Revert to Islam, click here
ISLAM AL-HAQ: QURAN & HADITH
(The True Islam)
Free Download / Download

Imam Tirmidzi (الإمام الترمذي) - 3891 Hadith

Hadith

Imam Tirmidzi : 1

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ ح و حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ سِمَاكٍ عَنْ مُصْعَبِ بْنِ سَعْدٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تُقْبَلُ صَلَاةٌ بِغَيْرِ طُهُورٍ وَلَا صَدَقَةٌ مِنْ غُلُولٍقَالَ هَنَّادٌ فِي حَدِيثِهِ إِلَّا بِطُهُورٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا الْحَدِيثُ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَحْسَنُ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي الْمَلِيحِ عَنْ أَبِيهِ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَأَنَسٍ وَأَبُو الْمَلِيحِ بْنُ أُسَامَةَ اسْمُهُ عَامِرٌ وَيُقَالُ زَيْدُ بْنُ أُسَامَةَ بْنِ عُمَيْرٍ الْهُذَلِيُّ

atile, atile, atile: ukwabula ukusanguluka tafyakasuminishiwe, kabili amapekanyo ya nkumbu ayafuma ku fintu fyaibiwa tayakasuminishiwe'. Hannadi alandile muli hadith yakwe, 'uwakowela'. Abu Isa atile; 'Iyi hadith e ya cine cine kabili iyacilapo bwino muli ici cipandwa'. Mu cipandwa ici muli na ma hadith ukufuma kuli Abu Al Malih ukufuma kuli wishi na kuli Abu Hurairah na Anas. Kabili ishina lya kwa Abu Al Malih ni Amir, kabili aitwa na Zaid.

Hadith

Imam Tirmidzi : 2

حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ مُوسَى الْأَنْصَارِيُّ حَدَّثَنَا مَعْنُ بْنُ عِيسَى الْقَزَّازُ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ ح و حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ عَنْ مَالِكٍ عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا تَوَضَّأَ الْعَبْدُ الْمُسْلِمُ أَوْ الْمُؤْمِنُ فَغَسَلَ وَجْهَهُ خَرَجَتْ مِنْ وَجْهِهِ كُلُّ خَطِيئَةٍ نَظَرَ إِلَيْهَا بِعَيْنَيْهِ مَعَ الْمَاءِ أَوْ مَعَ آخِرِ قَطْرِ الْمَاءِ أَوْ نَحْوَ هَذَا وَإِذَا غَسَلَ يَدَيْهِ خَرَجَتْ مِنْ يَدَيْهِ كُلُّ خَطِيئَةٍ بَطَشَتْهَا يَدَاهُ مَعَ الْمَاءِ أَوْ مَعَ آخِرِ قَطْرِ الْمَاءِ حَتَّى يَخْرُجَ نَقِيًّا مِنْ الذُّنُوبِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ حَدِيثُ مَالِكٍ عَنْ سُهَيْلٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَأَبُو صَالِحٍ وَالِدُ سُهَيْلٍ هُوَ أَبُو صَالِحٍ السَّمَّانُ وَاسْمُهُ ذَكْوَانُ وَأَبُو هُرَيْرَةَ اخْتُلِفَ فِي اسْمِهِ فَقَالُوا عَبْدُ شَمْسٍ وَقَالُوا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرٍو وَهَكَذَا قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ وَهُوَ الْأَصَحُّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ وَثَوْبَانَ وَالصُّنَابِحِيِّ وَعَمْرِو بْنِ عَبَسَةَ وَسَلْمَانَ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَالصُّنَابِحِيُّ الَّذِي رَوَى عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ لَيْسَ لَهُ سَمَاعٌ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاسْمُهُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عُسَيْلَةَ وَيُكْنَى أَبَا عَبْدِ اللَّهِ رَحَلَ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُبِضَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ فِي الطَّرِيقِ وَقَدْ رَوَى عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَحَادِيثَ وَالصُّنَابِحُ بْنُ الْأَعْسَرِ الْأَحْمَسِيُّ صَاحِبُ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُقَالُ لَهُ الصُّنَابِحِيُّ أَيْضًا وَإِنَّمَا حَدِيثُهُ قَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنِّي مُكَاثِرٌ بِكُمْ الْأُمَمَ فَلَا تَقْتَتِلُنَّ بَعْدِي

Atwebele ukuti [Ishaq bin Musa Al Ansari] atile, atubuulile [Ma'n bin Isa Al Qazaz] atile, atubuulile [Malik bin Anas]. Ukufuma mu nshila imbi; kabili alitulondolwele [Qutaibah] ukufuma kuli [Malik] ukufuma kuli [Suhail bin Abu Salih] ukufuma kuli [wishi] ukufuma kuli [Abu Hurairah] atile: ‘Nga ca kuti umuMusulumi, nelyo umusumina acita ukusamba, lyena asamba ku cinso cakwe, lyena pa cinso cakwe ica kufwaya kwakwe, nangu ne tontonkanyo lya kulekelesha ilya menshi, nangu icintu ica musango yo. Nga asamba ku minwe, imembu ukufuma ku minwe yakwe shikafuma pamo na menshi, nangu ne ntonto ya menshi iya kulekelesha ukufikila afuma ukwabula ulubembu nangu lumo’. Abu Isa atile; 'Iyi ni hadishi ya cine cine iya kwa Hasan, e kutila hadishi iyalondolwelwe na Malik ukufuma kuli Suhail ukufuma kuli wishi ukufuma kuli Abu Hurairah na Abu Shalih, wishi wa kwa Suhail, e kutila Abu Salih Nga Samman, e kutila ishina lyakwe lyali Dzakwan.' Abu Huraira umwine acili alekansana pa lwa shina lyakwe; bamo batile Abdu Syamsi, bambi batile Abdula bin ‘Amru kabili nga ifi, Muhamadi bin Isma’il atile; 'Ico ecalungama sana'. Abu Isa atile; Muli ici cipandwa muli na kabili ilyashi lya kale ukufuma kuli Uthman bin 'Affan, Tsauban, Ash Shunabihi, Umar bin Abasah, Salman, Abdullah bin 'Amru, na Ash Shunabihi abalondolwele ukufuma kuli Abu Bakar Ash Shiddiq, lelo taumfwile ukufuma kuli Kasesema Sallalahallah. Ishina lyakwe lyali ni Abdurrahman bin Usailah, elyo ishina lyakwe ilya kuitemenwa lyali Abu Abdullah, aendele ukuya ku kukumanya Kasesema, elyo Kasesema umwine alifwile ilyo acili mu lwendo. Alilondolwele ama hadith ayengi ukufuma kuli Kasesema Shalahu ‘alaahi wa Sallam. Ash Shunabi Ibnul A'sar Al Ahmasi ali cibusa wa kwa Kasesema, kabili aleitwa Ash Shunabihi. Hadith iyo alondolwele ni iyi; atile; Naumfwile Kasesema atila: ‘Mu cine cine, nkafusha Ummah, kanshi mwiipayana pa numa yandi’.

