Imam Tirmidzi : 3001
حَدَّثَنَا الْأَنْصَارِيُّ حَدَّثَنَا مَعْنٌ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ زَيْدِ ابْنِ أَبِي أُنَيْسَةَ عَنْ عَبْدِ الْحَمِيدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ زَيْدِ بْنِ الْخَطَّابِ عَنْ مُسْلِمِ بْنِ يَسَارٍ الْجُهَنِيِّ أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِسُئِلَ عَنْ هَذِهِ الْآيَةِ{ وَإِذْ أَخَذَ رَبُّكَ مِنْ بَنِي آدَمَ مِنْ ظُهُورِهِمْ ذُرِّيَّتَهُمْ وَأَشْهَدَهُمْ عَلَى أَنْفُسِهِمْ أَلَسْتُ بِرَبِّكُمْ قَالُوا بَلَى شَهِدْنَا أَنْ تَقُولُوا يَوْمَ الْقِيَامَةِ إِنَّا كُنَّا عَنْ هَذَا غَافِلِينَ }فَقَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُسْأَلُ عَنْهَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ اللَّهَ خَلَقَ آدَمَ ثُمَّ مَسَحَ ظَهْرَهُ بِيَمِينِهِ فَأَخْرَجَ مِنْهُ ذُرِّيَّةً فَقَالَ خَلَقْتُ هَؤُلَاءِ لِلْجَنَّةِ وَبِعَمَلِ أَهْلِ الْجَنَّةِ يَعْمَلُونَ ثُمَّ مَسَحَ ظَهْرَهُ فَاسْتَخْرَجَ مِنْهُ ذُرِّيَّةً فَقَالَ خَلَقْتُ هَؤُلَاءِ لِلنَّارِ وَبِعَمَلِ أَهْلِ النَّارِ يَعْمَلُونَ فَقَالَ رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَفِيمَ الْعَمَلُ قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ اللَّهَ إِذَا خَلَقَ الْعَبْدَ لِلْجَنَّةِ اسْتَعْمَلَهُ بِعَمَلِ أَهْلِ الْجَنَّةِ حَتَّى يَمُوتَ عَلَى عَمَلٍ مِنْ أَعْمَالِ أَهْلِ الْجَنَّةِ فَيُدْخِلَهُ اللَّهُ الْجَنَّةَ وَإِذَا خَلَقَ الْعَبْدَ لِلنَّارِ اسْتَعْمَلَهُ بِعَمَلِ أَهْلِ النَّارِ حَتَّى يَمُوتَ عَلَى عَمَلٍ مِنْ أَعْمَالِ أَهْلِ النَّارِ فَيُدْخِلَهُ اللَّهُ النَّارَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ وَمُسْلِمُ بْنُ يَسَارٍ لَمْ يَسْمَعْ مِنْ عُمَرَ وَقَدْ ذَكَرَ بَعْضُهُمْ فِي هَذَا الْإِسْنَادِ بَيْنَ مُسْلِمِ بْنِ يَسَارٍ وَبَيْنَ عُمَرَ رَجُلًا مَجْهُولًا
Atwebele [Al Ashari] atwebele [Ma'an] atwebele [Malik bin Anas] ukufuma kuli [Zaid bin Abu Unaisah] ukufuma kuli [Abdulhamid bin Abdurrahman bin Al Khathtahab] ukufuma kuli [Umusulumi bin Yasar Al Khathtahab] ukuti [Umar bin Al Khathtahab nga wenu - o Rabb afumishe abana ba kwa Adamu ukufuma ku mibili yabo iya fikolwe kabili Allah abuulile ubunte ku myeo yabo -ilyo alelanda-: 'Bushe te ine Rabb wenu? ' Baswike bati: 'Ee - Wene uli Rabb wesu -, tuli ba Nte'. -Tucita ifi- pakuti pa Bushiku bwa Kubuuka mwilatila: 'Mucine cine ifwe -abana bakwa Adamu- twali abashasakamana kuli ici -umo uwakwa Shikulu-'. 172- Umar atile: Naumfwile Umutumwa wa kwa Lesa aipwishiwe pali ici kabili ayaswike ati: ‘Mu cine cine Lesa alengele Adamu lyena amufukatile umusana wakwe ku kuboko kwakwe ukwa kulyo lyena afyele abana, pa numa ya ico atile: ‘Nabalengele bonse ukuti -baleikala pamo na bantu abafwa’. Lyena Amufukatile pa musana, lyena ulupwa lwafumine muli wene, panuma ya ico Atile: 'Nabalengele ukuti -baleikala- muli helo kabili ne milimo ya basambilila muli helo''. Lyena kwali abantu abaipusha ukuti: We Mutumwa wa kwa Lesa, lyena cinshi ca mulimo wa kucita imilimo isuma? Ayaswike ati: ‘Mu cine cine, nga ca kuti Allah alenga ababomfi ukuba aba mu mulu, akabatungulula ku kucita ifisuma pamo na ba mu mulu ukufikila bafwa muli iyo mibele kabili lyene Allah akabasuminisha ukuya ku mulu. Pali ino nshita, nga alengele umubomfi ngo waishiba muli helo, akamutungulula ukucita imilimo isuma ne milimo ya kasambilisha muli helo ukufikila bafwa muli iyo mibele kabili lyene Allah ababika muli helo.' Abu Isa atile: Iyi hadishi ni hasan. Umusulumi bin Yasar taumfwile ukufuma kuli Umar. Bamo pali bene balanda pa muntu uushaishibikwa muli iyi sand pa kati ka Musulumi bin Yasar na Umar.
