. හදීස්. ඔවුන් අතර; ජාබිර් බින් අබ්දුල්ලා, උසයිද් බින් හුඩ්ලෙයාර්, අබු හුරෙයිරා සහ තවත් අය. අහමඩ් සහ ඉෂාක් ද මෙම හදීසයට අනුගත වූහ. තවද සමහර විද්වතුන් මෙසේ පැවසූහ; 'ඉමාම් වාඩි වී යාච්ඤා කරන්නේ නම්, ඔහු පිටුපස සිටින අය සිටගෙන යාච්ඤා කරන්නේ හැර, ඔවුන් සිටගෙන යාච්ඤා කරන්නේ නැත. ඔවුන් වාඩි වී යාච්ඤා කරන්නේ නම්, ඔවුන්ගේ යාච්ඤාව වලංගු නොවේ'. මෙය සුෆියාන් අට්ස් ත්සෞරි, මලික් බින් අනස්, බින් අල් මුබාරක් සහ සියාෆි යන අයගේ මතයයි.
හදීස්
Imam Tirmidzi : 330
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا شَبَابَةُ بْنُ سَوَّارٍ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ نُعَيْمِ بْنِ أَبِي هِنْدٍ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ مَسْرُوقٍ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَلْفَ أَبِي بَكْرٍ فِي مَرَضِهِ الَّذِي مَاتَ فِيهِ قَاعِدًاقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَائِشَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ عَائِشَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ إِذَا صَلَّى الْإِمَامُ جَالِسًا فَصَلُّوا جُلُوسًا وَرُوِيَ عَنْهَا أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَرَجَ فِي مَرَضِهِ وَأَبُو بَكْرٍ يُصَلِّي بِالنَّاسِ فَصَلَّى إِلَى جَنْبِ أَبِي بَكْرٍ وَالنَّاسُ يَأْتَمُّونَ بِأَبِي بَكْرٍ وَأَبُو بَكْرٍ يَأْتَمُّ بِالنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرُوِيَ عَنْهَا أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَّى خَلْفَ أَبِي بَكْرٍ قَاعِدًا وَرُوِي عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَّى خَلْفَ أَبِي بَكْرٍ وَهُوَ قَاعِدٌ
[මහමුද් බින් ගයිලාන්] අපට මෙසේ පවසා ඇත; [සයුබා] සිට [නුඅයිම් බින් අබු හින්ද්] සිට [අබු වයිල්] සිට [අයිස්යා] දක්වා [සයිබාබා බින් සව්වර්] අපට මෙසේ පවසා ඇත; 'අබු බකර් අසනීප වූ විට ඔහු පිටුපස යාච්ඤා කළ අතර එය ඔහුගේ මරණයට හේතු විය' යනුවෙන් රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් පැවසීය. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'අයිස්යා'ගේ 'හදීස්' හසන් ෂහීහ් ගරිබ් මට්ටමට අයත් වේ. 'ඉමාම් වාඩි වී යාච්ඤා කරන්නේ නම්, ඔබ වාඩි වී යාච්ඤා කළ යුතුය' යනුවෙන් නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් පැවසූ බව 'අයිස්යා' වෙතින් වාර්තා වේ. තවද අබු බකර් ජනතාව සමඟ යාච්ඤා කරමින් සිටියදී නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් අසනීප වූ විට පිටතට ගිය බව තවමත් වාර්තා වේ. ඉන්පසු ඔහු අබු බකර් අසලින් යාච්ඤා කළේය, ජනතාව අබු බකර්ට යාච්ඤා කළහ, අබු බකර්ම නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්ට යාච්ඤා කළේය. තවද 'අයිසියා' හි තවත් ඉතිහාසයේ සඳහන් වන්නේ නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමා අබු බකර් පිටුපස වාඩි වී යාච්ඤා කළ බවයි. තවද අනස් විසින් නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමා අබු බකර් පිටුපස වාඩි වී යාච්ඤා කළ බව වාර්තා කර ඇත.
හදීස්
Imam Tirmidzi : 331
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي زِيَادٍ حَدَّثَنَا شَبَابَةُ بْنُ سَوَّارٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ طَلْحَةَ عَنْ حُمَيْدٍ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ أَنَسٍ قَالَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي مَرَضِهِ خَلْفَ أَبِي بَكْرٍ قَاعِدًا فِي ثَوْبٍ مُتَوَشِّحًا بِهِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ قَالَ وَهَكَذَا رَوَاهُ يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ عَنْ حُمَيْدٍ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ أَنَسٍ وَقَدْ رَوَاهُ غَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ حُمَيْدٍ عَنْ أَنَسٍ وَلَمْ يَذْكُرُوا فِيهِ عَنْ ثَابِتٍ وَمَنْ ذَكَرَ فِيهِ عَنْ ثَابِتٍ فَهُوَ أَصَحُّ
[අබ්දුල්ලාහ් බින් අබු සියාද්] අපට පවසා ඇත; [සියාබාබා බින් සව්වර්] අපට පවසා ඇත; [අනාස්] වෙතින් [හුමයිඩ්] වෙතින් [මුහම්මද් බින් තල්හා] අපට පවසා ඇත; ඔහු මෙසේ පැවසීය: 'ඔහු අසනීප වූ විට, රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් අබු බකර් පිටුපස වාඩි වී රෙද්දකින් වැසී යාච්ඤා කළේය.' අබු ඊසා පැවසීය; 'මෙම හදීසය සත්ය වේ. ඔහු මෙසේ පැවසීය; '[යාහ්යා බින් අයුබ්] එය [හුමයිඩ්] වෙතින් [තාබිත්] වෙතින් [අනාස්] වෙතින් [හුමයිඩ්] වෙතින් විස්තර කළේ එලෙසයි. හුමයිඩ් අනස්ගෙන් වාර්තා කළ කෙනෙකු පමණක් නොවේ. නමුත් ඔවුන් එය එහි සඳහන් නොකරයි; තාබිත්ගෙන්. එබැවින් එහි ඇති හදීසය සඳහන් වේ; තාබිත් වඩාත් සත්ය වේ'.