Hadith

Imam Tirmidzi : 3

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَهَنَّادٌ وَمَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ قَالُوا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ ح و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَنَفِيَّةِ عَنْ عَلِيٍّعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مِفْتَاحُ الصَّلَاةِ الطُّهُورُ وَتَحْرِيمُهَا التَّكْبِيرُ وَتَحْلِيلُهَا التَّسْلِيمُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا الْحَدِيثُ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَحْسَنُ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ هُوَ صَدُوقٌ وَقَدْ تَكَلَّمَ فِيهِ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ قِبَلِ حِفْظِهِ قَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت مُحَمَّدَ بْنَ إِسْمَعِيلَ يَقُولُ كَانَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَالْحُمَيْدِيُّ يَحْتَجُّونَ بِحَدِيثِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ قَالَ مُحَمَّدٌ وَهُوَ مُقَارِبُ الْحَدِيثِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرٍ وَأَبِي سَعِيدٍ

Caebelwe kuli ifwe [Kutaiba] na [Hanadi] na [Mahmud bin Ghailan] batile; atwebele [Waki’] ukufuma kuli [Sufyani]. -mu nshila imbi yalumbulwa- Atwebele [Muhammad bin Basyar] atile, atwebele [Abdurrahman bin Mahdi] atile, atwebele [Sufyan] ukufuma kuli [Abdullah bin Muhammad bin Keqil] ukufuma kuli [Muhamadi Ibnul Hanafiah] ukufuma kuli [Ali Salehu] atile: ku kupepa ni kusangulula, icakanishiwa ni takbir kabili ica halal ni ukuposha’. Abu Isa atile; 'Iyi hadith e ya cine cine kabili iyacilapo bwino muli ici cipande.' Abdullah bin Muhammad bin Aqil muntu wa cishinka, lelo kuli ba sayansi bamo abalanda pa lwa kusunga kwakwe mu mutwe. Abu Isa atile; ‘Naumfwa Muhamadi Bin Isma’ili atila; 'Ahmad bin Hanbal, Ishaq bin Ibrahim na Al Humaidi, basumina pamo na hadith ya kwa Abdullah bin Muhamadi bin Aqil. Muhamadi atile; 'Inshita naipalamina'. Abu Isa atile; 'Muli ici cipandwa muli na kabili ilyashi lya kale ukufuma kuli Jabir na Abu Sa'id'.

Hadith

Imam Tirmidzi : 4

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ مُحَمَّدُ بْنُ زَنْجَوَيْهِ الْبَغْدَادِيُّ وَغَيْرُ وَاحِدٍ قَالَ حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ قَرْمٍ عَنْ أَبِي يَحْيَى الْقَتَّاتِ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِفْتَاحُ الْجَنَّةِ الصَّلَاةُ وَمِفْتَاحُ الصَّلَاةِ الْوُضُوءُ

[Abu Bakr Muhammad bin Zanjawih Al Bagdadi] atwebele kabili te umo fye, atile; [Husain bin Muhammad] atwebele ukuti, [Sulaiman bin Qarn] atwebele ukufuma kuli [Abu Yahya Al Qattat] ukufuma kuli [Mujahid] ukufuma kuli [Jabir bin Abdullah] Radliaallahu 'anhuma, atile, Umutumwa wa kwa Lesa (umutende ne mapaalo ya kwa Lesa yali pali wene) atile: ' ukusamba.’

Hadith

Imam Tirmidzi : 5

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَهَنَّادٌ قَالَا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا دَخَلَ الْخَلَاءَ قَالَ اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ قَالَ شُعْبَةُ وَقَدْ قَالَ مَرَّةً أُخْرَى أَعُوذُ بِكَ مِنْ الْخُبْثِ وَالْخَبِيثِ أَوْ الْخُبُثِ وَالْخَبَائِثِقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَزَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ وَجَابِرٍ وَابْنِ مَسْعُودٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَنَسٍ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَحْسَنُ وَحَدِيثُ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ فِي إِسْنَادِهِ اضْطِرَابٌ رَوَى هِشَامٌ الدَّسْتُوَائِيُّ وَسَعِيدُ بْنُ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ قَتَادَةَ فَقَالَ سَعِيدٌ عَنْ الْقَاسِمِ بْنِ عَوْفٍ الشَّيْبَانِيِّ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ و قَالَ هِشَامٌ الدَّسْتُوَائِيُّ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ وَرَوَاهُ شُعْبَةُ وَمَعْمَرٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ النَّضْرِ بْنِ أَنَسٍ فَقَالَ شُعْبَةُ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ وَقَالَ مَعْمَرٌ عَنْ النَّضْرِ بْنِ أَنَسٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَبُو عِيسَى سَأَلْتُ مُحَمَّدًا عَنْ هَذَا فَقَالَ يُحْتَمَلُ أَنْ يَكُونَ قَتَادَةُ رَوَى عَنْهُمَا جَمِيعًا

batwebele [Kutaiba] na [Hanadi] batile; atile, Kasesema ilyo ali no kwingila mu cimbusu atile: Shuba atile; 'Pa nshita imbi atile: 'Ndefwaya ukucingililwa muli Wene ukufuma ku fibanda fyaume na fibanda fya banakashi- nangu AL KHUBUTSI WAL KHABA`ITS -Ndefwaya ukucingililwa muli Iwe ukufuma ku fibanda fyaume na fibanda fya banakashi-'. Abu Isa atile; 'Muli ici cipande muli na fimbi ifya kulondolola ukufuma kuli Ali, Zaid bin Arqam, Jabir na Ibnu Mas'ud'. Abu Isa atile; ‘Hadith wa kwa Anas bin Isa e wa cine cine kabili uwacilapo bwino muli ici cipandwa. Pa nshita imo ine, mu hadith ya kwa Zaid bin Arqam, muli ukukansana mu sanad. Iyi hadith na kabili yalondolwelwe na Hisyam Ad Dastuwa'i na Sa'id bin Abu Arubah ukufuma ku Qatadah. Sa'id atile cali ukufuma kuli Al Qasim bin 'Auf Asy Syaibani ukufuma kuli Zaid bin Arqam. Kabili Hisyam Ad Dastuwa ukufuma mu citabo ca kwa Zaid bin Arqam, ilyo Syuba na Ma’mar balilondolwele ukufuma mu citabo ca kwa Nadlr bin Anas. Yuba alandilepo pali ici ukufuma kuli Zaid bin Arqam. Ma’mar atile cali ukufuma kuli An Nadlr bin Anas ukufuma kuli wishi, ukufuma kuli Kasesema Sallau Sallau. Abu Isa atile; 'Nalipwishe Muhamadi pali ili lyashi lya kale, eico ayaswike ukuti, 'Na nomba line kuti caba ukuti Qatadah alondolwele ukufuma kuli bonse babili'.

