Imam Tirmidzi (الإمام الترمذي) - 3891 හදීස්
හදීස්
Imam Tirmidzi : 281
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ مِسْعَرٍ وَسُفْيَانَ عَنْ زِيَادِ بْنِ عَلَاقَةَ عَنْ عَمِّهِ قُطْبَةَ بْنِ مَالِكٍ قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقْرَأُ فِي الْفَجْرِ{ وَالنَّخْلَ بَاسِقَاتٍ }فِي الرَّكْعَةِ الْأُولَىقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَمْرِو بْنِ حُرَيْثٍ وَجَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ السَّائِبِ وَأَبِي بَرْزَةَ وَأُمِّ سَلَمَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ قُطْبَةَ بْنِ مَالِكٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَرُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَرَأَ فِي الصُّبْحِ بِالْوَاقِعَةِ وَرُوِيَ عَنْهُ أَنَّهُ كَانَ يَقْرَأُ فِي الْفَجْرِ مِنْ سِتِّينَ آيَةً إِلَى مِائَةٍ وَرُوِيَ عَنْهُ أَنَّهُ قَرَأَ{ إِذَا الشَّمْسُ كُوِّرَتْ }وَرُوِي عَنْ عُمَرَ أَنَّهُ كَتَبَ إِلَى أَبِي مُوسَى أَنْ اقْرَأْ فِي الصُّبْحِ بِطِوَالِ الْمُفَصَّلِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَعَلَى هَذَا الْعَمَلُ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ وَبِهِ قَالَ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ
[හන්නාද්] අපට මෙසේ පවසා ඇත; [මිසාර්] වෙතින් [වාකි] සහ [සුෆ්යාන්] [සියාද් බින් අලකා] වෙතින් [සුෆ්යාන්] ඔහුගේ මාමා [කුත්බා බින් මලික්] ගෙන් අපට මෙසේ පවසා ඇත: 'රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම් තුමාණන් පළමු රකඅතෙහි උදෑසන යාච්ඤාව අතරතුර 'වන්-නක්ලා බාසික්ත් - සහ උස රට ඉඳි ගස -' කියවනු මම අසා ඇත්තෙමි. ඔහු මෙසේ පැවසීය; 'මෙම පරිච්ඡේදයේ 'අම්රු බින් හුරයිට්ස්, ජාබිර් බින් සම්රා, අබ්දුල්ලා බින් අස් සායිබ්, අබු බර්සා සහ උම් සලාමා' ගෙන් ද ඉතිහාසයක් ඇත. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'කුත්බා බින් මලික්ගේ හදීසය හසන් සත්ය වේ. ඔහු උදෑසන යාච්ඤාව අතරතුර සූරත අල් වාකියා කියවූ බව නබි සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම් තුමාණන්ගෙන් වාර්තා විය. තවද නබිතුමා කියවූ බව ඔහුගෙන් ද වාර්තා වී ඇත; ඉද්සාසි සියම්සු කුවිරාත්. තවද උමර් තුමාගෙන් වාර්තා වී ඇත්තේ ඔහු වරක් අබු මූසාට උදෑසන යාච්ඤාව අතරතුර දිගු ලිපි කියවන ලෙස ඉල්ලා ලිපියක් ලිවූ බවයි. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'මෙම අවස්ථාවේදී විද්වතුන් එය පිළිපැදීමට එකඟ විය'. මෙම මතය සුෆ්යාන් අට්ස් ත්සෞරි, බින් අල් මුබාරක් සහ සියාෆි විසින් ගන්නා ලදී.
හදීස්
Imam Tirmidzi : 282
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ أَخْبَرَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَقْرَأُ فِي الظُّهْرِ وَالْعَصْرِ بِالسَّمَاءِ ذَاتِ الْبُرُوجِ وَالسَّمَاءِ وَالطَّارِقِ وَشِبْهِهِمَاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ خَبَّابٍ وَأَبِي سَعِيدٍ وَأَبِي قَتَادَةَ وَزَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ وَالْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَرَأَ فِي الظُّهْرِ قَدْرَ تَنْزِيلِ السَّجْدَةِ وَرُوِيَ عَنْهُ أَنَّهُ كَانَ يَقْرَأُ فِي الرَّكْعَةِ الْأُولَى مِنْ الظُّهْرِ قَدْرَ ثَلَاثِينَ آيَةً وَفِي الرَّكْعَةِ الثَّانِيَةِ خَمْسَ عَشْرَةَ آيَةً وَرُوِي عَنْ عُمَرَ أَنَّهُ كَتَبَ إِلَى أَبِي مُوسَى أَنْ اقْرَأْ فِي الظُّهْرِ بِأَوْسَاطِ الْمُفَصَّلِ وَرَأَى بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنَّ الْقِرَاءَةَ فِي صَلَاةِ الْعَصْرِ كَنَحْوِ الْقِرَاءَةِ فِي صَلَاةِ الْمَغْرِبِ يَقْرَأُ بِقِصَارِ الْمُفَصَّلِ وَرُوِي عَنْ إِبْرَاهِيمَ النَّخَعِيِّ أَنَّهُ قَالَ تَعْدِلُ صَلَاةُ الْعَصْرِ بِصَلَاةِ الْمَغْرِبِ فِي الْقِرَاءَةِ و قَالَ إِبْرَاهِيمُ تُضَاعَفُ صَلَاةُ الظُّهْرِ عَلَى صَلَاةِ الْعَصْرِ فِي الْقِرَاءَةِ أَرْبَعَ مِرَارٍ
"අහ්මද් බින් මානි'] අපට පවසා ඇත; [යාසිද් බින් හරුන්] අපට පවසා ඇත; [සිමාක් බින් හර්බ්] වෙතින් [ජබීර් බින් සම්රා] වෙතින් [හම්මාද් බින් සලාමා] අපට වාර්තා කර ඇත; 'අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෝ සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් දහවල් සහ අසර් යාච්ඤාවලදී සමායි දසාතුල් බුරුජ් සහ වාස් සමායි වත් තාරික් සහ ඒවාට සමාන දෙයක් කියෙව්වා'. ඔහු මෙසේ පැවසීය; 'මෙම පරිච්ඡේදයේ කබ්බාබ්, අබු සායිද්, අබු කටාදා, සයිද් බින් තාබිත් සහ අල් බරා` බින් 'අසිබ්' යන අයගේ කථා ද ඇත. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'ජාබිර් බින් සම්රාගේ මෙම හදීසය හසන් සත්ය වේ. නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන්ගෙන් වාර්තා වී ඇත්තේ දහවල් සලාතය අතරතුර ඔහු ටැන්සිල් - අස් සජාදා- අකුරට සමාන ලිපියක් කියවූ බවයි. දුහර් සලාතයේ පළමු රකඅතෙහි නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන් කියවූයේ පද තිහක් පමණක් බවත්, දෙවන රකඅතෙහි පද පහළොවක් පමණක් බවත් ඔහුගෙන් වාර්තා වේ. තවද උමර්ගෙන් වාර්තා වේ, ඔහු වරක් අබු මූසාට දුහර් සලාතයේ ඇති සූරත කියවීමට ලියා ඇත. සමහර විද්වතුන්ගේ මතය වන්නේ අස්ර් සලාතයේ පාරායනය මග්රිබ් සලාතයේ පාරායනය, එනම් කෙටි සූරත සමඟ කියවීම හා සමාන බවයි. ඉබ්රාහිම් අන් නකායිගෙන් වාර්තා වී ඇත්තේ ඔහු මෙසේ පැවසූ බවයි: 'අස්ර් සහ මග්රිබ් සලාතවල පාරායනය සමානයි.' ඉබ්රාහිම් නැවතත් පැවසුවේ, 'දුහර් සලාතයේ පාරායනය අසර් සලාතයට වඩා හතර ගුණයකින් දිගු වේ.'
