Imam Tirmidzi (الإمام الترمذي) - 3891 Hadith
Hadith
Imam Tirmidzi : 3181
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ أَخْبَرَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ دَاوُدَ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ عَلْقَمَةَ قَالَ قُلْتُ لِابْنِ مَسْعُودٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُهَلْ صَحِبَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْلَةَ الْجِنِّ مِنْكُمْ أَحَدٌ قَالَ مَا صَحِبَهُ مِنَّا أَحَدٌ وَلَكِنْ قَدْ افْتَقَدْنَاهُ ذَاتَ لَيْلَةٍ وَهُوَ بِمَكَّةَ فَقُلْنَا اغْتِيلَ أَوْ اسْتُطِيرَ مَا فُعِلَ بِهِ فَبِتْنَا بِشَرِّ لَيْلَةٍ بَاتَ بِهَا قَوْمٌ حَتَّى إِذَا أَصْبَحْنَا أَوْ كَانَ فِي وَجْهِ الصُّبْحِ إِذَا نَحْنُ بِهِ يَجِيءُ مِنْ قِبَلِ حِرَاءَ قَالَ فَذَكَرُوا لَهُ الَّذِي كَانُوا فِيهِ فَقَالَ أَتَانِي دَاعِي الْجِنِّ فَأَتَيْتُهُمْ فَقَرَأْتُ عَلَيْهِمْ فَانْطَلَقَ فَأَرَانَا آثَارَهُمْ وَآثَارَ نِيرَانِهِمْ قَالَ الشَّعْبِيُّ وَسَأَلُوهُ الزَّادَ وَكَانُوا مِنْ جِنِّ الْجَزِيرَةِ فَقَالَ كُلُّ عَظْمٍ يُذْكَرُ اسْمُ اللَّهِ عَلَيْهِ يَقَعُ فِي أَيْدِيكُمْ أَوْفَرَ مَا كَانَ لَحْمًا وَكُلُّ بَعْرَةٍ أَوْ رَوْثَةٍ عَلَفٌ لِدَوَابِّكُمْ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَا تَسْتَنْجُوا بِهِمَا فَإِنَّهُمَا زَادُ إِخْوَانِكُمْ الْجِنِّقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Безгә сөйләгән [Әли бин Хуҗр] безгә сөйләгән [Исмәгыйль бин Ибраһим] [Давуд]тан [Әш Шагъби] [Әлкәмә] болай диде: Мин [Ибн Мәсгудтан, Аллаһ аннан риза булсын], Пәйгамбәр галәйһиссәламгә җен килгән төндә аның белән бергә булган кеше бармы дип сорадым. Ул болай дип җавап бирде: Беркем дә аның белән йөрмәде, ләкин бер төнне без аны Мәккәдә булганда югалттык, без аны урлаган яки җен очырткан дидек һәм аңа теләгәнчә мөгамәлә иттек. Без халык кичергән иң авыр төнне үткәрдек, иртән яки таң аткач, ул Хира ягыннан килгәнче. Әлкәмә болай диде: Алар аңа үзләренең хәлләре турында сөйләделәр, һәм ул: "Җеннәр миңа килделәр, мин аларга бардым, мин аларга Коръән укыдым", - диде, ул барып, аларның эзләрен һәм учак калдыкларын күрсәтте. Әш-Шьяби болай диде: Җеннәр аннан ризык сорадылар, һәм алар Гарәбстан ярымутравы җеннәреннән иде, ул болай диде: "Кулыгызда Аллаһ исеме телгә алынган һәр сөяк күбрәк ит китерә - хәтта ул сөяк булып күренсә дә - һәм һәр хайван тизәге яки хайваннарыгызның ризыгы". Шуннан соң Аллаһның рәсүле салләллаһу галәйһи вәссәлам болай диде: "Шуңа күрә икесе белән дә - сөякләр һәм хайван тизәге белән - истиҗа кылмагыз, чөнки икесе дә сезнең кардәшләрегез, җеннәрнең ризыгы". Әбу Гайсә болай диде: "Бу хәдис хәсән сахих".
Hadith
Imam Tirmidzi : 3182
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ{ وَاسْتَغْفِرْ لِذَنْبِكَ وَلِلْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ }فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنِّي لَأَسْتَغْفِرُ اللَّهَ فِي الْيَوْمِ سَبْعِينَ مَرَّةًقَالَ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَيُرْوَى عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَيْضًا عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنِّي لَأَسْتَغْفِرُ اللَّهَ فِي الْيَوْمِ مِائَةَ مَرَّةٍ وَقَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنِّي لَأَسْتَغْفِرُ اللَّهَ فِي الْيَوْمِ مِائَةَ مَرَّةٍ وَرَوَاهُ مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرٍو عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ
Безгә [Абду бин Хумайд] безгә [Абдурраззак] безгә [Мә'мәр] сөйләгән, [Әз-Зүһри]дән [Әбу Сәләмә]дән [Әбу Һөрәйрә] радиаллаһу ганһу: "Гөнаһларыгыз өчен һәм мөэмин ир-атлар һәм хатын-кызларның гөнаһлары өчен гафу сорагыз". -Мөхәммәд: 19- Пәйгамбәр саллаллоҳу галейһи вәссәлам әйтте: "Чынлыкта, мин Аллаһтан көненә җитмеш тапкыр гафу сорыйм". Әбу Гайсә әйтте: "Бу хәдис ышанычлы. Ул Әбу Һөрәйрәдән дә, Пәйгамбәр саллаллоҳу галейһи вәссәламнән дә риваять ителгән, ул әйтте: "Чынлыкта, мин Аллаһтан көненә йөз тапкыр гафу сорыйм". Бу хәдис Пәйгамбәр саллаллоҳу галейһи вәссәламнән башка бер сәнәд аша риваять ителгән: "Чынлыкта, мин Аллаһтан көненә йөз тапкыр гафу сорыйм". [Мөхәммәд бин Амру] шулай ук аны [Әбу Сәләмә]дән [Әбу Һөрәйрә] риваять иткән.
Hadith
Imam Tirmidzi : 3183
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا شَيْخٌ مِنْ أَهْلِ الْمَدِينَةِ عَنْ الْعَلَاءِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَتَلَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمًا هَذِهِ الْآيَةَ{ وَإِنْ تَتَوَلَّوْا يَسْتَبْدِلْ قَوْمًا غَيْرَكُمْ ثُمَّ لَا يَكُونُوا أَمْثَالَكُمْ }قَالُوا وَمَنْ يُسْتَبْدَلُ بِنَا قَالَ فَضَرَبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى مَنْكِبِ سَلْمَانَ ثُمَّ قَالَ هَذَا وَقَوْمُهُ هَذَا وَقَوْمُهُقَالَ هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ فِي إِسْنَادِهِ مَقَالٌ وَقَدْ رَوَى عَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَعْفَرٍ أَيْضًا هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ الْعَلَاءِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ
Безгә [Абду бин Хумайд] безгә [Абдурраззак] безгә [Мәдинә халкыннан булган укытучы] [Әл-Әла` бин Абдуррахман]дан [аның әтисеннән] [Әбу Һөрәйрә] әйтте: Рәсүлүллаһ салләллаһу галәйһи вәссәлам бер көнне бу аятьне укыды: "Әгәр сез баш тартсагыз, ул сезнең урыныгызга башка халыкны китерер; һәм алар сезнең кебек булмаслар". - Мөхәммәд: 38 - алар сорадылар: Безнең урыныбызны кем ала ала? Әбу Һөрәйрә әйтте: Рәсүлүллаһ салләллаһу галәйһи вәссәлам Сәлманның җилкәсеннән кагып: "Бу һәм аның халкы, бу һәм аның халкы", - диде. Әбу Гайсә әйтте: "Бу хәдис үзенең иснады буенча гариб, ул тикшерелә. [Абдуллах бин Җәгъфәр] шулай ук бу хәдисне [Әл-Әла` бин Абдуррахман]дан риваять итте.