Hadith

Imam Tirmidzi : 6

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الضَّبِّيُّ الْبَصْرِيُّ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ إِذَا دَخَلَ الْخَلَاءَ قَالَ اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ الْخُبْثِ وَالْخَبَائِثِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ

[Ahmad bin Abdah Adl Dlabbi Al Basri] atulondolwele, [Hamad bin Zaid] atulondolwele ukufuma kuli [Abdul Aziz bin Suhaib] ukufuma kuli [Anas bin Malik] uwatile; 'Kasesema (umutende ne fipaalo fya kwa Lesa fibe pali wene) ilyo aingile mu cimbusu alesosa ukuti: ''O Lesa, ndefwaya ukucingililwa muli Wene ukufuma ku fibanda ifyaume ne fya mwanakashi'.' Abu Isa atile; 'Iyi ni hadith iyalinga'.

Hadith

Imam Tirmidzi : 7

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ إِسْمَعِيلَ عَنْ إِسْرَائِيلَ بْنِ يُونُسَ عَنْ يُوسُفَ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا خَرَجَ مِنْ الْخَلَاءِ قَالَ غُفْرَانَكَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ إِسْرَائِيلَ عَنْ يُوسُفَ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ وَأَبُو بُرْدَةَ بْنُ أَبِي مُوسَى اسْمُهُ عَامِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ قَيْسٍ الْأَشْعَرِيُّ وَلَا نَعْرِفُ فِي هَذَا الْبَابِ إِلَّا حَدِيثَ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

atile, atile, atile, atile: “Atushimikile.” 'Ilyo Kasesema afumine mu cimbusu, abelengele ukuti: 'Ndesubila ukwelelwa Kwenu-'. Abu Isa atile; 'Iyi hadith yali mu cifulo ca kwa Hasan Gharib, tatuishibe pali iyo kano fye ukuti yafuma ku hadith wa ku Israele, ukufuma kuli Yusufu, lintu ishina lya kwa Abu Musa ni 'Amir.' Kabili tatuishiba muli ici cipande kano fye hadith wa kwa Aisyah Radliallah 'anha ukufuma kuli Kasesema Sallallaahu 'Salla'.

Hadith

Imam Tirmidzi : 8

حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْمَخْزُومِيُّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عَطَاءَ بْنِ يَزِيدَ اللَّيْثِيِّ عَنْ أَبِي أَيُّوبَ الْأَنْصَارِيِّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَتَيْتُمْ الْغَائِطَ فَلَا تَسْتَقْبِلُوا الْقِبْلَةَ بِغَائِطٍ وَلَا بَوْلٍ وَلَا تَسْتَدْبِرُوهَا وَلَكِنْ شَرِّقُوا أَوْ غَرِّبُواقَالَ أَبُو أَيُّوبَ فَقَدِمْنَا الشَّامَ فَوَجَدْنَا مَرَاحِيضَ قَدْ بُنِيَتْ مُسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةِ فَنَنْحَرِفُ عَنْهَا وَنَسْتَغْفِرُ اللَّهَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ جَزْءٍ الزُّبَيْدِيِّ وَمَعْقِلِ بْنِ أَبِي الْهَيْثَمِ وَيُقَالُ مَعْقِلُ بْنُ أَبِي مَعْقِلٍ وَأَبِي أُمَامَةَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَسَهْلِ بْنِ حُنَيْفٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي أَيُّوبَ أَحْسَنُ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَصَحُّ وَأَبُو أَيُّوبَ اسْمُهُ خَالِدُ بْنُ زَيْدٍ وَالزُّهْرِيُّ اسْمُهُ مُحَمَّدُ بْنُ مُسْلِمٍ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ شِهَابٍ الزُّهْرِيُّ وَكُنْيَتُهُ أَبُو بَكْرٍ قَالَ أَبُو الْوَلِيدِ الْمَكِّيُّ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ مُحَمَّدُ بْنُ إِدْرِيسَ الشَّافِعِيُّ إِنَّمَا مَعْنَى قَوْلِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَسْتَقْبِلُوا الْقِبْلَةَ بِغَائِطٍ وَلَا بِبَوْلٍ وَلَا تَسْتَدْبِرُوهَا إِنَّمَا هَذَا فِي الْفَيَافِي وَأَمَّا فِي الْكُنُفِ الْمَبْنِيَّةِ لَهُ رُخْصَةٌ فِي أَنْ يَسْتَقْبِلَهَا وَهَكَذَا قَالَ إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ و قَالَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ رَحِمَهُ اللَّهُ إِنَّمَا الرُّخْصَةُ مِنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي اسْتِدْبَارِ الْقِبْلَةِ بِغَائِطٍ أَوْ بَوْلٍ وَأَمَّا اسْتِقْبَالُ الْقِبْلَةِ فَلَا يَسْتَقْبِلُهَا كَأَنَّهُ لَمْ يَرَ فِي الصَّحْرَاءِ وَلَا فِي الْكُنُفِ أَنْ يَسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةَ

[Sa’id bin Abdurrahman Al Makhzumi] atwebele ukuti, [Sufyan bin Uyainah] atwebele ukufuma kuli [Az Zuhri] ukufuma kuli [‘Atho` bin Yazid Al Laitsi] ukufuma kuli [Abu Ayyub Al Ansari] atile, Umutumwa wa kwa Lesa (umutende ne fipaalo fya kwa Lesa fibe pali wene, cita ilyo Qilah te kuti abe pali wene) atile: umusana obe pali ci, nangu ulefuuta nelyo ulefuuta. Lelo, lolesha ku kabanga nelyo ku masamba.’ Abu Ayubu atile; 'Ilyo twafikile mu Siria, twasangile ifimbusu fyabo ifyakuulwa ukulolesha ku Qibla, eico twabafumineko no kulomba ukwelelwa kuli Allah.' Abu Isa atile; 'Muli ici cipandwa muli no kulondolola ukufuma kuli Abdullah bin Al Harith bin Jaz'i Az Zubaidi na Ma'qil bin Abu Al Haitam - na kabili beta ati Ma'qil bin Abu Umama -, Abu Hurairah na Suhail bin Hanif.' Abu Isa atile; ‘Muli ici cipandwa, ukulondolola kwa kwa Abu Ayyub e kwacilapo bwino kabili ukwa cine cine. Ishina lya kwa Abu Ayyub lyali Khalid bin Zaid, elyo ishina lya kwa Az Zuhri lyali ni Muhamadi bin Muslim bin Ubaidullah bin Shihab Az Zuhri, ishina lyakwe ilya kuitemenwa lyali Abu Bakr'. Abu Al Walid Al Makki atile; Abu Abdullah Muhammadi bin bin Idris Ash Shafi’i atile; 'Ubupilibulo fye bumo ubwa mashiwi ya kwa Kasesema ''Mwilolesha ku Qibla nelyo ukupilibula umusana wenu kuli wene ilyo mulefuuta nelyo ukufuuta' buli mu cifulo icaisuka.' Nga ca kutila cili mu cikuulwa icaisalilwa ninshi kuli ukutuusha ukulolesha ku Qiblah'. Ici eco na kabili Ishaq bin Ibrahimu asosele. Ilyo Ahmad bin Hanbali Rahimahula atile; 'Ukutuusha ilyo ulefuuta nelyo ukufuuta ukufuma kuli Kasesema ni pa kupilibula fye umusana obe kuli ci, nga fintu ukucimona na kabili tacisuminishiwe'. Caba kwati Imamu Ahmad tasuminishe mu matololo nangu mu cikuulwa icaisalilwa ukulolesha ku Qibla'.

