Imam Tirmidzi : 301
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ أَبِي الشَّوَارِبِ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أُقِيمَتْ الصَّلَاةُ فَلَا تَأْتُوهَا وَأَنْتُمْ تَسْعَوْنَ وَلَكِنْ ائْتُوهَا وَأَنْتُمْ تَمْشُونَ وَعَلَيْكُمْ السَّكِينَةَ فَمَا أَدْرَكْتُمْ فَصَلُّوا وَمَا فَاتَكُمْ فَأَتِمُّواوَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي قَتَادَةَ وَأُبَيِّ بْنِ كَعْبٍ وَأَبِي سَعِيدٍ وَزَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ وَجَابِرٍ وَأَنَسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى اخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي الْمَشْيِ إِلَى الْمَسْجِدِ فَمِنْهُمْ مَنْ رَأَى الْإِسْرَاعَ إِذَا خَافَ فَوْتَ التَّكْبِيرَةِ الْأُولَى حَتَّى ذُكِرَ عَنْ بَعْضِهِمْ أَنَّهُ كَانَ يُهَرْوِلُ إِلَى الصَّلَاةِ وَمِنْهُمْ مَنْ كَرِهَ الْإِسْرَاعَ وَاخْتَارَ أَنْ يَمْشِيَ عَلَى تُؤَدَةٍ وَوَقَارٍ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ وَقَالَا الْعَمَلُ عَلَى حَدِيثِ أَبِي هُرَيْرَةَ و قَالَ إِسْحَقُ إِنْ خَافَ فَوْتَ التَّكْبِيرَةِ الْأُولَى فَلَا بَأْسَ أَنْ يُسْرِعَ فِي الْمَشْيِ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْخَلَّالُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَ حَدِيثِ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ بِمَعْنَاهُ هَكَذَا قَالَ عَبْدُ الرَّزَّاقِ عِنْدَ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهَذَا أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ يَزِيدَ بْنِ زُرَيْعٍ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَهُ
به ما گفته است [محمد بن عبدالملک بن ابو عاصی سیوارب] گفته است؛ به ما گفته است [یزید بن زورایی] گفته است؛ به ما [معمر] از [از زهری] از [ابوسلمه] گفته است او گفت؛ رسول الله صلی الله علیه وسلم گفت؛ اگر نماز برقرار شده باشد پس عجله نکنید، بلکه پیاده و آرام بیایید. هر چیزی که شما پیدا میکنید، دعا کنید و هر چیزی که شما باقی دارید، آنرا تکمیل کنید. او گفت؛ «در این باب نیز روایاتی از ابوقتاده، عبایی بن کعب، ابوسعید، زید بن ثابت، جابر و انس وجود دارد». ابوعیسی گفت؛ روحانیون در مورد رفتن به مسجد اختلاف نظر داشتند. بعضی ها استدلال میکنند که به کسی توصیه میشود که اگر نگران است که تکبیر اول را از دست خواهد داد عجله کند. تا اینکه ذکر شد که برخی از آنها هنگام حضور در نماز به سرعت راه میروند. در ضمن، بعضی دیگر استدلال میکنند که عجله کردن برای اشتراک در نماز مکروه است. آنها انتخاب میکنند تا با آرامش و با وقار راه بروند. این نظر را احمد و اسحق گرفتند. هر دو گفتند؛ 'عمل – در این صورت – بر اساس حدیث ابوهریره است'. احمد گفت؛ اگر کسی از دست دادن تکبیر اول بترسد درینصورت راه رفتن سریع هیچ ضرری ندارد. به ما گفته است [الحسن بن علی الخلال] گفته است؛ به ما گفته است [عبد الرزاق] گفته است؛ به ما [معمر] از [از زهری] از [سید بن آل مصیب] از [ابوهریره] از پیامبر صلی الله علیه وسلم و همچنان حدیث ابوسلمه را از ابوهریره با همان حدیث قبلی گزارش داده است. عبدالرزاق گفت؛ 'حدیث ابوسعید از ابوهریره از پیامبر صلی الله علیه وسلم از حدیث یزید بن زری صحیح تر است'. به ما گفته شده است [ابن ابو عمر] گفته است؛ به ما [سفیان] از [از زهری] از [سید بن الموسیب] از [ابوهریره] از پیامبر صلی الله علیه وسلم طوریکه در حدیث قبلی است گفته است.
Imam Tirmidzi : 302
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ هَمَّامِ بْنِ مُنَبِّهٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يَزَالُ أَحَدُكُمْ فِي صَلَاةٍ مَا دَامَ يَنْتَظِرُهَا وَلَا تَزَالُ الْمَلَائِكَةُ تُصَلِّي عَلَى أَحَدِكُمْ مَا دَامَ فِي الْمَسْجِدِ اللَّهُمَّ اغْفِرْ لَهُ اللَّهُمَّ ارْحَمْهُ مَا لَمْ يُحْدِثْفَقَالَ رَجُلٌ مِنْ حَضْرَمَوْتَ وَمَا الْحَدَثُ يَا أَبَا هُرَيْرَةَ قَالَ فُسَاءٌ أَوْ ضُرَاطٌ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَأَبِي سَعِيدٍ وَأَنَسٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ وَسَهْلِ بْنِ سَعْدٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
به ما گفته است [محمود بن غیلان] گفته است؛ به ما گفته است [عبد الرزاق] گفته است؛ ما را [معمر] از [حمام بن منبیه] از [ابوهریره] مطلع ساخته است او گفت؛ رسول الله صلی الله علیه وسلم گفت؛ یکی از شما تا زمانی که منتظر نماز باشد، در شمارش نماز باقی خواهد ماند. و فرشتگان همواره نماز میخوانند در حالی که یکی از شما در مسجد است، میگویند؛ 'ای الله، او را ببخش، یا الله، به او رحم کن،' یعنی تا زمانیکه او لغو نشود. مردی از حضرموت پرسید: ای ابوهریره چگونه لغو کرد؟ او پاسخ داد، 'بدون صدا یا صدا گوز بزنید'. او گفت؛ «در این باب نیز روایاتی از علی، ابوسعید، انس، عبدالله بن مسعود و سهل بن سعد وجود دارد». ابوعیسی گفت؛ حدیث ابوهریره حسن معتبر است.