Imam Tirmidzi : 3002
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمَّا خَلَقَ اللَّهُ آدَمَ مَسَحَ ظَهْرَهُ فَسَقَطَ مِنْ ظَهْرِهِ كُلُّ نَسَمَةٍ هُوَ خَالِقُهَا مِنْ ذُرِّيَّتِهِ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ وَجَعَلَ بَيْنَ عَيْنَيْ كُلِّ إِنْسَانٍ مِنْهُمْ وَبِيصًا مِنْ نُورٍ ثُمَّ عَرَضَهُمْ عَلَى آدَمَ فَقَالَ أَيْ رَبِّ مَنْ هَؤُلَاءِ قَالَ هَؤُلَاءِ ذُرِّيَّتُكَ فَرَأَى رَجُلًا مِنْهُمْ فَأَعْجَبَهُ وَبِيصُ مَا بَيْنَ عَيْنَيْهِ فَقَالَ أَيْ رَبِّ مَنْ هَذَا فَقَالَ هَذَا رَجُلٌ مِنْ آخِرِ الْأُمَمِ مِنْ ذُرِّيَّتِكَ يُقَالُ لَهُ دَاوُدُ فَقَالَ رَبِّ كَمْ جَعَلْتَ عُمْرَهُ قَالَ سِتِّينَ سَنَةً قَالَ أَيْ رَبِّ زِدْهُ مِنْ عُمْرِي أَرْبَعِينَ سَنَةً فَلَمَّا قُضِيَ عُمْرُ آدَمَ جَاءَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ فَقَالَ أَوَلَمْ يَبْقَ مِنْ عُمْرِي أَرْبَعُونَ سَنَةً قَالَ أَوَلَمْ تُعْطِهَا ابْنَكَ دَاوُدَ قَالَ فَجَحَدَ آدَمُ فَجَحَدَتْ ذُرِّيَّتُهُ وَنُسِّيَ آدَمُ فَنُسِّيَتْ ذُرِّيَّتُهُ وَخَطِئَ آدَمُ فَخَطِئَتْ ذُرِّيَّتُهُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Ukufuma kuli [Abu Salih] ukufuma kuli [Abu Hurairah] atile: 'Ilyo Lesa alengele Adamu wakwe onse ukubwelela ku numa, eico Lesa alengele Adamu wakwe onse ukubwelela ku numa, kabili Lesa alengele Adamu wakwe onse ukubwelela ku numa. aba mu lupwa ukufika ku Bushiku bwa Kubuuka kabili Acitile ukumwentula kwa lubuuto pa kati ka menso ya umo umo uwa bene, lyena baletwa kuli Adamu, aipwishe ukuti: ‘O Rabb, ni bani? ' Allah ayaswike ati: 'Ni lupwa lwenu'. Adamu amwene umo uwa bene kabili ukumwentula kwa lubuuto pa kati ka menso yakwe kwamupapile. Adamu aipwishe ukuti: We Shikulu, nani? Allah ayaswike ati: Ni muntu wa nshita sha kulekelesha ukufuma ku lupwa lwenu uwe shina lya Dawud. Adamu aipwishe ukuti: We Shikulu, bushe walilenga ubumi bwakwe ukufika lilali? Allah ayaswike ati: Imyaka amakumi mutanda. Adamu aipwishe ati: We Shikulu, lundapo imyaka amakumi yane ku mweo wandi. Ilyo imyaka ya kwa Adamu yaishibikwe, malaika wa mfwa aishile kuli wene no kutila: Bushe nshacilile imyaka amakumi yane? Malaika wa mfwa atile: Bushe taupeele umwana obe Dawud? Adamu alicikeene kabili aba mu lupwa lwakwe na bo balicikeene. Adamu alengelwe ukulaba kabili aba mu lupwa lwakwe na bo balengelwe ukulaba. Adamu alilufishe kabili aba mu lupwa lwakwe na bo balilufishe’. Abu Isa atile: Iyi hadishi ya cine cine. Ilyashi lyalondolwelwe ukupitila mu cikomo cimbi ukufuma kuli Abu Hurairah ukufuma kuli kasesema uuli onse.
Imam Tirmidzi : 3003
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ بْنُ عَبْدِ الْوَارِثِ حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ الْحَسَنِ عَنْ سَمُرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَمَّا حَمَلَتْ حَوَّاءُ طَافَ بِهَا إِبْلِيسُ وَكَانَ لَا يَعِيشُ لَهَا وَلَدٌ فَقَالَ سَمِّيهِ عَبْدَ الْحَارِثِ فَسَمَّتْهُ عَبْدَ الْحَارِثِ فَعَاشَ وَكَانَ ذَلِكَ مِنْ وَحْيِ الشَّيْطَانِ وَأَمْرِهِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ مَرْفُوعًا إِلَّا مِنْ حَدِيثِ عُمَرَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ قَتَادَةَ وَرَوَاهُ بَعْضُهُمْ عَنْ عَبْدِ الصَّمَدِ وَلَمْ يَرْفَعْهُ عُمَرُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ شَيْخٌ بَصْرِيٌّ
Atwebele ukuti [Umar bin Ibrahim] ukufuma kuli [Qatadah] ukufuma kuli [Al Hasan] ukufuma kuli [Samura] ukufuma kuli Kasesema Salam atile: 'Ilyo Hawwa ali ne fumo abana, eico Satana amwebele ukuti: Mupeele ishina lya kuti Abdulhariti. Ali uwa mweo kabili ico ciputulwa ca kusokolola no kufunda kwa kwa Satana. Abu Isa atile iyi hadith yali iyalinga. Tatwaishiba pa lwa marfu’ kano fye ukufuma ku hadith ya kwa Umar bin Ibrahim ukufuma ku Qatadah. Bamo pali bene balondolwele ukufuma kuli Abdushamad lelo tabaumfwikishe. Umar wa kwa Ibrahimu ali ni kafundisha wa ku Basra.
Imam Tirmidzi : 3004
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ عَيَّاشٍ عَنْ عَاصِمِ بْنِ بَهْدَلَةَ عَنْ مُصْعَبِ بْنِ سَعْدٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَلَمَّا كَانَ يَوْمُ بَدْرٍ جِئْتُ بِسَيْفٍ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ قَدْ شَفَى صَدْرِي مِنْ الْمُشْرِكِينَ أَوْ نَحْوَ هَذَا هَبْ لِي هَذَا السَّيْفَ فَقَالَ هَذَا لَيْسَ لِي وَلَا لَكَ فَقُلْتُ عَسَى أَنْ يُعْطَى هَذَا مَنْ لَا يُبْلِي بَلَائِي فَجَاءَنِي الرَّسُولُ فَقَالَ إِنَّكَ سَأَلْتَنِي وَلِيس لِي وَإِنَّهُ قَدْ صَارَ لِي وَهُوَ لَكَ قَالَ فَنَزَلَتْ{ يَسْأَلُونَكَ عَنْ الْأَنْفَالِ }الْآيَةَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رَوَاهُ سِمَاكُ بْنُ حَرْبٍ عَنْ مُصْعَبٍ أَيْضًا وَفِي الْبَاب عَنْ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ
Ici citabo ca kuti: “Pa bushiku bwa nkondo ya Badr, naletele ulupanga ku Mutumwa wa kwa Lesa, Lesa atile: ukufuma ku bapepa ba milungu - nangu icintu icapalana na ici cikomo - ndemulomba ukuti mutupeele. ulu lupanga kuli ine. ayaswike ukuti: '-Iyi nkondo- te yandi nangu yenu'. Nalefwaya nga ca kuti iyo nkondo bampeele pantu takwali uwalwile nga ine. Lyena Umutumwa wa kwa Allah aishile kuli ine no kutila: ‘Wanjipwishe nangu ca kuti te candi, lelo nomba candi kabili ine -nkakupeela-,’ lyena icikomo casokolwele ukuti: ‘Bakwipwishe pa lwa -kwakanya- ifya kupoka ifya nkondo’. -Ifyakukumanya: 1-. Abu Isa atile iyi hadishi ya cine cine. Kabili [Simak bin Harb] alilondolwele ukufuma kuli [Mush’ab] na kabili. Kabili mu cipandwa ca Ubada wa kwa Ashi Shamiti .
Imam Tirmidzi : 3005
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ سِمَاكٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَلَمَّا فَرَغَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ بَدْرٍ قِيلَ لَهُ عَلَيْكَ الْعِيرَ لَيْسَ دُونَهَا شَيْءٌ قَالَ فَنَادَاهُ الْعَبَّاسُ وَهُوَ فِي وَثَاقِهِ لَا يَصْلُحُ وَقَالَ لِأَنَّ اللَّهَ وَعَدَكَ إِحْدَى الطَّائِفَتَيْنِ وَقَدْ أَعْطَاكَ مَا وَعَدَكَ قَالَ صَدَقْتَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Ici cishinka ca kuti: “Pa numa ya kuti: “Pa numa ya kuti umutumwa wa kwa Lesa uwa nkondo ya ku Badr, amwebele ukuti: “Lekeni ubufumu bwenu bucingililwe. Lyene Abasi amwitile, uo pali ilya nshita Abali alefungwa, atile Abasi: Tacili icalinga. Pantu Allah alaile limo ilya mabumba yabili kabili alipeele ifyo alaile ku mfumu. Atile: ‘Uli bwino’. Abu Isa atile: Iyi hadishi ya cine cine.