Hadith

Imam Tirmidzi : 9

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى قَالَا حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ جَرِيرٍ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَقَ عَنْ أَبَانَ بْنِ صَالِحٍ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَنَهَى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ نَسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةَ بِبَوْلٍ فَرَأَيْتُهُ قَبْلَ أَنْ يُقْبَضَ بِعَامٍ يَسْتَقْبِلُهَاوَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي قَتَادَةَ وَعَائِشَةَ وَعَمَّارِ بْنِ يَاسِرٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ جَابِرٍ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ

atwebele [Muhamadi bin Basyar] na [Muhamadi bin Al Mutsana] bonse babili batile; atile, atile [tata] ukufuma kuli [Muhammad bin Ishaq] ukufuma kuli [Aban bin Salih] ukufuma kuli [Mujahid] ukufuma kuli [Jabir bin Abdullah] atile; Kasesema, umutende ne mapaalo fibe pali wene, alikeene ukulolesha ku lubali lwa Qibla ilyo aleya ku kusamba, lelo namumwene umwaka umo ilyo ashilafwa ukulolesha ku lubali lwa Qibla.' Muli ici cipandwa muli na kabili ilyashi lya kale ukufuma kuli Abu Qatada, Aisyah na Ammar bin Yasir. Abu Isa atile; 'Muli ici cipande, hadith iyalondolwelwe na Jabir ni hasan'.

Hadith

Imam Tirmidzi : 10

وَقَدْ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ ابْنُ لَهِيعَةَ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي قَتَادَةَأَنَّهُ رَأَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَبُولُ مُسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةِحَدَّثَنَا بِذَلِكَ قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ وَحَدِيثُ جَابِرٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ ابْنِ لَهِيعَةَ وَابْنُ لَهِيعَةَ ضَعِيفٌ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ ضَعَّفَهُ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ وَغَيْرُهُ مِنْ قِبَلِ حِفْظِهِ

Kabili iyi hadith yalilondolwelwe na [Ibn Lahi’ah], ukufuma kuli [Abu Zubair], ukufuma kuli [Jabir], ukufuma kuli [Abu Qatadah], ukuti inshita imo amwene Kasesema alekosha ukulolesha ku lubali lwa Qibla’. [Kutaba] atwebele ifyo fine, atile; 'Ibnu Lahiya alitushimikile'. Kabili hadith ya kwa Jabir iyo yalondolwelwe ukufuma kuli Kasesema Sallaahu wa Salam yali iya cine ukucila hadith ya kwa Ibn Lahi’ah, pantu Ibn Lahi’ah ali muntu uwanaka ukulingana na basambilila ba hadith, Imam Yahya bin Sa’id Al Qaththan na bambi abapilibwile ukufuma kuli ine.

Hadith

Imam Tirmidzi : 11

حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يَحْيَى بْنِ حَبَّانَ عَنْ عَمِّهِ وَاسِعِ بْنِ حَبَّانَ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَرَقِيتُ يَوْمًا عَلَى بَيْتِ حَفْصَةَ فَرَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى حَاجَتِهِ مُسْتَقْبِلَ الشَّامِ مُسْتَدْبِرَ الْكَعْبَةِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ

atile [Hannad] atile, atile [Abdah bin Sulaiman] ukufuma kuli [Ubaidullah bin Umar] ukufuma kuli [Muhamadi bin Yahya bin Habban] ukufuma kuli banyinakulu - [Wasi’ bin Habban] - ukufuma kuli [Ibn Umar] atile; 'Ubushiku bumo naile ku muputule wa pa muulu uwa ng'anda ya kwa Hafshah, lyena namwene Kasesema alefuuta ilyo alelolesha ku lubali lwa Siria no musana wakwe ku Kaaba.' Abu Isa atile; 'Iyi hadith ya cine cine mu cifulo'.

Hadith

Imam Tirmidzi : 12

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ أَخْبَرَنَا شَرِيكٌ عَنْ الْمِقْدَامِ بْنِ شُرَيْحٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْمَنْ حَدَّثَكُمْ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَبُولُ قَائِمًا فَلَا تُصَدِّقُوهُ مَا كَانَ يَبُولُ إِلَّا قَاعِدًاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عُمَرَ وَبُرَيْدَةَ وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ حَسَنَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَائِشَةَ أَحْسَنُ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَصَحُّ وَحَدِيثُ عُمَرَ إِنَّمَا رُوِيَ مِنْ حَدِيثِ عَبْدِ الْكَرِيمِ بْنِ أَبِي الْمُخَارِقِ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ عُمَرَ قَالَ رَآنِي النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا أَبُولُ قَائِمًا فَقَالَ يَا عُمَرُ لَا تَبُلْ قَائِمًا فَمَا بُلْتُ قَائِمًا بَعْدُ قَالَ أَبُو عِيسَى وَإِنَّمَا رَفَعَ هَذَا الْحَدِيثَ عَبْدُ الْكَرِيمِ بْنُ أَبِي الْمُخَارِقِ وَهُوَ ضَعِيفٌ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ ضَعَّفَهُ أَيُّوبُ السَّخْتِيَانِيُّ وَتَكَلَّمَ فِيهِ وَرَوَى عُبَيْدُ اللَّهِ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَ قَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ مَا بُلْتُ قَائِمًا مُنْذُ أَسْلَمْتُ وَهَذَا أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ عَبْدِ الْكَرِيمِ وَحَدِيثُ بُرَيْدَةَ فِي هَذَا غَيْرُ مَحْفُوظٍ وَمَعْنَى النَّهْيِ عَنْ الْبَوْلِ قَائِمًا عَلَى التَّأْدِيبِ لَا عَلَى التَّحْرِيمِ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَ إِنَّ مِنْ الْجَفَاءِ أَنْ تَبُولَ وَأَنْتَ قَائِمٌ