Imam Tirmidzi : 303
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا أَبُو الْأَحْوَصِ عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي عَلَى الْخُمْرَةِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أُمِّ حَبِيبَةَ وَابْنِ عُمَرَ وَأُمِّ سُلَيْمٍ وَعَائِشَةَ وَمَيْمُونَةَ وَأُمِّ كُلْثُومٍ بِنْتِ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الْأَسَدِ وَلَمْ تَسْمَعْ مِنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأُمِّ سَلَمَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَبِهِ يَقُولُ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ و قَالَ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ قَدْ ثَبَتَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الصَّلَاةُ عَلَى الْخُمْرَةِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَالْخُمْرَةُ هُوَ حَصِيرٌ قَصِيرٌ
به ما گفته است [قتیبه] گفته است؛ به ما [ابو الاحوش] از [سیمک بن حرب] از [اکرمه] از [ابن عباس] گفته است او گفت؛ 'رسول الله صلی الله علیه وسلم روی یک خمره – یک فرش کوچک – نماز خواند. ابوعیسی گفت؛ در این باب روایاتی از ام حبیبه، ابن عمر، عسیه، میمونه، ام کلثوم بنت ابوسلامه بن عبدالاسد – او هرگز از پیامبر صلی الله علیه وسلم نشنیده بود – و ام سلمه نیز وجود دارد. ابوعیسی گفت؛ این حدیث ابن عباس حسن معتبر است. این نظر بعضی از دانشمندان است. احمد و اسحاق گفتند؛ 'از پیامبر صلی الله علیه وسلم گزارشی رسیده است که او در خمره خوانده است'. ابوعیسی گفت؛ 'خمره یک تشک کوتاه است'.
Imam Tirmidzi : 304
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي سُفْيَانَ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَّى عَلَى حَصِيرٍقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَنَسٍ وَالْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ أَبِي سَعِيدٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ إِلَّا أَنَّ قَوْمًا مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ اخْتَارُوا الصَّلَاةَ عَلَى الْأَرْضِ اسْتِحْبَابًا وَأَبُو سُفْيَانَ اسْمُهُ طَلْحَةُ بْنُ نَافِعٍ
به ما گفته است [نشر بن علی] گفته است؛ به ما گفته است [عیسی بن یونس] از [آل اماسی] از [ابوسفیان] از [جابر] از [ابوسعید] گفت؛ 'پیامبر صلی الله علیه وسلم روی تشک نماز خواند'. او گفت؛ 'در این فصل همچنان یک تاریخ از انس و المغیره وجود دارد'. ابوعیسی گفت؛ این حدیث ابوسعید در درجه حسن است. این حدیث را اکثریت علما به استثنای چند گروه از علما عملی میکنند. آنها ترجیح میدهند که روی زمین منحیث چیزی که سنت است نماز بخوانند. و نام ابوسفیان ثلحه بن نافع است.
Imam Tirmidzi : 305
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ أَبِي التَّيَّاحِ الضُّبَعِيِّ قَال سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ يَقُولُكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُخَالِطُنَا حَتَّى إِنْ كَانَ يَقُولُ لِأَخٍ لِي صَغِيرٍ يَا أَبَا عُمَيْرٍ مَا فَعَلَ النُّغَيْرُ قَالَ وَنُضِحَ بِسَاطٌ لَنَا فَصَلَّى عَلَيْهِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَنَسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ لَمْ يَرَوْا بِالصَّلَاةِ عَلَى الْبِسَاطِ وَالطُّنْفُسَةِ بَأْسًا وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ وَاسْمُ أَبِي التَّيَّاحِ يَزِيدُ بْنُ حُمَيْدٍ
به ما گفته است [هاند] گفته است؛ به ما گفته است [واکی] از [سیوبه] از [ابو ات طیه عدل دلوبای] او گفت؛ من [انس بن مالک] را شنیدم که گفت؛ رسول الله صلی الله علیه وسلم همیشه با ما وقت میگذراند، تا اینکه به خواهرم گفت؛ ای ابو عمیر، نوغیر – نام پرنده – چه کرد؟ انس گفت؛ 'فرش ما گذاشته شد، بعد او روی آن دعا کرد'. او گفت؛ 'در این فصل همچنان یک تاریخ از ابن عباس وجود دارد'. ابوعیسی گفت؛ این حدیث از انس حسن معتبر است. بسیاری از دانشمندان از میان اصحاب پیامبر صلی الله علیه وسلم و کسانی که از ایشان پیروی میکردند این حدیث را عملی میکردند؛ که آنها در دعا کردن روی فرش یا فرش مشکلی ندارند. این نظر را احمد و اسحق گرفتند. در این میان نام ابو عطیه یزید بن حمید است.
Imam Tirmidzi : 306
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ أَبِي جَعْفَرٍ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ أَبِي الطُّفَيْلِ عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَسْتَحِبُّ الصَّلَاةَ فِي الْحِيطَانِقَالَ أَبُو دَاوُدَ يَعْنِي الْبَسَاتِينَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ مُعَاذٍ حَدِيثٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ الْحَسَنِ بْنِ أَبِي جَعْفَرٍ وَالْحَسَنُ بْنُ أَبِي جَعْفَرٍ قَدْ ضَعَّفَهُ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ وَغَيْرُهُ وَأَبُو الزُّبَيْرِ اسْمُهُ مُحَمَّدُ بْنُ مُسْلِمِ بْنِ تَدْرُسَ وَأَبُو الطُّفَيْلِ اسْمُهُ عَامِرُ بْنُ وَاثِلَةَ
به ما گفته است [محمود بن غیلان] گفته است؛ به ما گفته است [ابو داود] گفته است؛ به ما گفته است [الحسن بن ابو جعفر] از [ابو از زبیر] از [ابو عث ثفیل] از [معادز بن جبل] گفته است؛ 'پیامبر صلی الله علیه وسلم دوست داشت که در یک جای حصار شده نماز بخواند'. ابوداود گفت؛ 'آن در مزرعه است'. ابوعیسی گفت؛ این حدیث معاذ از سطح غریب است، و ما جز از حدیث آل حسن بن ابو جعفر در مورد آن اطلاعی نداریم، در حالی که آل حسن بن ابو جعفر را یحیی بن سعید و دیگران تضعیف کرده است. نام ابوزبیر محمد بن مسلم بن تدروس و نام ابوتفیل امیر بن واتسیله است.