හදීස්
Imam Tirmidzi : 332
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ أَخْبَرَنَا ابْنُ أَبِي لَيْلَى عَنْ الشَّعْبِيِّ قَالَصَلَّى بِنَا الْمُغِيرَةُ بْنُ شُعْبَةَ فَنَهَضَ فِي الرَّكْعَتَيْنِ فَسَبَّحَ بِهِ الْقَوْمُ وَسَبَّحَ بِهِمْ فَلَمَّا صَلَّى بَقِيَّةَ صَلَاتِهِ سَلَّمَ ثُمَّ سَجَدَ سَجْدَتَيْ السَّهْوِ وَهُوَ جَالِسٌ ثُمَّ حَدَّثَهُمْ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَعَلَ بِهِمْ مِثْلَ الَّذِي فَعَلَقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ وَسَعْدٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُحَيْنَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ قَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ تَكَلَّمَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ فِي ابْنِ أَبِي لَيْلَى مِنْ قِبَلِ حِفْظِهِ قَالَ أَحْمَدُ لَا يُحْتَجُّ بِحَدِيثِ ابْنِ أَبِي لَيْلَى و قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ ابْنُ أَبِي لَيْلَى هُوَ صَدُوقٌ وَلَا أَرْوِي عَنْهُ لِأَنَّهُ لَا يَدْرِي صَحِيحَ حَدِيثِهِ مِنْ سَقِيمِهِ وَكُلُّ مَنْ كَانَ مِثْلَ هَذَا فَلَا أَرْوِي عَنْهُ شَيْئًا وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ رَوَاهُ سُفْيَانُ عَنْ جَابِرٍ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُبَيْلٍ عَنْ قَيْسِ بْنِ أَبِي حَازِمٍ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ وَجَابِرٌ الْجُعْفِيُّ قَدْ ضَعَّفَهُ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ تَرَكَهُ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ وَغَيْرُهُمَا وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنَّ الرَّجُلَ إِذَا قَامَ فِي الرَّكْعَتَيْنِ مَضَى فِي صَلَاتِهِ وَسَجَدَ سَجْدَتَيْنِ مِنْهُمْ مَنْ رَأَى قَبْلَ التَّسْلِيمِ وَمِنْهُمْ مَنْ رَأَى بَعْدَ التَّسْلِيمِ وَمَنْ رَأَى قَبْلَ التَّسْلِيمِ فَحَدِيثُهُ أَصَحُّ لِمَا رَوَى الزُّهْرِيُّ وَيَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْأَنْصَارِيُّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْأَعْرَجِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ ابْنِ بُحَيْنَةَ
[අහ්මද් බින් මානි'] අපට පැවසූ බව අපට පවසා ඇත; [හුසයිමයිම්] අපට පැවසූ බව අපට පවසා ඇත; [අෂ් සයාබි] ගෙන් [ඉබ්නු අබු ලයිලා] අපට වාර්තා කර ඇත; '[සු'බා බින් අල් මුගිරා] අප සමඟ යාච්ඤා කළේය, පසුව දෙවන රකඅතෙහි ඔහු ජනතාව සුබ්හානල්ලාහ් කියන තෙක් නැගී සිටියේය, ඔහු ඔවුන් වෙනුවෙන්ද එය කීවේය. සලාතයෙන් පසු ඔහු වාඩි වී සිටියදී සහ්වි සඳහා සුජූද් දෙකක් කළේය. ඉන්පසු ඔහු ජනතාවට පැවසුවේ රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් ද ඔහු කළ දේ කළ බවයි'. ඔහු පැවසීය; 'මෙම පරිච්ඡේදයේ උක්බා බින් අමීර්, සාද් සහ අබ්දුල්ලා බින් බුහයිනාගේ ඉතිහාසයක් ද ඇත'. අබු ඊසා පැවසීය; 