atile [Ali Bin Hujr] atile, atile [Sharik] ukufuma kuli [Al Miqdam bin Syuraih] ukufuma kuli [wishi] ukufuma kuli [Aisyah] atile; 'Umuntu onse uulemweba ukuti Kasesema alekosha ilyo aiminine, mwimusumina, pantu takosele kano fye ilyo aikele'. Atile; 'Muli ici cipandwa muli na ma hadith ukufuma kuli balupwa ba kwa Umar, Buraida na Abdurrahman bin Hasana'. Abu Isa atile; 'Icikomo ca kwa Aisyah e cisuma kabili ica cine muli ici cipande, lintu icikomo ca kwa Umar calondolwelwe ukufuma ku cikomo ca kwa Abdul Karim, ukufuma kuli Nafi', ukufuma kuli Ibn Umar, ukufuma kuli Umar, atile; 'Kasesema Sallalam inshita imo amwene ndekosha ilyo naiminina, lyena atile: 'O Umar, wikosha ilyo naiminina,' eico pa numa ya ico nshakosha na kabili ilyo naiminina'. Abu Isa atile; Umuntu fye umo uwapilibwile iyi hadith ali ni Abdul Karim, kabili ali muntu uwanaka ukulingana na basambilila ifya hadith. Abu Ayyub Nga Sikhtiyani na o alicincishe kabili alandilepo pali ici’. Ubaidullah alilondolwele ukufuma kuli Nafi’, ukufuma kuli Ibn Umar, atile; Umar atile; 'Nshatala nakosha ukuiminina ukufuma apo napilibwile mu ciIslam'. Kabili iyi mbila yali iya cine ukucila ilya kwa Abdul Karim, ilyo ilyashi lya kwa Buraidah muli ici cipande talyali lya cine cine. Pali ino nshita, ubupilibulo bwa kukansha ukukosha ukuiminina bwakuma ku mibele isuma, te kukansha kwa kukansha. Ukulondolwelwa ukufuma kuli Abdullah, atile; 'Mu cine cine, ni mibele yabipa nga ca kuti ulekosha ukwiminina'.

Hadith

Imam Tirmidzi : 13

حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ حُذَيْفَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَتَى سُبَاطَةَ قَوْمٍ فَبَالَ عَلَيْهَا قَائِمًا فَأَتَيْتُهُ بِوَضُوءٍ فَذَهَبْتُ لِأَتَأَخَّرَ عَنْهُ فَدَعَانِي حَتَّى كُنْتُ عِنْدَ عَقِبَيْهِ فَتَوَضَّأَ وَمَسَحَ عَلَى خُفَّيْهِقَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت الْجَارُودَ يَقُولُ سَمِعْتُ وَكِيعًا يُحَدِّثُ بِهَذَا الْحَدِيثِ عَنْ الْأَعْمَشِ ثُمَّ قَالَ وَكِيعٌ هَذَا أَصَحُّ حَدِيثٍ رُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْمَسْحِ و سَمِعْت أَبَا عَمَّارٍ الْحُسَيْنَ بْنَ حُرَيْثٍ يَقُولُ سَمِعْتُ وَكِيعًا فَذَكَرَ نَحْوَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَكَذَا رَوَى مَنْصُورٌ وَعُبَيْدَةُ الضَّبِّيُّ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ حُذَيْفَةَ مِثْلَ رِوَايَةِ الْأَعْمَشِ وَرَوَى حَمَّادُ بْنُ أَبِي سُلَيْمَانَ وَعَاصِمُ بْنُ بَهْدَلَةَ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَحَدِيثُ أَبِي وَائِلٍ عَنْ حُذَيْفَةَ أَصَحُّ وَقَدْ رَخَّصَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ فِي الْبَوْلِ قَائِمًا قَالَ أَبُو عِيسَى وَعَبِيدَةُ بْنُ عَمْرٍو السَّلْمَانِيُّ رَوَى عَنْهُ إِبْرَاهِيمُ النَّخَعِيُّ وَعَبِيدَةُ مِنْ كِبَارِ التَّابِعِينَ يُرْوَى عَنْ عَبِيدَةَ أَنَّهُ قَالَ أَسْلَمْتُ قَبْلَ وَفَاةِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِسَنَتَيْنِ وَعُبَيْدَةُ الضَّبِّيُّ صَاحِبُ إِبْرَاهِيمَ هُوَ عُبَيْدَةُ بْنُ مُعَتِّبٍ الضَّبِّيُّ وَيُكْنَى أَبَا عَبْدِ الْكَرِيمِ

atile [Hannad] atile, atile [Waki’] ukufuma kuli [Al’Amasy] ukufuma kuli [Abu Wa’il] ukufuma kuli [Hudzaifah] atile; 'Kasesema Sallaam inshita imo atandalile icifulo ca fisoso ca bantu, lyene alekosha ilyo aiminine. Naile ku kutaluka kuli wene, lelo mu cine cine anjebele ukufika na lintu nali ku lubali lwakwe, lyene alisambilile no kupukuta khuf’ yakwe. Abu Isa atile; ‘Naumfwile [Al Yarudi] atila; ‘Naumfwile [Waki’] alelanda iyi hadith ukufuma kuli [Al A’masy], pa numa ya ico Waki’ atile; 'Iyi e hadith iya cine cine iyalondolwelwe ukufuma kuli Kasesema Shalahu 'alaihi wa Sallam pa lwa kufimba khuf.' Kabili naumfwile na Abu Amar Al Husain bin Huraib atila; 'Naumfwile Waki', lyena asosele ifyo'. Abu Isa atile; 'Nga ifi [Mansur] na [Ubaida Adl Dabbi] balondolwele ukufuma kuli [Abu Wa'il] ukufuma kuli [Hudzaifah], nga fintu balondolwele kuli Al'Amasy'. [Hamad bin Abu Sulaiman] na [Ashim bin Bindah] na bo balondolwele ukufuma kuli [Abu Wa'il], ukufuma kuli [Al Mughirah bin Syu'ba], ukufuma kuli Kasesema Sallahu 'alaihi wa Sallam'. Pa nshita imo ine, hadishi wa kwa Abu Wa’il ukufuma ku Hudzaifah e hadishi wa cine cine. Aba sayansi bamo balilenga ukuti cibe icayanguka ukukosha ilyo mwiminine. Abu Isa atile; 'Ibrahin An Nakha'i alondolwele ukufuma kuli Abida bin 'Amru nga Salmani, kabili 'Abida ni kasambilisha mukalamba uwa Tabi'. Calondolwelwa ukuti Abida inshita imo atile; 'Napilibwile mu ciIslam imyaka ibili ilyo Kasesema talafwa'. Pa nshita ilya, Ubaida Adl Dabi ali cibusa wa kwa Ibrahim, e kutila Ubaida bin Mu’attib Adl Dabi, uo baleita ukuti Abu Abdul Karim’.