හදීස්
Imam Tirmidzi : 283
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَقَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ أُمِّهِ أُمِّ الْفَضْلِ قَالَتْخَرَجَ إِلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ عَاصِبٌ رَأْسَهُ فِي مَرَضِهِ فَصَلَّى الْمَغْرِبَ فَقَرَأَ بِالْمُرْسَلَاتِ قَالَتْ فَمَا صَلَّاهَا بَعْدُ حَتَّى لَقِيَ اللَّهَقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ وَابْنِ عُمَرَ وَأَبِي أَيُّوبَ وَزَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أُمِّ الْفَضْلِ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَرَأَ فِي الْمَغْرِبِ بِالْأَعْرَافِ فِي الرَّكْعَتَيْنِ كِلْتَيْهِمَا وَرُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَرَأَ فِي الْمَغْرِبِ بِالطُّورِ وَرُوِيَ عَنْ عُمَرَ أَنَّهُ كَتَبَ إِلَى أَبِي مُوسَى أَنْ اقْرَأْ فِي الْمَغْرِبِ بِقِصَارِ الْمُفَصَّلِ وَرُوِيَ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ أَنَّهُ قَرَأَ فِي الْمَغْرِبِ بِقِصَارِ الْمُفَصَّلِ قَالَ وَعَلَى هَذَا الْعَمَلُ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ وَبِهِ يَقُولُ ابْنُ الْمُبَارَكِ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ و قَالَ الشَّافِعِيُّ وَذَكَرَ عَنْ مَالِكٍ أَنَّهُ كَرِهَ أَنْ يُقْرَأَ فِي صَلَاةِ الْمَغْرِبِ بِالسُّوَرِ الطِّوَالِ نَحْوَ الطُّورِ وَالْمُرْسَلَاتِ قَالَ الشَّافِعِيُّ لَا أَكْرَهُ ذَلِكَ بَلْ أَسْتَحِبُّ أَنْ يُقْرَأَ بِهَذِهِ السُّوَرِ فِي صَلَاةِ الْمَغْرِبِ
[හන්නාද්] අපට පවසා ඇත; [අබ්දා බින් සුලෙයිමාන්] [මුහම්මද් බින් ඉස්හාක්] [අස් සුහ්රි] [උබයිදුල්ලාහ් බින් අබ්දුල්ලාහ් බින් උත්බා] [ඉබ්නු අබ්බාස්] ඔහුගේ මව [උම්මුල් ෆද්ල්] ගෙන් අපට පවසා ඇත; 'අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෝ (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමා අසනීප වූ නිසා ඔහුගේ හිස වෙළුම් පටියකින් බැඳ සිටියදී අප හමුවීමට පිටතට පැමිණියහ. පසුව ඔහු මග්රිබ් යාච්ඤාවන් ඉටු කළ අතර අල් මුර්සලාත් අකුර කියෙව්වා'. උම් ෆද්ල් මෙසේ පැවසීය; 'ඊට පසු ඔහු අල්ලාහ් හමුවන තුරු නැවත යාච්ඤා කළේ නැත'. ඔහු මෙසේ පැවසීය; 'මෙම පරිච්ඡේදයේ ජුබයිර් බින් මුතිම්, ඉබ්නු උමර්, අබු අයුබ් සහ සයිද් බින් තාබිත්ගේ කථා ද ඇත'. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'උම් ෆද්ල්ගේ හදීස් හසා සහීහ් වේ.' නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන් විසින් පළමු සහ දෙවන රකඅත් වල මග්රිබ් සලාතය අතරතුර සූරත අල් අරෆ් කියවූ බව වාර්තා වේ. තවද නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන් විසින් අත්තුර් අකුර කියවූ බව ද වාර්තා වේ. තවද උමර් විසින් වරක් අබු මූසා වෙත ලිපියක් ලියා මග්රිබ් සලාතය අතරතුර කෙටි අකුරු කියවන ලෙස ඉල්ලා සිටි බව වාර්තා වේ. අබු බකර් විසින් මග්රිබ් සලාතයේ කෙටි අකුරු කියවන බව වාර්තා වේ. ඔහු මෙසේ පැවසීය; 'විද්යාඥයින් මෙම හදීසය ප්රගුණ කරති. මෙම මතය බින් අල් මුබාරක්, අහමඩ් සහ ඉෂාක් විසින් ද ගන්නා ලදී'. ෂාෆි මෙසේ පැවසීය; 'අත්තුර් සහ අල් මුර්සලත් වැනි මග්රිබ් සලාත අතරතුර දිගු සූරත කියවීම ඔහු පුරුද්දක් කර ගත් බව මලික්ගෙන් වාර්තා වේ'. ෂාෆි නැවතත් මෙසේ පැවසීය, 'මම එය පිළිගන්නේ නැත, ඇත්ත වශයෙන්ම මග්රිබ් සලාතය අතරතුර ලිපිය කියවනවා නම් මම එයට කැමතියි'.
හදීස්
Imam Tirmidzi : 284
حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْخُزَاعِيُّ الْبَصْرِيُّ حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ الْحُبَابِ حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ وَاقِدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُرَيْدَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقْرَأُ فِي الْعِشَاءِ الْآخِرَةِ بِالشَّمْسِ وَضُحَاهَا وَنَحْوِهَا مِنْ السُّوَرِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ وَأَنَسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ بُرَيْدَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَرَأَ فِي الْعِشَاءِ الْآخِرَةِ بِالتِّينِ وَالزَّيْتُونِ وَرُوِيَ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ أَنَّهُ كَانَ يَقْرَأُ فِي الْعِشَاءِ بِسُوَرٍ مِنْ أَوْسَاطِ الْمُفَصَّلِ نَحْوِ سُورَةِ الْمُنَافِقِينَ وَأَشْبَاهِهَا وَرُوِيَ عَنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ أَنَّهُمْ قَرَءُوا بِأَكْثَرَ مِنْ هَذَا وَأَقَلَّ فَكَأَنَّ الْأَمْرَ عِنْدَهُمْ وَاسِعٌ فِي هَذَا وَأَحْسَنُ شَيْءٍ فِي ذَلِكَ مَا رُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَرَأَ بِالشَّمْسِ وَضُحَاهَا وَالتِّينِ وَالزَّيْتُونِ
[අබ්දා බින් අබ්දුල්ලාහ් අල් කුසායි අල් බෂ්රි] අපට පවසා ඇත; [සයිද් බින් අල් හුබාබ්] අපට පවසා ඇත; [ඔහුගේ පියා] ගෙන් [හුසේන් බින් වාකිද්] අපට පවසා ඇත; 'රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් සවස සලාහයේදී අවසානයේ WAY SYAMSI WA DLHUHAHA සහ ඒ හා සමාන ලිපි කියෙව්වා'. ඔහු මෙසේ පැවසීය; 'මෙම පරිච්ඡේදයේ අල් බරා` බින් 'අසිබ් සහ අනස්' ගෙන් ඉතිහාසයක් ද ඇත. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'මෙම බුරයිදා හදීසය හසන් මට්ටමින් පවතී. සවස සලාහය අවසානයේ වත්නි වස්සයිතුන් කියවූ බව නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන්ගෙන් වාර්තා විය. එය උත්මාන් බින් 'අෆ්ෆාන් ගෙන් වාර්තා විය, සවස සලාහයේදී ඔහු අල් මුනාෆිකුන්ගේ ලිපිය වැනි ලිපි සහ 'වැනි ලිපි කියෙව්වා'. නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් සහ තබි'ඉන් ගේ සහචරයින් ගෙන් ද විස්තර කර ඇති පරිදි, ඔවුන් සමහර විට දිගු අකුරු සහ සමහර විට කෙටි අකුරු කියෙව්වා, මේ කාරණය ඔවුන්ට ඉතා නම්යශීලී වූවාක් මෙනි. කෙසේ වෙතත්, වඩා හොඳ දෙය නම් නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන්ගෙන් විස්තර කරන ලද දෙයයි, ඔහු WASY SYAMSI WA DLUHAHA සහ WATTIINI WAZZAITUUN කියෙව්වා.
හදීස්
Imam Tirmidzi : 285
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ الْأَنْصَارِيِّ عَنْ عَدِيِّ بْنِ ثَابِتٍ عَنْ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَرَأَ فِي الْعِشَاءِ الْآخِرَةِ بِالتِّينِ وَالزَّيْتُونِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
අපට පවසා ඇත [හැනාඩ්] පැවසීය; [අබු මුආවියා] [යහ්යා බින් සයිද් අල් අස්න්හාරි] ගෙන් [අදි බින් තාබිත්] සිට [අල් බරා` බින් අසීබ්] ගෙන් අපට පවසා ඇත; 'නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණෝ සියා සලාතයේ අවසානයේ WATTIINI WAZZAITUUN' කියෙව්වා. අබු ඊසා පැවසුවේ; 'මෙම හදීසය හසාන් සත්ය වේ.'