Imam Tirmidzi : 307
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَهَنَّادٌ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو الْأَحْوَصِ عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ عَنْ مُوسَى بْنِ طَلْحَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا وَضَعَ أَحَدُكُمْ بَيْنَ يَدَيْهِ مِثْلَ مُؤَخَّرَةِ الرَّحْلِ فَلْيُصَلِّ وَلَا يُبَالِي مَنْ مَرَّ وَرَاءَ ذَلِكَقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَسَهْلِ بْنِ أَبِي حَثْمَةَ وَابْنِ عُمَرَ وَسَبْرَةَ بْنِ مَعْبَدٍ الْجُهَنِيِّ وَأَبِي جُحَيْفَةَ وَعَائِشَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ طَلْحَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ وَقَالُوا سُتْرَةُ الْإِمَامِ سُتْرَةٌ لِمَنْ خَلْفَهُ
با گفتن به ما [قتیبه] و [حناد] آنها گفتند؛ به ما [ابو الاحوش] از [سیمک بن حرب] از [موسی بن طلحه] از [پدرش] گفته است او گفت؛ رسول الله صلی الله علیه وسلم گفت؛ اگر یکی از شما چیزی مانند زین اسپ را در مقابل خود قرار داده باشد، بعد از آن او نیازی به اهمیت دادن به اینکه چه کسی از پشت او میگذرد ندارد. او گفت؛ «در این باب روایاتی از ابوهریره، سهل بن ابو حتسمه، ابن عمر، صبره بن معبد آل جهانی، ابوجحیفه و عسیه نیز وجود دارد. ابوعیسی گفت؛ حدیث طلحه حسن معتبر است. دانشمندان این حدیث را عملی کردند، می گویند؛ 'سوترا -محدودیت - امام سوترا برای آنهاییکه پشت او هستند است'.
Imam Tirmidzi : 308
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ مُوسَى الْأَنْصَارِيُّ حَدَّثَنَا مَعْنٌ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ أَبِي النَّضْرِ عَنْ بُسْرِ بْنِ سَعِيدٍ أَنَّ زَيْدَ بْنَ خَالِدٍ الْجُهَنِيَّ أَرْسَلَهُ إِلَى أَبِي جُهَيْمٍ يَسْأَلُهُ مَاذَا سَمِعَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْمَارِّ بَيْنَ يَدَيْ الْمُصَلِّي فَقَالَ أَبُو جُهَيْمٍقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَوْ يَعْلَمُ الْمَارُّ بَيْنَ يَدَيْ الْمُصَلِّي مَاذَا عَلَيْهِ لَكَانَ أَنْ يَقِفَ أَرْبَعِينَ خَيْرٌ لَهُ مِنْ أَنْ يَمُرَّ بَيْنَ يَدَيْهِقَالَ أَبُو النَّضْرِ لَا أَدْرِي قَالَ أَرْبَعِينَ يَوْمًا أَوْ شَهْرًا أَوْ سَنَةً قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَابْنِ عُمَرَ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ أَبِي جُهَيْمٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ لَأَنْ يَقِفَ أَحَدُكُمْ مِائَةَ عَامٍ خَيْرٌ لَهُ مِنْ أَنْ يَمُرَّ بَيْنَ يَدَيْ أَخِيهِ وَهُوَ يُصَلِّي وَالْعَمَلُ عَلَيْهِ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ كَرِهُوا الْمُرُورَ بَيْنَ يَدَيْ الْمُصَلِّي وَلَمْ يَرَوْا أَنَّ ذَلِكَ يَقْطَعُ صَلَاةَ الرَّجُلِ وَاسْمُ أَبِي النَّضْرِ سَالِمٌ مَوْلَى عُمَرَ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ الْمَدِينِيِّ
به ما گفته شده است [اسحاق بن موسی الانصاری] گفت؛ به ما گفته است به ما گفته است [مان] گفته است؛ به ما گفته است [مالک بن انس] از [ابو ان نادل] از [بصر بن سعید] گفته است؛ زید بن خالد آل جهانی او را به دیدار ابوجهیم فرستاد تا از او در مورد آنچه از پیامبر صلی الله علیه وسلم در مورد کسی که از مقابل مردمی که نماز میخواندند عبور میکرد شنیده بود، بپرسد. پس [ابوجهیم] گفت؛ رسول الله صلی الله علیه وسلم گفت؛ «اگر کسی که از جلوی کسی که در حال نماز است عبور کند، بداند که چه اتفاقی بر او خواهد افتاد، بهتر است چهل سال توقف کند تا از جلوی او بگذرد». ابو الندل گفت؛ 'من نمیدانم که آیا او چهل نفر، یا ماه، یا سال گفت'. ابوعیسی گفت؛ 'در این باب همچنان روایاتی از ابوسعید خدری، ابوهریره، ابن عمر و عبدالله بن عمر وجود دارد'. ابوعیسی گفت؛ حدیث ابوجهیم حسن معتبر است. از پیامبر صلی الله علیه وسلم روایت شده است که ایشان فرمودند؛ 'اگر یکی از شما برای صد سال منتظر ماندن را متوقف کند، این بهتر از این است که از کنار برادرش که نماز میخواند بگذرد'. علما این حدیث را عملی میسازند، انسان را از پیش کسی که در حال نماز است عبور میدهند. مگر آنها این نظر را ندارند که این کار نماز یک شخص را باطل خواهد کرد. و نام ابو ان نادل سلیم خادم عمر بن عبیدالله آل مدینی بود.