Imam Tirmidzi : 3006
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ يُونُسَ الْيَمَامِيُّ حَدَّثَنَا عِكْرِمَةُ بْنُ عَمَّارٍ حَدَّثَنَا أَبُو زُمَيْلٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عبَّاسٍ حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ قَالَنَظَرَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى الْمُشْرِكِينَ وَهُمْ أَلْفٌ وَأَصْحَابُهُ ثَلَاثُ مِائَةٍ وَبِضْعَةُ عَشَرَ رَجُلًا فَاسْتَقْبَلَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْقِبْلَةَ ثُمَّ مَدَّ يَدَيْهِ وَجَعَلَ يَهْتِفُ بِرَبِّهِ اللَّهُمَّ أَنْجِزْ لِي مَا وَعَدْتَنِي اللَّهُمَّ آتِنِي مَا وَعَدْتَنِي اللَّهُمَّ إِنْ تُهْلِكْ هَذِهِ الْعِصَابَةَ مِنْ أَهْلِ الْإِسْلَامِ لَا تُعْبَدُ فِي الْأَرْضِ فَمَا زَالَ يَهْتِفُ بِرَبِّهِ مَادًّا يَدَيْهِ مُسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةِ حَتَّى سَقَطَ رِدَاؤُهُ مِنْ مَنْكِبَيْهِ فَأَتَاهُ أَبُو بَكْرٍ فَأَخَذَ رِدَاءَهُ فَأَلْقَاهُ عَلَى مَنْكِبَيْهِ ثُمَّ الْتَزَمَهُ مِنْ وَرَائِهِ فَقَالَ يَا نَبِيَّ اللَّهِ كَفَاكَ مُنَاشَدَتَكَ رَبَّكَ إِنَّهُ سَيُنْجِزُ لَكَ مَا وَعَدَكَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى{ إِذْ تَسْتَغِيثُونَ رَبَّكُمْ فَاسْتَجَابَ لَكُمْ أَنِّي مُمِدُّكُمْ بِأَلْفٍ مِنْ الْمَلَائِكَةِ مُرْدِفِينَ }فَأَمَدَّهُمْ اللَّهُ بِالْمَلَائِكَةِقَالَ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ مِنْ حَدِيثِ عُمَرَ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ عِكْرِمَةَ بْنِ عَمَّارٍ عَنْ أَبِي زُمَيْلٍ وَأَبُو زُمَيْلٍ اسْمُهُ سِمَاكٌ الْحَنَفِيُّ وَإِنَّمَا كَانَ هَذَا يَوْمَ بَدْرٍ
[Muhammad bin Basyar] atubuulile [Umar bin Yunus Al Yamami] atubuulile [Ikrimah bin Ammar] atubuulile [Abu Zumail] atubuulile [Abdullah bin Abbas] atubuulile [Umar bin Al Khaththab] atile: ilyo ifibusa fyakwe fyali abantu imyanda itatu na ukucila pali ikumi limo na babili, lyene aloleshe ku Qibla lyene aimishe amaboko yakwe ilyo alepepa ati: Namulaya kuli ine, oh Lesa muletele fyonse ifyo mwandilaya, oh Lesa, nga mwaonaula aba baMuslim, mu kushininkisha tapali uukakupepa mu cinso na kabili pali ici calo,’ atwalilile ukupepa no kwimya amaboko yakwe ukufika ilyo ica kufwala cakwe caponene ukufuma pa mabeya yakwe, lyene Abu Bakr abuulile no kucibika pa mabeya yakwe nga fintu atile: Allah, calinga kuli imwe ukupanga ukulomba kwenu pantu mu kushininkisha akamupeela fyonse ifyo alaile. Lyena Allah atumine '-Ibukisha-, ilyo ulelomba ukwafwilisha kuli Rabb obe, lyena akusuminisha: 'Mu cine cine, nkaleta ibumba pali iwe na bamalaika ikana limo abakesa mu kukonkana'. -Al Anfaal: 9- Abu Isa atile iyi hadith yali hasan shahih, tatuishiba ukufuma ku hadith ya kwa Umar kano fye ukufuma ku hadith ya kwa Ikrimah bin Ammar ukufuma kuli Abu Zumail. Ishina lya kwa Abu Zumail ni Simak Al Hanafi. Ici cacitike pa Nkondo ya Badr.
Imam Tirmidzi : 3007
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ وَكِيعٍ حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ عَنْ إِسْمَعِيلَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مُهَاجِرٍ عَنْ عَبَّادِ بْنِ يُوسُفَ عَنْ أَبِي بُرْدَةَ بْنِ أَبِي مُوسَى عَنْ أَبِيهِ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْزَلَ اللَّهُ عَلَيَّ أَمَانَيْنِ لِأُمَّتِي{ وَمَا كَانَ اللَّهُ لِيُعَذِّبَهُمْ وَأَنْتَ فِيهِمْ وَمَا كَانَ اللَّهُ مُعَذِّبَهُمْ وَهُمْ يَسْتَغْفِرُونَ }فَإِذَا مَضَيْتُ تَرَكْتُ فِيهِمْ الِاسْتِغْفَارَ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِهَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ وَإِسْمَعِيلُ بْنُ مُهَاجِرٍ يُضَعَّفُ فِي الْحَدِيثِ
Atwebele [Sufyan bin Waki’] atwebele [Ibn Numair] ukufuma kuli [Ismail bin Ibrahim bin Muhajir] ukufuma kuli [Abbad bin Yusuf] ukufuma kuli [Abu Burdah bin Abu Musa] ukufuma kuli [wishi] atile: 'Kabili Allah takabakande nangu panono, ilyo imwe - Muhamadi - muli kulya.' pa kati kabo. kabili te - nangu - Allah akabakanda, ilyo balelomba ukwelelwa'. 33- kabili ilyo nafwa, ndabashila ukufika ku Bushiku bwa Bupingushi'. Iyi hadith yalicindama. Ismail Bin Muhajir alicefiwa mu Hadith.
Imam Tirmidzi : 3008
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ أُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ عَنْ صَالِحِ بْنِ كَيْسَانَ عَنْ رَجُلٍ لَمْ يُسَمِّهِ عَنْ عُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَرَأَ هَذِهِ الْآيَةَ عَلَى الْمِنْبَرِ{ وَأَعِدُّوا لَهُمْ مَا اسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّةٍ }قَالَ أَلَا إِنَّ الْقُوَّةَ الرَّمْيُ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ أَلَا إِنَّ اللَّهَ سَيَفْتَحُ لَكُمْ الْأَرْضَ وَسَتُكْفَوْنَ الْمُؤْنَةَ فَلَا يَعْجِزَنَّ أَحَدُكُمْ أَنْ يَلْهُوَ بِأَسْهُمِهِقَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رَوَى بَعْضُهُمْ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ أُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ عَنْ صَالِحِ بْنِ كَيْسَانَ رَوَاهُ أَبُو أُسَامَةَ وَغَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ عُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ وَحَدِيثُ وَكِيعٍ أَصَحُّ وَصَالِحُ بْنُ كَيْسَانَ لَمْ يُدْرِكْ عُقْبَةَ بْنَ عَامِرٍ وَقَدْ أَدْرَكَ ابْنَ عُمَرَ
Camwebele ukuti [Ahmad bin Mani’] atwebele [Waki’] ukufuma kuli [Usamah bin Zaid] ukufuma kuli [Salih bin Kaisan] ukufuma kuli [umuntu uushalumbulwa ishina] ukufuma kuli [Uqbah bin Amir] ukuti Umutumwa wa kwa Lesa abelengele ici cikomo pa cipuna ca bufumu: ‘Kabili ukulungama kuli bene ifyo mwingapekanya.’ -Al Anfaal: 60- lyena atile: 'Ishibeni ukuti amaka ni nkondo -abweleele amashiwi yakwe imiku itatu- ishibeni ukuti Allah akamupeela ukucimfya pano isonde kabili kukaba ifya kulya ifyalinga kuli imwe, eico mwileka nangu umo pali imwe ukubombomana ukubelenga ne mipeto yakwe'. Abu Isa atile: “Bamo pali bene balondolwele iyi hadith ukufuma kuli [Usama bin Zaid] ukufuma kuli [Salih bin Kaisan]. Kabili lyalondolwelwe na Usama na bantu abengi ukufuma kuli Uqba bin Amir. Hadith wa Waki' ali uwa cine cine. Salih bin Kaisan takumanya Uqba bin Amir kabili akumanya Ibnu Umar.