හදීස්
Imam Tirmidzi : 286
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَقَ عَنْ مَكْحُولٍ عَنْ مَحْمُودِ بْنِ الرَّبِيعِ عَنْ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ قَالَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الصُّبْحَ فَثَقُلَتْ عَلَيْهِ الْقِرَاءَةُ فَلَمَّا انْصَرَفَ قَالَ إِنِّي أَرَاكُمْ تَقْرَءُونَ وَرَاءَ إِمَامِكُمْ قَالَ قُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِي وَاللَّهِ قَالَ فَلَا تَفْعَلُوا إِلَّا بِأُمِّ الْقُرْآنِ فَإِنَّهُ لَا صَلَاةَ لِمَنْ لَمْ يَقْرَأْ بِهَاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَعَائِشَةَ وَأَنَسٍ وَأَبِي قَتَادَةَ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عُبَادَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ وَرَوَى هَذَا الْحَدِيثَ الزُّهْرِيُّ عَنْ مَحْمُودِ بْنِ الرَّبِيعِ عَنْ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا صَلَاةَ لِمَنْ لَمْ يَقْرَأْ بِفَاتِحَةِ الْكِتَابِ قَالَ وَهَذَا أَصَحُّ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا الْحَدِيثِ فِي الْقِرَاءَةِ خَلْفَ الْإِمَامِ عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَهُوَ قَوْلُ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ يَرَوْنَ الْقِرَاءَةَ خَلْفَ الْإِمَامِ
[හන්නාද්] අපට පවසා ඇත; [අබ්දා බින් සුලෙයිමාන්] [මුහම්මද් බින් ඉස්හාක්] [මහුල් බින් ඉස්හාක්] [මහ්මුද් බින් අර් රබී'] [උබාදා බින් අෂ් ෂාමිත්] වෙතින් අපට පවසා ඇත; 'රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් උදෑසන සලාතය ඉටු කළ අතර, පසුව ඔහුට -ආයත කියවීම දුෂ්කර බවක් පෙනෙන්නට තිබුණි. සලාතය අවසන් කිරීමෙන් පසු ඔහු මෙසේ පැවසීය: 'ඔබ මගේ පිටුපසින් පද කියවූ බව මම දනිමි,' උබදා බින් අෂ් ෂාමිත් පැවසීය; 'අපි මෙසේ කීවෙමු; 'අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෙනි, එය සත්යයකි'. ඔහු මෙසේ පැවසීය: 'සූරත් අල් ෆාතිහා කියවීම හැර වෙනත් කිසිවක් නොකරන්න, මන්ද එය කියවීමකින් තොරව පුද්ගලයෙකුගේ සලාතය වලංගු නොවේ'. ඔහු මෙසේ පැවසීය; 'මෙම පරිච්ඡේදයේ අබු හුරෙයිරා, 'අයිස්යා, අනස්, අබු කටාදා සහ අබ්දුල්ලා බින් 'අම්රු' යන අයගේ කථා ද ඇත. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'මෙම නමස්කාර හදීසය හසාන් මට්ටමින් ඇත.' [අස් සුහ්රි] මෙම හදීසය [මහමුද් බින් අර් රබි] විසින් [උබාදා බින් අෂ් ෂාමිත්] විසින් නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන්ගෙන් ගෙනහැර දක්වා ඇති අතර, ඔහු මෙසේ පැවසීය: 'ෆාතිහතුල් කිතා-අල් ෆාතිහා-කියවා නැති කෙනෙකුට යාච්ඤාවක් නොමැත'. ඔහු මෙසේ පැවසීය; 'මෙම හදීසය වඩාත් සත්ය වේ. නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් සහ තබි' යන සහචරයින් අතර බොහෝ විද්යාඥයින් මෙම හදීසය ප්රායෝගිකව ක්රියාත්මක කරයි, එනම් ඉමාම් පිටුපස කුර්ආනයේ වාක්ය කියවීම'. මෙය මලික් බින් අනස්, බින් අල් මුබාරක්, සියාෆි, අහමඩ් සහ ඉෂාක් යන අයගේ මතයයි. ඔවුන් සියල්ලෝම පූජකයා පිටුපස කියවීමට ඉඩ දෙති.
හදීස්
Imam Tirmidzi : 287
حَدَّثَنَا الْأَنْصَارِيُّ حَدَّثَنَا مَعْنٌ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ ابْنِ أُكَيْمَةَ اللَّيْثِيِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ انْصَرَفَ مِنْ صَلَاةٍ جَهَرَ فِيهَا بِالْقِرَاءَةِ فَقَالَ هَلْ قَرَأَ مَعِي أَحَدٌ مِنْكُمْ آنِفًا فَقَالَ رَجُلٌ نَعَمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ إِنِّي أَقُولُ مَالِي أُنَازَعُ الْقُرْآنَ قَالَ فَانْتَهَى النَّاسُ عَنْ الْقِرَاءَةِ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِيمَا جَهَرَ فِيهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ الصَّلَوَاتِ بِالْقِرَاءَةِ حِينَ سَمِعُوا ذَلِكَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ مَسْعُودٍ وَعِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ وَجَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ وَابْنُ أُكَيْمَةَ اللَّيْثِيُّ اسْمُهُ عُمَارَةُ وَيُقَالُ عَمْرُو بْنُ أُكَيْمَةَ وَرَوَى بَعْضُ أَصْحَابِ الزُّهْرِيِّ هَذَا الْحَدِيثَ وَذَكَرُوا هَذَا الْحَرْفَ قَالَ قَالَ الزُّهْرِيُّ فَانْتَهَى النَّاسُ عَنْ الْقِرَاءَةِ حِينَ سَمِعُوا ذَلِكَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَيْسَ فِي هَذَا الْحَدِيثِ مَا يَدْخُلُ عَلَى مَنْ رَأَى الْقِرَاءَةَ خَلْفَ الْإِمَامِ لِأَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ هُوَ الَّذِي رَوَى عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَذَا الْحَدِيثَ وَرَوَى أَبُو هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ مَنْ صَلَّى صَلَاةً لَمْ يَقْرَأْ فِيهَا بِأُمِّ الْقُرْآنِ فَهِيَ خِدَاجٌ فَهِيَ خِدَاجٌ غَيْرُ تَمَامٍ فَقَالَ لَهُ حَامِلُ الْحَدِيثِ إِنِّي أَكُونُ أَحْيَانًا وَرَاءَ الْإِمَامِ قَالَ اقْرَأْ بِهَا فِي نَفْسِكَ وَرَوَى أَبُو عُثْمَانَ النَّهْدِيُّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أَمَرَنِي النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ أُنَادِيَ أَنْ لَا صَلَاةَ إِلَّا بِقِرَاءَةِ فَاتِحَةِ الْكِتَابِ وَاخْتَارَ أَكْثَرُ أَصْحَابِ الْحَدِيثِ أَنْ لَا يَقْرَأَ الرَّجُلُ إِذَا جَهَرَ الْإِمَامُ بِالْقِرَاءَةِ وَقَالُوا يَتَتَبَّعُ سَكَتَاتِ الْإِمَامِ وَقَدْ اخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي الْقِرَاءَةِ خَلْفَ الْإِمَامِ فَرَأَى أَكْثَرُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ الْقِرَاءَةَ خَلْفَ الْإِمَامِ وَبِهِ يَقُولُ مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ وَرُوِيَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُبَارَكِ أَنَّهُ قَالَ أَنَا أَقْرَأُ خَلْفَ الْإِمَامِ وَالنَّاسُ يَقْرَءُونَ إِلَّا قَوْمًا مِنْ الْكُوفِيِّينَ وَأَرَى أَنَّ مَنْ لَمْ يَقْرَأْ صَلَاتُهُ جَائِزَةٌ وَشَدَّدَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ فِي تَرْكِ قِرَاءَةِ فَاتِحَةِ الْكِتَابِ وَإِنْ كَانَ خَلْفَ الْإِمَامِ فَقَالُوا لَا تُجْزِئُ صَلَاةٌ إِلَّا بِقِرَاءَةِ فَاتِحَةِ الْكِتَابِ وَحْدَهُ كَانَ أَوْ خَلْفَ الْإِمَامِ وَذَهَبُوا إِلَى مَا رَوَى عُبَادَةُ بْنُ الصَّامِتِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَرَأَ عُبَادَةُ بْنُ الصَّامِتِ بَعْدَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَلْفَ الْإِمَامِ وَتَأَوَّلَ قَوْلَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا صَلَاةَ إِلَّا بِقِرَاءَةِ فَاتِحَةِ الْكِتَابِ وَبِهِ يَقُولُ الشَّافِعِيُّ وَإِسْحَقُ وَغَيْرُهُمَا وَأَمَّا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ فَقَالَ مَعْنَى قَوْلِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا صَلَاةَ لِمَنْ لَمْ يَقْرَأْ بِفَاتِحَةِ الْكِتَابِ إِذَا كَانَ وَحْدَهُ وَاحْتَجَّ بِحَدِيثِ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ حَيْثُ قَالَ مَنْ صَلَّى رَكْعَةً لَمْ يَقْرَأْ فِيهَا بِأُمِّ الْقُرْآنِ فَلَمْ يُصَلِّ إِلَّا أَنْ يَكُونَ وَرَاءَ الْإِمَامِ قَالَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ فَهَذَا رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَأَوَّلَ قَوْلَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا صَلَاةَ لِمَنْ لَمْ يَقْرَأْ بِفَاتِحَةِ الْكِتَابِ أَنَّ هَذَا إِذَا كَانَ وَحْدَهُ وَاخْتَارَ أَحْمَدُ مَعَ هَذَا الْقِرَاءَةَ خَلْفَ الْإِمَامِ وَأَنْ لَا يَتْرُكَ الرَّجُلُ فَاتِحَةَ الْكِتَابِ وَإِنْ كَانَ خَلْفَ الْإِمَامِ