Hadith
Imam Tirmidzi : 3184
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ أَنْبَأَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَعْفَرِ بْنِ نَجِيحٍ عَنْ الْعَلَاءِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّهُ قَالَقَالَ نَاسٌ مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَنْ هَؤُلَاءِ الَّذِينَ ذَكَرَ اللَّهُ إِنْ تَوَلَّيْنَا اسْتُبْدِلُوا بِنَا ثُمَّ لَمْ يَكُونُوا أَمْثَالَنَا قَالَ وَكَانَ سَلْمَانُ بِجَنْبِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَضَرَبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَخِذَ سَلْمَانَ وَقَالَ هَذَا وَأَصْحَابُهُ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَوْ كَانَ الْإِيمَانُ مَنُوطًا بِالثُّرَيَّا لَتَنَاوَلَهُ رِجَالٌ مِنْ فَارِسَقَالَ أَبُو عِيسَى وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَعْفَرِ بْنِ نَجِيحٍ هُوَ وَالِدُ عَلِيِّ بْنِ الْمَدِينِيِّ وَقَدْ رَوَى عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَعْفَرٍ الْكَثِيرَ و حَدَّثَنَا عَلِيٌّ بِهَذَا الْحَدِيثِ عَنْ إِسْمَعِيلَ بْنِ جَعْفَرِ بْنِ نَجِيحٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَعْفَرٍ و حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ مُعَاذٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ الْعَلَاءِ نَحْوَهُ إِلَّا أَنَّهُ قَالَ مُعَلَّقٌ بِالثُّرَيَّا
Безгә [Әли бин Хөҗр] безгә [Исмәгыйль бин Җәгъфәр] безгә [Абдуллаһ бин Җәгъфәр бин Нәҗиһ]дән [Әл-Әла бин Абдуррахманнан] [аның әтисеннән] [Әбу Һөрәйрә]дән болай диде: Рәсүлүллаһның кайбер сәхабәләре әйттеләр: "Әй Аллаһның Илчесе, әгәр без йөз чөерсәк, безнең урыныбызны алачаклар, аннары алар безнең кебек булмаячаклар?" Әбу Һөрәйрә болай диде: "Сәлман Аллаһның Илчесенең [салләллаһу галәйһи вә сәлләмнең] янында иде, ул Сәлманның балтырыннан сыйпады һәм болай диде: "Бу һәм аның юлдашлары, җаным Аның кулында булган Зат белән ант итәм, Аллаһ белән ант итәм, әгәр иман йолдызлар җыелмасында эленгән булса, аны Фарсы кешеләре һичшиксез табарлар". Әбу Гайсә болай диде: "Абдуллаһ бин Җәгъфәр бин Нәҗиһ Али бин Әл-Мәдининең әтисе иде. Али бин Хөҗр Абдуллаһ бин Җәгъфәрдән күп риваятьләр сөйләде." Бу хәдисне безгә [Али] [Исмәгыйль бин Җәгъфәр бин Нәҗиһ] [Габдуллаһ бин Җәгъфәр]дән сөйләде һәм безгә [Бысир бин Муаз] [Габдуллаһ бин Җәгъфәр] [Әл-Әлә`]дән сөйләде, ул бары тик болай дигән кебек: Йолдызлар җыелмасында эленеп тора.
Hadith
Imam Tirmidzi : 3185
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ خَالِدٍ ابْنُ عَثْمَةَ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ أَبِيهِ قَال سَمِعْتُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقُولُكُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي بَعْضِ أَسْفَارِهِ فَكَلَّمْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَكَتَ ثُمَّ كَلَّمْتُهُ فَسَكَتَ ثُمَّ كَلَّمْتُهُ فَسَكَتَ فَحَرَّكْتُ رَاحِلَتِي فَتَنَحَّيْتُ وَقُلْتُ ثَكِلَتْكَ أُمُّكَ يَا ابْنَ الْخَطَّابِ نَزَرْتَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ كَلُّ ذَلِكَ لَا يُكَلِّمُكَ مَا أَخْلَقَكَ بِأَنْ يَنْزِلَ فِيكَ قُرْآنٌ قَالَ فَمَا نَشِبْتُ أَنْ سَمِعْتُ صَارِخًا يَصْرُخُ بِي قَالَ فَجِئْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا ابْنَ الْخَطَّابِ لَقَدْ أُنْزِلَ عَلَيَّ هَذِهِ اللَّيْلَةَ سُورَةٌ مَا أُحِبُّ أَنَّ لِي مِنْهَا مَا طَلَعَتْ عَلَيْهِ الشَّمْسُ إِنَّا فَتَحْنَا لَكَ فَتْحًا مُبِينًاقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ وَرَوَاهُ بَعْضُهُمْ عَنْ مَالِكٍ مُرْسَلًا
Безгә [Мөхәммәд бин Басиар] безгә [Мөхәммәд бин Халид бин Әсмә] безгә [Мәлик бин Әнәс]дән [Зәйд бин Әсләм]дән [әтисеннән] болай диде: Мин [Гомәр бин Әл-Хәстәб] радиаллаһу ганһүнең болай дигәнен ишеттем: Без Рәсүлүллаһ саллаһу галәйһи вә сәләм белән бер сәяхәтендә идек. Мин Рәсүлүллаһ саллаһу галәйһи вә сәләм белән сөйләштем, ләкин ул тын калды, мин сөйләдем, ләкин ул тын калды, мин сөйләдем, һәм ул тын калды, аннары мин атымны күчердем, аннары читкә киттем, мин әйттем: "И Ибн Әл-Хәстәб, син Аллаһның Илчесе саллаһу галәйһи вә сәләмне өч тапкыр өндәдең, һәм ул сине игътибарсыз калдырдымы?", - дидем. Коръән аятьләре, һичшиксез, синең турында иңәчәк! Ул әйтте: "Күп тә үтмәде, мин кемнеңдер миңа кычкырганын ишеттем". Ул әйтте: Аннары мин Аллаһның Илчесе салләллаһу галәйһи вә сәләм янына бардым, ул әйтте: "Әй Ибн әл-Хәстәб, чыннан да бу кичтә миңа бу хат вәхий ителде, мин аны кояш яктыртканнан - дөньядан - күбрәк яратам: "Чынлыкта, Без сиңа ачык җиңү бирдек". -Әл-Фәтх: 1- Әбу Гайсә әйтте: Бу хәдис хәсән-шәһих гариб. Кайберләре аны Мәликтән мурсал рәвештә риваять иттеләр.