Imam Tirmidzi : 3009
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَلَمَّا كَانَ يَوْمُ بَدْرٍ وَجِيءَ بِالْأَسَارَى قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا تَقُولُونَ فِي هَؤُلَاءِ الْأَسَارَى فَذَكَرَ فِي الْحَدِيثِ قِصَّةً طَوِيلَةً فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يَنْفَلِتَنَّ مِنْهُمْ أَحَدٌ إِلَّا بِفِدَاءٍ أَوْ ضَرْبِ عُنُقٍ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْعُودٍ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِلَّا سُهَيْلَ ابْنَ بَيْضَاءَ فَإِنِّي قَدْ سَمِعْتُهُ يَذْكُرُ الْإِسْلَامَ قَالَ فَسَكَتَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَمَا رَأَيْتُنِي فِي يَوْمٍ أَخْوَفَ أَنْ تَقَعَ عَلَيَّ حِجَارَةٌ مِنْ السَّمَاءِ مِنِّي فِي ذَلِكَ الْيَوْمِ قَالَ حَتَّى قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَّا سُهَيْلَ ابْنَ الْبَيْضَاءِ قَالَ وَنَزَلَ الْقُرْآنُ بِقَوْلِ عُمَرَ{ مَا كَانَ لِنَبِيٍّ أَنْ يَكُونَ لَهُ أَسْرَى حَتَّى يُثْخِنَ فِي الْأَرْضِ }إِلَى آخِرِ الْآيَاتِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ وَأَبُو عُبَيْدَةَ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ لَمْ يَسْمَعْ مِنْ أَبِيهِ
Atile: Pa nshita ya nkondo ya Badr na bafungwa baletwa, Umutumwa wa kwa Lesa atile: ukutontonkanya pali aba bafungwa?’ - ilyashi lyalumbulwa muli hadith itali - atile: 'Lekeni nangu umo pali bene alekelwe kano fye ku cilambu nelyo ukusalapula - ukuipaiwa -'. Abdullah atile: “Ukufumyako fye Suhail, we Mutumwa wa kwa Lesa, pantu naumfwa ukuti alipokelele ubuIslam.” Yali fye tondolo. -Abdullah bin Mas’ud- atile: ‘Nshatala naumfwapo ukutiina ukuti imfula ya mabwe ukufuma mu mulu kuti yapona pali ine kano fye pali ilya nshita eico atile: ‘Ee, kano fye Suhail bin Al Baidha,’ lyene icikomo caishile icaleumfwana na mashiwi ya kwa Umar: ‘Tacili icalinga ukuti umusesema wakwe engaba pa ntanshi ya kwa kasesema pa . isonde'. -Abu Isa atile iyi hadith yali hasan.
Imam Tirmidzi : 3010
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ أَخْبَرَنِي مُعَاوِيَةُ بْنُ عَمْرٍو عَنْ زَائِدَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَمْ تَحِلَّ الْغَنَائِمُ لِأَحَدِ سُودِ الرُّءُوسِ مِنْ قَبْلِكُمْ كَانَتْ تَنْزِلُ نَارٌ مِنْ السَّمَاءِ فَتَأْكُلُهَا قَالَ سُلَيْمَانُ الْأَعْمَشُ فَمَنْ يَقُولُ هَذَا إِلَّا أَبُو هُرَيْرَةَ الْآنَ فَلَمَّا كَانَ يَوْمُ بَدْرٍ وَقَعُوا فِي الْغَنَائِمِ قَبْلَ أَنْ تَحِلَّ لَهُمْ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى{ لَوْلَا كِتَابٌ مِنْ اللَّهِ سَبَقَ لَمَسَّكُمْ فِيمَا أَخَذْتُمْ عَذَابٌ عَظِيمٌ }قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ مِنْ حَدِيثِ الْأَعْمَشِ
Camwebele ukuti [Abdu bin Humaid] anjebele ukuti [Mu’awiyah bin Amru] ukufuma kuli [Za’idah] ukufuma kuli [Al A’masy] ukufuma kuli [Abu Salih] ukufuma kuli [Abu Hurairah] ukufuma kuli Kasesema Salam atile: ‘Ifya kupoka ifya nkondo tafyasuminishiwe ukufuma kuli imwe pa ntanshi ya kuti fyapooselwepo bwangu bwangu kuli imwe ukuti . imyulu'. Sulaiman al’Amasy atile: “Takuli uwasosele ifi kano fye Abu Hurairah kabili ilyo inkondo ya Badr yacitike bali - bacimfishe - ukupoka ghanimah ilyo Lesa ashilacilenga ukuba ica mu mafunde. Lyena Allah asokolwele icikomo: ‘Nga ca kuti takwali ifunde lya pa ntanshi ukufuma kuli Allah, nga mwaculile ukucula kukalamba pa mulandu wa cilubula mwapokele’. -Abu Isa atile iyi hadith yali iyalinga.