Imam Tirmidzi : 309
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ أَبِي الشَّوَارِبِ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَكُنْتُ رَدِيفَ الْفَضْلِ عَلَى أَتَانٍ فَجِئْنَا وَالنَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي بِأَصْحَابِهِ بِمِنًى قَالَ فَنَزَلْنَا عَنْهَا فَوَصَلْنَا الصَّفَّ فَمَرَّتْ بَيْنَ أَيْدِيهِمْ فَلَمْ تَقْطَعْ صَلَاتَهُمْقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَالْفَضْلِ بْنِ عَبَّاسٍ وَابْنِ عُمَرَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَيْهِ عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ مِنْ التَّابِعِينَ قَالُوا لَا يَقْطَعُ الصَّلَاةَ شَيْءٌ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَالشَّافِعِيُّ
به ما گفته است [محمد بن عبدالملک بن ابو عاصی سیوارب] گفته است؛ به ما گفته است [یزید بن زورایی] گفته است؛ به ما [معمر] از [از زهری] از [عبیدالله بن عتبه] از [ابن عباس] گفته است او گفت؛ 'من فضل را روی هیمار اش سوار کردم، بعد ما آمدیم در حالیکه رسول الله صلی الله علیه وسلم و یاران اش در منا نماز میخواندند'. ابن عباس گفت؛ 'ما بعد از خر پیاده شدیم و داخل خط نماز شدیم، هیمار بعد از جلو آنها گذشت، مگر هیمر نماز آنها را باطل نکرد – بخاطریکه از او عبور کرد –'. ابوعیسی گفت؛ 'در این باب همچنان یک تاریخ از 'عیسیه، فضل بن عباس و ابن عمر' وجود دارد. ابوعیسی گفت؛ این حدیث ابن عباس حسن معتبر است. اکثریت دانشمندان از میان اصحاب رسول الله صلی الله علیه وسلم و بعد از آنها از میان تابعین به این حدیث عمل میکنند. آنها میگویند، 'هیچ چیزی وجود ندارد که نماز را لغو کند'. این نظر را سفیان اتس تصوری و سیافی گرفته اند.
Imam Tirmidzi : 310
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ أَخْبَرَنَا يُونُسُ بْنُ عُبَيْدٍ وَمَنْصُورُ بْنُ زَاذَانَ عَنْ حُمَيْدِ بْنِ هِلَالٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الصَّامِتِ قَال سَمِعْتُ أَبَا ذَرٍّ يَقُولُقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا صَلَّى الرَّجُلُ وَلَيْسَ بَيْنَ يَدَيْهِ كَآخِرَةِ الرَّحْلِ أَوْ كَوَاسِطَةِ الرَّحْلِ قَطَعَ صَلَاتَهُ الْكَلْبُ الْأَسْوَدُ وَالْمَرْأَةُ وَالْحِمَارُ فَقُلْتُ لِأَبِي ذَرٍّ مَا بَالُ الْأَسْوَدِ مِنْ الْأَحْمَرِ مِنْ الْأَبْيَضِ فَقَالَ يَا ابْنَ أَخِي سَأَلْتَنِي كَمَا سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ الْكَلْبُ الْأَسْوَدُ شَيْطَانٌقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي سَعِيدٍ وَالْحَكَمِ بْنِ عَمْرٍو الْغِفَارِيِّ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَأَنَسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي ذَرٍّ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ ذَهَبَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ إِلَيْهِ قَالُوا يَقْطَعُ الصَّلَاةَ الْحِمَارُ وَالْمَرْأَةُ وَالْكَلْبُ الْأَسْوَدُ قَالَ أَحْمَدُ الَّذِي لَا أَشُكُّ فِيهِ أَنَّ الْكَلْبَ الْأَسْوَدَ يَقْطَعُ الصَّلَاةَ وَفِي نَفْسِي مِنْ الْحِمَارِ وَالْمَرْأَةِ شَيْءٌ قَالَ إِسْحَقُ لَا يَقْطَعُهَا شَيْءٌ إِلَّا الْكَلْبُ الْأَسْوَدُ
به ما گفته است [احمد بن منی] گفته است؛ به ما گفته است [حسیام] گفته است؛ ما را [یونس بن عبید] و [منصور بن زادان] را از [حمید بن هلال] از [عبدالله بن اش شمیت] اطلاع داده است او گفت؛ من شنیدم که [ابوذر] گفت؛ رسول الله صلی الله علیه وسلم گفت؛ 'اگر یک مرد نماز میخواند و در مقابل او هیچ زین یا اسب سوار بر حیوان سوار نباشد، درینصورت نماز با گذشتن یک سگ سیاه، زن یا خر مختل خواهد شد'. لذا من از ابو دزار پرسیدم که چرا باید سیاه باشد و سرخ یا سفید نباشد؟ ' او پاسخ داد، 'ای برادر من، تو از من چیزی پرسیده ای که من یکبار از پیامبر صلی الله علیه وسلم پرسیدم، او گفت؛ 'سگ های سیاه شیطان هستند'. او گفت؛ 'در این باب همچنان روایاتی از ابوسعید، الحکم بن امرو غفاری، ابوهریره و انس وجود دارد'. ابوعیسی گفت؛ این حدیث ابو دزار حسن معتبر است. برخی از دانشمندان با این حدیث استدلال میکنند، میگویند؛ 'نماز با گذشتن خر، زن و سگ باطل خواهد شد'. احمد گفت؛ من هیچ شک ندارم که سگ های سیاه میتوانند نماز ها را لغو کنند. در ضمن خرها و زنان هنوز هم در قلب من شک میگذارند.