Hadith
Imam Tirmidzi : 3186
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَنَزَلَتْ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ{ لِيَغْفِرَ لَكَ اللَّهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِكَ وَمَا تَأَخَّرَ }مَرْجِعَهُ مِنْ الْحُدَيْبِيَةِ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَقَدْ نَزَلَتْ عَلَيَّ آيَةٌ أَحَبُّ إِلَيَّ مِمَّا عَلَى الْأَرْضِ ثُمَّ قَرَأَهَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَيْهِمْ فَقَالُوا هَنِيئًا مَرِيئًا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَدْ بَيَّنَ اللَّهُ لَكَ مَاذَا يُفْعَلُ بِكَ فَمَاذَا يُفْعَلُ بِنَا فَنَزَلَتْ عَلَيْهِ{ لِيُدْخِلَ الْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ حَتَّى بَلَغَ فَوْزًا عَظِيمًا }قَالَ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَفِيهِ عَنْ مُجَمِّعِ بْنِ جَارِيَةَ
Безгә [Абду бин Хумайд] безгә [Абдурраззак]тан [Мә'мәрдән] [Катададан] [Әнәстән] радиаллаһу ганһү болай диде: Аятны аска төшереп пәйгамбәргә саллаһу галәйһи вә сәләмгә: "Аллаһ сезнең үткән һәм киләчәк гөнаһларыгызны гафу итсен өчен", - диде. -Әл-Фәтх: 2- Хөдәйбиядән кайткач. Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вә сәләм әйтте: "Миңа бер аять төште, мин аны җирдәге бар нәрсәдән дә күбрәк яратам". Шуннан соң Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вә сәләм аны аларга укыды, алар әйттеләр: "Шатланыгыз, әй Аллаһның илчесе, Аллаһ сезгә нәрсә эшләнәчәген аңлатты, безгә нәрсә эшләнәчәк?" Аннары аять иңде: "Ул мөэмин ирләрне һәм мөэмин хатын-кызларны асларыннан елгалар ага торган бакчаларга кертсен өчен", - дип, Аның сүзләре: "Зур уңыш" - булганчы. -Әл-Фәтх 5-, Әбу Гайсә әйтте: Бу хәдис хәсән-сәхих. Бу очракта Муҗаммә бин Җариядән охшаш хәдис бар.
Hadith
Imam Tirmidzi : 3187
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالَ حَدَّثَنِي سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ أَنَسٍأَنَّ ثَمَانِينَ هَبَطُوا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَصْحَابِهِ مِنْ جَبَلِ التَّنْعِيمِ عِنْدَ صَلَاةِ الصُّبْحِ وَهُمْ يُرِيدُونَ أَنْ يَقْتُلُوهُ فَأُخِذُوا أَخْذًا فَأَعْتَقَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ{ وَهُوَ الَّذِي كَفَّ أَيْدِيَهُمْ عَنْكُمْ وَأَيْدِيَكُمْ عَنْهُمْ }الْآيَةَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Безгә [Әбдү бин Һөмәйд] болай диде: Миңа [Сөләйман бин Хәрб] безгә [Хәммәд бин Сәләмә]дән [Сабиттан] [Әнәстән] болай диде: иртәнге намаз вакытында Тәнъим тавыннан Рәсүлүллаһ салләллаһу галәйһи вә сәләмгә һәм аның юлдашларына сиксән кеше һөҗүм иткән, алар аны үтерергә теләгәннәр, ниһаять, тотылып, аннары азат ителгәннәр. Рәсүлүллаһ салләллаһу галәйһи вә сәләм аннары Аллаһ: "Ул сезнең кулларыгызны һәлак итүдән тыйды һәм сезнең кулларыгызны да аларны һәлак итүдән тыйды", - дигән аятьне төшерде. Һәм башкалар - Әл-Фәтх: 24 - Әбү Гайсә әйтте: Бу хәдис ышанычлы.
Hadith
Imam Tirmidzi : 3188
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ قَزَعَةَ الْبَصْرِيُّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ حَبِيبٍ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ ثُوَيْرٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ الطُّفَيْلِ بْنِ أُبَيِّ بْنِ كَعْبٍ عَنْ أَبِيهِعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ{ وَأَلْزَمَهُمْ كَلِمَةَ التَّقْوَى }قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُقَالَ هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ مَرْفُوعًا إِلَّا مِنْ حَدِيثِ الْحَسَنِ بْنِ قَزَعَةَ قَالَ وَسَأَلْتُ أَبَا زُرْعَةَ عَنْ هَذَا الْحَدِيثِ فَلَمْ يَعْرِفْهُ مَرْفُوعًا إِلَّا مِنْ هَذَا الْوَجْهِ
Безгә [Әл Хәсән бин Каза'а Әл Бәшри] безгә [Суфиян бин Хәбиб] сөйләгән, ул [Шу'бадан] [Тсувайрдан] [аның әтисеннән] [Әс Туфайл бин Убай бин Кәгъбтән] [аның әтисеннән] Пәйгамбәр саллаллоҳу галейһи вә сәләмнән: "Аллаһ аларга тәкъвалык сүзен фарыз кылды", - диде. Ул әйтте: тәкъвалык гыйбарәсе "Ләә иләһә илләллаһ" дигәнне аңлата. Әбу Гайсә әйтте: "Бу хәдис гариб, без аны Хәсән бин Каза'а хәдисеннән башка белмибез". Әбу Гайсә әйтте: "Мин Әбу Зур'адан бу хәдис турында сорадым, ул аны бу сәнәд аша гына аңлады".