'අල් මුගිරා බින් සියුබාගේ මෙම හදීසය අල් මුගිරාගෙන් බොහෝ ආකාරවලින් විස්තර කර ඇත'. අබු ඊසා පැවසීය; 'සමහර විද්යාඥයන් ඉබ්නු අබු ලයිලා ඔහුගේ කටපාඩම් කිරීමේ දෘෂ්ටිකෝණයෙන් සාකච්ඡා කර ඇත. අහමඩ් පැවසීය; 'ඉබ්නු අබු ලයිලාගේ හදීසය සාක්ෂියක් ලෙස භාවිතා කළ නොහැක'. මුහම්මද් බින් ඉස්මයිල් මෙසේ පැවසීය; 'ඉබ්නු අබු ලයිලා අවංක මිනිසෙකි, ඔහුට තිබූ සත්ය හදීස අතර වෙනස හඳුනා ගැනීමට නොහැකි වූ නිසා මම ඔහුගෙන් විස්තර නොකළෙමි. එබැවින් මෙවැනි කෙනෙකු සමඟ මම ඔහුගෙන් හදීසයක් ගැනීමට කැමති නැත'. මෙම හදීසය අල් මුගිරා බින් සයූබාගෙන් ද බොහෝ ආකාරවලින් විස්තර කර ඇත. [සුෆ්යාන්] එය [ජබීර්] [අල් මුගිරා බින් සයූබායිල්] [කයිස් බින් අබු හසිම්] [අල් මුගිරා බින් ෂුබා] වෙතින් විස්තර කළේය. ජබීර් අල් ජුෆි ද සමහර විද්යාත්මක විශේෂඥයින් විසින් දුර්වල කර ඇත. යාහ්යා බින් සයිද්, අබ්දුර් රහ්මාන් බින් මහ්දි සහ ඔවුන් දෙදෙනා හැර ඔහු හැර ගියහ - ඔහුගෙන් කිසිදු හදීසයක් ලබා ගත්තේ නැත-'. මෙම හදීසය විද්යාඥයින් විසින් ප්රායෝගිකව භාවිතා කරනු ලබන්නේ, මිනිසෙකු දෙවන රකඅතෙහි සිටගෙන සිටින්නේ නම් ඔහු තම සලාතය දිගටම කරගෙන යා යුතු බවත්, ඉන්පසු ඔහු සුජූද් දෙකක් - සහ්වි - සමඟ සුජූද් කරන බවත්ය. ඔවුන්ගෙන් සමහරෙකුගේ මතය වන්නේ සුබ පැතීමට පෙර සුජූද් කරන බවත්, තවත් සමහරුන්ගේ මතය වන්නේ සුබ පැතීමට පසු සුජූද් කරන බවත්ය. හදීසය ආචාර කිරීමට පෙර සුජූද් කරන බව පවසන මතය වඩාත් සත්ය වේ, මන්ද හදීසය අබ්දුර් රහ්මාන් අල් අ'රාජ්ගෙන්, අබ්දුල්ලාහ් බින් බුහයිනාගෙන්, අස් සුහ්රි සහ යායා බින් සයිද් අල් අන්සාරි විසින් විස්තර කර ඇති බැවිනි.
හදීස්
Imam Tirmidzi : 333
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَخْبَرَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ عَنْ الْمَسْعُودِيِّ عَنْ زِيَادِ بْنِ عِلَاقَةَ قَالَصَلَّى بِنَا الْمُغِيرَةُ بْنُ شُعْبَةَ فَلَمَّا صَلَّى رَكْعَتَيْنِ قَامَ وَلَمْ يَجْلِسْ فَسَبَّحَ بِهِ مَنْ خَلْفَهُ فَأَشَارَ إِلَيْهِمْ أَنْ قُومُوا فَلَمَّا فَرَغَ مِنْ صَلَاتِهِ سَلَّمَ وَسَجَدَ سَجْدَتَيْ السَّهْوِ وَسَلَّمَ وَقَالَ هَكَذَا صَنَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
[අබ්දුල්ලාහ් බින් අබ්දුර් රහ්මාන්] අපට මෙසේ පැවසීය; [සියාද් බින් ඉලාකා] වෙතින් [යාසිද් බින් හරූන්] අපට දන්වා ඇත; '[අල් මුගිරා බින් සයූබා] අප සමඟ යාච්ඤා කළේය, රකඅත් දෙකක් සලාත් කිරීමෙන් පසු ඔහු වහාම නැඟිට වාඩි වූයේ නැත. එබැවින් ජනයා ඔහුට මතක් කර දීම සඳහා යාඥා පබළු කීහ, නමුත් ඔහු ඔවුන්ට නැගී සිටින ලෙස සංඥා කළේය. ඔහු සලාත් කිරීම අවසන් කළ පසු, ඔහු හලෝ කියා සුජූද් දෙකක් සමඟ සුජූද් කළේය, පසුව ඔහු හලෝ කීවේය. ඉන්පසු ඔහු මෙසේ පැවසීය; 'රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් එය කළේ එලෙසයි'. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'මෙම හදීසය සත්ය වේ. තවද මෙම හදීසය අල් මුගිරා බින් සයූබාගෙන්, නබි (සල්) තුමාණන්ගෙන් බොහෝ ආකාරවලින් විස්තර කර ඇත.