Imam Tirmidzi : 3011
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ وَمُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ وَابْنُ أَبِي عَدِيٍّ وَسَهْلُ بْنُ يُوسُفَ قَالُوا حَدَّثَنَا عَوْفُ بْنُ أَبِي جَمِيلَةَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ الْفَارِسِيُّ حَدَّثَنَا ابْنُ عَبَّاسٍ قَالَ قُلْتُ لِعُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ مَا حَمَلَكُمْ أَنْ عَمَدْتُمْ إِلَى الْأَنْفَالِ وَهِيَ مِنْ الْمَثَانِي وَإِلَى بَرَاءَةٌ وَهِيَ مِنْ الْمِئِينَ فَقَرَنْتُمْ بَيْنَهُمَا وَلَمْ تَكْتُبُوا بَيْنَهُمَا سَطْرَ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ وَوَضَعْتُمُوهَا فِي السَّبْعِ الطُّوَلِ مَا حَمَلَكُمْ عَلَى ذَلِكَ فَقَالَ عُثْمَانُ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِمَّا يَأْتِي عَلَيْهِ الزَّمَانُ وَهُوَ تَنْزِلُ عَلَيْهِ السُّوَرُ ذَوَاتُ الْعَدَدِ فَكَانَ إِذَا نَزَلَ عَلَيْهِ الشَّيْءُ دَعَا بَعْضَ مَنْ كَانَ يَكْتُبُ فَيَقُولُ ضَعُوا هَؤُلَاءِ الْآيَاتِ فِي السُّورَةِ الَّتِي يُذْكَرُ فِيهَا كَذَا وَكَذَا وَإِذَا نَزَلَتْ عَلَيْهِ الْآيَةَ فَيَقُولُ ضَعُوا هَذِهِ الْآيَةَ فِي السُّورَةِ الَّتِي يُذْكَرُ فِيهَا كَذَا وَكَذَا وَكَانَتْ الْأَنْفَالُ مِنْ أَوَائِلِ مَا أُنْزِلَتْ بِالْمَدِينَةِ وَكَانَتْ بَرَاءَةٌ مِنْ آخِرِ الْقُرْآنِ وَكَانَتْ قِصَّتُهَا شَبِيهَةً بِقِصَّتِهَا فَظَنَنْتُ أَنَّهَا مِنْهَا فَقُبِضَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَمْ يُبَيِّنْ لَنَا أَنَّهَا مِنْهَا فَمِنْ أَجْلِ ذَلِكَ قَرَنْتُ بَيْنَهُمَا وَلَمْ أَكْتُبْ بَيْنَهُمَا سَطْرَ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ فَوَضَعْتُهَا فِي السَّبْعِ الطُّوَلِ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ عَوْفٍ عَنْ يَزِيدَ الْفَارِسِيِّ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ وَيَزِيدُ الْفَارِسِيُّ هُوَ مِنْ التَّابِعِينَ قَدْ رَوَى عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ غَيْرَ حَدِيثٍ وَيُقَالُ هُوَ يَزِيدُ بْنُ هُرْمُزَ وَيَزِيدُ الرَّقَاشِيُّ هُوَ يَزِيدُ بْنُ أَبَانَ الرَّقَاشِيُّ وَهُوَ مِنْ التَّابِعِينَ وَلَمْ يُدْرِكْ ابْنَ عَبَّاسٍ إِنَّمَا رَوَى عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ وَكِلَاهُمَا مِنْ أَهْلِ الْبَصْرَةِ وَيَزِيدُ الْفَارِسِيُّ أَقْدَمُ مِنْ يَزِيدَ الرَّقَاشِيِّ
Atwebele [Muhammad bin Basyar] atubuulile [Yahya bin Sa’id], [Muhamadi bin Ja’far], [Ibnu Abi Adi] na [Sahal bin Yusuf] batile: Atwebele [Auf bin Abu Jamilah] atubuulile [Yazid bin Abu Jamilah] atubuulile [Yazid bin Abu Jamilah] atile: - Icilenga ukuti mube ne citabo icacilapo pali umwanda umo -, mubike Al Baraa`ah muli al Mi'in - icacepako pali umwanda umo -, mubike ifibili ifipalamine pamo ukwabula ukulemba basmalah nga umuputule wa kupaatukanya - kabili mubike mu As ifya ku numa? [Uthman] ayaswike ukuti: Inshita shimo pa nshita imo kalata alisokolwelwe kuli wene uwali ne fikomo ifingi, eico nga ca kuti icintu cimo caishile kuli wene aitile bamo aba balembele bakwe no kutila: ‘Lembeni ifi fikomo fyonse mu kalata uuli ne fikomo ifya musango yo,’ lintu nga ca kuti kuli wene icikomo cimo ica kuti: yalumbulwa muli yene nga fintu,’ ilyo Al Anfaal yali imo iya makalata ayasokolwelwe pa muku wa kubalilapo mu Medina lintu Al Bara’ah ni ciputulwa ca kalata wa kulekelesha uwa Qur’an lelo ifyabamo fyapalana ne fyabamo - eico ndemona ukuti ciputulwa ca iko. Pa numa ya ico, Umutumwa wa kwa Lesa afwile lelo tatulondolwelele ukuti ali lubali lwa iko, e mulandu wine nabikile ifi fibili mupepi pamo kabili nshalembele basmalah nga ca kupaatulako no kufibika mu fiputulwa fya As Sab’uth Thiwaal. Abu Isa atile iyi hadishi ya cine, twaishiba fye ukufuma ku hadishi ya Auf ukufuma kuli Yazid Al Farisi ukufuma kuli Ibn Abbas. Yazid Al Farisi ali uwa ba Tabi’in kabili alondolwele iyi Hadith ukufuma kuli Ibn Abbas. Bamo batila ali ni Yazid bin Hurmuz ilyo Yazid bin Hurmuz ali Yazid bin Aban Ar Rakasi, ukufuma pa kati ka ba Tabi’in kabili tasangile na Ibn Abbas, alondolwele fye ukufuma kuli Anas bin Malik kabili bonse babili bali aba kwikala mu Basrah. Yazid Al Farisi ali uwa ntanshi ukucila Yazid Ar Rakasi.
Imam Tirmidzi : 3012
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْخَلَّالُ حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ عَلِيٍّ الْجُعْفِيُّ عَنْ زَائِدَةَ عَنْ شَبِيبِ بْنِ غَرْقَدَةَ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ عَمْرِو بْنِ الْأَحْوَصِ حَدَّثَنَا أَبِيأَنَّهُ شَهِدَ حَجَّةَ الْوَدَاعِ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ وَذَكَّرَ وَوَعَظَ ثُمَّ قَالَ أَيُّ يَوْمٍ أَحْرَمُ أَيُّ يَوْمٍ أَحْرَمُ أَيُّ يَوْمٍ أَحْرَمُ قَالَ فَقَالَ النَّاسُ يَوْمُ الْحَجِّ الْأَكْبَرِ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ فَإِنَّ دِمَاءَكُمْ وَأَمْوَالَكُمْ وَأَعْرَاضَكُمْ عَلَيْكُمْ حَرَامٌ كَحُرْمَةِ يَوْمِكُمْ هَذَا فِي بَلَدِكُمْ هَذَا فِي شَهْرِكُمْ هَذَا أَلَا لَا يَجْنِي جَانٍ إِلَّا عَلَى نَفْسِهِ وَلَا يَجْنِي وَالِدٌ عَلَى وَلَدِهِ وَلَا وَلَدٌ عَلَى وَالِدِهِ أَلَا إِنَّ الْمُسْلِمَ أَخُو الْمُسْلِمِ فَلَيْسَ يَحِلُّ لِمُسْلِمٍ مِنْ أَخِيهِ شَيْءٌ إِلَّا مَا أَحَلَّ مِنْ نَفْسِهِ أَلَا وَإِنَّ كُلَّ رِبًا فِي الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعٌ لَكُمْ رُءُوسُ أَمْوَالِكُمْ لَا تَظْلِمُونَ وَلَا تُظْلَمُونَ غَيْرَ رِبَا الْعَبَّاسِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ فَإِنَّهُ مَوْضُوعٌ كُلُّهُ أَلَا وَإِنَّ كُلَّ دَمٍ كَانَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعٌ وَأَوَّلُ دَمٍ وُضِعَ مِنْ دِمَاءِ الْجَاهِلِيَّةِ دَمُ الْحَارِثِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ كَانَ مُسْتَرْضَعًا فِي بَنِي لَيْثٍ فَقَتَلَتْهُ هُذَيْلٌ أَلَا وَاسْتَوْصُوا بِالنِّسَاءِ خَيْرًا فَإِنَّمَا هُنَّ عَوَانٍ عِنْدَكُمْ لَيْسَ تَمْلِكُونَ مِنْهُنَّ شَيْئًا غَيْرَ ذَلِكَ إِلَّا أَنْ يَأْتِينَ بِفَاحِشَةٍ مُبَيِّنَةٍ فَإِنْ فَعَلْنَ فَاهْجُرُوهُنَّ فِي الْمَضَاجِعِ وَاضْرِبُوهُنَّ ضَرْبًا غَيْرَ مُبَرِّحٍ فَإِنْ أَطَعْنَكُمْ فَلَا تَبْغُوا عَلَيْهِنَّ سَبِيلًا أَلَا إِنَّ لَكُمْ عَلَى نِسَائِكُمْ حَقًّا وَلِنِسَائِكُمْ عَلَيْكُمْ حَقًّا فَأَمَّا حَقُّكُمْ عَلَى نِسَائِكُمْ فَلَا يُوطِئْنَ فُرُشَكُمْ مَنْ تَكْرَهُونَ وَلَا يَأْذَنَّ فِي بُيُوتِكُمْ لِمَنْ تَكْرَهُونَ أَلَا وَإِنَّ حَقَّهُنَّ عَلَيْكُمْ أَنْ تُحْسِنُوا إِلَيْهِنَّ فِي كِسْوَتِهِنَّ وَطَعَامِهِنَّقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رَوَاهُ أَبُو الْأَحْوَصِ عَنْ شَبِيبِ بْنِ غَرْقَدَةَ
