Imam Tirmidzi : 281
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ مِسْعَرٍ وَسُفْيَانَ عَنْ زِيَادِ بْنِ عَلَاقَةَ عَنْ عَمِّهِ قُطْبَةَ بْنِ مَالِكٍ قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقْرَأُ فِي الْفَجْرِ{ وَالنَّخْلَ بَاسِقَاتٍ }فِي الرَّكْعَةِ الْأُولَىقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَمْرِو بْنِ حُرَيْثٍ وَجَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ السَّائِبِ وَأَبِي بَرْزَةَ وَأُمِّ سَلَمَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ قُطْبَةَ بْنِ مَالِكٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَرُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَرَأَ فِي الصُّبْحِ بِالْوَاقِعَةِ وَرُوِيَ عَنْهُ أَنَّهُ كَانَ يَقْرَأُ فِي الْفَجْرِ مِنْ سِتِّينَ آيَةً إِلَى مِائَةٍ وَرُوِيَ عَنْهُ أَنَّهُ قَرَأَ{ إِذَا الشَّمْسُ كُوِّرَتْ }وَرُوِي عَنْ عُمَرَ أَنَّهُ كَتَبَ إِلَى أَبِي مُوسَى أَنْ اقْرَأْ فِي الصُّبْحِ بِطِوَالِ الْمُفَصَّلِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَعَلَى هَذَا الْعَمَلُ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ وَبِهِ قَالَ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ
atugambiire [Hannad] akagira ati; atugambiire [Waki’] kuruga ahari [Mis’ar] na [Sufyan] kuruga ahari [Ziyad bin Alaqah] kuruga ahari ishento [Quthbah bin Malik] akagira ati; 'Nkahurira Rasulullah nashoma ati: 'WAN-NAKHLA BAASIQAT -n'omuti gw'omuzeituuni oguraingwa- omu kushaba kw'omu kasheeshe omu rak'ah y'okubanza'. Akagira ati; 'Omu shuura egi harimu n'ebyafaayo kuruga ahari 'Amru bin Huraits, Jabir bin Samrah, Abdullah bin As Sa`ib, Abu Barzah na Ummu Salamah'. Abu Isa akagira ati; ‘Hadiisi ya Qutbah bin Malik n’ey’amazima. Kikagambwaho kuruga ahari nabi saww akashoma Surah Al Waqi’ah omu kushaba kw’omu kasheeshe. Kandi nakyo kigambirweho kuruga ahariwe ngu Nabi akashoma; IDZASY SYAMSU KUWWIRAT. Kandi kikagambwaho kuruga ahari Umar ngu rimwe akahandiikira Abu Musa ebaruha arikumushaba kushoma amabaruha mareingwa omu kushaba kw’omu kasheeshe. Abu Isa akagira ati; 'Omu nshonga egi abanyabwengye bakaikiriza kukikora'. Ekiteekateeko eki kikatwarwa Sufyan Ats Tsauri, Bin Al Mubarak na Syafi’i’.
Imam Tirmidzi : 282
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ أَخْبَرَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَقْرَأُ فِي الظُّهْرِ وَالْعَصْرِ بِالسَّمَاءِ ذَاتِ الْبُرُوجِ وَالسَّمَاءِ وَالطَّارِقِ وَشِبْهِهِمَاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ خَبَّابٍ وَأَبِي سَعِيدٍ وَأَبِي قَتَادَةَ وَزَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ وَالْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَرَأَ فِي الظُّهْرِ قَدْرَ تَنْزِيلِ السَّجْدَةِ وَرُوِيَ عَنْهُ أَنَّهُ كَانَ يَقْرَأُ فِي الرَّكْعَةِ الْأُولَى مِنْ الظُّهْرِ قَدْرَ ثَلَاثِينَ آيَةً وَفِي الرَّكْعَةِ الثَّانِيَةِ خَمْسَ عَشْرَةَ آيَةً وَرُوِي عَنْ عُمَرَ أَنَّهُ كَتَبَ إِلَى أَبِي مُوسَى أَنْ اقْرَأْ فِي الظُّهْرِ بِأَوْسَاطِ الْمُفَصَّلِ وَرَأَى بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنَّ الْقِرَاءَةَ فِي صَلَاةِ الْعَصْرِ كَنَحْوِ الْقِرَاءَةِ فِي صَلَاةِ الْمَغْرِبِ يَقْرَأُ بِقِصَارِ الْمُفَصَّلِ وَرُوِي عَنْ إِبْرَاهِيمَ النَّخَعِيِّ أَنَّهُ قَالَ تَعْدِلُ صَلَاةُ الْعَصْرِ بِصَلَاةِ الْمَغْرِبِ فِي الْقِرَاءَةِ و قَالَ إِبْرَاهِيمُ تُضَاعَفُ صَلَاةُ الظُّهْرِ عَلَى صَلَاةِ الْعَصْرِ فِي الْقِرَاءَةِ أَرْبَعَ مِرَارٍ
atugambiire [Ahmad bin Mani’] akagira ati; atugambiire [Yazid bin Harun] akagira ati; atugambiire [Hammad bin Salamah] kuruga ahari [Simak bin Harb] kuruga ahari [Jabir bin Samrah] akagira ati; 'Omutumwa wa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam omu shaara z'omu ihangwe n'eshaara za asr akashoma AKABA ARI SAMA`I DZATUL BURUJ kandi Akaba ARI SAMA`I WATH THARIQ n'ekintu ekirikushushana nabyo'. Akagira ati; 'Omu shuura egi harimu n'ebitebyo kuruga ahari Khabbab, Abu Sa'id, Abu Qatadah, Zaid bin Thabit na Al Bara` bin 'Azib'. Abu Isa akagira ati; ‘Hadiisi egi eya Jabir bin Samra n’ey’amazima. Kigambirweho kuruga ahari nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam ngu omu kushaba kwa kasheeshe akashoma ebaruha eyabaire neegyeragyeranisibwa n’ebaruha ya Tanzil -As Sajadah-. Kandi nikigambwa kuruga ahariwe ngu nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam omu rak’a y’okubanza ey’okushaba kwa ihangwe akashoma emirongooti makumi ashatu yonka. Omu bwire obwo, omu rak’a ya kabiri harimu enyuguta ikumi n’etaano zonka. Kandi kikagambwa kuruga ahari Umar ngu rimwe akahandiikira Abu Musa ebaruha arikumushaba kushoma ebaruha obwo arikushaba omukasheeshe. Omubwire obwo, abahangu bamwe omu bya sayansi nibagira ngu okushoma omu kushaba kwa Asr ni nk’okushoma omu kushaba kwa Maghrib, nikwo kugira ngu okushoma n’enyuguta ngufu. Kigambirweho kuruga ahari Ibrahim An Nakha’i ngu akagira ati; ‘Okushoma kw’okushaba kwa Asr na Maghrib nikugyeragyeranisibwa’. Ibrahim akagaruka yagira ati, ‘Okushoma eshaara y’omu mwabazyo nikukira oburaingwa bw’eshaara y’omu mwabazyo emirundi ena’.