හදීස්
Imam Tirmidzi : 334
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ هُوَ الطَّيَالِسِيُّ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ أَخْبَرَنَا سَعْدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ قَال سَمِعْتُ أَبَا عُبَيْدَةَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ يُحَدِّثُ عَنْ أَبِيهِ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا جَلَسَ فِي الرَّكْعَتَيْنِ الْأُولَيَيْنِ كَأَنَّهُ عَلَى الرَّضْفِ قَالَ شُعْبَةُ ثُمَّ حَرَّكَ سَعْدٌ شَفَتَيْهِ بِشَيْءٍ فَأَقُولُ حَتَّى يَقُومَ فَيَقُولُ حَتَّى يَقُومَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ إِلَّا أَنَّ أَبَا عُبَيْدَةَ لَمْ يَسْمَعْ مِنْ أَبِيهِ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ يَخْتَارُونَ أَنْ لَا يُطِيلَ الرَّجُلُ الْقُعُودَ فِي الرَّكْعَتَيْنِ الْأُولَيَيْنِ وَلَا يَزِيدَ عَلَى التَّشَهُّدِ شَيْئًا وَقَالُوا إِنْ زَادَ عَلَى التَّشَهُّدِ فَعَلَيْهِ سَجْدَتَا السَّهْوِ هَكَذَا رُوِيَ عَنْ الشَّعْبِيِّ وَغَيْرِهِ
[මහමුද් බින් ගයිලාන්] අපට මෙසේ පැවසීය; [අබු දාවුද්] අපට මෙසේ පැවසීය - එනම් අත් තයාලිසි - මෙසේ පැවසීය; [සියුබා] අපට මෙසේ පැවසීය; [සাদ් බින් ඉබ්රාහිම්] අපට මෙසේ පැවසීය; '[අබු උබයිදා බින් අබ්දුල්ලාහ් බින් මස්'උද්] [ඔහුගේ පියාගෙන්] එය පවසනු මම අසා ඇත්තෙමි, ඔහු මෙසේ පැවසීය; 'අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෝ සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්, ඔහු පළමු කොටසේ දෙවන රකඅතෙහි වාඩි වී සිටියේ නම්, ඔහු රත් වූ ගලක් මත වාඩි වී සිටින්නාක් මෙනි'. ෂුබා මෙසේ පැවසීය; 'එවිට සাদ් ඔහුගේ තොල් චලනය කළේය - යමක් ගැන කතා කරමින්, මම ඇසුවෙමි, 'ඔබ අවදි වන තුරු?' ඔහු පිළිතුරු දුන්නේය, 'ඔබ අවදි වන තුරු'. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'මෙම හදීසය හසාන් මට්ටමින් ඇත. අබු උබයිදා කිසි විටෙකත් ඔහුගේ පියාගෙන් අසා නොතිබුණි.' විද්යාඥයන් මෙම හදීසය අදාළ කරගනිමින්, මිනිසෙකු දෙවන සහ පළමු රකඅත්හි වැඩි වේලාවක් වාඩි නොවිය යුතු බවත්, තස්යාහුද්හි කාලසීමාව ඉක්මවා නොයා යුතු බවත් ඔවුන් තෝරා ගනී. ඔවුන් නැවතත් පැවසුවේ, 'තස්යාහුද්ට වඩා වැඩි කාලයක් ගත වුවහොත් ඔහු සහි සුජූද් දෙකක් සමඟ සුජූද් කළ යුතුය' යනුවෙනි. මෙය අසි සියාබි සහ අනෙකුත් අයගෙන් විස්තර කරන ලද ආකාරයයි.
හදීස්
Imam Tirmidzi : 335
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ بُكَيْرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْأَشَجِّ عَنْ نَابِلٍ صَاحِبِ الْعَبَاءِ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ صُهَيْبٍ قَالَمَرَرْتُ بِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ يُصَلِّي فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَرَدَّ إِلَيَّ إِشَارَةً وَقَالَ لَا أَعْلَمُ إِلَّا أَنَّهُ قَالَ إِشَارَةً بِإِصْبَعِهِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ بِلَالٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَأَنَسٍ وَعَائِشَةَ
[කුටයිබා] අපට මෙසේ පැවසීය; [බුකයිර් බින් අබ්දුල්ලා බින් අල් අස්යාජ්] ගෙන් [අල් ලයිට්ස් බින් සාද්] ගෙන් [නබිල්] ගෙන් - කබායේ හිමිකරු - [ඉබ්නු උමර්] ගෙන් [ෂුහයිබ්] ගෙන් අපට මෙසේ පැවසීය: 'මම යාඥා කරමින් සිටි රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් අසලින් ගියෙමි, පසුව මම ඔහුට ආයුබෝවන් කීවෙමි, ඔහු අභිනයකින් ප්රතිචාර දැක්වීය.' ඉබ්නු උමර් පැවසීය; 'ෂුහයිබ් 'ඔහුගේ ඇඟිල්ලෙන් අත්සන් කිරීම' යැයි පැවසූ බව හැර මම නොදනිමි. ඔහු මෙසේ පැවසීය; 'මෙම පරිච්ඡේදයේ බිලාල්, අබු හුරෙයිරා, අනස් සහ 'අයිසියා' ගෙන් ද කථා ඇත.'