Hadith
Imam Tirmidzi : 3189
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا مُؤَمَّلُ بْنُ إِسْمَعِيلَ حَدَّثَنَا نَافِعُ بْنُ عُمَرَ بْنِ جَمِيلٍ الْجُمَحِيُّ حَدَّثَنِي ابْنُ أَبِي مُلَيْكَةَ قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الزُّبَيْرِأَنَّ الْأَقْرَعَ بْنَ حَابِسٍ قَدِمَ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ يَا رَسُولَ اللَّهِ اسْتَعْمِلْهُ عَلَى قَوْمِهِ فَقَالَ عُمَرُ لَا تَسْتَعْمِلْهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَتَكَلَّمَا عِنْدَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى ارْتَفَعَتْ أَصْوَاتُهُمَا فَقَال أَبُو بَكْرٍ لِعُمَرَ مَا أَرَدْتَ إِلَّا خِلَافِي فَقَالَ مَا أَرَدْتُ خِلَافَكَ قَالَ فَنَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةَ{ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَرْفَعُوا أَصْوَاتَكُمْ فَوْقَ صَوْتِ النَّبِيِّ }قَالَ فَكَانَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ بَعْدَ ذَلِكَ إِذَا تَكَلَّمَ عِنْدَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمْ يُسْمِعْ كَلَامَهُ حَتَّى يَسْتَفْهِمَهُ قَالَ وَمَا ذَكَرَ ابْنُ الزُّبَيْرِ جَدَّهُ يَعْنِي أَبَا بَكْرٍقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ وَقَدْ رَوَاهُ بَعْضُهُمْ عَنْ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ مُرْسَلٌ وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ
Безгә [Мөхәммәд бин Мутсанна] безгә [Мөамәл бин Исмәгыйль] безгә [Нәфи бин Гомәр бин Җәмил Әл Җумаһи] миңа [Ибн Әби Мәликә] әйтте: Миңа [Абдуллаһ бин Әз-Зүбәйр] Әл-Әкраъ бин Хабис пәйгамбәр саллаһу галәйһи вә сәлләм янына килгәнен әйтте, аннары Әбү Бәкер: "Әй Аллаһның Илчесе, аны үз халкы өстеннән эшкә ал", - диде. Гомәр әйтте: "Аны эшкә алма, әй Аллаһның Илчесе", - диде. Алар икесе Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вә сәлләм янында сөйләштеләр, тавышлары көчәйгәнче. Әбү Бәкер Гомәргә: "Син минем белән бәхәсләшергә генә телисең", - диде. Гомәр әйтте: "Мин синең белән килешмәскә теләмәдем". Әл-Әкраъ әйтте: "Шуннан соң бу аять иңде: "Әй мөэминнәр, тавышларыгызны пәйгамбәр тавышыннан югары күтәрмәгез". - Әл-Хуҗураат: 2- Шуннан соң, Гомәр Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вә сәлләм янында сөйләшкәндә, аның сүзләре ул бу хакта сораганчы ишетелмәде. Ул болай диде: Ибн әз-Зүбәйр үзенең бабасы Әбү Бәкерне телгә алмаган. Әбу Гайсә болай диде: Бу хәдис хәсән гариб. Кайберләре аны Ибн Әби Мәликәдән мурсәл рәвешендә риваять иткәннәр, ә Абдуллаһ бин әз-Зүбәйрдән телгә алмаганнар.
Hadith
Imam Tirmidzi : 3190
حَدَّثَنَا أَبُو عَمَّارٍ الْحُسَيْنُ بْنُ حُرَيْثٍ حَدَّثَنَا الْفَضْلُ بْنُ مُوسَى عَنْ الْحُسَيْنِ بْنِ وَاقِدٍ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍفِي قَوْلِهِ{ إِنَّ الَّذِينَ يُنَادُونَكَ مِنْ وَرَاءِ الْحُجُرَاتِ أَكْثَرُهُمْ لَا يَعْقِلُونَ }قَالَ فَقَامَ رَجُلٌ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ حَمْدِي زَيْنٌ وَإِنَّ ذَمِّي شَيْنٌ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَاكَ اللَّهُقَالَ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ
Безгә [Әбу Аммар Әл Хөсәен бин Һурайс] безгә [Әл Фадл бин Муса]дан [Әл Хөсәен бин Вакыд]дан [Әбу Исхак]дан [Әл Бара` бин Азиб] Аның: "Чынлыкта, сине бүлмәңнән чакыручыларның күбесе аңламый", - дигән сүзе турында сөйләде. - Әл Хуҗураат: 4- Әл Барра` әйтте: Берәү торып басты да әйтте: "Әй Аллаһның илчесе, чыннан да, минем мактауым - бизәк, ә шелтәм - хурлык. Пәйгамбәр салләллаһу галәйһи вә сәлләм әйтте: "Бу - Аллаһ", - диде. Әбу Гайсә әйтте: Бу хәдис - хәсән гариб.
Hadith
Imam Tirmidzi : 3191
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ إِسْحَقَ الْجَوْهَرِيُّ الْبَصْرِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو زَيْدٍ صَاحِبُ الْهَرَوِيِّ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ دَاوُدَ بْنِ أَبِي هِنْدٍ قَال سَمِعْتُ الشَّعْبِيَّ يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي جَبِيرَةَ بْنِ الضَّحَّاكِ قَالَكَانَ الرَّجُلُ مِنَّا يَكُونَ لَهُ الِاسْمَانِ وَالثَّلَاثَةُ فَيُدْعَى بِبَعْضِهَا فَعَسَى أَنْ يَكْرَهَ قَالَ فَنَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةَ{ وَلَا تَنَابَزُوا بِالْأَلْقَابِ }قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ أَبُو جَبِيرَةَ هُوَ أَخُو ثَابِتِ بْنِ الضَّحَّاكِ بْنِ خَلِيفَةَ أَنْصَارِيٌّ وَأَبُو زَيْدٍ سَعِيدُ بْنُ الرَّبِيعِ صَاحِبُ الْهَرَوِيِّ بَصْرِيٌّ ثِقَةٌ حَدَّثَنَا أَبُو سَلَمَةَ يَحْيَى بْنُ خَلَفٍ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ عَنْ دَاوُدَ بْنِ أَبِي هِنْدٍ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ أَبِي جَبِيرَةَ بْنِ الضَّحَّاكِ نَحْوَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Безгә [Абдуллаһ бин Исхак Әлҗәүһәри Әл Бәшри] безгә [Әбу Зәйд] Әл-Һаравиның дусты, [Шу'бадан] [Давуд бин Әбу Хинд] болай диде: Мин [Әш Ша'би]ның [Әбу Җәбирә бин Әдл Длаххактан] болай дип сөйләгәнен ишеттем: Беребезнең ике яки өч исеме бар һәм алар шуларның берсе белән атала, һәм бәлки аңа бу ошамыйдыр. Әбу Җәбирә болай диде: Аннары бу аять иңде: "Һәм хурлау сүзләре булган исемнәр белән - начарлык - чакырмагыз". - Әл-Хуҗураат: 11- Әбу Гайсә болай диде: Бу хәдис ышанычлы. Әбу Җәбирә Сабит бин Әдл Длаххак бин Хәлифә Әл-Әнсариның абыйсы иде. Әл-Һаравиның дусты Әбу Зәйд Сә'ид бин Әр-Рабигъ Басрадан иде. Безгә [Әбу Сәләмә Яхъя бин Хәләф] безгә [Бысир бин Әл Муфаддлал] [Давуд бин Әбу Хинд] [Әш Шаъби] [Әбу Җәбирә бин Әдл Длаххак]дан сөйләгән кебек. Әбу Гайсә болай диде: Бу хәдис ышанычлы.