Imam Tirmidzi : 283
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَقَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ أُمِّهِ أُمِّ الْفَضْلِ قَالَتْخَرَجَ إِلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ عَاصِبٌ رَأْسَهُ فِي مَرَضِهِ فَصَلَّى الْمَغْرِبَ فَقَرَأَ بِالْمُرْسَلَاتِ قَالَتْ فَمَا صَلَّاهَا بَعْدُ حَتَّى لَقِيَ اللَّهَقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ وَابْنِ عُمَرَ وَأَبِي أَيُّوبَ وَزَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أُمِّ الْفَضْلِ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَرَأَ فِي الْمَغْرِبِ بِالْأَعْرَافِ فِي الرَّكْعَتَيْنِ كِلْتَيْهِمَا وَرُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَرَأَ فِي الْمَغْرِبِ بِالطُّورِ وَرُوِيَ عَنْ عُمَرَ أَنَّهُ كَتَبَ إِلَى أَبِي مُوسَى أَنْ اقْرَأْ فِي الْمَغْرِبِ بِقِصَارِ الْمُفَصَّلِ وَرُوِيَ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ أَنَّهُ قَرَأَ فِي الْمَغْرِبِ بِقِصَارِ الْمُفَصَّلِ قَالَ وَعَلَى هَذَا الْعَمَلُ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ وَبِهِ يَقُولُ ابْنُ الْمُبَارَكِ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ و قَالَ الشَّافِعِيُّ وَذَكَرَ عَنْ مَالِكٍ أَنَّهُ كَرِهَ أَنْ يُقْرَأَ فِي صَلَاةِ الْمَغْرِبِ بِالسُّوَرِ الطِّوَالِ نَحْوَ الطُّورِ وَالْمُرْسَلَاتِ قَالَ الشَّافِعِيُّ لَا أَكْرَهُ ذَلِكَ بَلْ أَسْتَحِبُّ أَنْ يُقْرَأَ بِهَذِهِ السُّوَرِ فِي صَلَاةِ الْمَغْرِبِ
atugambiire [Hannad] akagira ati; akatugambira [Abdah bin Sulaiman] kuruga ahari [Muhammad bin Ishaq] kuruga ahari [Az Zuhri] kuruga ahari [Ubaidullah bin Abdullah bin Utbah] kuruga ahari [Ibnu Abbas] kuruga ahari nyina [Ummul Fadll] akagira ati; 'Omutumwa wa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam akarugayo yatubugana obwo omutwe gwe gubohirwe n'ekijwaro ahabw'okugira ngu akaba arwaire, bwanyima akashaba eshara za maghrib kandi yashoma ebaruha Al Mursalat'. Ummu Fadll akagira ati; ‘Bwanyima y’ekyo taragarukire kushaba kuhisya obu yabugaine Allah’. Akagira ati; ‘Omu shuura egi harimu n’ebitebyo kuruga ahari Jubair bin Muth’im, Ibn Umar, Abu Ayyub na Zaid bin Thabit’. Abu Isa akagira ati; Hadiisi ya Umm Fadll n’eya hasah sahih. Kikagambwaho kuruga ahari nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam ngu akashoma Surah Al A’raf omu kushaba kwa Maghrib omu rak’a y’okubanza n’eya kabiri. Kandi kikagambwaho n’omurangi ngu akashoma ebaruha Ath Thur’. Kandi kikagambwa kuruga ahari Umar ngu rimwe akahandiikira Abu Musa ebaruha arikumushaba kushoma amabaruha makye omu kushaba kwa Maghrib. Kandi kikagambwa kuruga ahari Abu Bakr ngu akashoma amabaruha makye omu kushaba kwa Maghrib. Akagira ati; ‘Abanyasayansi nibakora hadiisi egi. Ekiteekateeko eki nakyo kikatwarwa bin Al Mubarak, Ahmad na Ishaq’. Shafi’i akagira ati; 'Kikagambwa kuruga ahari Malik ngu akakikoraho okushoma surah ndaingwa omu kushaba kwa Maghrib nka Ath Thur na Al Mursalat'. Shafi’i akagaruka yagira ati, ‘tindikukiikiriza, omu mazima ninkunda ebaruha yaaba neeshomwa omu kushaba kwa Maghrib’.
Imam Tirmidzi : 284
حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْخُزَاعِيُّ الْبَصْرِيُّ حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ الْحُبَابِ حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ وَاقِدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُرَيْدَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقْرَأُ فِي الْعِشَاءِ الْآخِرَةِ بِالشَّمْسِ وَضُحَاهَا وَنَحْوِهَا مِنْ السُّوَرِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ وَأَنَسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ بُرَيْدَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَرَأَ فِي الْعِشَاءِ الْآخِرَةِ بِالتِّينِ وَالزَّيْتُونِ وَرُوِيَ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ أَنَّهُ كَانَ يَقْرَأُ فِي الْعِشَاءِ بِسُوَرٍ مِنْ أَوْسَاطِ الْمُفَصَّلِ نَحْوِ سُورَةِ الْمُنَافِقِينَ وَأَشْبَاهِهَا وَرُوِيَ عَنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ أَنَّهُمْ قَرَءُوا بِأَكْثَرَ مِنْ هَذَا وَأَقَلَّ فَكَأَنَّ الْأَمْرَ عِنْدَهُمْ وَاسِعٌ فِي هَذَا وَأَحْسَنُ شَيْءٍ فِي ذَلِكَ مَا رُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَرَأَ بِالشَّمْسِ وَضُحَاهَا وَالتِّينِ وَالزَّيْتُونِ
atugambiire [Abdah bin Abdullah Al Khuza’i Al Bashri] akagira ati; atugambiire [Zaid bin Al Hubab] akagira ati; atugambiire [Husain bin Waqid] kuruga ahari [Abdullah bin Buraidah] kuruga ahari [ishe] akagira ati; 'Rasulullah omu kushaba kwa mwabazyo aha muheru shoma WASY SYAMSI WA DLHUHAHA n'enyuguta ezirikushushana'. Akagira ati; 'Omu shuura egi harimu n'ebyafaayo kuruga ahari Al Bara` bin 'Azib na Anas'. Abu Isa akagira ati; ‘Hadiisi egi eya Buraidah eri omu rurengo rwa hasan. Kikagambwa kuruga ahari nabi saww aha muheru gw’okushaba kwa mwabazyo akashoma WATTINI WAZZAITUN. Kikagambwaho kuruga ahari Uthman bin ‘Affan, omu kushaba kwa mwabazyo akashoma amabaruha nk’aga Al Munafikun n’amabaruha nka ‘. Kandi kigambirweho kuruga omu banywani ba nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam na tabi’in ngu obumwe bakaba bashoma enyuguta ndaingwa kandi obumwe enyuguta ngufu, nk’oku enshonga egi yaabaire neehindukahinduka munonga aharibo. Kwonka ekirungi n'ekyagambirweho kuruga ahari Murangi sallallaahu 'alaihi wasallam, akashoma WASY SYAMSI WA DLUHAHA na WATTIINI WAZZAITUUN'.