[අල් අන්සාරි] අපට පවසා ඇත; [මාන්] අපට පවසා ඇත; [ඉබ්නු ෂිහාබ්] වෙතින් [ඉබ්නු උකයිමා අල් ලයිට්සි] වෙතින් [අබු හුරෙයිරා] අපට පවසා ඇත; 'අල්ලාහ්ගේ දූතයා (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) ශබ්ද නඟා කියවන ලද යාච්ඤාවෙන් සමත් වූ අතර, පසුව ඔහු මෙසේ ඇසීය: 'මා සමඟ දැන් කවුරුහරි කියෙව්වාද?' එවිට යමෙක්, 'එය හරි, අල්ලාහ්ගේ දූතයා' යැයි පැවසීය. ඔහු මෙසේ පැවසීය: 'කුර්ආනය කියවීමට මට අභියෝග කරන්නේ ඇයි!' අබු හුරෙයිරා මෙසේ පැවසීය; 'එබැවින් මිනිසුන් රසූලුල්ලාහ් සමඟ එක හඬින් කියවීම නැවැත්වූ අතර, රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් විසින් ශබ්ද නඟා කියවන ලදී. එනම් නබි (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ගෙන් - තරවටු කිරීම - ඇසීමෙන් පසුවය. ඔහු මෙසේ පැවසීය; 'මෙම පරිච්ඡේදයේ ඉබ්නු මස්'උද්, ඉම්රාන් බින් හුෂයින් සහ ජාබිර් බින් අබ්දුල්ලාහ්ගේ කථාවක් ද ඇත'. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'මෙම හදීසය හසන් ය. ඉබ්නු උකයිමා අල් ලයිට්සිගේ නම උමාරා. නැතහොත් 'අම්රු බින් උකයිමා' ලෙසද හැඳින්වේ. අස් සුහ්රිගේ සහචරයින් කිහිප දෙනෙකු ද මෙම හදීසය විස්තර කර ඇත. තවද ඔවුන් හරියටම මෙම හදීසය සඳහන් කළහ. ඔහු මෙසේ පැවසීය; 'අස් සුහ්රි මෙසේ පැවසීය; 'අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෝ සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන්ගේ අවවාදය ඇසූ විට මිනිසුන් කියවීම නැවැත්වූහ.' මෙම හදීසයේ ඉමාම් පිටුපස කියවීමට අවසර ඇති බවට තර්ක කරන අයට එය ඇතුළත් නොවේ, මන්ද අබු හුරයිරා නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන්ගෙන් මෙම හදීසය විස්තර කළ තැනැත්තා ය. අබු හුරයිරා නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන්ගෙන් මෙසේ පැවසීය: 'යමෙක් යාච්ඤාව ඉටු කර එහි උම්මුල් කුර්ආනය - අල් ෆාතිහා - කියවා නැත - එවිට ඔහුගේ යාච්ඤාව අඩු, අඩුපාඩු සහ අසම්පූර්ණයි'. එවිට හදීසය කියවූ පුද්ගලයා, 'ඉමාම් පිටුපස සමහර විට මම -කියවනවා-' යැයි විමසූ අතර, ඔහු - වහාම - 'ඔබේ හදවතින් කියවන්න' යැයි පැවසීය. අබු උත්මාන් අන් නහ්දි අබු හුරෙයිරාගෙන් වාර්තා කළ අතර, ඔහු මෙසේ පැවසීය; 'ෆාතිහාතුල් පොත -අල් -ෆාතිහා-' නොකියවන අයට යාච්ඤාවක් නොමැති බව මිනිසුන්ට ආරාධනා කරන ලෙස නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් මට නියෝග කළේය. එබැවින් හදීස් විශේෂඥයින් ද ඉමාම් කියවීම ශබ්ද නඟා කළහොත් මිනිසෙකු කියවිය යුතු නැත යන මතය තෝරා ගත්හ. ඔවුන් මෙසේ පැවසූහ; 'පූජකයා විවේක කාලයේදී නතර කළ විට -කියවීම- ඔවුන් අනුගමනය කළහ'. ඉමාම් පිටුපස කියවීමේ නීතිය සම්බන්ධයෙන් විද්වතුන් එකඟ නොවූ අතර, නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්ගේ සහචරයින්, තබියින් සහ ඔවුන්ගෙන් පසු අයගෙන් බොහෝ විද්වතුන් ඉමාම් පිටුපස කියවීමේ අවසරය පිළිබඳව තර්ක කළහ. මෙම මතය මලික් බින් අනස්, අබ්දුල්ලාහ් බින් අල් මුබාරක්, සියාෆි, අහමඩ් සහ ඉෂාක් විසින් ගනු ලැබීය. අබ්දුල්ලාහ් බින් අල් මුබාරක් ගෙන් වාර්තා වූ පරිදි, ඔහු මෙසේ පැවසීය; 'මම කියෙව්වා සහ කුෆා වැසියන්ගෙන් පිරිසක් හැර ඉමාම් පිටුපසින් කියවන අය. කෙසේ වෙතත්, ඔවුන්ගේ යාච්ඤා නොකියවන අය තවමත් වලංගු යැයි මම සිතමි. සමහර විද්වතුන් යාච්ඤාවේදී ෆාතිහතුල් බුකු කියවීම අත් නොහැරිය යුතුය යන කාරණය සම්බන්ධයෙන් ඉතා දැඩි ය, යමෙකු ඉමාම් පිටුපස සිටියත්, ඔවුන් පවසන්නේ; 'ෆාතිහතුල් බුකු කියවීමෙන් හැර යාච්ඤා වලංගු යැයි නොසැලකේ. ඔහු තනිවම හෝ ඉමාම් සමඟ යාච්ඤා කළත්'. ඔවුන් නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන්ගෙන් උබදා බින් අෂ් ෂාමිත් විසින් විස්තර කරන ලද හදීසයට අනුගත වෙති. නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාගේ මරණයෙන් පසු උබදා බින් අෂ් ෂාමිත් ඉමාම් පිටුපසින් කියවීම දිගටම කරගෙන ගියේය. තවද ඔහු නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන්ගේ වචන අර්ථකථනය කළේය: 'ෆාතිහතුල් පොත නොකියවන කෙනෙකුට - පරිපූර්ණ - යාච්ඤාවක් නොමැත'. මෙම මතය ෂාෆි, ඉස්හාක් සහ ඔවුන් දෙදෙනා හැර අනෙක් අය විසින් ගන්නා ලදී. ඉමාම් අහමඩ් සම්බන්ධයෙන් ඔහු මෙසේ පැවසීය, 'නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාගේ වචනවල තේරුම: 'ෆාතිහතුල් පොත නොකියවන කෙනෙකුට - පරිපූර්ණ- යාච්ඤාවක් නොමැත, එනම් ඔහු තනිවම යාච්ඤා කරන්නේ නම්.' එවිට ඉමාම් අහමඩ් ජාබීර් බින් අබ්දුල්ලාගේ හදීස් සමඟ තර්ක කළේය, ඔහු මෙසේ පැවසීය: 'යමෙක් එක් රකඅතක් යාච්ඤා කර එහි උම්මුල් කුර්ආනය කියවා නොමැති නම් ඔහු ඉමාම් පිටුපස යාච්ඤා කරන්නේ නම් මිස ඔහු යාච්ඤා කර නැත'. ඉමාම් අහමඩ් පැවසීය; 'ජාබීර් නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්ගේ මිතුරෙකි, - කෙසේ වෙතත් - ඔහු තවමත් නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාගේ වචන අර්ථකථනය කළේය: 'ෆාතිහතුල් පොත නොකියවන කෙනෙකුට යාච්ඤාවක් නැත,' මෙම හදීසය තනිවම යාච්ඤා කරන්නේ නම් - අදාළ වේ'. කෙසේ වෙතත්, ඉමාම් අහමඩ් තවමත් ඉමාම්ට පිටුපසින් කියවීමට තෝරා ගන්නා අතර, මිනිසෙකු ඉමාම්ට පිටුපසින් සිටියත් ෆාතිහතුල් බුකු කියවීම අත්හැරිය යුතු නැත.
හදීස්
Imam Tirmidzi : 288
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ مُوسَى الْأَنْصَارِيُّ حَدَّثَنَا مَعْنٌ حَدَّثَنَا مَالِكٌ عَنْ أَبِي نُعَيْمٍ وَهْبِ بْنِ كَيْسَانَ أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يَقُولُمَنْ صَلَّى رَكْعَةً لَمْ يَقْرَأْ فِيهَا بِأُمِّ الْقُرْآنِ فَلَمْ يُصَلِّ إِلَّا أَنْ يَكُونَ وَرَاءَ الْإِمَامِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
[ඉෂාක් බින් මූසා අල් අන්සාරි] අපට පවසා ඇත; [මාන්] අපට පවසා ඇත; [අබු නුඅයිම් වහබ් බින් කයිසාන්] ගෙන් [මලික්] අපට පවසා ඇත්තේ ඔහු වරක් [ජාබීර් බින් අබ්දුල්ලාහ්] මෙසේ පවසනු අසා ඇති බවයි; 'යමෙක් එක් රකඅතක් සලාතය ඉටු කර එහි උම්මුල් කුර්ආනය කියවා නොමැති නම්, ඔහු ඉමාම් පිටුපසින් සලාතය ඉටු නොකළහොත් ඔහු සලාතය ඉටු කර නැත'. අබු ඊසා පැවසීය; 'මෙම හදීසය සත්ය හසාන් වේ.'