Hadith
Imam Tirmidzi : 3192
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ عَنْ الْمُسْتَمِرِّ بْنِ الرَّيَّانِ عَنْ أَبِي نَضْرَةَ قَالَقَرَأَ أَبُو سَعِيدٍ الْخُدْرِيُّ{ وَاعْلَمُوا أَنَّ فِيكُمْ رَسُولَ اللَّهِ لَوْ يُطِيعُكُمْ فِي كَثِيرٍ مِنْ الْأَمْرِ لَعَنِتُّمْ }قَالَ هَذَا نَبِيُّكُمْ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُوحَى إِلَيْهِ وَخِيَارُ أَئِمَّتِكُمْ لَوْ أَطَاعَهُمْ فِي كَثِيرٍ مِنْ الْأَمْرِ لَعَنِتُوا فَكَيْفَ بِكُمْ الْيَوْمَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْمَدِينِيِّ سَأَلْتُ يَحْيَى بْنَ سَعِيدٍ الْقَطَّانَ عَنْ الْمُسْتَمِرِّ بْنِ الرَّيَّانِ فَقَالَ ثِقَةٌ
Безгә [Әбдү бин Һөмәйд] безгә [Госман бин Гомәр] сөйләгән, ул [Әл-Мустамир бин Әр-Райян]дан [Әбү Нәдлра] болай диде: [Әбү Сәгыйд әл-Худри] болай дип укыды: "Сез беләсез, арагызда Аллаһның Илчесе бар, әгәр ул кайбер эшләрдә сезнең теләкләрегезгә буйсынса, сез чыннан да бәлагә дучар булачаксыз". - Әл-Хуҗураат: 7- хәзер сез ничек? Әбү Гайсә болай диде: Бу хәдис хәсән-шәһих гариб. Әли бин Әл-Мәдини болай диде: Мин Яхъя бин Сәгыйд әл-Катсаннан Әл-Мустамир бин Әр-Райян турында сорадым, ул: "Цика" дип җавап бирде.
Hadith
Imam Tirmidzi : 3193
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ دِينَارٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَطَبَ النَّاسَ يَوْمَ فَتْحِ مَكَّةَ فَقَالَ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّ اللَّهَ قَدْ أَذْهَبَ عَنْكُمْ عُبِّيَّةَ الْجَاهِلِيَّةِ وَتَعَاظُمَهَا بِآبَائِهَا فَالنَّاسُ رَجُلَانِ بَرٌّ تَقِيٌّ كَرِيمٌ عَلَى اللَّهِ وَفَاجِرٌ شَقِيٌّ هَيِّنٌ عَلَى اللَّهِ وَالنَّاسُ بَنُو آدَمَ وَخَلَقَ اللَّهُ آدَمَ مِنْ تُرَابٍ قَالَ اللَّهُ{ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّا خَلَقْنَاكُمْ مِنْ ذَكَرٍ وَأُنْثَى وَجَعَلْنَاكُمْ شُعُوبًا وَقَبَائِلَ لِتَعَارَفُوا إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقَاكُمْ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ خَبِيرٌ }قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ مِنْ حَدِيثِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ إِلَّا مِنْ هَذَا الْوَجْهِ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَعْفَرٍ يُضَعَّفُ ضَعَّفَهُ يَحْيَى بْنُ مَعِينٍ وَغَيْرُهُ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَعْفَرٍ هُوَ وَالِدُ عَلِيِّ بْنِ الْمَدِينِيِّ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍ
Безгә [Әли бин Хөҗр] безгә [Абдулла бин Җәгъфәр] безгә [Абдулла бин Динар] [Ибн Гомәр]дән сөйләде. Пәйгамбәр галәйһиссәлам Мәккәне яулап алу вакытында вәгазь сөйләде, ул болай диде: "Әй кешеләр, Аллаһ сездән наданлык горурлыгын һәм ата-бабаларыгызны мактауны бетерде. Кешеләр икегә бүленә: яхшы, тәкъва, Аллаһ өчен хөрмәтле һәм Аллаһ өчен явыз, бәхетсез, җирәнгеч. Кешеләр Адәм токымнары, һәм Аллаһ Адәмне балчыктан яратты. Аллаһ әйтә: "Әй кешеләр, без сезне бер ир-ат һәм бер хатын-кыздан яраттык һәм сезне бер-берегезне тану өчен милләтләр һәм кабиләләр иттек. Чыннан да, Аллаһ каршында сезнең иң хөрмәтлесе - сезнең иң тәкъвалыгыз. Чыннан да, Аллаһ һәрнәрсәне белүче, һәрнәрсәне белүче". - Әл Хөҗрәтләр: 13- Әбу Гайсә болай диде: Бу хәдис гариб, без аны Абдулла бин Динарның Ибн Гомәрдән бу сәнәд линиясеннән килгән хәдисеннән генә беләбез. Абдулла бин Җәгъфәрне Яхъя бин Мәин һәм башкалар көчсезләндерде. Абдуллаһ бин Җәгъфәр - Али бин Әл-Мәдининең әтисе. Әбу Гайсә болай диде: Бу очракта Әбу Һөрәйрә һәм Ибн Аббастан охшаш хәдис бар.
Hadith
Imam Tirmidzi : 3194
حَدَّثَنَا الْفَضْلُ بْنُ سَهْلٍ الْأَعْرَجُ الْبَغْدَادِيُّ وَغَيْرُ وَاحِدٍ قَالُوا حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ سَلَّامِ بْنِ أَبِي مُطِيعٍ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ الْحَسَنِ عَنْ سَمُرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْحَسَبُ الْمَالُ وَالْكَرَمُ التَّقْوَىقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ مِنْ حَدِيثِ سَمُرَةَ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ سَلَّامِ بْنِ أَبِي مُطِيعٍ
Безгә [Әл-Фәдл бин Сәхл Әл-Әгъраҗ Әл-Багдадига] һәм башкаларга сөйләгәннән соң, алар болай диделәр: Алар безгә [Юныс бин Мөхәммәдкә] [Сәлләм бин Әбү Мути] [Катада] [Әл-Хәсәнгә] [Сәмура] Пәйгамбәр салләллаһу галәйһи вә сәләмнән сөйләгәннәр, ул болай дигән: "Тәкъбирлек байлыктан, ә дан тәкъвалыктан килә". Әбү Гайсә болай диде: "Бу хәдис - Сәмура хәдисеннән алынган хәсән-шәһих гариб, без аны бары тик Сәлләм бин Әбү Мути хәдисеннән генә беләбез".
Hadith
Imam Tirmidzi : 3195
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا شَيْبَانُ عَنْ قَتَادَةَ حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍأَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تَزَالُ جَهَنَّمُ تَقُولُ{ هَلْ مِنْ مَزِيدٍ }حَتَّى يَضَعَ فِيهَا رَبُّ الْعِزَّةِ قَدَمَهُ فَتَقُولُ قَطْ قَطْ وَعِزَّتِكَ وَيُزْوَى بَعْضُهَا إِلَى بَعْضٍقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ وَفِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ
Безгә [Абду бин Хумайд] безгә [Юнус бин Мөхәммәд] безгә [Шәйбан] [Катада] безгә [Әнәс бин Малик] Аллаһ пәйгамбәренең саллаһу галәйһи вә сәләм болай дигәнен сөйләде: «Җәһәннәм һәрвакыт: «Тагын бармы?» – дип әйтә». (Каф: 30) – хәтта Раббул-Изза аягын шул урынга куйганчы, җәһәннәм: «Җитәр, Синең даныңа җитәр. Кайберләрен башкалар җыя», – диде. Әбу Гайсә әйтте: Бу хәдис Әбу Һөрәйрәдән килгән бу санад аша хәсән-шәһих гариб.