Imam Tirmidzi : 285
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ الْأَنْصَارِيِّ عَنْ عَدِيِّ بْنِ ثَابِتٍ عَنْ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَرَأَ فِي الْعِشَاءِ الْآخِرَةِ بِالتِّينِ وَالزَّيْتُونِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
atugambiire [Hannad] akagira ati; atugambiire [Abu Mu’awiyah] kuruga ahari [Yahya bin Sa’id Al Asnhari] kuruga ahari [Adi bin Thabit] kuruga ahari [Al Bara` bin Azib] akagira ati; 'Nabi sallallaahu 'alaihi wasallam omu kushaba kwa siya aha muheru shoma WATTIINI WAZZAITUUN'. Abu Isa akagira ati; 'Hadiisi egi n'eya hasan ey'amazima.'
Imam Tirmidzi : 286
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَقَ عَنْ مَكْحُولٍ عَنْ مَحْمُودِ بْنِ الرَّبِيعِ عَنْ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ قَالَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الصُّبْحَ فَثَقُلَتْ عَلَيْهِ الْقِرَاءَةُ فَلَمَّا انْصَرَفَ قَالَ إِنِّي أَرَاكُمْ تَقْرَءُونَ وَرَاءَ إِمَامِكُمْ قَالَ قُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِي وَاللَّهِ قَالَ فَلَا تَفْعَلُوا إِلَّا بِأُمِّ الْقُرْآنِ فَإِنَّهُ لَا صَلَاةَ لِمَنْ لَمْ يَقْرَأْ بِهَاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَعَائِشَةَ وَأَنَسٍ وَأَبِي قَتَادَةَ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عُبَادَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ وَرَوَى هَذَا الْحَدِيثَ الزُّهْرِيُّ عَنْ مَحْمُودِ بْنِ الرَّبِيعِ عَنْ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا صَلَاةَ لِمَنْ لَمْ يَقْرَأْ بِفَاتِحَةِ الْكِتَابِ قَالَ وَهَذَا أَصَحُّ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا الْحَدِيثِ فِي الْقِرَاءَةِ خَلْفَ الْإِمَامِ عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَهُوَ قَوْلُ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ يَرَوْنَ الْقِرَاءَةَ خَلْفَ الْإِمَامِ
atugambiire [Hannad] akagira ati; atugambiire [Abdah bin Sulaiman] kuruga ahari [Muhammad bin Ishaq] kuruga ahari [Makhul bin Ar Rabi’] kuruga ahari [Ubadah bin Ash Shamit] akagira ati; ‘Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam akakora okushaba kw’omu kasheeshe, obwo kikareebeka nk’ekigumire kushoma -amishororongo-. Bwanyima y’okuheza okushaba akagira ati: ‘Ninkimanya ngu nooshoma enyuguta eziri enyima y’omugongo gwangye,’ Ubadah bin Ash Shamit akagira ati; ‘Tukagira ngu; ‘Na Allah, n’amazima, iwe Mutumwa wa Allah’. Akagira ati: ‘Otagira eki waakora kureka okushoma Surah Al Fatihah, ahabw’okuba eshaara y’omuntu neeba etaine mugasho atagishomire’. Akagira ati; 'Omu shuura egi harimu n'ebitebyo kuruga ahari Abu Hurairah, 'Aisyah, Anas, Abu Qatadah na Abdullah bin 'Amru'. Abu Isa akagira ati; ‘Hadiisi egi ey’okuramya eri omu rurengo rwa hasan. [Az Zuhri] akashoboorora hadiisi egi kuruga ahari [Mahmud bin Ar Rabi’] kuruga ahari [Ubadah bin Ash Shamit] kuruga ahari nabi saw. Akagira ati; ‘Hadiisi egi neekira kuba ey’amazima. Abanyasayansi baingi kuruga omu banywani ba nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam na tabi’in nibakora hadiisi egi, nikwo kugira ngu okushoma -amishororongo ya Qur’an- enyima ya imam’. Eki nikyo kiteekateeko ekitwairwe Malik Bin Anas, Bin Al Mubarak, Syafi’i, Ahmad na Ishaq. Boona nibaikiriza okushoma enyima y’omunyamurwa’.
Imam Tirmidzi : 287
حَدَّثَنَا الْأَنْصَارِيُّ حَدَّثَنَا مَعْنٌ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ ابْنِ أُكَيْمَةَ اللَّيْثِيِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ انْصَرَفَ مِنْ صَلَاةٍ جَهَرَ فِيهَا بِالْقِرَاءَةِ فَقَالَ هَلْ قَرَأَ مَعِي أَحَدٌ مِنْكُمْ آنِفًا فَقَالَ رَجُلٌ نَعَمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ إِنِّي أَقُولُ مَالِي أُنَازَعُ الْقُرْآنَ قَالَ فَانْتَهَى النَّاسُ عَنْ الْقِرَاءَةِ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِيمَا جَهَرَ فِيهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ الصَّلَوَاتِ بِالْقِرَاءَةِ حِينَ سَمِعُوا ذَلِكَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ مَسْعُودٍ وَعِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ وَجَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ وَابْنُ أُكَيْمَةَ اللَّيْثِيُّ اسْمُهُ عُمَارَةُ وَيُقَالُ عَمْرُو بْنُ أُكَيْمَةَ وَرَوَى بَعْضُ أَصْحَابِ الزُّهْرِيِّ هَذَا الْحَدِيثَ وَذَكَرُوا هَذَا الْحَرْفَ قَالَ قَالَ الزُّهْرِيُّ فَانْتَهَى النَّاسُ عَنْ الْقِرَاءَةِ حِينَ سَمِعُوا ذَلِكَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَيْسَ فِي هَذَا الْحَدِيثِ مَا يَدْخُلُ عَلَى مَنْ رَأَى الْقِرَاءَةَ خَلْفَ الْإِمَامِ لِأَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ هُوَ الَّذِي رَوَى عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَذَا الْحَدِيثَ وَرَوَى أَبُو هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ مَنْ صَلَّى صَلَاةً لَمْ يَقْرَأْ فِيهَا بِأُمِّ الْقُرْآنِ فَهِيَ خِدَاجٌ فَهِيَ خِدَاجٌ غَيْرُ تَمَامٍ فَقَالَ لَهُ حَامِلُ الْحَدِيثِ إِنِّي أَكُونُ أَحْيَانًا وَرَاءَ الْإِمَامِ قَالَ اقْرَأْ بِهَا فِي نَفْسِكَ وَرَوَى أَبُو عُثْمَانَ النَّهْدِيُّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أَمَرَنِي النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ أُنَادِيَ أَنْ لَا صَلَاةَ إِلَّا بِقِرَاءَةِ فَاتِحَةِ الْكِتَابِ وَاخْتَارَ أَكْثَرُ أَصْحَابِ الْحَدِيثِ أَنْ لَا يَقْرَأَ الرَّجُلُ إِذَا جَهَرَ الْإِمَامُ بِالْقِرَاءَةِ وَقَالُوا يَتَتَبَّعُ سَكَتَاتِ الْإِمَامِ وَقَدْ اخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي الْقِرَاءَةِ خَلْفَ الْإِمَامِ فَرَأَى أَكْثَرُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ الْقِرَاءَةَ خَلْفَ الْإِمَامِ وَبِهِ يَقُولُ مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ وَرُوِيَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُبَارَكِ أَنَّهُ قَالَ أَنَا أَقْرَأُ خَلْفَ الْإِمَامِ وَالنَّاسُ يَقْرَءُونَ إِلَّا قَوْمًا مِنْ الْكُوفِيِّينَ وَأَرَى أَنَّ مَنْ لَمْ يَقْرَأْ صَلَاتُهُ جَائِزَةٌ وَشَدَّدَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ فِي تَرْكِ قِرَاءَةِ فَاتِحَةِ الْكِتَابِ وَإِنْ كَانَ خَلْفَ الْإِمَامِ فَقَالُوا لَا تُجْزِئُ صَلَاةٌ إِلَّا