හදීස්
Imam Tirmidzi : 336
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَ قُلْتُ لِبِلَالٍكَيْفَ كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرُدُّ عَلَيْهِمْ حِينَ كَانُوا يُسَلِّمُونَ عَلَيْهِ وَهُوَ فِي الصَّلَاةِ قَالَ كَانَ يُشِيرُ بِيَدِهِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَحَدِيثُ صُهَيْبٍ حَسَنٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ اللَّيْثِ عَنْ بُكَيْرٍ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَ قُلْتُ لِبِلَالٍ كَيْفَ كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَصْنَعُ حَيْثُ كَانُوا يُسَلِّمُونَ عَلَيْهِ فِي مَسْجِدِ بَنِي عَمْرِو بْنِ عَوْفٍ قَالَ كَانَ يَرُدُّ إِشَارَةً وَكِلَا الْحَدِيثَيْنِ عِنْدِي صَحِيحٌ لِأَنَّ قِصَّةَ حَدِيثِ صُهَيْبٍ غَيْرُ قِصَّةِ حَدِيثِ بِلَالٍ وَإِنْ كَانَ ابْنُ عُمَرَ رَوَى عَنْهُمَا فَاحْتَمَلَ أَنْ يَكُونَ سَمِعَ مِنْهُمَا جَمِيعًا
[මහමුද් බින් ගයිලාන්] අපට මෙසේ පැවසීය; [වාකි] අපට මෙසේ පැවසීය; [නෆි] [ඉබ්නු උමර්] ගෙන් [හිස්යාම් බින් සාද්] අපට මෙසේ පැවසීය; 'මම [බිලාල්] ගෙන් ඇසුවෙමි, 'නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් යාච්ඤා කරමින් සිටියදී ඔහුට ආචාර කළ විට සුබ පැතුම් පිළිතුරු දුන්නේ කෙසේද?' බිලාල් පිළිතුරු දුන්නේය, 'ඔහු තම අතින් සංඥාවක් දුන්නේය'. අබු ඊසා පැවසීය; 'මෙම හදීසය හසන් සත්ය වන අතර, හදීසය ෂුහයිබ් හසන් උපාධිය වන අතර, බුකයිර්ගේ හදීස් ලයිට්ස් වලින් හැර අපි ඒ ගැන නොදනිමු. එය [සයිද් බින් අස්ලම්] ගෙන් [ඉබ්නු උමර්] ගෙන් වාර්තා වී ඇත; 'මම බිලාල්ගෙන් ඇසුවෙමි, 'බනී 'අම්රු බින් අවුෆ් පල්ලියේදී නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් ඔවුන් ඔහුට ආචාර කළ විට කළේ කුමක්ද?' [බිලාල්] පිළිතුරු දුන්නේ, 'ඔහු සංඥා සමඟ පිළිතුරු දුන්නේය'. ඔහු පැවසීය; 'මගේ මතය අනුව, මෙම හදීස් දෙක සත්ය වේ, මන්ද ෂුහයිබ්ගේ හදීසයේ කතාව බිලාල්ගේ හදීසයේ කතාව නොවන අතර ඉබ්නු උමර් ඒ දෙකෙන්ම විස්තර කර ඇත්නම් ඔහු ඒ දෙකෙන්ම අසා ඇති'.
හදීස්
Imam Tirmidzi : 337
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ التَّسْبِيحُ لِلرِّجَالِ وَالتَّصْفِيقُ لِلنِّسَاءِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَسَهْلِ بْنِ سَعْدٍ وَجَابِرٍ وَأَبِي سَعِيدٍ وَابْنِ عُمَرَ و قَالَ عَلِيٌّ كُنْتُ إِذَا اسْتَأْذَنْتُ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ يُصَلِّي سَبَّحَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَيْهِ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ
[හන්නාද්] අපට පවසා ඇත; [අල් අ'මාසි] [අබු සාලිහ්] [අබු හුරෙයිරා] වෙතින් [අබු මුආවියා] අපට පවසා ඇත ඔහු මෙසේ පැවසීය; 'රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් මෙසේ පැවසීය: 'පිරිමින් සඳහා තස්බිහ් කීම සහ කාන්තාවන් සඳහා අත්පුඩි ගැසීම'. ඔහු මෙසේ පැවසීය; 'මෙම පරිච්ඡේදයේ අලි, සහ්ල් බින් සාද්, ජාබිර්, අබු සායිද් සහ ඉබ්නු උමර් යන අයගේ කථා ද ඇත'. අලි මෙසේ පැවසීය; 'මම නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන් යාච්ඤා කරන විට අවසර ඉල්ලුවහොත්, ඔහු තස්බිහ් කරනු ඇත.' අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'අබු හුරෙයිරාගේ මෙම හදීසය හසන් සත්ය වේ. මෙම හදීසය විද්යාව පිළිබඳ විශේෂඥයින් විසින් ක්රියාත්මක කරනු ලැබේ. අහමඩ් සහ ඉෂාක් විසින් ගන්නා ලද මතය මෙයයි'.