Hadith
Imam Tirmidzi : 3196
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ سَلَّامٍ عَنْ عَاصِمِ بْنِ أَبِي النَّجُودِ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ رَجُلٍ مِنْ رَبِيعَةَ قَالَقَدِمْتُ الْمَدِينَةَ فَدَخَلْتُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرْتُ عِنْدَهُ وَافِدَ عَادٍ فَقُلْتُ أَعُوذُ بِاللَّهِ أَنْ أَكُونَ مِثْلَ وَافِدِ عَادٍ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَا وَافِدُ عَادٍ قَالَ فَقُلْتُ عَلَى الْخَبِيرِ سَقَطْتَ إِنَّ عَادًا لَمَّا أُقْحِطَتْ بَعَثَتْ قَيْلًا فَنَزَلَ عَلَى بَكْرِ بْنِ مُعَاوِيَةَ فَسَقَاهُ الْخَمْرَ وَغَنَّتْهُ الْجَرَادَتَانِ ثُمَّ خَرَجَ يُرِيدُ جِبَالَ مَهْرَةَ فَقَالَ اللَّهُمَّ إِنِّي لَمْ آتِكَ لِمَرِيضٍ فَأُدَاوِيَهُ وَلَا لِأَسِيرٍ فَأُفَادِيَهُ فَاسْقِ عَبْدَكَ مَا كُنْتَ مُسْقِيَهُ وَاسْقِ مَعَهُ بَكْرَ بْنَ مُعَاوِيَةَ يَشْكُرُ لَهُ الْخَمْرَ الَّتِي سَقَاهُ فَرُفِعَ لَهُ سَحَابَاتٌ فَقِيلَ لَهُ اخْتَرْ إِحْدَاهُنَّ فَاخْتَارَ السَّوْدَاءَ مِنْهُنَّ فَقِيلَ لَهُ خُذْهَا رَمَادًا رِمْدِدًا لَا تَذَرُ مِنْ عَادٍ أَحَدًا وَذُكِرَ أَنَّهُ لَمْ يُرْسَلْ عَلَيْهِمْ مِنْ الرِّيحِ إِلَّا قَدْرُ هَذِهِ الْحَلْقَةِ يَعْنِي حَلْقَةَ الْخَاتَمِ ثُمَّ قَرَأَ{ إِذْ أَرْسَلْنَا عَلَيْهِمْ الرِّيحَ الْعَقِيمَ مَا تَذَرُ مِنْ شَيْءٍ أَتَتْ عَلَيْهِ إِلَّا جَعَلَتْهُ كَالرَّمِيمِ }الْآيَةَقَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رَوَى غَيْرُ وَاحِدٍ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ سَلَّامٍ أَبِي الْمُنْذِرِ عَنْ عَاصِمِ بْنِ أَبِي النَّجُودِ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ الْحَارِثِ بْنِ حَسَّانَ وَيُقَالُ لَهُ الْحَارِثُ بْنُ يَزِيدَ حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ حُبَابٍ حَدَّثَنَا سَلَّامُ بْنُ سُلَيْمَانَ النَّحْوِيُّ أَبُو الْمُنْذِرِ حَدَّثَنَا عَاصِمُ بْنُ أَبِي النَّجُودِ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ الْحَارِثِ بْنَ يَزِيدَ الْبَكْرِيِّ قَالَ قَدِمْتُ الْمَدِينَةَ فَدَخَلْتُ الْمَسْجِدَ فَإِذَا هُوَ غَاصٌّ بِالنَّاسِ وَإِذَا رَايَاتٌ سُودٌ تَخْفُقُ وَإِذَا بِلَالٌ مُتَقَلِّدٌ السَّيْفَ بَيْنَ يَدَيْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قُلْتُ مَا شَأْنُ النَّاسِ قَالُوا يُرِيدُ أَنْ يَبْعَثَ عَمْرَو بْنَ الْعَاصِ وَجْهًا فَذَكَرَ الْحَدِيثَ بِطُولِهِ نَحْوًا مِنْ حَدِيثِ سُفْيَانَ بْنِ عُيَيْنَةَ بِمَعْنَاهُ قَالَ وَيُقَالُ لَهُ الْحَارِثُ بْنُ حَسَّانَ أَيْضًا
Безгә [Ибн Әби Гомәр] безгә [Суфиян бин Уяйнә] [Сәлләмнән] [Ашим бин Әбу Ән Нәҗүдтән] [Әбу Вәилдән] [Бәни Рабиадан] болай дип сөйләде: Мин Мәдинага килеп, Аллаһның Рәсүле салләллаһу галәйһи вә сәләмнең йортында булдым, аның янында Гад пәйгамбәрен телгә алдым, мин: "Мин Аллаһка сыенам, Гад пәйгамбәре кебек булырга", - дидем. Шуннан соң Рәсүл салләллаһу галәйһи вә сәләм: "Ад пәйгамбәре кем ул?" - дип сорады. Мин: "Сезнең патшалыгыгыз дөрес кешене сорады", - дип җавап бирдем. Чынлыкта, Гад халкы корылыктан интегәндә, алар Каилне җибәрделәр, һәм ул Бәкер бин Мөавиянең йортында тукталды, аннары Бәкер аны эчемлек белән сыйлады, һәм аңа җырларга ике хатын-кыз җырчы алып килделәр. Шуннан соң, ул - Каил - Мәхрә тавына китте һәм дога кылды: "И Аллаһ, мин Сиңа авыру кешене дәвалау өчен, яки тоткынны йолып алу өчен килмәдем, Син аңа эчермәгән колыңны эчертер өчен, һәм аның белән булган Бәкр бин Мөавиягә дә бирмәдем, Каилга бирелгән шәраб өчен рәхмәт йөзеннән. Шуннан соң Каил янына өч болыт килде, һәм аңа: "Аларның берсен сайла", - диделәр. Каил, күрәсең, карасын сайлады. Каилга: "Башлангычны ал, болыт барысын да яндырды, ул Гадтан беркемне дә коткармады", - диделәр. Һәм аларга каршы бу түгәрәк зурлыгындагы, ягъни боҗра түгәрәгендәге җилдән башка бернинди җил дә җибәрелмәгән дип хәбәр ителде. Аннары ул болай дип укыды: "Һәм Гад хикәясендә дә - Без аларга каршы җимергеч җил җибәргәндә. Ул аның аша үткән бернәрсәне дә аямады, ә аны тузан кебек итте". -Әз-Зәрият: 41-42- Әбу Гайсә болай диде: Кайбер кешеләр бу хәдисне Сәлам Әбу Әл-Мөнзирдән, Әшим бин Әбу Ән Нәҗүдтән, Әбу Вәилдән, Әл-Харит бин Хәсәннән риваять иттеләр һәм ул Әл-Харис бин Язид дип әйтелә. Безгә [Әбду бин Һөмәйд] безгә [Зәйд бин Һөбәб] безгә [Сәләм бин Сөләйман Ән Нәхви Әбүл-Мөнзир] безгә [Әшим бин Әбу Ән Нәҗүд] [Әбу Вәил]дән [Әл-Харис бин Язид Әл-Бәкри] болай диде: Мин Мәдинәгә килеп кердем һәм мәчеткә кердем, анда кешеләр тулы иде, кара байраклар җилфердәгән иде, ә Билал алдында кылыч тотып тора иде. Рәсүлүллаһ салләллаһу галәйһи вә сәләмнән сорадым: Бу кешеләрдә ни проблема бар? Алар җавап бирделәр: Ул Әмру бин Әл-Әшне билгеле бер юнәлешкә җибәрергә теләде. Аннары ул хәдисне тулысынча искә алды, мәсәлән, Суфьян бин Уяйнә хәдисен аның мәгънәсе белән. Аны шулай ук Әл-Харис бин Хәсән дип атыйлар.