بِقِرَاءَةِ فَاتِحَةِ الْكِتَابِ وَحْدَهُ كَانَ أَوْ خَلْفَ الْإِمَامِ وَذَهَبُوا إِلَى مَا رَوَى عُبَادَةُ بْنُ الصَّامِتِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَرَأَ عُبَادَةُ بْنُ الصَّامِتِ بَعْدَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَلْفَ الْإِمَامِ وَتَأَوَّلَ قَوْلَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا صَلَاةَ إِلَّا بِقِرَاءَةِ فَاتِحَةِ الْكِتَابِ وَبِهِ يَقُولُ الشَّافِعِيُّ وَإِسْحَقُ وَغَيْرُهُمَا وَأَمَّا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ فَقَالَ مَعْنَى قَوْلِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا صَلَاةَ لِمَنْ لَمْ يَقْرَأْ بِفَاتِحَةِ الْكِتَابِ إِذَا كَانَ وَحْدَهُ وَاحْتَجَّ بِحَدِيثِ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ حَيْثُ قَالَ مَنْ صَلَّى رَكْعَةً لَمْ يَقْرَأْ فِيهَا بِأُمِّ الْقُرْآنِ فَلَمْ يُصَلِّ إِلَّا أَنْ يَكُونَ وَرَاءَ الْإِمَامِ قَالَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ فَهَذَا رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَأَوَّلَ قَوْلَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا صَلَاةَ لِمَنْ لَمْ يَقْرَأْ بِفَاتِحَةِ الْكِتَابِ أَنَّ هَذَا إِذَا كَانَ وَحْدَهُ وَاخْتَارَ أَحْمَدُ مَعَ هَذَا الْقِرَاءَةَ خَلْفَ الْإِمَامِ وَأَنْ لَا يَتْرُكَ الرَّجُلُ فَاتِحَةَ الْكِتَابِ وَإِنْ كَانَ خَلْفَ الْإِمَامِ
atugambiire [Al Ansari] akagira ati; atugambiire [Ma’n] akagira ati; atugambiire [Malik bin Anas] kuruga ahari [Ibnu Shihab] kuruga ahari [Ibnu Ukaimah Al Laitsi] kuruga ahari [Abu Hurairah] akagira ati; 'Omutumwa wa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam akaruga omukushaba okwabaire nikushomwa omu iraka rihango, bwanyima yaabuuza ati: 'Hariho owashomire naanye hati?' Reero omuntu akagira ati, 'Ekyo kihikire, Mutumwa wa Allah'. akagira ati: ‘Ahabw’enki ninshoberwa omu kushoma Qur’an!’. Abu Hurairah akagira ati; 'Nahabwekyo abantu bakarekyera aho kushoma -omukuhurizana- na Rasulullah omushaara ezi okushoma kwazo kwabaire kuri omu iraka rihango na Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam. Nikwo kugira ngu bwanyima y’okuhurira -okuhana- kuruga ahari nabi saw. Akagira ati; ‘Omu shuura egi harimu n’ebitebyo kuruga ahari Ibn Mas’ud, Imran bin Hushain na Jabir bin Abdullah’. Abu Isa akagira ati; ‘Hadiisi egi eri omu diguri ya hasan. Eiziina rya Ibn Ukaimah Al Laitsi rikaba riri Umarah. Nari shi kandi nibeetwa ‘Amru bin Ukaimah. Bamwe ahari banywani ba Az Zuhri nabo bakashoboorora hadiisi egi. Kandi nibagamba aha hadiisi egi yonka. Akagira ati; ‘Az Zuhri akagira ati; 'Abantu bakarekyera aho kushoma ku baahuriire okuhana kuruga ahari Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam. Hadiisi egi terimu ahabwabo abarikuhakanisa ngu nikiikirizibwa kushoma enyima ya Imam, ahabwokuba Abu Hurairah niwe yashoborora hadiisi egi kuruga ahari nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam. Abu Hurairah akashoborora kuruga ahari nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam, ngu akagira ati: ‘Omuntu weena orikukora okushaba kandi atarikushomamu Ummul Qur’an - Al Fatihah - obwo okushaba kwe nikubura, nikubura kandi nikubura’. Reero omuntu owaagambire hadiisi akabuuza ati, 'Enyima ya imam obumwe -ninshoma-,' we -ahonaaho- akagira ati: 'Shoma omu mutima gwawe'. Abu Usman An Nahdi akashoboorora kuruga ahari Abu Hurairah, akagira ati; 'Nabi sallallaahu 'alaihi wasallam akanragiira kweta abantu ngu tihaine kushaba kw'abantu abatarikushoma ekitabo kya Fatihatul -Al Fatihah-'. Nahabwekyo abakugu omu bya hadiisi nabo bakatoorana ekiteekateeko ngu omushaija tashemerire kushoma Imam yaaba nayongyera okushoma omu iraka rihango. Bakagira bati; 'Bakakuratira -okushoma- obu omusaserdoti yaabaire ayemerera omu bwire bw'okuhuumura'. Abanyabwengye tibaikirizaine aha bikwatiraine n’ekiragiro ky’okushoma enyima ya Imam, abanyabwengye abaingi kuruga omu banywani ba nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam, aba tabi’in n’abo abakuratsireho bakahakana aha kwikirizibwa kw’okushoma enyima ya Imam. Ekiteekateeko eki kikatwarwa Malik bin Anas, Abdullah bin Al Mubarak, Syafi’i, Ahmad na Ishaq. Kikagambwa kuruga ahari Abdullah bin Al Mubarak, ngu akagira ati; ‘Nkashoma kandi abantu bakashoma enyima ya imam, okwihaho ekibiina ky’abantu kuruga omu bantu ba Kufa. Kwonka kandi ninteekateeka ngu abantu abatarikushoma eshaara zaabo niziguma ziine omugasho. Abanyabwengye abamwe nibagumizamu munonga aha nshonga ya -tibashemerire- kureka okushoma Fatihatul Buku omu kushaba, n'obu omuntu yaakuba ari enyima ya Imam, nibagira ngu; 'Eshaara tizirikutwarwa nk'ezihikire okwihaho n'okushoma Fatihatul Buku. Yaaba naashaba wenka nari na Imam’. Nibahamira aha hadiisi eyaagambirweho Ubadah bin Ash Shamit kuruga ahari nabi saw. Kandi Ubadah bin Ash Shamit akagumizamu nashoma enyima ya Imam bwanyima y’okufa kwa nabi saw. Kandi akashoborora ebigambo bya nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam ati: ‘Tihariho - okuhikiirira - okushaba kw’omuntu otarikushoma ekitabo kya Fatihatul’. Ekiteekateeko eki kikatwarwa Shafi’i, Ishaq n’abandi abatari bombi. Aha bya Imam Ahmad, akagira ati, ‘Amakuru g’ebigambo bya nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam: ‘Tihariho -kushaba- okuhikire aha muntu otarikushoma ekitabo kya Fatihatul,’ nikwo kugira ngu yaaba naashaba wenka. Bwanyima Imam Ahmad akahakanisa hadiisi ya Jabir bin Abdullah, yagira ati; ‘Orikushaba rak’ah emwe kandi atashomiremu Ummul Qur’an obwo naaba atashabire, okwihaho yashaba enyima ya imam’. Imam Ahmad akagira ati; 'Jabir akaba ari munywani wa nabi sallallaahu 'alaihi wasallam, - kwonka - akaba naakishoboorora ebigambo bya nabi sallallaahu 'alaihi wasallam: 'Tihariho kushaba kw'omuntu otarikushoma ekitabo kya Fatihatul,' ngu hadiisi egi -neekora- waaba nooshaba wenka'. Kwonka Imam Ahmad nabwo nasharamu kushoma enyima ya Imam, kandi omushaija tashemerire kuruga omu kushoma Fatihatul Buku n’obu yaakuba ari enyima ya Imam.