Hadith

Imam Tirmidzi : 14

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ السَّلَامِ بْنُ حَرْبٍ الْمُلَائِيُّ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَنَسٍ قَالَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَرَادَ الْحَاجَةَ لَمْ يَرْفَعْ ثَوْبَهُ حَتَّى يَدْنُوَ مِنْ الْأَرْضِقَالَ أَبُو عِيسَى هَكَذَا رَوَى مُحَمَّدُ بْنُ رَبِيعَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَنَسٍ هَذَا الْحَدِيثَ وَرَوَى وَكِيعٌ وَأَبُو يَحْيَى الْحِمَّانِيُّ عَنْ الْأَعْمَشِ قَالَ قَالَ ابْنُ عُمَرَ كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَرَادَ الْحَاجَةَ لَمْ يَرْفَعْ ثَوْبَهُ حَتَّى يَدْنُوَ مِنْ الْأَرْضِ وَكِلَا الْحَدِيثَيْنِ مُرْسَلٌ وَيُقَالُ لَمْ يَسْمَعْ الْأَعْمَشُ مِنْ أَنَسٍ وَلَا مِنْ أَحَدٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَدْ نَظَرَ إِلَى أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ رَأَيْتُهُ يُصَلِّي فَذَكَرَ عَنْهُ حِكَايَةً فِي الصَّلَاةِ وَالْأَعْمَشُ اسْمُهُ سُلَيْمَانُ بْنُ مِهْرَانَ أَبُو مُحَمَّدٍ الْكَاهِلِيُّ وَهُوَ مَوْلًى لَهُمْ قَالَ الْأَعْمَشُ كَانَ أَبِي حَمِيلًا فَوَرَّثَهُ مَسْرُوقٌ

atile [Qutaiba bin Sa’id] atile, atile [Abdusalam bin Harb Al Mula`i] ukufuma kuli [Al A’masy] ukufuma kuli [Anas] atile; 'Ilyo Kasesema alefwaya ukuipokolola umwine tafumishepo ica kufwala cakwe ukufika fye na lintu capalamine ku kufika pa nshi'. Abu Isa atile; 'Efyo [Muhamadi bin Rabia] alondolwele iyi hadith ukufuma kuli [Al'Amasi], ukufuma kuli [Anas]'. Ilyo [Waki’ na [Abu Yahya Al Himani] balelondolola ukufuma kuli [Al’Amasy], atile; ’ [Ibn Umar] atile; 'Ilyo Kasesema alefwaya ukuipokolola umwine tafumishepo ica kufwala cakwe ukufika fye na lintu capalamine ku kufika pa nshi'. Kabili aya ma hadith yabili yali aya ku mupashi. Kabili batila Al A’masy taumfwile ukufuma kuli Anas, nangu ukufuma kuli umo uwa bacibusa ba kwa Kasesema. Amwene Anasi, lyene atile; ‘Namwene Ana alepepa,’ lyene alandile kuli wene pa lwa kupepa.’ Panshita imo ine, ishina lyakwa Al A'masy ni Sulaiman bin Mihran Abu Muhammad Al Kahili, elyo ali kale umusha ukufuma mu mukowa wakwa Kahili. Al’Amasy atile; 'Batata balekwata umwana uwacili mu fumo kabili lyene bamupyana kuli Masruq'.

Hadith

Imam Tirmidzi : 15

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عُمَرَ الْمَكِّيُّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي قَتَادَةَ عَنْ أَبِيهِأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى أَنْ يَمَسَّ الرَّجُلُ ذَكَرَهُ بِيَمِينِهِوَفِي هَذَا الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَسَلْمَانَ وَأبِي هُرَيْرَةَ وَسَهْلِ بْنِ حُنَيْفٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَأَبُو قَتَادَةَ الْأَنْصَارِيُّ اسْمُهُ الْحَارِثُ بْنُ رِبْعِيٍّ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ عَامَّةِ أَهْلِ الْعِلْمِ كَرِهُوا الِاسْتِنْجَاءَ بِالْيَمِينِ

atile [Muhammad bin Abu Umar Al Makki] atile, atile [Sufyan bin Uyaina] ukufuma kuli [Ma’mar] ukufuma kuli [Yahya bin Abu Katsir] ukufuma kuli [Abdullah bin Abu Qatadah] ukufuma kuli [wishi] atile; 'Kasesema alikeene umuntu ukukumya ku fipimo fyakwe ifya kufyalwamo ne minwe yakwe iya ku kulyo'. Mu cipande ici muli na kabili ifya ku numa ifyafuma kuli Aisyah, Salmani, Abu Hurairah na Suhail bin Hanif. Abu Isa atile; 'Iyi hadith ya cine cine.' Pa nshita imo ine, ishina lya kwa Abu Qatadah Al Ansari ni Al Harith Ar Rib’i. Ukulingana na basambilila ifya sayansi, ukubomfya kwa iyi hadith ni uko kwasuminishiwa ukucita istinja` -cebok- ukubomfya ukuboko kwa ku kulyo'.

Hadith

Imam Tirmidzi : 16

حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ قَالَ قِيلَ لِسَلْمَانَقَدْ عَلَّمَكُمْ نَبِيُّكُمْ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كُلَّ شَيْءٍ حَتَّى الْخِرَاءَةَ فَقَالَ سَلْمَانُ أَجَلْ نَهَانَا أَنْ نَسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةَ بِغَائِطٍ أَوْ بَوْلٍ وَأَنْ نَسْتَنْجِيَ بِالْيَمِينِ أَوْ أَنْ يَسْتَنْجِيَ أَحَدُنَا بِأَقَلَّ مِنْ ثَلَاثَةِ أَحْجَارٍ أَوْ أَنْ نَسْتَنْجِيَ بِرَجِيعٍ أَوْ بِعَظْمٍقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَخُزَيْمَةَ بْنِ ثَابِتٍ وَجَابِرٍ وَخَلَّادِ بْنِ السَّائِبِ عَنْ أَبِيهِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ سَلْمَانَ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ رَأَوْا أَنَّ الِاسْتِنْجَاءَ بِالْحِجَارَةِ يُجْزِئُ وَإِنْ لَمْ يَسْتَنْجِ بِالْمَاءِ إِذَا أَنْقَى أَثَرَ الْغَائِطِ وَالْبَوْلِ وَبِهِ يَقُولُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ

atile, atile: ‘Bushe Kasesema wenu alimusambilishe fyonse ukufika fye na ku fyo mwingacita pa kuti mulefuuta?’ [Salman] ayaswike ukuti, ‘E fyo caba, atucingilile ukulolesha ku Qibla ilyo tulefuuta nelyo ukufuuta, ukucita istinja` ku kuboko kwa ku kulyo, no kucita istinja` ukubomfya amabwe ayacepeleko pali yatatu, no kucita istinja` ukubomfya umulopa wa nama nelyo amafupa’. Abu Isa atile; 'Muli ici cipande muli na kabili ilyashi lya kale ukufuma kuli Aisyah, Khuzaimah bin Tabit, Jabir, Khalad Ibn As Sa'ib, ukufuma kuli wishi'. Abu Isa atile; 'Muli ici cipande, hadith ya kwa Salman ni hasan iya cine cine, ici e citontonkanyo ca basambilila abengi ukufuma pa kati ka fibusa fya kwa Kasesema na abo abaishile pa numa yakwe.' Bakwata amano ya kuti ukupepa ne libwe kwalinga nangu ca kuti takwacitwa na menshi, e kutila, lintu ilibwe lyakwata amaka ya kusamba ubukose ubulipo. Iyi mimwene na kabili yasendelwe kuli Ats Tsauri, Ibnul Mubarak, Asy Syafi'i, Ahmad na Ishaq'.