හදීස්
Imam Tirmidzi : 338
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ أَخْبَرَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ الْعَلَاءِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ التَّثَاؤُبُ فِي الصَّلَاةِ مِنْ الشَّيْطَانِ فَإِذَا تَثَاءَبَ أَحَدُكُمْ فَلْيَكْظِمْ مَا اسْتَطَاعَقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ وَجَدِّ عَدِيِّ بْنِ ثَابِتٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ كَرِهَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ التَّثَاؤُبَ فِي الصَّلَاةِ قَالَ إِبْرَاهِيمُ إِنِّي لَأَرُدُّ التَّثَاؤُبَ بِالتَّنَحْنُحِ
"යාච්ඤාවේ දී කෑ ගැසීම සාතන්ගෙන් ලැබුණු දෙයක්, ඔබගෙන් කෙනෙකු කෑ ගසන්නේ නම් ඔහු එය හැකි තරම් අල්ලාගෙන සිටිය යුතුය" යනුවෙන් නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමා පැවසූ බව [අලි බින් හුජ්ර්] [අල් 'අලා' බින් අබ්දුර් රහ්මාන්] [ඔහුගේ පියා] [අබු හුරෙයිරා] තුමාණන් අපට දැනුම් දී ඇත. ඔහු මෙසේ පැවසීය; 'මෙම පරිච්ඡේදයේ අබු සායිද් අල් කුද්රි සහ ඔහුගේ සීයා ආදි බින් තාබිත්ගේ කතාවක් ද ඇත'. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'අබු හුරෙයිරාගේ මෙම හදීසය හසන් සහීහ් වේ. සමහර විද්වතුන් යාච්ඤාවේදී කෑ ගැසීමේ වැදගත්කම ආරෝපණය කර ඇත. ඉබ්රාහිම් මෙසේ පැවසීය; 'ඇත්ත වශයෙන්ම, මම මගේ උගුර පිරිසිදු කිරීමෙන් කෑ ගැසීමේ ආශාව වළක්වා ගනිමි'.
හදීස්
Imam Tirmidzi : 339
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ الْمُعَلِّمُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُرَيْدَةَ عَنْ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ قَالَسَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ صَلَاةِ الرَّجُلِ وَهُوَ قَاعِدٌ فَقَالَ مَنْ صَلَّى قَائِمًا فَهُوَ أَفْضَلُ وَمَنْ صَلَّى قَاعِدًا فَلَهُ نِصْفُ أَجْرِ الْقَائِمِ وَمَنْ صَلَّى نَائِمًا فَلَهُ نِصْفُ أَجْرِ الْقَاعِدِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَأَنَسٍ وَالسَّائِبِ وَابْنِ عُمَرَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ طَهْمَانَ بِهَذَا الْإِسْنَادِ إِلَّا أَنَّهُ يَقُولُ عَنْ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ قَالَ سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ صَلَاةِ الْمَرِيضِ فَقَالَ صَلِّ قَائِمًا فَإِنْ لَمْ تَسْتَطِعْ فَقَاعِدًا فَإِنْ لَمْ تَسْتَطِعْ فَعَلَى جَنْبٍ حَدَّثَنَا بِذَلِكَ هَنَّادٌ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ طَهْمَانَ عَنْ حُسَيْنٍ الْمُعَلِّمِ بِهَذَا الْحَدِيثِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَلَا نَعْلَمُ أَحَدًا رَوَى عَنْ حُسَيْنٍ الْمُعَلِّمِ نَحْوَ رِوَايَةِ إِبْرَاهِيمَ بْنِ طَهْمَانَ وَقَدْ رَوَى أَبُو أُسَامَةَ وَغَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ حُسَيْنٍ الْمُعَلِّمِ نَحْوَ رِوَايَةِ عِيسَى بْنِ يُونُسَ وَمَعْنَى هَذَا الْحَدِيثِ عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ فِي صَلَاةِ التَّطَوُّعِ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ أَشْعَثَ بْنِ عَبْدِ الْمَلِكِ عَنْ الْحَسَنِ قَالَ إِنْ شَاءَ الرَّجُلُ صَلَّى صَلَاةَ التَّطَوُّعِ قَائِمًا وَجَالِسًا وَمُضْطَجِعًا وَاخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي صَلَاةِ الْمَرِيضِ إِذَا لَمْ يَسْتَطِعْ أَنْ يُصَلِّيَ جَالِسًا فَقَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ يُصَلِّي عَلَى جَنْبِهِ الْأَيْمَنِ و قَالَ بَعْضُهُمْ يُصَلِّي مُسْتَلْقِيًا عَلَى قَفَاهُ وَرِجْلَاهُ إِلَى الْقِبْلَةِ قَالَ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ فِي هَذَا الْحَدِيثِ مَنْ صَلَّى جَالِسًا فَلَهُ نِصْفُ أَجْرِ الْقَائِمِ قَالَ هَذَا لِلصَّحِيحِ وَلِمَنْ لَيْسَ لَهُ عُذْرٌ يَعْنِي فِي النَّوَافِلِ فَأَمَّا مَنْ كَانَ لَهُ عُذْرٌ مِنْ مَرَضٍ أَوْ غَيْرِهِ فَصَلَّى جَالِسًا فَلَهُ مِثْلُ أَجْرِ الْقَائِمِ وَقَدْ رُوِيَ فِي بَعْضِ هَذَا الْحَدِيثِ مِثْلُ قَوْلِ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ
"[අලි බින් හුජ්ර්] අපට මෙසේ පැවසීය; [ඊසා බින් යූනුස්] අපට මෙසේ පැවසීය; [හුසේන් බින් අල් මුඅලිම්] [අබ්දුල්ලාහ් බින් බුරයිදා] [ඉම්රාන් බින් හුෂයින්] වෙතින් අපට මෙසේ පැවසීය; 'මම අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෙනි (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ගෙන් වාඩි වී සිටියදී ඉටු කරන ලද සලාතය ගැන විමසුවෙමි, එවිට උන්වහන්සේ මෙසේ පිළිතුරු දුන් සේක: 'කවුරුන් සිටගෙන සිටියදී යාච්ඤා කරන්නේද, යමෙක් සිටගෙන සිටියදී යාච්ඤා කරන දෙයින් අඩක් වන අතර, යමෙක් වැතිර සිටියදී යාච්ඤා කරන්නේද, එම විපාකය කෙනෙකු වාඩි වී සිටියදී යාච්ඤා කරන දෙයින් අඩක් වේ'. ඔහු මෙසේ පැවසීය; 'මෙම පරිච්ඡේදයේ අබ්දුල්ලා බින් අම්රු, අනස් බින් අස් සායිබ් සහ ඉබ්නු උමර් යන අයගෙන් ද ඉතිහාසයක් ඇත'. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'ඉම්රාන් බින් හුෂයින් පිළිබඳ හසාන් සත්ය වේ. මෙම හදීසය [ඉබ්රාහිම් බින් තහ්මාන්] ගෙන් ද මෙම සනද් සමඟ විස්තර කර ඇත, ඔහු පමණක් මෙසේ පැවසීය; [ඉම්රාන් බින් හුෂයින්] ගෙන්. ඔහු මෙසේ පැවසීය; 'මම අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෝ (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ගෙන් රෝගීන් වෙනුවෙන් යාඥා කිරීම ගැන විමසුවෙමි, එවිට උන්වහන්සේ මෙසේ පිළිතුරු දුන්හ: 'සිටගෙන යාඥා කරන්න, ඔබට නොහැකි නම් වාඩි වී යාඥා කරන්න, ඔබට නොහැකි නම් වැතිරී යාඥා කරන්න'. [හන්නාද්] එය අපට විස්තර කළේ එලෙසයි, ඔහු පැවසීය; [හුසේන් අල් මුඅල්ලීම්] තුමාණන්ගෙන් [ඉබ්රාහිම් බින් ථහ්මාන්] තුමාණන්ගෙන් [වාකි] අපට පවසා ඇත. අබු ඊසා පැවසීය; 'ඉබ්රාහිම් බින් ථහ්මාන්ගේ ඉතිහාසය මෙන් හුසේන් අල් අමුඅල්ලීම්ගෙන් [අබු උසාමා] සහ ඊසා බින් යූනුස්ගේ ඉතිහාසය වැනි බොහෝ අය [හුසේන් අල් මුඅල්ලීම්] තුමාණන්ගෙන් විස්තර කර ඇත. විද්යාඥයින්ට අනුව, මෙම හදීසයේ අර්ථය සුන්නාහ් යාඥාවන්ට අදාළ වේ. මුහම්මද් බින් බසිසාර් අපට පැවසීය; අල් හසන් හි අෂාත් බින් අබ්දුල් මලික්ගෙන් ඉබ්නු අබු ආදි අපට පවසා ඇත; 'යමෙකුට අවශ්ය නම්, ඔහුට සිටගෙන, වාඩි වී හෝ වැතිරී සුන්නාහ් යාඥා කළ හැකිය.' වාඩි වී යාච්ඤා කළ නොහැකි රෝගී පුද්ගලයෙකුගේ යාච්ඤාව සම්බන්ධයෙන් විද්වතුන් විවිධ මත දරති. සමහර විද්වතුන් පවසන්නේ: 'ඔහු දකුණු පැත්තේ වැතිරී යාච්ඤා කළ යුතුය' යනුවෙනි. අනෙක් විද්වතුන් පවසන්නේ: 'ඔහු කිබ්ලා දෙසට තම පාද තබාගෙන වැතිරී යාච්ඤා කළ යුතුය' යනුවෙනි. මෙම හදීසය ගැන සුෆ්යාන් අට්ස් ත්සෞරි මෙසේ පැවසීය: 'වාඩි වී යාච්ඤා කරන ඕනෑම කෙනෙකුට සිටගෙන යාච්ඤා කරන කෙනෙකුගේ විපාකයෙන් අඩක් ලැබෙනු ඇත.' ඔහු මෙසේ පැවසීය: 'මෙය නිරෝගී පුද්ගලයින්ට සහ නිදහසට කරුණක් නොමැති අයට - එනම් සුන්නාහ් යාච්ඤාවලදී අදාළ වේ.' අසනීප හෝ වෙනත් හේතූන් මත යාච්ඤා කිරීමෙන් වළක්වන ලද සහ පසුව වාඩි වී යාච්ඤා කරන අය සම්බන්ධයෙන්, ඔවුන්ට සිටගෙන සිටින අයට මෙන් විපාක ලැබෙනු ඇත. තවද මෙම හදීසයෙන් සමහරක් සුෆ්යාන් අට්ස් ත්සෞරිගේ වචන වැනි විස්තර කර ඇත.'