Imam Tirmidzi : 311
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عُمَرَ بْنِ أَبِي سَلَمَةَأَنَّهُ رَأَى رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي فِي بَيْتِ أُمِّ سَلَمَةَ مُشْتَمِلًا فِي ثَوْبٍ وَاحِدٍقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَجَابِرٍ وَسَلَمَةَ بْنِ الْأَكْوَعِ وَأَنَسٍ وَعَمْرِو بْنِ أَبِي أَسِيدٍ وَأَبِي سَعِيدٍ وَكَيْسَانَ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَعَائِشَةَ وَأُمِّ هَانِئٍ وَعَمَّارِ بْنِ يَاسِرٍ وَطَلْقِ بْنِ عَلِيٍّ وَعُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ الْأَنْصَارِيِّ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عُمَرَ بْنِ أَبِي سَلَمَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ مِنْ التَّابِعِينَ وَغَيْرِهِمْ قَالُوا لَا بَأْسَ بِالصَّلَاةِ فِي الثَّوْبِ الْوَاحِدِ وَقَدْ قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ يُصَلِّي الرَّجُلُ فِي ثَوْبَيْنِ
به ما گفته است [قتیبه بن سعید] گفته است؛ به ما [اللیت] از [حشام بن عروه] از [پدرش] از [عمر بن ابوسلامه] گفته است که او یکبار رسول الله صلی الله علیه وسلم را دیده است که در خانه ام سلمه با یک پارچه پوشانده شده بود نماز میخواند. ابوعیسی گفت؛ «در این باب روایاتی از ابوهریره، جابر، سلامه بن الاکوا، انس، عمر بن ابوسید، ابوسعید، کیسان، ابن عباس، عیسیه، ام هانی، عمار بن یاسر، ثلق بن علی و عباده بن اشمیت آل انصاری نیز آمده است. ابوعیسی گفت؛ حدیث عمر بن ابوسلمه حسن معتبر است. اکثریت دانشمندان از میان اصحاب رسول الله صلی الله علیه وسلم و پس از آنها از میان تابعین و دیگران به این حدیث عمل میکنند. گفتند؛ 'این خوب است که با استفاده از یک تکه پارچه نماز بخوانید. و برخی از دانشمندان می گویند؛ 'یکی باید با دو پارچه نماز بخواند'.
Imam Tirmidzi : 312
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَلَمَّا قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمَدِينَةَ صَلَّى نَحْوَ بَيْتِ الْمَقْدِسِ سِتَّةَ أَوْ سَبْعَةَ عَشَرَ شَهْرًا وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُحِبُّ أَنْ يُوَجِّهَ إِلَى الْكَعْبَةِ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى{ قَدْ نَرَى تَقَلُّبَ وَجْهِكَ فِي السَّمَاءِ فَلَنُوَلِّيَنَّكَ قِبْلَةً تَرْضَاهَا فَوَلِّ وَجْهَكَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ }فَوَجَّهَ نَحْوَ الْكَعْبَةِ وَكَانَ يُحِبُّ ذَلِكَ فَصَلَّى رَجُلٌ مَعَهُ الْعَصْرَ ثُمَّ مَرَّ عَلَى قَوْمٍ مِنْ الْأَنْصَارِ وَهُمْ رُكُوعٌ فِي صَلَاةِ الْعَصْرِ نَحْوَ بَيْتِ الْمَقْدِسِ فَقَالَ هُوَ يَشْهَدُ أَنَّهُ صَلَّى مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَّهُ قَدْ وَجَّهَ إِلَى الْكَعْبَةِ قَالَ فَانْحَرَفُوا وَهُمْ رُكُوعٌقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عُمَرَ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَعُمَارَةَ بْنِ أَوْسٍ وَعَمْرِو بْنِ عَوْفٍ الْمُزَنِيِّ وَأَنَسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ الْبَرَاءِ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رَوَاهُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَ كَانُوا رُكُوعًا فِي صَلَاةِ الصُّبْحِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ ابْنِ عُمَرَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
به ما گفته است [هاند] گفته است؛ به ما گفته است [واکی] از [اسرائیل] از [اسحاق] از [البراء بن عزیب] او گفت؛ وقتی رسول الله صلی الله علیه وسلم به مدینه رسید، شش یا هفده ماه وقت داشت تا رو به بیت المقدیس نماز بخواند. در این میان، رسول الله صلی الله علیه وسلم خوش داشت که اگر به سمت کعبه روبرو شود، لذا خداوند آیه را نازل کرد؛ -در حقیقت ما -اغلب- میبینیم که صورت شما به طرف آسمان برگشته است، بعد ما در حقیقت شما را به قبله ای که دوست دارید برمیگردانیم. صورت خود را به سمت مسجد بزرگ برگردانید. از اینرو او به سمت قبله روبرو شد، و او این را خوش داشت. بعد کسی بود که با او نماز عصر میخواند. بعد از آن او از چند نفر از انصار که در نماز بعد از ظهر رو به سمت بیت المقدیس رکوع میکردند گذشت، از اینرو او گفت -در حالیکه شهادت میداد-؛ که او زمانی با رسول الله صلی الله علیه وسلم نماز خواند، و او به سمت کعبه روبرو شد. البارا گفت؛ 'سپس مردم در حالت تعظیم به طرف کعبه برگشتند.' او گفت؛ همچنین در این باب روایاتی از ابن عمر، ابن عباس، عمره بن عوس، امرو بن عوف المزانی و انس وجود دارد. ابوعیسی گفت؛ «حدیث البرا» حدیث صحیح حسن است و [سفیان اتس تصوری] آن را از [ابواسحاق] نقل کرده است، به ما گفته است [حناد] گفته است؛ به ما گفته است [واکی] از [سفیان] از [عبدالله بن دینار] از [ابن عمر] گفت؛ 'آنها در نماز فجر تعظیم کردند'. ابوعیسی گفت؛ 'حدیث ابن عمر یک حدیث معتبر حسن است'.