Imam Tirmidzi : 288
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ مُوسَى الْأَنْصَارِيُّ حَدَّثَنَا مَعْنٌ حَدَّثَنَا مَالِكٌ عَنْ أَبِي نُعَيْمٍ وَهْبِ بْنِ كَيْسَانَ أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يَقُولُمَنْ صَلَّى رَكْعَةً لَمْ يَقْرَأْ فِيهَا بِأُمِّ الْقُرْآنِ فَلَمْ يُصَلِّ إِلَّا أَنْ يَكُونَ وَرَاءَ الْإِمَامِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
atugambiire [Ishaq bin Musa Al Ansari] akagira ati; atugambiire [Ma’n] akagira ati; atugambiire [Malik] kuruga ahari [Abu Nu’aim Wahb bin Kaisan] ngu rimwe akahurira [Jabir bin Abdullah] arikugira ati; ‘Orikushaba rak’ah emwe kandi atashomiremu Ummul Qur’an obwo naaba atashabire, okwihaho yashaba enyima ya imam’. Abu Isa akagira ati; 'Hadiisi egi n'eya hasan ey'amazima.'
Imam Tirmidzi : 289
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ لَيْثٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَسَنِ عَنْ أُمِّهِ فَاطِمَةَ بِنْتِ الْحُسَيْنِ عَنْ جَدَّتِهَا فَاطِمَةَ الْكُبْرَى قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا دَخَلَ الْمَسْجِدَ صَلَّى عَلَى مُحَمَّدٍ وَسَلَّمَ وَقَالَ رَبِّ اغْفِرْ لِي ذُنُوبِي وَافْتَحْ لِي أَبْوَابَ رَحْمَتِكَ وَإِذَا خَرَجَ صَلَّى عَلَى مُحَمَّدٍ وَسَلَّمَ وَقَالَ رَبِّ اغْفِرْ لِي ذُنُوبِي وَافْتَحْ لِي أَبْوَابَ فَضْلِكَو قَالَ عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ قَالَ إِسْمَعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ فَلَقِيتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ الْحَسَنِ بِمَكَّةَ فَسَأَلْتُهُ عَنْ هَذَا الْحَدِيثِ فَحَدَّثَنِي بِهِ قَالَ كَانَ إِذَا دَخَلَ قَالَ رَبِّ افْتَحْ لِي بَابَ رَحْمَتِكَ وَإِذَا خَرَجَ قَالَ رَبِّ افْتَحْ لِي بَابَ فَضْلِكَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي حُمَيْدٍ وَأَبِي أُسَيْدٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ فَاطِمَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ وَلَيْسَ إِسْنَادُهُ بِمُتَّصِلٍ وَفَاطِمَةُ بِنْتُ الْحُسَيْنِ لَمْ تُدْرِكْ فَاطِمَةَ الْكُبْرَى إِنَّمَا عَاشَتْ فَاطِمَةُ بَعْدَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَشْهُرًا
atugambiire [Ali bin Hujr] akagira ati; atugambiire [Isma’il bin Ibrahim] kuruga [Laits] kuruga ahari [Abdullah bin Al Hasan] kuruga ahari nyina [Fatimah bint Al Husain] kuruga ahari nyinenkuru [Fatimah Al Kubra] akagira ati; 'Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam akagira ati: 'Rasulullah ku yaataahire omu muzigiti omu muzigiti akashoma shalawat n'okuramutsya Muhammad, reero yagira ati: 'RABBIGHFIRLI DZUNAUBI WAFTAHLI ABWAABA RAHMATIK -O tikore ekibi kyangye kya Allah, kandi ku yaarugireyo nawe akashoma shalawat kandi aramutsya Muhammad, reero yagira ati: 'Rabbighfirli DZUNAUBI WAFTAHLI ABWAABA RAHMATIK -Ai Allah, nsasira ebibi byangye kandi otari enyiigi z'embabazi zaawe ahabwangye-'. [Ali bin Hujr] akagira ati; ’ [Isma’ili bin Ibrahimu] akagira ati; ‘Nkabugana [Abdullah bin Al Hasan] omuri Mecca, bwanyima namubuuza aha hadiisi egi. Mbwenu yangira hadiisi, yagira ati; ‘Ku arikutaaha ashoma; 'RABBIFTAHLI BAABA RAHMATIK -Ai Ruhanga, igura orwigi rw'embabazi zaawe-, kandi ku araarugyeyo naija kushoma ati: 'RABBIFTAHLI BABA FADLLIK -Ai Ruhanga, igura orwigi rw'embabazi zaawe-'. Akagira ati; ‘Omu shuura egi harimu n’ebitebyo kuruga ahari Abu Humaid, Abu Usaid na Abu Hurairah’. Abu Isa akagira ati; 'Hadiisi egi kuruga ahari Fatima ni hasan, kwonka sanad terikugumizamu, ahabw'okuba Fatima bint Al Husain takabuganaga Fatima Al Kubra. Ahabw’okuba Fatimah -Al Kubra- akatuuraho ameezi makye gonka bwanyima y’okufa kwa nabi saw.