හදීස්
Imam Tirmidzi : 340
حَدَّثَنَا الْأَنْصَارِيُّ حَدَّثَنَا مَعْنٌ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ السَّائِبِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ الْمُطَّلِبِ بْنِ أَبِي وَدَاعَةَ السَّهْمِيِّ عَنْ حَفْصَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهَا قَالَتْمَا رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سُبْحَتِهِ قَاعِدًا حَتَّى كَانَ قَبْلَ وَفَاتِهِ بِعَامٍ فَإِنَّهُ كَانَ يُصَلِّي فِي سُبْحَتِهِ قَاعِدًا وَيَقْرَأُ بِالسُّورَةِ وَيُرَتِّلُهَا حَتَّى تَكُونَ أَطْوَلَ مِنْ أَطْوَلَ مِنْهَاوَفِي الْبَاب عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ وَأَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ حَفْصَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ نَبِيّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ كَانَ يُصَلِّي مِنْ اللَّيْلِ جَالِسًا فَإِذَا بَقِيَ مِنْ قِرَاءَتِهِ قَدْرُ ثَلَاثِينَ أَوْ أَرْبَعِينَ آيَةً قَامَ فَقَرَأَ ثُمَّ رَكَعَ ثُمَّ صَنَعَ فِي الرَّكْعَةِ الثَّانِيَةِ مِثْلَ ذَلِكَ وَرُوِيَ عَنْهُ أَنَّهُ كَانَ يُصَلِّي قَاعِدًا فَإِذَا قَرَأَ وَهُوَ قَائِمٌ رَكَعَ وَسَجَدَ وَهُوَ قَائِمٌ وَإِذَا قَرَأَ وَهُوَ قَاعِدٌ رَكَعَ وَسَجَدَ وَهُوَ قَاعِدٌ قَالَ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ وَالْعَمَلُ عَلَى كِلَا الْحَدِيثَيْنِ كَأَنَّهُمَا رَأَيَا كِلَا الْحَدِيثَيْنِ صَحِيحًا مَعْمُولًا بِهِمَا
[අල් අන්ෂාර්] අපට පවසා ඇත; [මාන්] අපට පවසා ඇත; [මලික් බින් අනස්] [ඉබ්නු ෂිහාබ්] [අස් සායිබ් බින් යාසිඩ්] [අල් මුතලිබ් බින් අබු වද'ආ අස් සහ්මි] [නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්] ගේ බිරිඳ වන [හෆ්ෂා] ගෙන් [මලික් බින් අනස්] අපට පවසා ඇත, ඔහු වරක් මෙසේ පැවසීය: 'රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් ඔහුගේ මරණයට වසරකට පෙර වාඩි වී සිටියදී සුන්නාහ් යාච්ඤා කරන ආකාරය මම කිසි විටෙකත් දුටුවේ නැත. ඔහු වාඩි වී සිටියදී සුන්නාහ් සලාතය ඉටු කළේය, සූරතය දිගම සූරතයට වඩා දිගු වන තෙක් ටර්ටිල් ආකාරයෙන් සූරතය කියවයි'. ඔහු මෙසේ පැවසීය; 'මෙම පරිච්ඡේදයේ උම් සලාමා සහ අනස් බින් මලික්ගෙන් ද ඉතිහාසයක් ඇත'. අබු ඊසා පැවසීය; 'මෙම හෆ්ෂා හදීසය හසන් සත්ය වේ.' නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන් විසින් රාත්රියේ වාඩි වී සිටියදී යාච්ඤා කළ බව වාර්තා කර ඇත, එබැවින් ඔහුගේ කියවීමේ පද තිහක් හෝ හතළිහක් පමණ ඉතිරිව තිබියදී, ඔහු නැඟිට නැවත කියවා, පසුව හිස නමා ආචාර කළේය. දෙවන රකඅතේදීද ඔහු එසේ කළේය. නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන්, ඔහු වාඩි වී සිටියදී යාච්ඤා කළේ නම්, සූරතය කියවන විට ඔහු නැඟිට, පසුව හිස නමා සිටගෙන සිටියදී හිස නමා ආචාර කළ බව ඔහුගෙන් ද වාර්තා විය. ඔහු වාඩි වී සිටියදී කියවන විට, ඔහු හිස නමා ආචාර කළේය. අහමඩ් සහ ඉෂාක් මෙම හදීසය ප්රගුණ කිරීමේ අවසරය පිළිබඳව තර්ක කළහ. මෙම හදීස් දෙක සත්ය බවත් ඒවා ප්රගුණ කළ හැකි බවත් ඔවුන් විශ්වාස කරනවාක් මෙනි.