Imam Tirmidzi : 313
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي مَعْشَرٍ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا بَيْنَ الْمَشْرِقِ وَالْمَغْرِبِ قِبْلَةٌحَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي مَعْشَرٍ مِثْلَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ قَدْ رُوِيَ عَنْهُ مِنْ غَيْرِ هَذَا الْوَجْهِ وَقَدْ تَكَلَّمَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ فِي أَبِي مَعْشَرٍ مِنْ قِبَلِ حِفْظِهِ وَاسْمُهُ نَجِيحٌ مَوْلَى بَنِي هَاشِمٍ قَالَ مُحَمَّدٌ لَا أَرْوِي عَنْهُ شَيْئًا وَقَدْ رَوَى عَنْهُ النَّاسُ قَالَ مُحَمَّدٌ وَحَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَعْفَرٍ الْمَخْرَمِيِّ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ مُحَمَّدٍ الْأَخْنَسِيِّ عَنْ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَقْوَى مِنْ حَدِيثِ أَبِي مَعْشَرٍ وَأَصَحُّ
به ما گفته است [محمد بن ابو مسیار] گفته است؛ به ما گفته است [پدرم] گفته است؛ به ما [محمد بن امرو] از [ابوسلمه] از [ابوهریره] گفته است او گفت؛ رسول الله صلی الله علیه وسلم گفت؛ 'بین شرق و غرب جهت قبله است'. به ما گفته شده است [یحیی بن موسی] گفت؛ به ما [محمد بن ابو مسیار] چنانچه در حدیث آمده است. ابوعیسی گفت؛ 'این حدیث ابوهریره از چندین مجرا از او نقل شده است'. برخی از علما ابوماسیار را در رابطه با موضوع حفظ او بحث کردهاند، نام او ناجیه بود که غلام بنی هاشم بود. محمد گفت؛ من هیچگاه چیزی از او روایت نکردم. مگر بعضی مردم وجود دارند که از آن روایت کرده اند. محمد باز هم گفت: «حدیث عبدالله بن جعفر مخرمی، از عثمان بن محمد اخناسی، از سعید مقبوری، از ابوهریره قویتر و صحیحتر از حدیث ابومسیار است».
Imam Tirmidzi : 314
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ بَكْرٍ الْمَرْوَزِيُّ حَدَّثَنَا الْمُعَلَّى بْنُ مَنْصُورٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَعْفَرٍ الْمَخْرَمِيُّ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ مُحَمَّدٍ الْأَخْنَسِيِّ عَنْ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَا بَيْنَ الْمَشْرِقِ وَالْمَغْرِبِ قِبْلَةٌقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَإِنَّمَا قِيلَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَعْفَرٍ الْمَخْرَمِيُّ لِأَنَّهُ مِنْ وَلَدِ الْمِسْوَرِ بْنِ مَخْرَمَةَ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا بَيْنَ الْمَشْرِقِ وَالْمَغْرِبِ قِبْلَةٌ مِنْهُمْ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ وَعَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ وَابْنُ عَبَّاسٍ و قَالَ ابْنُ عُمَرَ إِذَا جَعَلْتَ الْمَغْرِبَ عَنْ يَمِينِكَ وَالْمَشْرِقَ عَنْ يَسَارِكَ فَمَا بَيْنَهُمَا قِبْلَةٌ إِذَا اسْتَقْبَلْتَ الْقِبْلَةَ و قَالَ ابْنُ الْمُبَارَكِ مَا بَيْنَ الْمَشْرِقِ وَالْمَغْرِبِ قِبْلَةٌ هَذَا لِأَهْلِ الْمَشْرِقِ وَاخْتَارَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ التَّيَاسُرَ لِأَهْلِ مَرْوٍ
به ما گفته است [الحسن بکر المروازی] گفته است؛ به ما گفته است [المعلی بن منصور] گفته است؛ به ما گفته است [عبدالله بن جعفر مخزومی] از [عثمان بن محمد آل اخنس] از [سید المقبوری] از [ابوهریره] از پیامبر صلی الله علیه وسلم گفته است؛ 'بین شرق و غرب جهت قبله است'. ابوعیسی گفت؛ این حدیث حسن معتبر است. او را عبدالله بن جعفر المخزومی می نامند زیرا او فرزند آل میثور بن مخرمه است. بیش از یکی از یاران پیامبر صلی الله علیه وسلم روایت شده است؛ که او گفت؛ 'بین شرق و غرب جهت قبله است'. از جمله کسانی که چنین نظری دارند، عمر بن الخثاب، علی بن ابوطالب و ابن عباس هستند. ابن عمر گفت؛ اگر شما سمت غرب را در سمت راست و سمت شرق را در سمت چپ خود قرار دهید، پس بین این دو سمت قبلت است. و در این راه شما با قبله روبرو شده اید. بن المبارک گفت؛ 'بین شرق و غرب جهت قبله است، و این برای ساکنین ساحه شرقی است'. و عبدالله بن بن آل مبارک جهت چپ را برای مردم مروه برگزید.
Imam Tirmidzi : 315
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا أَشْعَثُ بْنُ سَعِيدٍ السَّمَّانُ عَنْ عَاصِمِ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَامِرِ بْنِ رَبِيعَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَكُنَّا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سَفَرٍ فِي لَيْلَةٍ مُظْلِمَةٍ فَلَمْ نَدْرِ أَيْنَ الْقِبْلَةُ فَصَلَّى كُلُّ رَجُلٍ مِنَّا عَلَى حِيَالِهِ فَلَمَّا أَصْبَحْنَا ذَكَرْنَا ذَلِكَ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَنَزَلَ{ فَأَيْنَمَا تُوَلُّوا فَثَمَّ وَجْهُ اللَّهِ }قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ لَيْسَ إِسْنَادُهُ بِذَاكَ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ أَشْعَثَ السَّمَّانِ وَأَشْعَثُ بْنُ سَعِيدٍ أَبُو الرَّبِيعِ السَّمَّانُ يُضَعَّفُ فِي الْحَدِيثِ وَقَدْ ذَهَبَ أَكْثَرُ أَهْلِ الْعِلْمِ إِلَى هَذَا قَالُوا إِذَا صَلَّى فِي الْغَيْمِ لِغَيْرِ الْقِبْلَةِ ثُمَّ اسْتَبَانَ لَهُ بَعْدَمَا صَلَّى أَنَّهُ صَلَّى لِغَيْرِ الْقِبْلَةِ فَإِنَّ صَلَاتَهُ جَائِزَةٌ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ
به ما گفته است [محمود بن غیلان] گفته است؛ به ما گفته است [واکی] گفته است؛ به ما گفته است [آسیات بن سعید عثمان] از [اشم بن عبیدالله] از [عبدالله بن امیر بن ربیع] از [پدرش] او گفت؛ ما با پیامبر صلی الله علیه وسلم در چنان شب تاریکی در سفری بودیم که نمی دانستیم قبله کجاست، لذا هر یک از ما طبق عقایدش نماز خواندیم. فردای آن روز ما این موضوع را به حضرت صلی الله علیه وسلم رساندیم، سپس آیه نازل شد؛ '-پس هر جا که برگردی، آنجا چهره الله است-'. ابوعیسی گفت؛ «این حدیث سند قوی نیست، جز از حدیث اسیاث عثمان از آن اطلاعی نداریم، آسیاتس بن سعید ابو ار ربیع است عثمان و در امور حدیث ضعیف به شمار میآید. اکثر علما با فهم این حدیث موافق اند، می گویند: «اگر هوا ابری باشد، انسان نماز را نه رو به قبله می خواند، پس از آن با دانستن اینکه نماز را رو به قبله خوانده است، آنگاه نمازش درست است». این نظر را سفیان اتس تصوری، بن آل مبارک، احمد و اسحاق گرفته بودند.