Imam Tirmidzi : 290
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ عَامِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ عَمْرِو بْنِ سُلَيْمٍ الزُّرَقِيِّ عَنْ أَبِي قَتَادَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا جَاءَ أَحَدُكُمْ الْمَسْجِدَ فَلْيَرْكَعْ رَكْعَتَيْنِ قَبْلَ أَنْ يَجْلِسَقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرٍ وَأَبِي أُمَامَةَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَأَبِي ذَرٍّ وَكَعْبِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ أَبِي قَتَادَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ مُحَمَّدُ بْنُ عَجْلَانَ وَغَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ عَامِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ نَحْوَ رِوَايَةِ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ وَرَوَى سُهَيْلُ بْنُ أَبِي صَالِحٍ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ عَامِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ عَمْرِو بْنِ سُلَيْمٍ الزُّرَقِيِّ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهَذَا حَدِيثٌ غَيْرُ مَحْفُوظٍ وَالصَّحِيحُ حَدِيثُ أَبِي قَتَادَةَ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا الْحَدِيثِ عِنْدَ أَصْحَابِنَا اسْتَحَبُّوا إِذَا دَخَلَ الرَّجُلُ الْمَسْجِدَ أَنْ لَا يَجْلِسَ حَتَّى يُصَلِّيَ رَكْعَتَيْنِ إِلَّا أَنْ يَكُونَ لَهُ عُذْرٌ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْمَدِينِيِّ وَحَدِيثُ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ خَطَأٌ أَخْبَرَنِي بِذَلِكَ إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْمَدِينِيِّ
atugambiire [Qutaiba bin Sa’id] akagira ati; akatugambira [Malik bin Anas] kuruga ahari [Amir bin Abdullah bin Az Zubair] kuruga ahari [Amru bin Sulaim Az Zuraqi] kuruga ahari [Abu Qatadah] akagira ati; 'Omutumwa wa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam akagira ati: 'Omwe omuriimwe ku araatahe omu muzigiti, ashabe rak'a ibiri atakashutami'. Akagira ati; ‘Omu shuura egi harimu n’ebitebyo kuruga ahari Jabir, Abu Umamah, Abu Hurairah, Abu Dzar na Ka’ab bin Malik’. Abu Isa akagira ati; Hadiisi ya Abu Qatadah ni hasan ey’amazima. [Muhammad bin ‘Ajlan] n’abandi abatari abo nabo bakashoboorora hadiisi egi kuruga ahari [’Amir bin Abdullah bin Az Zubair] nk’oku yaagambirwe Malik bin Anas’. Suhail bin Salih nawe akashoborora hadiisi egi kuruga ahari Amru bin Sulaim bin Az Zuraqi, kuruga ahari Jabir bin Abdillah, kuruga ahari nabi saw. Kwonka hadiisi egi terinzirwe. Kandi hadiisi ya Abu Qatadah niyo erikukirayo kuba ey’amazima. Banywani baitu nibakora hadiisi egi, nibakunda ngu omuntu ku arikutaaha omu muzigiti, tashutama kuhitsya obu yaaheza kushaba rak’a ibiri, okwihaho haaba hariho okwetonganaho. Ali bin Al Madini akagira ati; ‘Hadiisi egi kuruga ahari Suhail bin Abu Shalih n’egwire. Nkaheebwa amakuru ahari eki na Ishaq bin Ibrahim kuruga Ali bin Al Madini’.
Imam Tirmidzi : 291
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ وَأَبُو عَمَّارٍ الْحُسَيْنُ بْنُ حُرَيْثٍ الْمَرْوَزِيُّ قَالَا حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْأَرْضُ كُلُّهَا مَسْجِدٌ إِلَّا الْمَقْبَرَةَ وَالْحَمَّامَقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَجَابِرٍ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَحُذَيْفَةَ وَأَنَسٍ وَأَبِي أُمَامَةَ وَأَبِي ذَرٍّ قَالُوا إِنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ جُعِلَتْ لِيَ الْأَرْضُ مَسْجِدًا وَطَهُورًا قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي سَعِيدٍ قَدْ رُوِيَ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ مُحَمَّدٍ رِوَايَتَيْنِ مِنْهُمْ مَنْ ذَكَرَهُ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ وَمِنْهُمْ مَنْ لَمْ يَذْكُرْهُ وَهَذَا حَدِيثٌ فِيهِ اضْطِرَابٌ رَوَى سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُرْسَلٌ وَرَوَاهُ حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرَوَاهُ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَقَ عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى عَنْ أَبِيهِ قَالَ وَكَانَ عَامَّةُ رِوَايَتِهِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَكَأَنَّ رِوَايَةَ الثَّوْرِيِّ عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَثْبَتُ وَأَصَحُّ مُرْسَلًا
atugambiire [Ibn Abu Umar] na [Abu ‘Ammar Al Husain bin Huraits Al Marwazi] bombi bakagira ngu; atugambiire [Abdul Aziz bin Muhammad] kuruga ahari [‘Amru bin Yahya] kuruga ahari [ishe] kuruga ahari [Abu Sa’id Al Khudri] akagira ati; 'Nabi sallallaahu 'alaihi wasallam akagira ati, 'Ensi yoona n'omuzigiti okwihaho ebituuro n'ebinabiro'. Abu Isa akagira ati, omu shuura egi harimu na hadiisi kuruga ahari Ali, Abdullah bin Amru, Abu Hurairah, Jabir, Ibn Abbas, Hudzaifah, Anas, Abu Umamah na Abu Dzar. Bakagira bati; 'Nabi sallallaahu 'alaihi wasallam akagira ati: 'Ensi ekankorerwa nk'omwanya gw'okufukamira n'okweshemeza'. Abu Isa akagira ati; ‘Hadiisi egi eya Abu Sa’id egambirweho kuruga ahari Abdul Aziz bin Muhammad omu nkuru ibiri; Enkuru emwe neegamba ahari Abu Sa’id kandi endiijo terikugamba ahari Abu Sa’id. Omuri hadiisi egi harimu idltirab -ekirikuhakanisa-. [Sufyan Ats Tsauri] akashoborora hadiisi egi kuruga ahari [‘Amru bin Yahya] kuruga ahari [ishe] kuruga ahari nabi saw. [Muhammad bin Ishaq] akakishoborora kuruga ahari [‘Amru bin Yahya] kuruga ahari [ishe]. Bwanyima akagira ati; 'Ebihandiiko ebingi nibiruga ahari Abu Sa'id, kuruga ahari nabi saw. Kwonka omu hadiisi egi tarikugamba ahari Abu Sa’id, kuruga ahari nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam, nk’oku okushoboorora kwa Ats Tsauri kuruga ahari ‘Amru bin Yahya, kuruga ahari ishe, kuruga ahari nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam kwabaire kuri okw’amaani kandi okuhikire omu mursal’.
Imam Tirmidzi : 292
حَدَّثَنَا بُنْدَارٌ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ الْحَنَفِيُّ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْحَمِيدِ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مَحْمُودِ بْنِ لَبِيدٍ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ قَالَسَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ بَنَى لِلَّهِ مَسْجِدًا بَنَى اللَّهُ لَهُ مِثْلَهُ فِي الْجَنَّةِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي بَكْرٍ وَعُمَرَ وَعَلِيٍّ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَأَنَسٍ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَعَائِشَةَ وَأُمِّ حَبِيبَةَ وَأَبِي ذَرٍّ وَعَمْرِو بْنِ عَبَسَةَ وَوَاثِلَةَ بْنِ الْأَسْقَعِ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَجَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عُثْمَانَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَمَحْمُودُ بْنُ لَبِيدٍ قَدْ أَدْرَكَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَحْمُودُ بْنُ الرَّبِيعِ قَدْ رَأَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُمَا غُلَامَانِ صَغِيرَانِ مَدَنِيَّانِ
atugambiire [Bundar] akagira ati; atugambiire [Abu Bakri Al Hanafi] akagira ati; atugambiire [Abdul Hamid bin Ja’far] kuruga ahari [ishe] kuruga ahari [Mahmud bin Labid] kuruga ahari [Uthman bin ‘Affan] akagira ati; 'Nkahurira nabi sallallaahu 'alaihi wasallam arikugira ati: 'Orikwombekyera Allah omuzigiti, Allah naija kwombeka ogundi nk'ogwo omu iguru'. Akagira ati; 'Omu shuura egi harimu n'ebitebyo kuruga ahari Abu Bakr, Umar, Ali, Abdullah bin Umar, Anas, Ibn Abbas, 'Aisyah, Umm Habibah, Abu Dzar, Amru bin Abasah, Watsilah bin Al Asqa', Abu Hurairah na Jabir bin Abdullah'. Abu Isa akagira ati; Hadiisi ya Uthman ni hasan ey’amazima. Mahmud bin Labid rimwe akabugana nabi, nikwo Mahmud bin Ar Rabi nawe yabugaine nabi, bombi bakaba bari abaana bato kuruga omu rurembo Madiina.