Hadith

Imam Tirmidzi : 17

حَدَّثَنَا هَنَّادٌ وَقُتَيْبَةُ قَالَا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَخَرَجَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِحَاجَتِهِ فَقَالَ الْتَمِسْ لِي ثَلَاثَةَ أَحْجَارٍ قَالَ فَأَتَيْتُهُ بِحَجَرَيْنِ وَرَوْثَةٍ فَأَخَذَ الْحَجَرَيْنِ وَأَلْقَى الرَّوْثَةَ وَقَالَ إِنَّهَا رِكْسٌقَالَ أَبُو عِيسَى وَهَكَذَا رَوَى قَيْسُ بْنُ الرَّبِيعِ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ نَحْوَ حَدِيثِ إِسْرَائِيلَ وَرَوَى مَعْمَرٌ وَعَمَّارُ بْنُ رُزَيْقٍ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ وَرَوَى زُهَيْرٌ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْأَسْوَدِ عَنْ أَبِيهِ الْأَسْوَدِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ وَرَوَى زَكَرِيَّا بْنُ أَبِي زَائِدَةَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ الْأَسْوَدِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ وَهَذَا حَدِيثٌ فِيهِ اضْطِرَابٌ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ الْعَبْدِيُّ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ قَالَ سَأَلْتُ أَبَا عُبَيْدَةَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ هَلْ تَذْكُرُ مِنْ عَبْدِ اللَّهِ شَيْئًا قَالَ لَا قَالَ أَبُو عِيسَى سَأَلْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَيُّ الرِّوَايَاتِ فِي هَذَا الْحَدِيثِ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ أَصَحُّ فَلَمْ يَقْضِ فِيهِ بِشَيْءٍ وَسَأَلْتُ مُحَمَّدًا عَنْ هَذَا فَلَمْ يَقْضِ فِيهِ بِشَيْءٍ وَكَأَنَّهُ رَأَى حَدِيثَ زُهَيْرٍ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْأَسْوَدِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ أَشْبَهَ وَوَضَعَهُ فِي كِتَابِ الْجَامِعِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَأَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا عِنْدِي حَدِيثُ إِسْرَائِيلَ وَقَيْسٍ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ لِأَنَّ إِسْرَائِيلَ أَثْبَتُ وَأَحْفَظُ لِحَدِيثِ أَبِي إِسْحَقَ مِنْ هَؤُلَاءِ وَتَابَعَهُ عَلَى ذَلِكَ قَيْسُ بْنُ الرَّبِيعِ قَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت أَبَا مُوسَى مُحَمَّدَ بْنَ الْمُثَنَّى يَقُولُ سَمِعْتُ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ مَهْدِيٍّ يَقُولُ مَا فَاتَنِي الَّذِي فَاتَنِي مِنْ حَدِيثِ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ إِلَّا لِمَا اتَّكَلْتُ بِهِ عَلَى إِسْرَائِيلَ لِأَنَّهُ كَانَ يَأْتِي بِهِ أَتَمَّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَزُهَيْرٌ فِي أَبِي إِسْحَقَ لَيْسَ بِذَاكَ لِأَنَّ سَمَاعَهُ مِنْهُ بِآخِرَةٍ قَالَ و سَمِعْت أَحْمَدَ بْنَ الْحَسَنِ التِّرْمِذِيَّ يَقُولُ سَمِعْتُ أَحْمَدَ بْنَ حَنْبَلٍ يَقُولُ إِذَا سَمِعْتَ الْحَدِيثَ عَنْ زَائِدَةَ وَزُهَيْرٍ فَلَا تُبَالِي أَنْ لَا تَسْمَعَهُ مِنْ غَيْرِهِمَا إِلَّا حَدِيثَ أَبِي إِسْحَقَ وَأَبُو إِسْحَقَ اسْمُهُ عَمْرُو بْنُ عَبْدِ اللَّهِ السَّبِيعِيُّ الْهَمْدَانِيُّ وَأَبُو عُبَيْدَةَ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ لَمْ يَسْمَعْ مِنْ أَبِيهِ وَلَا يُعْرَفُ اسْمُهُ

atwebele ukuti [Hanadi] na [Kutaiba] bonse babili batile; atile, Kasesema afumine ku kuipokolola, lyene atile: ‘Nsangile amabwe yatatu,’ e fyo Abu Ubaid atile; 'Eico namuletele amabwe yabili ne fisoso fimo ifyauma ifya nama, abuulile fye amabwe yabili no kupoosa fisoso fya nama lyena atile: 'Mu cine cine fisoso fya nama tafyasanguluka'. Abu Isa atile; 'Iyi e nshila [Qais bin Ar Rabi'] alondolwele iyi hadith ukufuma kuli [Abu Ishaq], ukufuma kuli [Abu Ubaida], ukufuma kuli [Abdullah] nga fintu hadith yalondolwelwe na Israil. [Ma'mar] na ['Ammar bin Ruzaik ] na bo balondolwele ukufuma kuli [Abu Ishaq], ukufuma kuli [Alqamah], ukufuma kuli [Abdullah]. [Zuhair] alondolwele ukufuma kuli [Abu Ishaq], ukufuma kuli [Abdurrahman Ibnul Aswad], ukufuma kuli wishi - [Al Aswad bin Yazid] -, ukufuma kuli [Abdullah]. Lelo, iyi hadith yalikwata ukukansana muli yene. Atile, atile, atile, atile, Syu’bah ukufuma kuli Amru, Murrah, atile; ‘Bushe mwaibukishapo fimo ukufuma kuli Abdullah?’ ayaswike ukuti, ‘Awe’. Abu Isa atile; ‘Nalipushe kuli Abdullah; Ni nshita nshi iya kulondolola iya cine cine muli hadith ya kwa Abu Ishaq?’ lelo tayaswike nangu cimo. Kabili na kabili nalipwishe Muhamadi, lelo na o tapeele icasuko nangu cimo’. Cali kwati amwene ukuti hadith wa Zuhair ukufuma kuli Abu Ishaq, ukufuma kuli Abdulrahman Ibnul Aswad, ukufuma kuli wishi, ukufuma kuli Abdullah yali ne fyapalana, lyene aibikile mwi buuku lya Al Jami. Abu Isa atile; 'Muli ici cipande, mu matontonkanyo yandi, ica cine cine ni hadith wa kwa Israele na Qais ukufuma kuli Abu Ishaq, ukufuma kuli Abu Ubaida, ukufuma kuli Abdullah.' Pantu Israele ni muntu uwakosa kabili uwasunga mu mutwe hadith ya kwa Abu Ishaq ukucila bambi. Ici calikoseleshiwe na Qais bin Ar Rabi. Abu Isa atile; 'Naumfwile Abu Musa Muhamadi Ibnul Mutsana atile; Naumfwile Abduramani atile; 'Tacili icaonaika kuli ine nga fintu caonaika ukufuma kuli ine ukufuma ku hadith ya kwa Sufyan Ats Tsauri, ukufuma kuli Abu Ishaq ukufumyako fye icintu cimo ico nakwata kuli Israele, pantu alicilondolwele ne cintu icacilapo ukupwililika'. Abu Isa atile; 'Ilyashi lya kale ilya kwa Zuhair ukufuma kuli Abu Ishaq talyali nga ilya, pantu aliumfwile pa mpela'. Atile; 'Naumfwile Ahmad Ibnul Hasan Pa Turmudzi atile; ‘Naumfwile Ahmadu atile; 'Nga mwaumfwa hadith ukufuma kuli Za`idah na Zuhair lyena mushininkishe, nangu ca kuti tamwaumfwile ukufuma ku muntu umbi, kano fye hadith ukufuma kuli Abu Ishaq, lintu ishina lya kwa Abu Ishaq ni 'Amru bin Abdullah nga Sabi'i Al Hamdani, kabili Abu Ubaidah bin Abdullah te wakwe, ishina nalyo talyaishibikwa'.