Atwebele [Al Hasan bin Ali Al Khallal] atwebele [Husain bin Ali Al Ju'fi] ukufuma kuli [Za'idah] ukufuma kuli [Syabib bin Gharqadah] ukufuma kuli [Sulaiman bin Amru bin Al Ahwash] atubuulile [batata] ukuti alisangilwe ku Wada Hajj pamo na Rasullam hehudalah Sahudalah, alumbanyine Allah, apeele ukusoka no kupanda amano, lyene atile 'Hari cinshi icacilapo ukubipa, ni shani ubushiku bwacilapo ukubipa, ni shani ubushiku bwacilapo ukubipa?' abantu basukile ukuti: Ubushiku bwa Hajj umukalamba, we Mutumwa wa kwa Lesa. Atile: ‘Mu cine cine, umulopa wenu, ubunonshi bwenu no bucindami bwenu fyali haram - ubucindami bwabo bufwile ukucingililwa - pali imwe nga fintu caba haram pa bushiku bwenu, mu calo cenu na muli uyu mweshi. Mulishibe ukuti tapali uucita ububi lelo akasendwa umwine, nangu abafyashi tabacita ububi kabili imembu shabo shisendwa ku bana babo, nangu abana bacita ububi kabili abafyashi babo balasenda imembu shabo. Mulishibe ukuti abaMuslim ni bamunyina ku baMuslim bambi, te halal ku Musulumi ifyo umunyina akwete kano fye ifyo ali halal kuli wene. Mulishibe ukuti imisango yonse iya nkongole mu nshita ya jahiliyyah ifwile ukuleka kabili kuli imwe ici e fyuma ifikulu ifyo muli nafyo, tamwalufyanya nelyo ukulufyanya, nangu inkongole sha kwa Abbas bin Abdul Muthalib, fyonse fifwile ukuleka. Mulishibe ukuti umulopa onse mu nshita ya kwa Jahiliyyah ufwile ukuleka kabili ukufwaya kwa mulopa ukwa kubalilapo ukwafwile ukuleka ni mulopa wa kwa Al Harith, uo inshita imo aleonsha - umwanakashi - ukufuma ku Bani Laits kabili lyene Hudail amwipeye. Mwishibe ukuti mulingile ukulanshanya na bo - abakashi benu - ne cikuku, pantu balikonkomeshe ukuipeela kuli imwe, tamwakwata amaka pali bene ukucila pa mulandu wa kuipeela uko balefwaya kuli bene, kano fye nga bacita icintu ica nsoni - ulubembu - nga bacita ifyo lyena mubapaatule ukufuma ku fipuna fyabo, no kubauma ne fipuupu ifishaleka umukonko. Nga baleumfwila, lyena mwifwaya inshila sha kubacushishamo, mu cine cine muli ne nsambu pa bakashi benu, kabili abakashi benu na bo balikwata insambu pali imwe. Ukukuma ku nsambu shenu pa bakashi benu, calikanishiwa kuli bene ukusansa amatebulo - ukuleka ukwingila mu ng'anda - ku bantu abo mwapata, nangu ukuleka umuntu onse uo mwapata ukwingila mu ng'anda yenu, lintu insambu shabo pali imwe sha kukupeela ifya kufwala ifisuma ne fya kulya'. Abu Isa atile iyi hadishi ya cine cine. [Abu Al Ahwash] alondolwele ukufuma kuli [Syabib bin Garkada].
Imam Tirmidzi : 3013
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ بْنُ عَبْدِ الصَّمَدِ بْنِ عَبْدِ الْوَارِثِ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَقَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ الْحَارِثِ عَنْ عَلِيٍّ قَالَسَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ يَوْمِ الْحَجِّ الْأَكْبَرِ فَقَالَ يَوْمُ النَّحْرِ
Atwebele [Abdul Warits bin Abdushshamad bin Abdulwarits] atwebele [tata] ukufuma kuli [wishi] ukufuma kuli [Abu Ishaq] ukufuma kuli [Al Harith] ukufuma kuli [Ali] atile: Inshita imo napwishe Umutumwa wa kwa Lesa ayaswike pa lwa bushiku ilambo’.
Imam Tirmidzi : 3014
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ الْحَارِثِ عَنْ عَلِيٍّ قَالَ يَوْمُ الْحَجِّ الْأَكْبَرِ يَوْمُ النَّحْرِ قَالَ هَذَا الْحَدِيثُ أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَقَ لِأَنَّهُ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ الْحَارِثِ عَنْ عَلِيٍّ مَوْقُوفًا وَلَا نَعْلَمُ أَحَدًا رَفَعَهُ إِلَّا مَا رُوِيَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَقَ وَقَدْ رَوَى شُعْبَةُ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُرَّةَ عَنْ الْحَارِثِ عَنْ عَلِيٍّ مَوْقُوفًا
Camwebele ukuti [Ibn Abi Umar] atwebele [Sufyan] ukufuma kuli [Abu Ishaq] ukufuma kuli [Al Harith] ukufuma kuli [Ali] atile: Ubushiku bwa Hajj ubukulu ni bushiku bwa kusefya ubwa mutuulo. Abu Isa atile: Iyi hadith yali iya cine ukucila hadith ya kwa Muhammad pantu iyi hadith yalilondolwelwe ukupitila mu sanad imbi ukufuma kuli Abu Ishaq ukufuma kuli Al Harith ukufuma kuli Ali mu nshila ya mauquf kabili tatuishibe umuntu uuli onse uwapilibwile ukucila pali iyo iyalondolwelwe ukufuma kuli Muhamadi Bin Ishaq. [Syu’bah] alondolwele iyi hadith ukufuma kuli [Abu Ishaq] ukufuma kuli [Abdullah bin Murra] ukufuma kuli [Al Harith] ukufuma kuli [Ali] mu nshila ya mauquf.
Imam Tirmidzi : 3015
حَدَّثَنَا بُنْدَارٌ حَدَّثَنَا عَفَّانُ بْنُ مُسْلِمٍ وَعَبْدُ الصَّمَدِ بْنُ عَبْدِ الْوَارِثِ قَالَا حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَبَعَثَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِبَرَاءَةٌ مَعَ أَبِي بَكْرٍ ثُمَّ دَعَاهُ فَقَالَ لَا يَنْبَغِي لِأَحَدٍ أَنْ يُبَلِّغَ هَذَا إِلَّا رَجُلٌ مِنْ أَهْلِي فَدَعَا عَلِيًّا فَأَعْطَاهُ إِيَّاهَاقَالَ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ مِنْ حَدِيثِ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ
Catushimikilwe [Bundar] atwebele [Affan bin Musulumi] na [Abdushshamad bin Abdulwarits] bonse babili batile: Catushimikilwe [Hammad bin Salama] ukufuma kuli [Simak bin Harb] ukufuma kuli [Anas bin Malik] atile: Kasesema alefwaya ukutuma kuli Abu Bakr - amwitile no kutila: Takuli uwasuminishiwa ukutwala iyi kalata kano fye umo uwa mu lupwa lwandi,’ lyene aitile Ali kabili bamupeele. Abu Isa atile iyi hadith yali iyalinga. ukufuma mu citabo ca kwa Anasi.