හදීස්
Imam Tirmidzi : 289
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ لَيْثٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَسَنِ عَنْ أُمِّهِ فَاطِمَةَ بِنْتِ الْحُسَيْنِ عَنْ جَدَّتِهَا فَاطِمَةَ الْكُبْرَى قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا دَخَلَ الْمَسْجِدَ صَلَّى عَلَى مُحَمَّدٍ وَسَلَّمَ وَقَالَ رَبِّ اغْفِرْ لِي ذُنُوبِي وَافْتَحْ لِي أَبْوَابَ رَحْمَتِكَ وَإِذَا خَرَجَ صَلَّى عَلَى مُحَمَّدٍ وَسَلَّمَ وَقَالَ رَبِّ اغْفِرْ لِي ذُنُوبِي وَافْتَحْ لِي أَبْوَابَ فَضْلِكَو قَالَ عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ قَالَ إِسْمَعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ فَلَقِيتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ الْحَسَنِ بِمَكَّةَ فَسَأَلْتُهُ عَنْ هَذَا الْحَدِيثِ فَحَدَّثَنِي بِهِ قَالَ كَانَ إِذَا دَخَلَ قَالَ رَبِّ افْتَحْ لِي بَابَ رَحْمَتِكَ وَإِذَا خَرَجَ قَالَ رَبِّ افْتَحْ لِي بَابَ فَضْلِكَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي حُمَيْدٍ وَأَبِي أُسَيْدٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ فَاطِمَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ وَلَيْسَ إِسْنَادُهُ بِمُتَّصِلٍ وَفَاطِمَةُ بِنْتُ الْحُسَيْنِ لَمْ تُدْرِكْ فَاطِمَةَ الْكُبْرَى إِنَّمَا عَاشَتْ فَاطِمَةُ بَعْدَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَشْهُرًا
[අලි බින් හුජ්ර්] අපට මෙසේ පවසා ඇත; [අබ්දුල්ලාහ් බින් අල් හසන්] ඔහුගේ මව [ෆාතිමා බින්ට් අල් හුසේන්] ඔහුගේ ආච්චි [ෆාතිමා අල් කුබ්රා] ගෙන් [ලායිත්] [ඉස්මායිල් බින් ඉබ්රාහිම්] අපට මෙසේ පවසා ඇත; 'රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම් මෙසේ පැවසීය: 'රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම් පල්ලියට ඇතුළු වූ විට ඔහු මුහම්මද්ට ෂලාවත් සහ සුබ පැතුම් කියවා, පසුව මෙසේ පැවසීය: 'රබ්බිග්ෆිර්ලි දනෞබි වෆ්තාලි අබ්වාබා රහ්මාටික් - ඕ අල්ලාහ්, මගේ පව්වලට සමාව දෙන්න, ඔබේ දයාවේ දොරවල් නොව මට-, ඔහු පිටතට පැමිණි විට ඔහු ෂලාවත් කියවා මුහම්මද්ට ආචාර කර, පසුව මෙසේ කියයි: 'රබ්බිග්ෆිර්ලි දනෞබි වෆ්තාලි අබ්වාබා රහ්මාටික් - ඕ අල්ලාහ්, මගේ පව්වලට සමාව දෙන්න, ඔබේ දයාවේ දොරවල් නොවේ මට-'. [අලි බින් හුජ්ර්] පැවසීය; ' [ඉස්මායිල් බින් ඉබ්රාහිම්] මෙසේ පැවසීය; 'මම [අබ්දුල්ලාහ් බින් අල් හසන්] මක්කමේදී මුණගැසුණා, පසුව මම ඔහුගෙන් මේ හදීසය ගැන ඇසුවා. ඉතින් ඔහු මට හදීසය කිව්වා, ඔහු කිව්වා; 'ඔහු ඇතුළු වූ විට ඔහු කියවනවා; 'රබ්බිෆ්තාහ්ලි බාබා රහ්මාටික් -ඕ අල්ලාහ්, ඔබේ දයාවේ දොර විවෘත කරන්න-, ඔහු පිටතට පැමිණි විට ඔහු කියවනවා: 'රබ්බිෆ්තාහ්ලි බාබා ෆද්ලික් -ඕ අල්ලාහ්, ඔබේ දයාවේ දොර විවෘත කරන්න-'. ඔහු කිව්වා; 'මෙම පරිච්ඡේදයේ අබු හුමයිඩ්, අබු උසයිරා සහ අබු හුරෙයිරාගේ කථා ද ඇත'. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'ෆාතිමාගේ මෙම හදීසය හසන් ය, නමුත් සනද් අඛණ්ඩ නොවේ, මන්ද ෆාතිමා බින්ට් අල් හුසේන් කිසි විටෙකත් ෆාතිමා අල් කුබ්රා හමුවී නැත. මක්නිසාද යත් ෆාතිමා -අල් කුබ්රා- නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්ගේ මරණයෙන් මාස කිහිපයකට පසුව ජීවත් වූ බැවිනි.
හදීස්
Imam Tirmidzi : 290
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ عَامِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ عَمْرِو بْنِ سُلَيْمٍ الزُّرَقِيِّ عَنْ أَبِي قَتَادَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا جَاءَ أَحَدُكُمْ الْمَسْجِدَ فَلْيَرْكَعْ رَكْعَتَيْنِ قَبْلَ أَنْ يَجْلِسَقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرٍ وَأَبِي أُمَامَةَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَأَبِي ذَرٍّ وَكَعْبِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ أَبِي قَتَادَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ مُحَمَّدُ بْنُ عَجْلَانَ وَغَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ عَامِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ نَحْوَ رِوَايَةِ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ وَرَوَى سُهَيْلُ بْنُ أَبِي صَالِحٍ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ عَامِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ عَمْرِو بْنِ سُلَيْمٍ الزُّرَقِيِّ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهَذَا حَدِيثٌ غَيْرُ مَحْفُوظٍ وَالصَّحِيحُ حَدِيثُ أَبِي قَتَادَةَ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا الْحَدِيثِ عِنْدَ أَصْحَابِنَا اسْتَحَبُّوا إِذَا دَخَلَ الرَّجُلُ الْمَسْجِدَ أَنْ لَا يَجْلِسَ حَتَّى يُصَلِّيَ رَكْعَتَيْنِ إِلَّا أَنْ يَكُونَ لَهُ عُذْرٌ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْمَدِينِيِّ وَحَدِيثُ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ خَطَأٌ أَخْبَرَنِي بِذَلِكَ إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْمَدِينِيِّ
[කුටයිබා බින් සායිද්] අපට විස්තර කර ඇත; [මලික් බින් අනස්] [අමීර් බින් අබ්දුල්ලාහ් බින් අස් සුබයිර්] [අම්රු බින් සුලෙයිම් අස් සුරාකි] [අබු කටාදා] වෙතින් අපට විස්තර කර ඇත; ඔහු මෙසේ පැවසීය; 'අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෝ සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණෝ මෙසේ පැවසූහ: 'ඔබගෙන් කෙනෙකු පල්ලියට ඇතුළු වූ විට, ඔහු වාඩි වීමට පෙර රකඅත් දෙකක් සලාතය කළ යුතුය'. ඔහු මෙසේ පැවසීය; 'මෙම පරිච්ඡේදයේ ජාබීර්, අබු උමාමා, අබු හුරෙයිරා, අබු දර් සහ කඅබ් බින් මලික් යන අයගෙන් ද වාර්තා කර ඇත'. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'අබු කටාදාගේ හදීසය හසන් සහීහ් වේ. [මුහම්මද් බින් අජ්ලාන්] සහ තවත් අය [අමීර් බින් අබ්දුල්ලාහ් බින් අස් සුබයිර්] වෙතින් මෙම හදීසය විස්තර කර ඇති අතර මලික් බින් අනස්ගේ විස්තරය ද ඇත. සුහයිල් බින් සාලිහ් ද මෙම හදීසය 'අම්ර් බින් සුලෙයිම් බින් අස් සුරාකි' ගෙන්, ජාබීර් බින් අබ්දුල්ලාහ් ගෙන්, නබි සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම් තුමාගෙන් වාර්තා කළේය. කෙසේ වෙතත්, මෙම හදීසයේ දාමය සංරක්ෂණය කර නොමැත. තවද අබු කටදාගේ හදීසය වඩාත් සත්ය වේ. අපගේ සගයන් මෙම හදීසය ප්රගුණ කළ අතර, ඔවුන් කැමති වූයේ පුද්ගලයෙකු පල්ලියට ඇතුළු වුවහොත්, නිදහසට කරුණක් නොමැති නම්, ඔහු රකඅත් දෙකක් සලාතය කරන තුරු වාඩි නොවන බවයි. අලි බින් අල් මදීනි මෙසේ පැවසීය: 'සුහයිල් බින් අබු සාලිහ්ගේ මෙම හදීසය වැරදියි. අලි බින් අල් මදීනිගෙන් ඉෂාක් බින් ඉබ්රාහිම් විසින් මට ඒ ගැන දැනුම් දී ඇත.'