Hadith
Imam Tirmidzi : 3197
حَدَّثَنَا أَبُو هِشَامٍ الرِّفَاعِيُّ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ عَنْ رِشْدِينَ بْنِ كُرَيْبٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِدْبَارُ النُّجُومِ الرَّكْعَتَانِ قَبْلَ الْفَجْرِ وَإِدْبَارُ السُّجُودِ الرَّكْعَتَانِ بَعْدَ الْمَغْرِبِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ مَرْفُوعًا إِلَّا مِنْ هَذَا الْوَجْهِ مِنْ حَدِيثِ مُحَمَّدِ بْنِ فُضَيْلٍ عَنْ رِشْدِينَ بْنِ كُرَيْبٍ وَسَأَلْتُ مُحَمَّدَ بْنَ إِسْمَعِيلَ عَنْ مُحَمَّدٍ وَرِشْدِينَ بْنِ كُرَيْبٍ أَيُّهُمَا أَوْثَقُ قَالَ مَا أَقْرَبَهُمَا وَمُحَمَّدٌ عِنْدَ أَرْجَحُ قَالَ وَسَأَلْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ هَذَا فَقَالَ مَا أَقْرَبْهُمَا وَرِشْدِينُ بْنُ كُرَيْبٍ أَرْجَحُهُمَا عِنْدِي قَالَ وَالْقَوْلُ عِنْدِي مَا قَالَ أَبُو مُحَمَّدٍ وَرِشْدِينُ أَرْجَحُ مِنْ مُحَمَّدٍ وَأَقْدَمُ وَقَدْ أَدْرَكَ رِشْدِينُ ابْنَ عَبَّاسٍ وَرَآهُ
Безгә [Әбу Һишам Әр-Рифаи] безгә [Мөхәммәд бин Фудләил]дән [Рисидин бин Курайбтан] [аның әтисеннән] [Ибн Аббастан] Пәйгамбәр галәйһиссәлам әйтте: «Йолдыз үткәннән соң намаз дигән сүз таң ату алдыннан ике рәкәгать, ә сәҗдәдән соң намаз дигән сүз кояш баеганнан соң ике рәкәгать», - диде. Әбу Гайсә әйтте: «Бу хәдис гариб, без аны мәрфу белмибез, ләкин Мөхәммәд бин Фудләилнең Рисидин бин Курайбтан килгән хәдисеннән алынган бу сәнәдтән башка». Мин Мөхәммәд бин Исмәгыйльдән Мөхәммәд һәм Рисидин бин Курайб турында сорадым, икесенең кайсысы цикаһрак, дип җавап бирде ул: Икесе дә бер-берсенә якын, һәм минемчә, Мөхәммәд көчлерәк. Әбу Гайсә әйтте: Мин шулай ук Габдулла бин Абдуррахманнан бу хакта сорадым, ул җавап бирде: Икесе дә бер-берсенә якын, һәм минемчә, Рисидин бин Курайб көчлерәк. Әбу Гайсә әйтте: Минемчә, Әбу Мөхәммәд әйткәннәр дөрес. Рисидин Мөхәммәдтән көчлерәк һәм аннан да иртәрәк булган. Рисидин Ибн Аббас белән очрашкан һәм аны күргән.
Hadith
Imam Tirmidzi : 3198
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ مَالِكِ بْنِ مِغْوَلٍ عَنْ طَلْحَةَ بْنِ مُصَرِّفٍ عَنْ مُرَّةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَلَمَّا بَلَغَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سِدْرَةَ الْمُنْتَهَى قَالَ انْتَهَى إِلَيْهَا مَا يَعْرُجُ مِنْ الْأَرْضِ وَمَا يَنْزِلُ مِنْ فَوْقٍ قَالَ فَأَعْطَاهُ اللَّهُ عِنْدَهَا ثَلَاثًا لَمْ يُعْطِهِنَّ نَبِيًّا كَانَ قَبْلَهُ فُرِضَتْ عَلَيْهِ الصَّلَاةُ خَمْسًا وَأُعْطِيَ خَوَاتِيمَ سُورَةِ الْبَقَرَةِ وَغُفِرَ لِأُمَّتِهِ الْمُقْحِمَاتُ مَا لَمْ يُشْرِكُوا بِاللَّهِ شَيْئًاقَالَ ابْنُ مَسْعُودٍ{ إِذْ يَغْشَى السِّدْرَةَ مَا يَغْشَى }قَالَ السِّدْرَةُ فِي السَّمَاءِ السَّادِسَةِ قَالَ سُفْيَانُ فَرَاشٌ مِنْ ذَهَبٍ وَأَشَارَ سُفْيَانُ بِيَدِهِ فَأَرْعَدَهَا و قَالَ غَيْرُ مَالِكِ بْنِ مِغْوَلٍ إِلَيْهَا يَنْتَهِي عِلْمُ الْخَلْقِ لَا عِلْمَ لَهُمْ بِمَا فَوْقَ ذَلِكَ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Безгә [Ибн Әби Гомәр] безгә [Суфиян] [Мәлик бин Мигъвәл] [Тәлхә бин Мөшәрриф] [Мөррә] [Габдуллаһ] әйтте: Аллаһның пәйгамбәре саллаһу галәйһи вәссәлам Шидратүл Мунтаһага җиткәч: "Җирдән күтәрелгән һәм өстән төшкән нәрсә бетә", - диде. Аннары Аллаһ аңа анда элек бер пәйгамбәргә дә бирелмәгән өч нәрсә бирде: биш вакыт намаз аңа фарыз иде, аңа "Әл-Бәкара" сүрәсенең тышлыгы бирелде һәм аның халкы Аллаһка бернәрсәне дә ширек кылмаган очракта зур гөнаһлары гафу ителде. Ибн Мәсгуд әйтте: "Сидратүл Мунтаһаны каплаган нәрсә каплагач", - диде. - Нәҗм: 16- ул әйтте: "Сидратүл Мунтаһа алтынчы күктә". Суфиян әйтте: "Алтын киңлеге", - диде ул кулы белән ишарә ясады һәм аннары аны селкеде. Моннан тыш, Мәлик бин Мигъвәл әйтте: "Җан ияләренең белеме шунда бетә, алар аның өстендә нәрсә барлыгын белмиләр". Әбү Гайсә әйтте: Бу хәдис хәсән-сәхих.