Imam Tirmidzi : 3016
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ سُلَيْمَانَ حَدَّثَنَا عَبَّادُ بْنُ الْعَوَّامِ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ حُسَيْنٍ عَنْ الْحَكَمِ بْنِ عُتَيْبَةَ عَنْ مِقْسَمٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَبَعَثَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَبَا بَكْرٍ وَأَمَرَهُ أَنْ يُنَادِيَ بِهَؤُلَاءِ الْكَلِمَاتِ ثُمَّ أَتْبَعَهُ عَلِيًّا فَبَيْنَا أَبُو بَكْرٍ فِي بَعْضِ الطَّرِيقِ إِذْ سَمِعَ رُغَاءَ نَاقَةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْقَصْوَاءِ فَخَرَجَ أَبُو بَكْرٍ فَزِعًا فَظَنَّ أَنَّهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَإِذَا هُوَ عَلِيٌّ فَدَفَعَ إِلَيْهِ كِتَابَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَمَرَ عَلِيًّا أَنْ يُنَادِيَ بِهَؤُلَاءِ الْكَلِمَاتِ فَانْطَلَقَا فَحَجَّا فَقَامَ عَلِيٌّ أَيَّامَ التَّشْرِيقِ فَنَادَى ذِمَّةُ اللَّهِ وَرَسُولِهِ بَرِيئَةٌ مِنْ كُلِّ مُشْرِكٍ فَسِيحُوا فِي الْأَرْضِ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ وَلَا يَحُجَّنَّ بَعْدَ الْعَامِ مُشْرِكٌ وَلَا يَطُوفَنَّ بِالْبَيْتِ عُرْيَانٌ وَلَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ إِلَّا مُؤْمِنٌ وَكَانَ عَلِيٌّ يُنَادِي فَإِذَا عَيِيَ قَامَ أَبُو بَكْرٍ فَنَادَى بِهَاقَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ مِنْ حَدِيثِ ابْنِ عَبَّاسٍ
[Muhammad bin Isma’il] atubuulile [Sa’id bin Sulaiman] atubuulile [Abbad bin Al Awwam] atubuulile [Sufyan bin Husain] ukufuma kuli [Al Hakam bin Utaiba] ukufuma kuli [Miqsam] ukufuma kuli [Ibn Abbas] atile: ‘Kasesema wene kuli wene aya mashiwi lyene atumine Ali, ilyo Abu Bakar ali pa kati ka nshila mu nshila, aumfwile ukulila kwa ngamila ya kwa Lesa, Lesa, al Qaswaa`, lyena Abu Bakr afumine mu cifulo ca mwenso, aletontonkanya ukuti ni Lesa, lelo calisangwike. Ali apeele kalata wa kwa Kasesema kuli wene no kulaalika kuli Ali ukutwala amashiwi. Aba babili baile ku lwendo lwa kupepa. Ali aikele pa bushiku bwa tasyriq lyena atile: Umulimo wa kwa Allah no Mutumwa wakwe walilubuka kuli bonse abapepa, ukusansalikwa pa ntanshi ya calo pa myeshi ine, lekeni tapali umupepa uwa kucita Hajj pa numa ya uno mwaka, lekeni becita Tawaf mu Baitullah ukwabula ifya kufwala kabili tapali uwingaingila mu mulu kano fye abasumina. Ali aitile kabili ilyo aali uwanaka, Abu Bakr aiminine no kwita. Abu Isa atile: Iyi hadith yalicindama. ukupitila muli iyi sand ukufuma mu citabo ca kwa Ibn Abas.
Imam Tirmidzi : 3017
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ زَيْدِ بْنِ يُثَيْعٍ قَالَ سَأَلْنَا عَلِيًّابِأَيِّ شَيْءٍ بُعِثْتَ فِي الْحَجَّةِ قَالَ بُعِثْتُ بِأَرْبَعٍ أَنْ لَا يَطُوفَ بِالْبَيْتِ عُرْيَانٌ وَمَنْ كَانَ بَيْنَهُ وَبَيْنَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَهْدٌ فَهُوَ إِلَى مُدَّتِهِ وَمَنْ لَمْ يَكُنْ لَهُ عَهْدٌ فَأَجَلُهُ أَرْبَعَةُ أَشْهُرٍ وَلَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ إِلَّا نَفْسٌ مُؤْمِنَةٌ وَلَا يَجْتَمِعُ الْمُشْرِكُونَ وَالْمُسْلِمُونَ بَعْدَ عَامِهِمْ هَذَاقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ مِنْ حَدِيثِ سُفْيَانَ بْنِ عُيَيْنَةَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ وَرَوَاهُ الثَّوْرِيُّ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِهِ عَنْ عَلِيٍّ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ وَغَيْرُ وَاحِدٍ قَالُوا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ زَيْدِ بْنِ يُثَيْعٍ عَنْ عَلِيٍّ نَحْوَهُ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ خَشْرَمٍ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ زَيْدِ بْنِ أُثَيْعٍ عَنْ عَلِيٍّ نَحْوَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رُوِيَ عَنْ ابْنِ عُيَيْنَةَ كِلْتَا الرِّوَايَتَيْنِ يُقَالُ عَنْهُ عَنْ ابْنِ أُثَيْعٍ وَعَنْ ابْنِ يُثَيْعٍ وَالصَّحِيحُ هُوَ زَيْدُ بْنُ يُثَيْعٍ وَقَدْ رَوَى شُعْبَةُ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ زَيْدٍ غَيْرَ هَذَا الْحَدِيثِ فَوَهِمَ فِيهِ وَقَالَ زَيْدُ بْنُ أُثَيْلٍ وَلَا يُتَابَعُ عَلَيْهِ
Nga ca kuti [Ibn Abi Umar] atwebele [Sufyan] ukufuma kuli [Abu Ishaq] ukufuma kuli [Zaid bin Yutsai’] atile: Twaipwishe [Ali], cinshi catumilwe kuli imwe mu nshita ya Hajj? Ayaswike ati: Natumilwe -ukutwala- ifintu fine; Tamulingile ukucita Tawaf ukwabula ifya kufwala, onse uwakwata ukulongana na Kasesema Sallallaahu ‘alaihi wa Salam, icipangano cilabomba ukufika ku mpela ya nshita kabili onse uushakwata ukusuminishanya, inshita ya ku mpela ni myeshi ine, takaingile mu paradise kano fye imipashi ya basumina kabili uyu te baMuslim abasumina muli Lesa umo. Abu Isa atile: Iyi hadishi ya cine ukufuma ku hadishi ya kwa Sufyan bin Uyaina ukufuma kuli Abu Ishaq. [Ats Tsauri] alondolwele ukufuma kuli [Abu Ishaq] ukufuma kuli [nga cibusa wakwe] ukufuma kuli [Ali]. Muli iyi milandu muli hadith iyapalana ukufuma kuli Abu Hurairah. Pa numa ya kutweba [Nashr bin Ali] na bambi, batile: Alitwebele [Sufyan bin Uyaina] ukufuma kuli [Abu Ishaq] ukufuma kuli [Zaid bin Yutsai’] ukufuma kuli [Ali] cimoneka. Atwebele [Ali bin Khasyram] atwebele [Sufyan bin Uyaina] ukufuma kuli [Abu Ishaq] ukufuma kuli [Zaid bin Yutsai’] ukufuma kuli [Ali] cimoneka. Abu Isa atile: Aya ma hadith yabili yalandilwe kuli Ibnu Uyaina, bamo batila ukufuma kuli Ibnu Utsyai’ kabili ukufuma kuli Ibnu Yusatai’, ca cine ukuti ni Zaid bin Yusai’. Syu’ba alondolwele iyi hadith ukufuma kuli Abu Ishaq ukufuma kuli Zaid kabili lyene alubwile muli yene no kutila: Zaid bin Utsail, lelo uku kulufyanya takwafwailishiwe.