Imam Tirmidzi : 316
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا الْمُقْرِئُ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ عَنْ زَيْدِ بْنِ جَبِيرَةَ عَنْ دَاوُدَ بْنِ الْحُصَيْنِ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى أَنْ يُصَلَّى فِي سَبْعَةِ مَوَاطِنَ فِي الْمَزْبَلَةِ وَالْمَجْزَرَةِ وَالْمَقْبَرَةِ وَقَارِعَةِ الطَّرِيقِ وَفِي الْحَمَّامِ وَفِي مَعَاطِنِ الْإِبِلِ وَفَوْقَ ظَهْرِ بَيْتِ اللَّهِحَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ حَدَّثَنَا سُوَيْدُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ عَنْ زَيْدِ بْنِ جَبِيرَةَ عَنْ دَاوُدَ بْنِ حُصَيْنٍ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَهُ بِمَعْنَاهُ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي مَرْثَدٍ وَجَابِرٍ وَأَنَسٍ أَبُو مَرْثَدٍ اسْمُهُ كَنَّازُ بْنُ حُصَيْنٍ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ ابْنِ عُمَرَ إِسْنَادُهُ لَيْسَ بِذَاكَ الْقَوِيِّ وَقَدْ تُكُلِّمَ فِي زَيْدِ بْنِ جَبِيرَةَ مِنْ قِبَلِ حِفْظِهِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَزَيْدُ بْنُ جُبَيْرٍ الْكُوفِيُّ أَثْبَتُ مِنْ هَذَا وَأَقْدَمُ وَقَدْ سَمِعَ مِنْ ابْنِ عُمَرَ وَقَدْ رَوَى اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ الْعُمَرِيِّ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَهُ وَحَدِيثُ دَاوُدَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَشْبَهُ وَأَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ اللَّيْثِ بْنِ سَعْدٍ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ الْعُمَرِيُّ ضَعَّفَهُ بَعْضُ أَهْلِ الْحَدِيثِ مِنْ قِبَلِ حِفْظِهِ مِنْهُمْ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ
به ما گفته است [محمود بن غیلان] گفته است؛ به ما گفته است [المقری] گفته است؛ به ما گفته است [یحیی بن ایوب] از [زید بن جبیره] از [داود بن الحشین] از [نافع] از [ابن عمر] گفته است؛ رسول الله شالله علیه وسلم نماز را در هفت جا منع کرد؛ زباله دانی ها، کشتارگاه ها، قبرستان ها، وسط جاده، حمام های عمومی، مکان های که شتر ها غرش میکنند و بالای کعبه. به ما گفته شده است [علی بن حجر] گفت؛ به ما [سوید بن عبدالعزیز] از [زید بن جبیره] از [داود بن حشین] از [نافع] از [ابن عمر] از پیامبر صلی الله علیه وسلم با حدیث مشابه در معنی گفته است'. او گفت؛ در این باب احادیثی از ابومرتصاد و جابر و انس نیز آمده است. نام ابومرتصاد کناز بن حشین بود. ابوعیسی گفت؛ 'حدیث ابن عمر چندان قوی نیست، زیرا زید بن جبیره از دید حفظ شده در مورد آن بحث کرده است'. ابوعیسی گفت؛ زید بن جبیر کوفی قویتر و زودتر از زید بن جبیره بود، زیرا او از ابن عمر شنیده بود. و [لیتس بن سعد] این حدیث را از [عبدالله بن عمر آل عمری] از [نافع] از [ابن عمر] از [عمر] از پیامبر صلی الله علیه وسلم با حدیثی مشابه روایت کرده است. حدیث داوود از نافع، از ابن عمر، از پیامبر صلی الله علیه وسلم نسبت به حدیث لیتس بن سعد شباهت بیشتر و معتبرتر است، زیرا عبدالله بن عمر آل عمری از نظر حفظ از سوی برخی از کارشناسان حدیث تضعیف شده است. و در میان کسانی که آن را تضعیف کردند، یحیی بن سعید القثان بود.