Hadith

Imam Tirmidzi : 18

حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ عَنْ دَاوُدَ بْنِ أَبِي هِنْدٍ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَسْتَنْجُوا بِالرَّوْثِ وَلَا بِالْعِظَامِ فَإِنَّهُ زَادُ إِخْوَانِكُمْ مِنْ الْجِنِّوَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَسَلْمَانَ وَجَابِرٍ وَابْنِ عُمَرَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ إِسْمَعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَغَيْرُهُ عَنْ دَاوُدَ بْنِ أَبِي هِنْدٍ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ أَنَّهُ كَانَ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْلَةَ الْجِنِّ الْحَدِيثَ بِطُولِهِ فَقَالَ الشَّعْبِيُّ إِنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تَسْتَنْجُوا بِالرَّوْثِ وَلَا بِالْعِظَامِ فَإِنَّهُ زَادُ إِخْوَانِكُمْ مِنْ الْجِنِّ وَكَأَنَّ رِوَايَةَ إِسْمَعِيلَ أَصَحُّ مِنْ رِوَايَةِ حَفْصِ بْنِ غِيَاثٍ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا الْحَدِيثِ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرٍ وَابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا

[Hannad] atile, atwebele [Hafsh bin Ghiyats] ukufuma kuli [Dawud bin Abu Hind] ukufuma kuli [Ash Sya’bi] ukufuma kuli [Alqamah] ukufuma kuli [Abdullah bin Mas’ud] atile, “Mwicita imipepele yenu iya fya kulya ne fya kulya fyenu ifya nyama, ifibanda. Mu cipandwa ici muli na ma hadith ukufuma kuli Abu Hurairah, Salman, Jabir na Ibn Umar. Abu Isa atile; ’ [Isma’il bin Ibrahim] kabili mu kulundapo alondolwele iyi hadith ukufuma kuli [Dawud bin Abu Hind], ukufuma kuli [Ash Sya’bi], ukufuma kuli [Alqamah], ukufuma kuli [Abdullah], ukuti ali pamo na Kasesema pa bushiku bwa bushiku bwa kusendamapo. Ash Sya’bi atile, Kasesema atile: ‘Mwilya ne fiko ne fifuba pantu mu cine cine fya kulya fya bamunyinanu ukufuma ku fibanda’. Caba kwati hadith iyalondolwelwe na Isma’il yali iya cine ukucila iyo iyalondolwelwe na Hafsh. Abasambilila balacita iyi hadith. Kabili muli hadith muli hadith imbi iyo yalondolwelwe na Jabir na Ibn Umar.

Hadith

Imam Tirmidzi : 19

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ أَبِي الشَّوَارِبِ الْبَصْرِيُّ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ مُعَاذَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْمُرْنَ أَزْوَاجَكُنَّ أَنْ يَسْتَطِيبُوا بِالْمَاءِ فَإِنِّي أَسْتَحْيِيهِمْ فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَفْعَلُهُوَفِي الْبَاب عَنْ جَرِيرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْبَجَلِيِّ وَأَنَسٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَعَلَيْهِ الْعَمَلُ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ يَخْتَارُونَ الِاسْتِنْجَاءَ بِالْمَاءِ وَإِنْ كَانَ الِاسْتِنْجَاءُ بِالْحِجَارَةِ يُجْزِئُ عِنْدَهُمْ فَإِنَّهُمْ اسْتَحَبُّوا الِاسْتِنْجَاءَ بِالْمَاءِ وَرَأَوْهُ أَفْضَلَ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ

atwebele ukuti [Qutaiba] na [Muhammad bin Abdul Malik bin Abu Asi Syawarib Al Bashri] bonse babili batile; atile [Abu Awana] ukufuma kuli [Qotadah] ukufuma kuli [Mu’adzah] ukufuma kuli [Aisyah] atile; 'Labileni abaume benu ukuisangulula ku menshi, naumfwa insoni kuli bene, mu cine cine Umutumwa wa kwa Lesa e wacitile'. Mu cipandwa ici muli na ma hadith ukufuma kuli ifibusa fya kwa Jarir bin Abdullah Al Bajali, Anas na Abu Hurairah. Abu Isa atile; 'Iyi hadith ni hasan iya cine cine, kabili ba Ahlul Ilmi balacita iyi hadith, basalapo ukusangulula na menshi nangu ca kuti batontonkanya ukuti calilungama ukusangulula na mabwe, kabili basalapo ukusangulula na menshi pantu bamona ukuti e fyo calicindama sana.' Ici cishinka capokelelwe kuli Sufyan Ats Tsauri, Ibnul Mubarak, Syafi'i, Ahmad na Ishaq'.

Hadith

Imam Tirmidzi : 20

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ الثَّقَفِيُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ قَالَكُنْتُ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سَفَرٍ فَأَتَى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَاجَتَهُ فَأَبْعَدَ فِي الْمَذْهَبِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي قُرَادٍ وَأَبِي قَتَادَةَ وَجَابِرٍ وَيَحْيَى بْنِ عُبَيْدٍ عَنْ أَبِيهِ وَأَبِي مُوسَى وَابْنِ عَبَّاسٍ وَبِلَالِ بْنِ الْحَارِثِ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَيُرْوَى عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ كَانَ يَرْتَادُ لِبَوْلِهِ مَكَانًا كَمَا يَرْتَادُ مَنْزِلًا وَأَبُو سَلَمَةَ اسْمُهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ الزُّهْرِيُّ

atubuulile [Muhamadi bin Basyar] atile, atubuulile [Abdul Wahab Ats Tsaqafi] ukufuma kuli [Muhamadi bin Amru] ukufuma kuli [Abu Salama] ukufuma kuli [Al Mughirah bin Syu’bah] atile; 'Nali pamo na Kasesema pa lwendo, lyena Kasesema aliipooseleko amano no kuya ku cifulo cimbi'. Abu Isa atile; 'Muli ici cipande muli na kabili ama hadith ukufuma kuli balupwa Abdurrahman bin Abu Qurad, Abu Qatada, Jabir, Yahya bin Ubaid ukufuma kuli wishi, Abu Musa, Ibn Abas na cibusa Bilal bin Harith'. Abu Isa atile; 'Iyi hadith ni hasan iya cine, kabili na kabili yalandwa ukufuma kuli Kasesema, ukuti alefimba umuputule wakwe uwa kusambamo ilyo alesamba nga fintu ing'anda ingafimba.' Kabili ishina lya kwa Abu Salama ni Abudula umwana wakwe.