Imam Tirmidzi : 293
وَقَدْ رُوِيَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ مَنْ بَنَى لِلَّهِ مَسْجِدًا صَغِيرًا كَانَ أَوْ كَبِيرًا بَنَى اللَّهُ لَهُ بَيْتًا فِي الْجَنَّةِحَدَّثَنَا بِذَلِكَ قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا نُوحُ بْنُ قَيْسٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ مَوْلَى قَيْسٍ عَنْ زِيَادٍ النُّمَيْرِيِّ عَنْ أَنَسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِهَذَا
Kigambirweho kuruga ahari nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam, ngu akagira ati: ‘Orikwombekyera Allah omuzigiti, yaaba mukye nari muhango, Allah naija kumwombekyera enju omu iguru’. [Qutaibah] akatugambira atyo, akagira ati; atugambiire ahari [Nuh bin Qais] kuruga ahari [Abdurrahman] omuheereza wa Qais kuruga ahari [Ziyad An Numairi] kuruga ahari [Anas] kuruga ahari nabi saw.
Imam Tirmidzi : 294
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ بْنُ سَعِيدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جُحَادَةَ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَلَعَنَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ زَائِرَاتِ الْقُبُورِ وَالْمُتَّخِذِينَ عَلَيْهَا الْمَسَاجِدَ وَالسُّرُجَقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَعَائِشَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ وَأَبُو صَالِحٍ هَذَا هُوَ مَوْلَى أُمِّ هَانِئِ بِنْتِ أَبِي طَالِبٍ وَاسْمُهُ بَاذَانُ وَيُقَالُ بَاذَامُ أَيْضًا
atugambiire [Qutaibah] akagira ati; atugambiire [Abdul Warits bin Sa’id] kuruga ahari [Muhammad bin Juhadah] kuruga ahari [Abu Salih] kuruga ahari [Ibnu Abbas] akagira ati; 'Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam akakyeena abahiigi abaabaire nibaza omu kituuro, abo abaakikozire omuzigiti n'abo abaakiteireho amatara'. Akagira ati; 'Omu shuura egi harimu n'ebyafaayo kuruga ahari Abu Hurairah na 'Aisyah'. Abu Isa akagira ati; ‘Hadiisi egi eya Ibn Abbas eri omu rurengo rwa hasan. Omu bwire obwo, Abu Salih akaba ari omuheereza wa Ummu Hani` bint Abu Talib, eiziina rye rikaba riri Badzan, narishi kandi akaba naayetwa Badzam’.
Imam Tirmidzi : 295
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَكُنَّا نَنَامُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْمَسْجِدِ وَنَحْنُ شَبَابٌقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عُمَرَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رَخَّصَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ فِي النَّوْمِ فِي الْمَسْجِدِ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ لَا يَتَّخِذُهُ مَبِيتًا وَلَا مَقِيلًا وَقَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ ذَهَبُوا إِلَى قَوْلِ ابْنِ عَبَّاسٍ
atugambiire [Mahmud bin Ghailan] akagira ati; atugambiire [Abdurrazaq] akagira ati; atugambiire [Ma’mar] kuruga ahari [Az Zuhri] kuruga ahari [Salim] kuruga ahari [Ibnu Umar] akagira ati; 'Omu bwire bwa nabi sallallaahu 'alaihi wasallam tukaba tugwejegyera omu muzigiti, n'obu turaabe twabaire tukiri bato omu bwire obwo'. Abu Isa akagira ati; ‘Hadiisi egi eya Ibn Umar n’ey’amazima. Abahangu omu bya sayansi abamwe bakozire ngu kyanguhire kubaikiriza kubyama omu mizigiti. Ibn Abbas akagira ati; 'Otakagikozesa - omuzigiti - nk'omwanya gw'okuhuumuramu nari okubyamamu nyekiro'. Kandi abahangu bamwe omu bya sayansi nibaikirizana n’ebigambo bya Ibn Abbas.
Imam Tirmidzi : 296
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ ابْنِ عَجْلَانَ عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِعَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ نَهَى عَنْ تَنَاشُدِ الْأَشْعَارِ فِي الْمَسْجِدِ وَعَنْ الْبَيْعِ وَالِاشْتِرَاءِ فِيهِ وَأَنْ يَتَحَلَّقَ النَّاسُ يَوْمَ الْجُمُعَةِ قَبْلَ الصَّلَاةِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ بُرَيْدَةَ وَجَابِرٍ وَأَنَسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ حَدِيثٌ حَسَنٌ وَعَمْرُو بْنُ شُعَيْبٍ هُوَ ابْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ رَأَيْتُ أَحْمَدَ وَإِسْحَقَ وَذَكَرَ غَيْرَهُمَا يَحْتَجُّونَ بِحَدِيثِ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ قَالَ مُحَمَّدٌ وَقَدْ سَمِعَ شُعَيْبُ بْنُ مُحَمَّدٍ مِنْ جَدِّهِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو قَالَ أَبُو عِيسَى وَمَنْ تَكَلَّمَ فِي حَدِيثِ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ إِنَّمَا ضَعَّفَهُ لِأَنَّهُ يُحَدِّثُ عَنْ صَحِيفَةِ جَدِّهِ كَأَنَّهُمْ رَأَوْا أَنَّهُ لَمْ يَسْمَعْ هَذِهِ الْأَحَادِيثَ مِنْ جَدِّهِ قَالَ عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ وَذُكِرَ عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ أَنَّهُ قَالَ حَدِيثُ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ عِنْدَنَا وَاهٍ وَقَدْ كَرِهَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ الْبَيْعَ وَالشِّرَاءَ فِي الْمَسْجِدِ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ التَّابِعِينَ رُخْصَةٌ فِي الْبَيْعِ وَالشِّرَاءِ فِي الْمَسْجِدِ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي غَيْرِ حَدِيثٍ رُخْصَةٌ فِي إِنْشَادِ الشِّعْرِ فِي الْمَسْجِدِ