හදීස්
Imam Tirmidzi : 291
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ وَأَبُو عَمَّارٍ الْحُسَيْنُ بْنُ حُرَيْثٍ الْمَرْوَزِيُّ قَالَا حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْأَرْضُ كُلُّهَا مَسْجِدٌ إِلَّا الْمَقْبَرَةَ وَالْحَمَّامَقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَجَابِرٍ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَحُذَيْفَةَ وَأَنَسٍ وَأَبِي أُمَامَةَ وَأَبِي ذَرٍّ قَالُوا إِنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ جُعِلَتْ لِيَ الْأَرْضُ مَسْجِدًا وَطَهُورًا قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي سَعِيدٍ قَدْ رُوِيَ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ مُحَمَّدٍ رِوَايَتَيْنِ مِنْهُمْ مَنْ ذَكَرَهُ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ وَمِنْهُمْ مَنْ لَمْ يَذْكُرْهُ وَهَذَا حَدِيثٌ فِيهِ اضْطِرَابٌ رَوَى سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُرْسَلٌ وَرَوَاهُ حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرَوَاهُ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَقَ عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى عَنْ أَبِيهِ قَالَ وَكَانَ عَامَّةُ رِوَايَتِهِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَكَأَنَّ رِوَايَةَ الثَّوْرِيِّ عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَثْبَتُ وَأَصَحُّ مُرْسَلًا
[ඉබ්නු අබු උමර්] සහ [අබු 'අම්මර් අල් හුසේන් බින් හුරෙයිත්ස් අල් මර්වාසි] යන දෙදෙනාම මෙසේ පැවසූහ; [අබ්දුල් අසීස් බින් මුහම්මද්] [ඔහුගේ පියා] [අබු සායිද් අල් කුද්රි] ගෙන් [අම්රු බින් යාහ්යා] ගෙන් අපට මෙසේ පවසා ඇත; 'නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණෝ මෙසේ පැවසූහ, 'සොහොන් සහ නාන කාමර හැර මුළු පොළොවම මුස්ලිම් පල්ලියකි'. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය, 'මෙම පරිච්ඡේදයේ අලි, අබ්දුල්ලා බින් අම්රු, අබු හුරෙයිරා, ජාබිර්, ඉබ්නු අබ්බාස්, හුඩ්සයිෆා, අනස්, අබු උමාමා සහ අබු දසාර් යන අයගෙන් හදීස් ද ඇත. ඔවුන් මෙසේ පැවසූහ; 'නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණෝ මෙසේ පැවසූහ: 'පොළොව මා වෙනුවෙන් සුජූද් කිරීමේ සහ පවිත්ර කිරීමේ ස්ථානයක් ලෙස නිර්මාණය කරන ලදී'. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'අබු සායිද්ගේ මෙම හදීසය අබ්දුල් අසීස් බින් මුහම්මද් තුමාණන්ගෙන් වාර්තා දෙකකින් විස්තර කර ඇත;' එක් වාර්තාවක අබු සඊද් ගැන සඳහන් වන අතර අනෙක් වාර්තාවේ ඒ ගැන සඳහන් නොවේ. මෙම හදීසයේ ඉඩ්ල්තිරාබ් - පරස්පර විරෝධී - ඇත. [සුෆ්යාන් අට්ස් ත්සෞරි] මෙම හදීසය ['අම්රු බින් යාහ්යා] ගෙන් [ඔහුගේ පියා] මුර්සල් හි නබි සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම් තුමාගෙන් විස්තර කළ අතර [හම්මාඩ් බින් සලාමා] එය ['අම්රු බින් යාහ්යා] ගෙන් [ඔහුගේ පියා] [අබු සඊද්] තුමාගෙන් නබි සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම් තුමාගෙන් විස්තර කළේය. [මුහම්මද් බින් ඉෂාක්] එය ['අම්රු බින් යාහ්යා] ගෙන් [ඔහුගේ පියා] ගෙන් විස්තර කළේය. ඉන්පසු ඔහු මෙසේ පැවසීය; 'බොහෝ වාර්තා අබු සඊද්ගෙන්, නබි සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම් තුමාගෙන් ය.' කෙසේ වෙතත්, මෙම හදීසයේ ඔහු අබු සයීද් ගැන සඳහන් නොකරයි, නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන්ගෙන්, අට්ස් සෞරිගේ ආඛ්යානය 'අම්රු බින් යහියාගෙන්, ඔහුගේ පියාගෙන්, නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන්ගෙන්, මුර්සල්හි වඩාත් ප්රබල සහ විශ්වාසදායක වූවාක් මෙන්'.
හදීස්
Imam Tirmidzi : 292
حَدَّثَنَا بُنْدَارٌ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ الْحَنَفِيُّ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْحَمِيدِ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مَحْمُودِ بْنِ لَبِيدٍ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ قَالَسَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ بَنَى لِلَّهِ مَسْجِدًا بَنَى اللَّهُ لَهُ مِثْلَهُ فِي الْجَنَّةِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي بَكْرٍ وَعُمَرَ وَعَلِيٍّ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَأَنَسٍ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَعَائِشَةَ وَأُمِّ حَبِيبَةَ وَأَبِي ذَرٍّ وَعَمْرِو بْنِ عَبَسَةَ وَوَاثِلَةَ بْنِ الْأَسْقَعِ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَجَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عُثْمَانَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَمَحْمُودُ بْنُ لَبِيدٍ قَدْ أَدْرَكَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَحْمُودُ بْنُ الرَّبِيعِ قَدْ رَأَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُمَا غُلَامَانِ صَغِيرَانِ مَدَنِيَّانِ
අපට පවසා ඇත [බුන්ඩර්] පැවසීය; අපට පවසා ඇත [අබු බකර් අල් හනාෆි] මෙසේ පැවසීය. [උස්මාන් බින් අෆ්ෆාන්] ගෙන් [මහමුද් බින් ලබිඩ්] ගෙන් [ඔහුගේ පියාගෙන්] [අබ්දුල් හමීඩ් බින් ජෆාර්] අපට පවසා ඇත. 'යමෙක් අල්ලාහ් වෙනුවෙන් පල්ලියක් ගොඩනඟන්නේ නම්, අල්ලාහ් ඒ හා සමාන පල්ලියක් ස්වර්ගයෙහි ගොඩනඟන්නේය' යනුවෙන් නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන් පවසනු මට ඇසිණි. ඔහු පැවසුවේ; 'මෙම පරිච්ඡේදයේ අබු බකර්, උමර්, අලි, අබ්දුල්ලා බින් උමර්, අනස්, ඉබ්නු අබ්බාස්, 'අයිස්යා, උම් හබිබා, අබු ඩසාර්, අම්රු බින් අබාසා, වත්සිලාහ් බින් අල් අස්කා', අබු හුරයිරා සහ ජාබිර් බින් අබ්දුල්ලා යන අයගෙන්ද විස්තර ඇත. අබු ඊසා පැවසුවේ; උස්මාන්ගේ හදීසය හසාන් සත්ය වේ. මහමුද් බින් ලබිද් තුමාට වරක් නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන් මුණගැසුණු අතර, මහමුද් බින් අර් රබී තුමාට ද නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන් හමුවිය, ඔවුන් දෙදෙනාම මදීනා නගරයේ කුඩා දරුවන් වූහ.
හදීස්
Imam Tirmidzi : 293
وَقَدْ رُوِيَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ مَنْ بَنَى لِلَّهِ مَسْجِدًا صَغِيرًا كَانَ أَوْ كَبِيرًا بَنَى اللَّهُ لَهُ بَيْتًا فِي الْجَنَّةِحَدَّثَنَا بِذَلِكَ قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا نُوحُ بْنُ قَيْسٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ مَوْلَى قَيْسٍ عَنْ زِيَادٍ النُّمَيْرِيِّ عَنْ أَنَسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِهَذَا
'කුඩා හෝ විශාල හෝ අල්ලාහ් වෙනුවෙන් පල්ලියක් ගොඩනඟන ඕනෑම අයෙකුට අල්ලාහ් ස්වර්ගයේ නිවසක් ඉදිකරනු ඇත' යනුවෙන් නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන් පැවසූ බව වාර්තා වේ. [කුටයිබා] අපට එසේ පැවසූ බව ඔහු පැවසීය; [අබ්දුර් රහ්මාන්] කයිස්ගේ සේවකයා වන [නුහ් බින් කයිස්] ගැන [සියාද් අන් නුමයිරි] ගැන නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන්ගෙන් [අනාස්] තුමාණන්ගෙන් අපට මෙසේ පවසා ඇත.