Imam Tirmidzi : 317
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ عَيَّاشٍ عَنْ هِشَامٍ عَنْ ابْنِ سِيرِينَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلُّوا فِي مَرَابِضِ الْغَنَمِ وَلَا تُصَلُّوا فِي أَعْطَانِ الْإِبِلِحَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ عَيَّاشٍ عَنْ أَبِي حَصِينٍ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِثْلِهِ أَوْ بِنَحْوِهِ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ وَالْبَرَاءِ وَسَبْرَةَ بْنِ مَعْبَدٍ الْجُهَنِيِّ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُغَفَّلٍ وَابْنِ عُمَرَ وَأَنَسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَعَلَيْهِ الْعَمَلُ عِنْدَ أَصْحَابِنَا وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ وَحَدِيثُ أَبِي حَصِينٍ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَدِيثٌ غَرِيبٌ وَرَوَاهُ إِسْرَائِيلُ عَنْ أَبِي حَصِينٍ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ مَوْقُوفًا وَلَمْ يَرْفَعْهُ وَاسْمُ أَبِي حَصِينٍ عُثْمَانُ بْنُ عَاصِمٍ الْأَسَدِيُّ
این به ما ارتباط داشته است [ابوکریب] گفت؛ به ما گفته است [یحیی بن آدم] از [ابوبکر بن عیسی] از [حسیام] از [ابن سیرین] از [ابوهریره] او گفت؛ رسول الله صلی الله علیه وسلم گفت؛ 'در بزخانه نماز بخوانید و در جایی که شترها غرش میکنند نماز نخوانید'. این به ما ارتباط داشته است [ابوکریب] گفت؛ به ما گفته است [یحیی بن آدم] از [ابوبکر بن عیسی] از [ابو هاشین] از [ابوسالح] از [ابوهریره] از پیامبر صلی الله علیه وسلم با حدیثی که مشابه یا مشابه به آن است'. او گفت؛ 'در این فصل همچنان احادیث از جابر بن سمره، البارا، صبره بن معباد الجوهانی، عبدالله بن مغفل، ابن عمر و انس وجود دارد. ابوعیسی گفت؛ این حدیث ابوهریره حسن معتبر است. این حدیث را بعضی از دوستان ما عملی میکنند. و این نظر را احمد و اسحاق نیز گرفتند. در این میان حدیث ابوهسین از ابوسالح، از ابوهریره، از پیامبر صلی الله علیه وسلم حدیث غریب است. [اسرائیل] آنرا از [ابو هاشین] از [ابوسالح] از [ابوهریره] به صورت موقوف روایت کرده است و آن را به پیامبر صلی الله علیه وسلم ارتباط نداده است. نام ابوحسین عثمان بن اشیم آل اسدیع است.
Imam Tirmidzi : 318
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ أَبِي التَّيَّاحِ الضُّبَعِيِّ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُصَلِّي فِي مَرَابِضِ الْغَنَمِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَأَبُو التَّيَّاحِ الضُّبَعِيُّ اسْمُهُ يَزِيدُ بْنُ حُمَيْدٍ
به ما گفته است [محمد بن باسیسیار] گفته است؛ به ما گفته است [یحیی بن سعید] از [سیوبه] از [ابو عطیه عدل دلوبای] از [انس بن مالک] گفته است؛ 'حضرت صلی الله علیه وسلم یک بار در قلم بز نماز خواند'. ابوعیسی گفت؛ این حدیث حسن معتبر است. و نام ابو عطیه عدل دلوباعی یزید بن حمید است.
Imam Tirmidzi : 319
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ وَيَحْيَى بْنُ آدَمَ قَالَا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ قَالَبَعَثَنِي النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي حَاجَةٍ فَجِئْتُ وَهُوَ يُصَلِّي عَلَى رَاحِلَتِهِ نَحْوَ الْمَشْرِقِ وَالسُّجُودُ أَخْفَضُ مِنْ الرُّكُوعِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَنَسٍ وَابْنِ عُمَرَ وَأَبِي سَعِيدٍ وَعَامِرِ بْنِ رَبِيعَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ جَابِرٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ جَابِرٍ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ عَامَّةِ أَهْلِ الْعِلْمِ لَا نَعْلَمُ بَيْنَهُمْ اخْتِلَافًا لَا يَرَوْنَ بَأْسًا أَنْ يُصَلِّيَ الرَّجُلُ عَلَى رَاحِلَتِهِ تَطَوُّعًا حَيْثُ مَا كَانَ وَجْهُهُ إِلَى الْقِبْلَةِ أَوْ غَيْرِهَا
به ما گفته است [محمود بن غیلان] گفته است؛ به ما گفته است [واکی] و [یحیی بن ادم] هر دو گفتند؛ به ما [سفیان] از [ابو از زبیر] از [جابر] گفته است او گفت؛ پیامبر صلی الله علیه وسلم مرا برای یک ماموریت فرستاد، بعد من با او روبرو شدم در حالیکه او در موتر خود که رو به شرق بود نماز میخواند، او پایین تر از حالت رکوع سجده کرد. او گفت؛ «در این باب روایاتی از انس و ابن عمر و ابوسعید و امیر بن ربیع نیز وجود دارد». ابوعیسی گفت؛ این حدیث جابر حسن معتبر است. این حدیث به جهات مختلف از جابر روایت شده است. اکثریت دانشمندان این حدیث را عملی می کنند و هیچ اختلافی بین آنها نمی یابیم. آنها عقیده دارند که یک شخص ممکن نماز سنت را در موتر خود ادا کند، چه موتر رو به قبله باشد یا دور از آن.
Imam Tirmidzi : 320
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ وَكِيعٍ حَدَّثَنَا أَبُو خَالِدٍ الْأَحْمَرُ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَّى إِلَى بَعِيرِهِ أَوْ رَاحِلَتِهِ وَكَانَ يُصَلِّي عَلَى رَاحِلَتِهِ حَيْثُ مَا تَوَجَّهَتْ بِهِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ لَا يَرَوْنَ بِالصَّلَاةِ إِلَى الْبَعِيرِ بَأْسًا أَنْ يَسْتَتِرَ بِهِ
به ما گفته است [سفیان بن وکی] گفته است؛ به ما گفته است [ابو خالد آل احمر] از [عبیدالله بن عمر] از [نافع] از [ابن عمر] گفته است؛ 'پیامبر صلی الله علیه وسلم روی شتر یا موتر خود نماز خواند، و او روی موتر خود رو به جایی که موتر اش رو به آن بود نماز خواند'. ابوعیسی گفت؛ ابوعیسی گفت؛ این حدیث حسن معتبر است. این نظر بعضی از دانشمندان است؛ که آنها این نظر را دارند که دعا کردن با استفاده از شتر منحیث یک مانع نماز خوب است.