Imam Tirmidzi : 3018
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا رِشْدِينُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ الْحَارِثِ عَنْ دَرَّاجٍ عَنْ أَبِي الْهَيْثَمِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا رَأَيْتُمْ الرَّجُلَ يَعْتَادُ الْمَسْجِدَ فَاشْهَدُوا لَهُ بِالْإِيمَانِ قَالَ اللَّهُ تَعَالَى { إِنَّمَا يَعْمُرُ مَسَاجِدَ اللَّهِ مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ } حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ الْحَارِثِ عَنْ دَرَّاجٍ عَنْ أَبِي الْهَيْثَمِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَهُ إِلَّا أَنَّهُ قَالَ يَتَعَاهَدُ الْمَسْجِدَ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ وَأَبُو الْهَيْثَمِ اسْمُهُ سُلَيْمَانُ بْنُ عَمْرِو بْنِ عَبْدٍ الْعُتْوَارِيُّ وَكَانَ يَتِيمًا فِي حِجْرِ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ
Ukufuma kuli Abu Kuraib atile: 'Nga mwamona umuntu wa pa ŋanda - uuletandalila- ukuti Lesa ni mosque,' 'Abo fye abatungilila amamosque ya kwa Allah e basumina muli Allah no Bushiku bwa Kulekelesha'. -Pa Taba: 18-. Caebelwe kuli ifwe [Ibn Abu Umar] atwebele [Abdullah bin Wahb] ukufuma kuli [Amru bin Al Harith] ukufuma kuli [Darraj] ukufuma kuli [Abu Al Haitsam] ukufuma kuli [Abu Sa’id] ukufuma kuli Kasesema, nga filya fine, ni fyo fye asosele no kalemba; -ukutandalila amamosque ilingi line-. Abu Isa atile iyi hadith yali iyalinga. Ishina lya kwa Abu al Haitsam lyali Sulaiman bin Amru bin Abdu Al Utwari, ali ni nkumbabulili mu kusakamana kwa kwa Abu Sa'id Al Khudri.
Imam Tirmidzi : 3019
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ عَنْ ثَوْبَانَ قَالَلَمَّا نَزَلَتْ{ وَالَّذِينَ يَكْنِزُونَ الذَّهَبَ وَالْفِضَّةَ }قَالَ كُنَّا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي بَعْضِ أَسْفَارِهِ فَقَالَ بَعْضُ أَصْحَابِهِ أُنْزِلَ فِي الذَّهَبِ وَالْفِضَّةِ مَا أُنْزِلَ لَوْ عَلِمْنَا أَيُّ الْمَالِ خَيْرٌ فَنَتَّخِذَهُ فَقَالَ أَفْضَلُهُ لِسَانٌ ذَاكِرٌ وَقَلْبٌ شَاكِرٌ وَزَوْجَةٌ مُؤْمِنَةٌ تُعِينُهُ عَلَى إِيمَانِهِقَالَ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ سَأَلْتُ مُحَمَّدَ بْنَ إِسْمَعِيلَ فَقُلْتُ لَهُ سَالِمُ بْنُ أَبِي الْجَعْدِ سَمِعَ مِنْ ثَوْبَانَ فَقَالَ لَا فَقُلْتُ لَهُ مِمَّنْ سَمِعَ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ سَمِعَ مِنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ وَأَنَسِ بْنِ مَالِكٍ وَذَكَرَ غَيْرَ وَاحِدٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Atile: “Ilyo icikomo casokolwelwe: ‘Kabili abo abasunga golde na silfere’. -Ku Taubah: 34- twali na Kasesema pa lwendo lwakwe lumo kabili bamo aba mu fibusa fyakwe batile: Amavesi yatumwa pa lwa golde na silfere nga filya fine, nga ca kuti fye twaishibe icuma icacilapo bwino ninshi nga twacipoka. Lyena atile: ‘Icikwatwa icacilapo bwino ni lulimi lwa dhikr, umutima wa kutasha kabili umukashi wa mu`minah uwa kwafwa -umulume wakwe-’ mu citetekelo cakwe’. Abu Isa atile: Iyi hadith ni hasan, namwipwishe Muhamadi, natile kuli wene: “Bushe Salim aumfwile ukufuma kuli Tsauban? Ayaswike ukuti: Awe, namwipwishe ukuti: Ni kwi -Salim- aumfwile ukufuma ku bacibusa ba kwa Kasesema? Ayaswike ati: “Wene -Salim- aumfwile ukufuma kuli Jabir, Anas, kabili alandile pa fibusa ifingi ifya kwa kasesema.
Imam Tirmidzi : 3020
حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ يَزِيدَ الْكُوفِيُّ حَدَّثَنَا عَبْدُ السَّلَامِ بْنُ حَرْبٍ عَنْ غُطَيْفِ بْنِ أَعْيَنَ عَنْ مُصْعَبِ بْنِ سَعْدٍ عَنْ عَدِيِّ بْنِ حَاتِمٍ قَالَأَتَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَفِي عُنُقِي صَلِيبٌ مِنْ ذَهَبٍ فَقَالَ يَا عَدِيُّ اطْرَحْ عَنْكَ هَذَا الْوَثَنَ وَسَمِعْتُهُ يَقْرَأُ فِي سُورَةِ بَرَاءَةٌ{ اتَّخَذُوا أَحْبَارَهُمْ وَرُهْبَانَهُمْ أَرْبَابًا مِنْ دُونِ اللَّهِ }قَالَ أَمَا إِنَّهُمْ لَمْ يَكُونُوا يَعْبُدُونَهُمْ وَلَكِنَّهُمْ كَانُوا إِذَا أَحَلُّوا لَهُمْ شَيْئًا اسْتَحَلُّوهُ وَإِذَا حَرَّمُوا عَلَيْهِمْ شَيْئًا حَرَّمُوهُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ عَبْدِ السَّلَامِ بْنِ حَرْبٍ وَغُطَيْفُ بْنُ أَعْيَنَ لَيْسَ بِمَعْرُوفٍ فِي الْحَدِيثِ
Atile: “Naishile kuli kasesema, kabili ukushinguluka umusalaba wandi, atile: Kabili naumfwile alebelenga mu kalata Al Baraa`ah: Bapanga abantu babo abapepa na bashimapepo babo nga balesa ukucila pali Lesa'. -Pa Taubah: 31- atile: 'Ibukisheni, mu cine cine tababapepa lelo nga bapanga icintu cimo ukuba icalinga, balacipanga ukuba icalinga kabili nga cakuti icintu cimo cakanishiwa, balacipanga icabipa'. Abu Isa atile: Iyi hadishi yalicindama, twaishiba fye ukufuma ku hadishi ya kwa Abdusalamu bin Harb ilyo Gutaif bin A’yan taishibikwe muli hadishi.