හදීස්
Imam Tirmidzi : 294
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ بْنُ سَعِيدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جُحَادَةَ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَلَعَنَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ زَائِرَاتِ الْقُبُورِ وَالْمُتَّخِذِينَ عَلَيْهَا الْمَسَاجِدَ وَالسُّرُجَقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَعَائِشَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ وَأَبُو صَالِحٍ هَذَا هُوَ مَوْلَى أُمِّ هَانِئِ بِنْتِ أَبِي طَالِبٍ وَاسْمُهُ بَاذَانُ وَيُقَالُ بَاذَامُ أَيْضًا
[කුටයිබා] අපට පවසා ඇත; [මුහම්මද් බින් ජුහාදා] [අබු සාලිහ්] [ඉබ්නු අබ්බාස්] වෙතින් [අබ්දුල් වාරිට්ස් බින් සයිද්] අපට පවසා ඇත; 'රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් සොහොනට වන්දනාකරුවන්ට, එය මුස්ලිම් පල්ලියක් කළ අයට සහ එයට පහන් තැබූ අයට ශාප කළේය'. ඔහු පැවසීය; 'මෙම පරිච්ඡේදයේ අබු හුරෙයිරා සහ 'අයිසියා' ගෙන් ද ඉතිහාසයක් ඇත. අබු ඊසා පැවසීය; 'ඉබ්නු අබ්බාස්ගේ මෙම හදීසය හසන් උපාධියේ ඇත. මේ අතර, අබු සාලිහ් උම් හනි` බින්ට් අබු තාලිබ්ගේ සේවකයා විය, ඔහුගේ නම බැඩ්සාන්, නැතහොත් බැඩ්සාම් ලෙසද හැඳින්වේ'.
හදීස්
Imam Tirmidzi : 295
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَكُنَّا نَنَامُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْمَسْجِدِ وَنَحْنُ شَبَابٌقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عُمَرَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رَخَّصَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ فِي النَّوْمِ فِي الْمَسْجِدِ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ لَا يَتَّخِذُهُ مَبِيتًا وَلَا مَقِيلًا وَقَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ ذَهَبُوا إِلَى قَوْلِ ابْنِ عَبَّاسٍ
[මහමුද් බින් ගයිලාන්] අපට පැවසූ බව අපට පවසා ඇත; [අබ්දුර්රාසාක්] අපට පැවසූ බව අපට පවසා ඇත; [සලීම්] [ඉබ්නු උමර්] වෙතින් [ම'මර්] අපට වාර්තා කර ඇත; ඔහු මෙසේ පැවසීය; 'නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන්ගේ කාලයේ අපි ඒ කාලයේ තරුණ වියේ සිටියත්, අපි පල්ලියේ නිදා ගත්තෙමු'. අබු ඊසා පැවසීය; 'ඉබ්නු උමර්ගේ මෙම හදීසය හසාන් සත්ය වේ. සමහර විද්යාත්මක විශේෂඥයින් ඔවුන්ට පල්ලිවල නිදා ගැනීමට ඉඩ දීම පහසු කර ඇත. ඉබ්නු අබ්බාස් පැවසීය; 'එය - පල්ලිය - රාත්රියේ නින්දක් ගැනීමට හෝ නිදා ගැනීමට ස්ථානයක් ලෙස භාවිතා නොකරන්න'. සමහර විද්යාත්මක විශේෂඥයින් ඉබ්නු අබ්බාස්ගේ වචන සමඟ එකඟ වෙති.
හදීස්
Imam Tirmidzi : 296
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ ابْنِ عَجْلَانَ عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِعَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ نَهَى عَنْ تَنَاشُدِ الْأَشْعَارِ فِي الْمَسْجِدِ وَعَنْ الْبَيْعِ وَالِاشْتِرَاءِ فِيهِ وَأَنْ يَتَحَلَّقَ النَّاسُ يَوْمَ الْجُمُعَةِ قَبْلَ الصَّلَاةِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ بُرَيْدَةَ وَجَابِرٍ وَأَنَسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ حَدِيثٌ حَسَنٌ وَعَمْرُو بْنُ شُعَيْبٍ هُوَ ابْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ رَأَيْتُ أَحْمَدَ وَإِسْحَقَ وَذَكَرَ غَيْرَهُمَا يَحْتَجُّونَ بِحَدِيثِ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ قَالَ مُحَمَّدٌ وَقَدْ سَمِعَ شُعَيْبُ بْنُ مُحَمَّدٍ مِنْ جَدِّهِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو قَالَ أَبُو عِيسَى وَمَنْ تَكَلَّمَ فِي حَدِيثِ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ إِنَّمَا ضَعَّفَهُ لِأَنَّهُ يُحَدِّثُ عَنْ صَحِيفَةِ جَدِّهِ كَأَنَّهُمْ رَأَوْا أَنَّهُ لَمْ يَسْمَعْ هَذِهِ الْأَحَادِيثَ مِنْ جَدِّهِ قَالَ عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ وَذُكِرَ عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ أَنَّهُ قَالَ حَدِيثُ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ عِنْدَنَا وَاهٍ وَقَدْ كَرِهَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ الْبَيْعَ وَالشِّرَاءَ فِي الْمَسْجِدِ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ التَّابِعِينَ رُخْصَةٌ فِي الْبَيْعِ وَالشِّرَاءِ فِي الْمَسْجِدِ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي غَيْرِ حَدِيثٍ رُخْصَةٌ فِي إِنْشَادِ الشِّعْرِ فِي الْمَسْجِدِ
[කුටයිබා] අපට පවසා ඇත; [ඉබ්නු අජ්ලාන්] වෙතින් [අම්රු බින් සියුඅයිබ්] වෙතින් [ඔහුගේ පියා] වෙතින් [ඔහුගේ සීයා] අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෝ (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් අපට පවසා ඇත, ඔහු සිකුරාදා දින යාඥා වේලාවට පෙර පල්ලියේ ෂයිර් ගායනා කිරීම, ගනුදෙනු මිලදී ගැනීම සහ විකිණීම සහ හලාකා - රැස්වීම් කිරීම තහනම් කළ බව. ඔහු පැවසීය; 'මෙම පරිච්ඡේදයේ බුරයිදා, ජාබීර් සහ අනාස් යන අයගෙන් හදීස් ද ඇත'. අබු ඊසා පැවසීය; 'අබ්දුල්ලා බින් අම්රු බින් අල් 'අෂ්ගේ හදීසය හසන් මට්ටමින් ඇත. 'අම්රු බින් සියුඅයිබ් යනු මුහම්මද් බින් අබ්දුල්ලා බින් අම්රු බින් අල් 'අෂ්'ගේ පුත්රයාය. මුහම්මද් බින් ඉස්මායිල් පැවසීය; 'මම අහමඩ් සහ ඉෂාක් දුටුවෙමි - ඔවුන් දෙදෙනා හැර - ඔවුන් 'අම්රු බින් සියුඅයිබ්'ගේ හදීසය උපකල්පනය කළ බව සඳහන් කළේය. මුහම්මද් පැවසීය; ෂුඅයිබ් බින් මුහම්මද් එය ඔහුගේ සීයා වන අබ්දුල්ලා බින් අම්රුගෙන් අසා ඇත. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'අම්රු බින් ෂුඅයිබ්ගේ හදීස් සාකච්ඡා කර එය දුර්වල කරන අය සම්බන්ධයෙන්, එය සිදුවන්නේ 'අම්රු බින් ෂුඅයිබ් ඔහුගේ සීයාගේ සහිෆා - පොතෙන් හදීස් විස්තර කළ බැවිනි. 'අම්රු බින් ෂුඅයිබ් මෙම හදීස් ඔහුගේ සීයාගෙන් කෙලින්ම අසා නැති බව ඔවුන් දකිනවාක් මෙනි.' අලි බින් අබ්දුල්ලා මෙසේ පැවසීය; 'යාහ්යා බින් සායිද්ගෙන් ඔහු පැවසූ බව සඳහන් කර ඇත; 'අපට අම්රු බින් ෂුඅයිබ්ගේ හදීසය වහින් - දුර්වල - හදීසයකි.' සමහර විද්වතුන් පල්ලියේ ගනුදෙනු මිලදී ගැනීම සහ විකිණීම මක්රූහ් ලෙස සලකන අතර, මෙය අහමඩ් සහ ඉෂාක්ගේ මතයයි. පල්ලියේ ගනුදෙනු මිලදී ගැනීම සහ විකිණීම සඳහා සහනයක් ඇති බව තබියීන් හි සමහර විද්වතුන්ගෙන් විස්තර කර ඇත. තවද පල්ලියේ කවි ගායනා කිරීමේ සහනය පිළිබඳව නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන්ගෙන් බොහෝ හදීස්වල විස්තර කර ඇත.