Hadith
Imam Tirmidzi : 3199
أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا عَبَّادُ بْنُ الْعَوَّامِ حَدَّثَنَا الشَّيْبَانِيُّ قَالَ سَأَلْتُ زِرَّ بْنَ حُبَيْشٍ عَنْ قَوْلِهِ عَزَّ وَجَلَّ{ فَكَانَ قَابَ قَوْسَيْنِ أَوْ أَدْنَى }فَقَالَ أَخْبَرَنِي ابْنُ مَسْعُودٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَأَى جِبْرِيلَ وَلَهُ سِتُّ مِائَةِ جَنَاحٍقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ صَحِيحٌ
Безгә [Әхмәд бин Мани] сөйләде [Әббәд бин Әл Әввам] сөйләде [Әш Сәйбәни] болай диде: Мин [Зирр бин Хубайси] Аллаһның "әззә вәҗәлә" сүзләре турында сорадым: "Шулай булгач, ул Мөхәммәдкә ике җәя ераклыкта яки аннан да якынрак булачак". -Нәҗм: 9- ул болай дип җавап бирде: "Миңа [Ибн Мәсгуд] пәйгамбәрнең саллаһу галәйһи вә сәлләмнең Җәбраилне күргәне турында хәбәр ителде, аның алты йөз канаты бар иде." Әбү Гайсә болай диде: "Бу хәдис хәсән гариб, ышанычлы".
Hadith
Imam Tirmidzi : 3200
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ مُجَالِدٍ عَنْ الشَّعْبِيِّ قَالَ لَقِيَ ابْنُ عَبَّاسٍ كَعْبًا بِعَرَفَةَ فَسَأَلَهُ عَنْ شَيْءٍ فَكَبَّرَ حَتَّى جَاوَبَتْهُ الْجِبَالُ فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ إِنَّا بَنُو هَاشِمٍ فَقَالَ كَعْبٌ إِنَّ اللَّهَ قَسَمَ رُؤْيَتَهُ وَكَلَامَهُ بَيْنَ مُحَمَّدٍ وَمُوسَى فَكَلَّمَ مُوسَى مَرَّتَيْنِ وَرَآهُ مُحَمَّدٌ مَرَّتَيْنِ قَالَ مَسْرُوقٌ فَدَخَلْتُ عَلَى عَائِشَةَ فَقُلْتُهَلْ رَأَى مُحَمَّدٌ رَبَّهُ فَقَالَتْ لَقَدْ تَكَلَّمْتَ بِشَيْءٍ قَفَّ لَهُ شَعْرِي قُلْتُ رُوَيْدًا ثُمَّ قَرَأْتُ{ لَقَدْ رَأَى مِنْ آيَاتِ رَبِّهِ الْكُبْرَى }فَقَالَتْ أَيْنَ يُذْهَبُ بِكَ إِنَّمَا هُوَ جِبْرِيلُ مَنْ أَخْبَرَكَ أَنَّ مُحَمَّدًا رَأَى رَبَّهُ أَوْ كَتَمَ شَيْئًا مِمَّا أُمِرَ بِهِ أَوْ يَعْلَمُ الْخَمْسَ الَّتِي قَالَ اللَّهُ تَعَالَى{ إِنَّ اللَّهَ عِنْدَهُ عِلْمُ السَّاعَةِ وَيُنَزِّلُ الْغَيْثَ }فَقَدْ أَعْظَمَ الْفِرْيَةَ وَلَكِنَّهُ رَأَى جِبْرِيلَ لَمْ يَرَهُ فِي صُورَتِهِ إِلَّا مَرَّتَيْنِ مَرَّةً عِنْدَ سِدْرَةِ الْمُنْتَهَى وَمَرَّةً فِي جِيَادٍ لَهُ سِتُّ مِائَةِ جَنَاحٍ قَدْ سَدَّ الْأُفُقَقَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رَوَى دَاوُدُ بْنُ أَبِي هِنْدٍ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ مَسْرُوقٍ عَنْ عَائِشَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَ هَذَا الْحَدِيثِ وَحَدِيثُ دَاوُدَ أَقْصَرُ مِنْ حَدِيثِ مُجَالِدٍ
Безгә [Ибн Әби Гомәр] безгә [Суфиян] [Мөҗәлид] [Әш Шьяби] сөйләгән: Ибн Аббас Кәгъб белән Арафатта очрашкан, аннары нәрсәдер турында сораган, аннары тау җавап биргәнче тәкбир әйткән. Ибн Аббас әйткән: "Чыннан да, без Хашим балалары". Кәгъб әйткән: "Чыннан да, Аллаһ Үзен күрү һәм Аның белән сөйләшү мөмкинлеген Мөхәммәд белән Муса арасында бүлгән. Аллаһ Муса белән ике тапкыр сөйләшкән, ә Мөхәммәд аны ике тапкыр күргән". [Мәсрук] әйткән: "Аннары мин [Гайсә] йортына бардым, сорадым: Мөхәммәд Раббысын күрдеме?" Гаишә җавап бирде: "Син минем арка сөягемдәге чәчләрне чымырдата торган нәрсә турында сөйлисең. Мин: "Тынычлан", - дидем. Шуннан соң мин укыдым: "Чыннан да, ул Раббының кодрәтенең иң зур билгеләренең кайберләрен күргән". - "Нәҗм": 18- Гаишә сораган: "Син кайда? Бу бары тик Җәбраил генә". Кем дә булса сезгә Мөхәммәднең Раббысын күргәнен яки боерылган нәрсәне яшергәнен яки Аллаһ Тәгалә әйткән биш нәрсәне белгәнен әйтсә: "Чынлыкта, Аллаһ, сәгать турындагы белем Аның кулында гына; һәм Ул яңгыр яудыра", - Локман: 34 - димәк, ул зур ялганлый, ул Җәбраилне генә күргән, ул аның чын йөзен ике тапкыр гына күргән, бер тапкыр Сидрәтүл-Мөнтәһада булганда һәм тагын бер тапкыр Җиядта - Мәккә астындагы урында булганда, ред. - аның офыкны каплаган алты йөз канаты бар иде. Әбү Гайсә болай диде: [Давуд бин Әбу Хинд] [Әш Шагъбидан] [Мәсруктан] [Гайшәдән] Пәйгамбәр Саллаллаһу галәйһи вә сәләмнән бу хәдис кебек риваять кылган, һәм Давытның хәдисе Мөҗәлиднең хәдисеннән кыскарак.