හදීස්
Imam Tirmidzi : 297
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَعِيلَ عَنْ أُنَيْسِ بْنِ أَبِي يَحْيَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَامْتَرَى رَجُلٌ مِنْ بَنِي خُدْرَةَ وَرَجُلٌ مِنْ بَنِي عَمْرِو بْنِ عَوْفٍ فِي الْمَسْجِدِ الَّذِي أُسِّسَ عَلَى التَّقْوَى فَقَالَ الْخُدْرِيُّ هُوَ مَسْجِدُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَالَ الْآخَرُ هُوَ مَسْجِدُ قُبَاءٍ فَأَتَيَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي ذَلِكَ فَقَالَ هُوَ هَذَا يَعْنِي مَسْجِدَهُ وَفِي ذَلِكَ خَيْرٌ كَثِيرٌقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ سَأَلْتُ يَحْيَى بْنَ سَعِيدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي يَحْيَى الْأَسْلَمِيِّ فَقَالَ لَمْ يَكُنْ بِهِ بَأْسٌ وَأَخُوهُ أُنَيْسُ بْنُ أَبِي يَحْيَى أَثْبَتُ مِنْهُ
[කුටයිබා] අපට මෙසේ පැවසීය; [ඔහුගේ පියා] [සයිද් අල් කුද්රි] ගෙන් [උනයිස් බින් අබු යාහියා] ගෙන් [හාතිම් බින් ඉස්මායිල්] අපට මෙසේ පැවසීය: 'කුද්රා ගෝත්රයේ මිනිසෙක් 'අම්රු බින් අවුෆ්' ගෝත්රයේ මිනිසෙකු සමඟ ඇදහිල්ල මත ඉදිකරන ලද පල්ලිය පිළිබඳව වාද කළේය. බනී කුද්රා ගෝත්රයේ අය මෙසේ පැවසූහ: 'ඒ රසූල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්ගේ පල්ලියයි,' 'අම්රු බින් අවුෆ්' ගෝත්රයෙන් පැමිණි පුද්ගලයා මෙසේ පැවසීය; 'ඒ කුබා පල්ලියයි'. ඉන්පසු ඔවුන් මේ ගැන පැමිණිලි කිරීමට රසූල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් වෙත ගිය අතර, ඔහු මෙසේ පැවසීය: 'ඒ මේ පල්ලිය - එනම් ඔහුගේ පල්ලිය - සහ කුබා පල්ලියේ බොහෝ යහපත්කම් තිබේ'. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'මෙම හදීසය හසන් සත්යයි.' ඔහු මෙසේ පැවසීය; 'අබු බකර් අලි බින් අබ්දුල්ලාහ්ගෙන් අපට මෙසේ පැවසීය,' ඔහු මෙසේ පැවසීය; 'මම යාහ්යා බින් සයිද්ගෙන් මුහම්මද් බින් අබු යාහ්යා අල් අස්ලමි ගැන ඇහුවා, ඔහු පිළිතුරු දුන්නා, 'ඔහු ගැටළුකාරී පුද්ගලයෙක් නෙවෙයි. ඔහුගේ සහෝදරයා උනායිස් බින් අබු යාහ්යා, ඔහු ඔහුට වඩා දක්ෂයි' කියලා.
හදීස්
Imam Tirmidzi : 298
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلَاءِ أَبُو كُرَيْبٍ وَسُفْيَانُ بْنُ وَكِيعٍ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ عَنْ عَبْدِ الْحَمِيدِ بْنِ جَعْفَرٍ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو الْأَبْرَدِ مَوْلَى بَنِي خَطْمَةَ أَنَّهُ سَمِعَ أُسَيْدَ بْنَ ظُهَيْرٍ الْأَنْصَارِيَّ وَكَانَ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُحَدِّثُعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الصَّلَاةُ فِي مَسْجِدِ قُبَاءٍ كَعُمْرَةٍقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ سَهْلِ بْنِ حُنَيْفٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أُسَيْدٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ وَلَا نَعْرِفُ لِأُسَيْدِ بْنِ ظُهَيْرٍ شَيْئًا يَصِحُّ غَيْرَ هَذَا الْحَدِيثِ وَلَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ أَبِي أُسَامَةَ عَنْ عَبْدِ الْحَمِيدِ بْنِ جَعْفَرٍ وَأَبُو الْأَبْرَدِ اسْمُهُ زِيَادٌ مَدِينِيٌّ
[මුහම්මද් බින් අල් 'අල` අබු කුරෙයිබ්] සහ [සුෆ්යාන් බින් වාකි'] යන දෙදෙනාම අපට මෙසේ පැවසූහ; ඔහු [අබු උසාමා] [අබ්දුල් හමීඩ් බින් ජ'ෆාර්] ගෙන් අපට මෙසේ පැවසීය, ඔහු [අබු අල් අබ්රද්] බානු කත්මාගේ සේවකයා අපට මෙසේ පැවසීය, ඔහු [උසයිඩ් බින් ෂුහයිර් අල් අන්සාරි] තුමාට ඇසුණු බව - ඔහු නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාගේ සහචරයන්ගෙන් කෙනෙකි - ඔහු නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාගෙන් අපට මෙසේ පැවසීය: 'කුබා පල්ලියේ යාච්ඤා කිරීම' උම්රා වන්දනාවට සමාන විපාකයක් ඇති බව' ඔහු පැවසීය. ඔහු මෙසේ පැවසීය; 'මෙම පරිච්ඡේදයේ සහ්ල් බින් හුනයිෆ්ගේ හදීසයක් ද ඇත'. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'උසයිඩ්ගේ හදීසය හසන් ගරිබ් මට්ටමට අයත් වන අතර, මෙම හදීසය හැර උසයිද් බින් ෂුහයිර්ගෙන් ලැබෙන සුළු සත්ය හදීසයක්වත් අපි නොදනිමු.' ඒ වගේම අපි ඒ ගැන දන්නේ නැහැ අබු උසාමාගේ හදීස් වලින්, අබ්දුල් හමීඩ් බින් ජ'ෆාර්ගෙන්. මේ අතර, අබු අල් අබ්රද්ගේ නම සියාද් මදීනි.
හදීස්
Imam Tirmidzi : 299
حَدَّثَنَا الْأَنْصَارِيُّ حَدَّثَنَا مَعْنٌ حَدَّثَنَا مَالِكٌ ح و حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ عَنْ مَالِكٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ رَبَاحٍ وَعُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ الْأَغَرِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ الْأَغَرِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ صَلَاةٌ فِي مَسْجِدِي هَذَا خَيْرٌ مِنْ أَلْفِ صَلَاةٍ فِيمَا سِوَاهُ إِلَّا الْمَسْجِدَ الْحَرَامَقَالَ أَبُو عِيسَى وَلَمْ يَذْكُرْ قُتَيْبَةُ فِي حَدِيثِهِ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ إِنَّمَا ذَكَرَ عَنْ زَيْدِ بْنِ رَبَاحٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ الْأَغَرِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَأَبُو عَبْدِ اللَّهِ الْأَغَرُّ اسْمُهُ سَلْمَانُ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَمَيْمُونَةَ وَأَبِي سَعِيدٍ وَجُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ وَابْنِ عُمَرَ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ وَأَبِي ذَرٍّ
[අල් අන්සාරි] අපට පවසා ඇත; [ම'න්] [මලික්] ගෙන් අපට පවසා ඇත. -සනද් අපව යොමු කළේය- සහ [කුටයිබා] [මලික්] ගෙන් [සයිද් බින් රබා] ගෙන් [උබයිදුල්ලාහ් බින් අබු අබ්දුල්ලාහ් අල් අගාර්] ගෙන් [අබු අබ්දුල්ලාහ් අල් අගාර්] ගෙන් [අබු හුරෙයිරා] ගෙන් අපට පවසා ඇත; 'අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෝ සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණෝ මෙසේ පැවසූහ: 'මගේ පල්ලියේ යාච්ඤා කිරීම මහා පල්ලිය හැර අනෙකුත් මුස්ලිම් පල්ලිවල යාච්ඤා දහසකට වඩා වැදගත්'. අබු ඊසා පැවසීය; 'කුටයිබා ඔහුගේ හදීසයේ උබයිදුල්ලාහ් ගෙන් සඳහන් නොකරයි. නමුත් ඔහු සයිද් බින් රබා, අබු අබ්දුල්ලාහ් අල් අගාර්, අබු හුරෙයිරා' පමණක් සඳහන් කළේය. අබු ඊසා පැවසීය; 'මෙම හදීසය හසන් සත්ය වේ. අබු අබ්දුල්ලාහ් අල් අගාර්ගේ නම සල්මාන් ය. තවද මෙම හදීසය අබු හුරෙයිරාගෙන් බොහෝ ආකාරවලින්, නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන්ගෙන් ද විස්තර කර ඇත. ඔහු මෙසේ පැවසීය; 'මෙම පරිච්ඡේදයේ අලි, මයිමුනා, අබු සයිද්, ජුබෙයිර් බින් මුතිම්, ඉබ්නු උමර්, උබයිදුල්ලාහ් බින් අස් සුබයිර් සහ අබු ඩසාර් යන අයගේ විස්තර ද ඇත.
හදීස්
Imam Tirmidzi : 300
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ قَزَعَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تُشَدُّ الرِّحَالُ إِلَّا إِلَى ثَلَاثَةِ مَسَاجِدَ مَسْجِدِ الْحَرَامِ وَمَسْجِدِي هَذَا وَمَسْجِدِ الْأَقْصَىقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
[ඉබ්නු අබු උමර්] අපට මෙසේ පවසා ඇත; [කසාආ] වෙතින් [අබු සායිද් අල් කුද්රි] වෙතින් [සුෆ්යාන් බින් උයෙයිනා] අපට මෙසේ පවසා ඇත; 'රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් මෙසේ පැවසීය: 'ඉස්ලාම් තුනක් හැර - අල්-හරාම් පල්ලිය, මගේ පල්ලිය සහ අල් අක්සා පල්ලිය හැර - නමස්කාරය සමඟ ගමන් කිරීමට අවසර නැත. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'මෙම හදීසය සත්ය හසන් වේ.'