atugambiire [Qutaibah] akagira ati; akatugambira [Al Laits] kuruga ahari [Ibn ‘Ajlan] kuruga ahari [Amru bin Syu’aib] kuruga ahari [ishe] kuruga ahari [ishekuru] kuruga ahari [ishenkuru] kuruga ahari Mutumwa wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam, ngu akazibira okweshongora sya’ir omu muzigiti, okugura n’okuguza emirimo y’okugura ebintu, n’okukora gayer halaqah aha Rwakatano - halaqah -. Akagira ati; ‘Omu shuura egi harimu na hadiisi kuruga ahari Buraidah, Jabir na Anas’. Abu Isa akagira ati; 'Hadiisi ya Abdullah bin Amru bin Al Ash eri omu rurengo rwa hasan. 'Amru bin Syu'aib ni mutabani wa Muhammad bin Abdullah bin 'Amru bin Al 'Ash'. Muhammad bin Ismaili akagira ati; 'Nkareeba Ahmad na Ishaq - kandi nagamba ngu oyihireho bombi - bakateekateeka aha hadiisi ya 'Amru bin Syu'aib'. Muhamadi akagira ati; 'Syu'aib bin Muhammad akaba ahuriire kuruga ahari ishekuru, niwe Abdullah bin 'Amru'. Abu Isa akagira ati; ‘Aha bantu abarikugaaniira aha hadiisi ya Amru bin Syu’aib bakagikyendeeza amaani, n’ahabw’okuba Amru bin Syu’aib akashoboorora hadiisi kuruga omu shahifah - ekitabo - kya ishekuru. Kikaba kiri nk’oku baareebire ngu ‘Amru bin Syu’aib tarahuriire hadiisi ezi kuruga ahari ishekuru butunu’. Ali bin Abdullah akagira ati; ‘Kigambirweho kuruga ahari Yahya bin Sa’id ngu akagira ati; ‘Hadiisi ya ‘Amru bin Syu’aib ahariitwe n’ey’obugobya -eine amaani makye. Abakugu abamwe omu bya sayansi nibahamya okugura n’okuguza omu mizigiti, kandi eki n’ekiteekateeko kya Ahmad na Ishaq. Kigambirweho kuruga omu bakugu abamwe kuruga omu nshonda za tabi’in ngu hariho okuhuumura omu kukora emirimo y’okugura n’okuguza omu muzigiti. Kandi kandi kigambirweho kuruga ahari nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam omu hadiisi nyingi ezikwatiraine n’okuhuumura kw’okweshongora ebitontome omu muzigiti’.
Imam Tirmidzi : 297
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَعِيلَ عَنْ أُنَيْسِ بْنِ أَبِي يَحْيَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَامْتَرَى رَجُلٌ مِنْ بَنِي خُدْرَةَ وَرَجُلٌ مِنْ بَنِي عَمْرِو بْنِ عَوْفٍ فِي الْمَسْجِدِ الَّذِي أُسِّسَ عَلَى التَّقْوَى فَقَالَ الْخُدْرِيُّ هُوَ مَسْجِدُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَالَ الْآخَرُ هُوَ مَسْجِدُ قُبَاءٍ فَأَتَيَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي ذَلِكَ فَقَالَ هُوَ هَذَا يَعْنِي مَسْجِدَهُ وَفِي ذَلِكَ خَيْرٌ كَثِيرٌقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ سَأَلْتُ يَحْيَى بْنَ سَعِيدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي يَحْيَى الْأَسْلَمِيِّ فَقَالَ لَمْ يَكُنْ بِهِ بَأْسٌ وَأَخُوهُ أُنَيْسُ بْنُ أَبِي يَحْيَى أَثْبَتُ مِنْهُ
atugambiire [Qutaibah] akagira ati; atugambiire [Hatim bin Isma’il] kuruga ahari [Unais bin Abu Yahya] kuruga ahari [ishe] kuruga ahari [Sa’id Al Khudri] akagira ati; 'Omushaija kuruga omu ruganda rwa Khudrah akatongana n'omushaija kuruga omu ruganda rwa 'Amru bin Auf aha muzigiti okwombekwa aha musingi gw'okwikiriza. Abantu kuruga Bani Khudrah bagizire ngu; ‘Ogwo n’omuzigiti gwa Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam,’ obwo omuntu owaarugire omu ruganda rwa ‘Amru bin Auf arikugira ati; 'Ogwo nigwo muzigiti gwa Quba''. Bwanyima bakaza ahari Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam kwetomboitira eki, atyo yagira ati: ‘Ogwo n’omuzigiti ogu - nikwo kugira ngu omuzigiti gwe -, kandi omu muzigiti gwa Quba harimu ebirungi bingi’. Abu Isa akagira ati; 'Hadiisi egi n'eya hasan ey'amazima.' Akagira ati; ‘Abu Bakri akatugambira kuruga ahari Ali bin Abdullah, akagira ati; ‘Nkabuuza Yahya bin Sa’id ahari Muhammad bin Abu Yahya Al Aslami, yagarukamu ati, ‘Ti muntu w’oburemeezi. Murumuna we akaba ari Unais bin Abu Yahya, kandi akaba namukira’.
Imam Tirmidzi : 298
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلَاءِ أَبُو كُرَيْبٍ وَسُفْيَانُ بْنُ وَكِيعٍ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ عَنْ عَبْدِ الْحَمِيدِ بْنِ جَعْفَرٍ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو الْأَبْرَدِ مَوْلَى بَنِي خَطْمَةَ أَنَّهُ سَمِعَ أُسَيْدَ بْنَ ظُهَيْرٍ الْأَنْصَارِيَّ وَكَانَ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُحَدِّثُعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الصَّلَاةُ فِي مَسْجِدِ قُبَاءٍ كَعُمْرَةٍقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ سَهْلِ بْنِ حُنَيْفٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أُسَيْدٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ وَلَا نَعْرِفُ لِأُسَيْدِ بْنِ ظُهَيْرٍ شَيْئًا يَصِحُّ غَيْرَ هَذَا الْحَدِيثِ وَلَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ أَبِي أُسَامَةَ عَنْ عَبْدِ الْحَمِيدِ بْنِ جَعْفَرٍ وَأَبُو الْأَبْرَدِ اسْمُهُ زِيَادٌ مَدِينِيٌّ
atugambiire [Muhammad bin Al ‘Ala` Abu Kuraib] na [Sufyan bin Waki’] bombi bakagira ngu; Akatugambira [Abu Usamah] kuruga ahari [Abdul Hamid bin Ja’far] akagira ati, akatugambira [Abu Al Abrad] omuheereza wa Banu Khathmah, ngu akahurira [Usaid bin Zhuhair Al Ansari] - akaba ari omwe ahari banywani ba nabi saw. ‘Okushaba aha muzigiti gwa Quba’ kwine ekihembo ekirikugyeragyeranisibwa n’orugyendo rwa Umrah’. Akagira ati; ‘Omu shuura egi harimu na hadiisi kuruga ahari Sahl bin Hunaif’. Abu Isa akagira ati; Hadiisi ya Usaid eri aha rurengo rwa hasan gharib, kandi titurikumanya hadiisi nkye ehikire kuruga ahari Usaid bin Zhuhair okwihaho hadiisi egi. Kandi naitwe titurikukimanyaho okwihaho omu hadiisi ya Abu Usamah, kuruga ahari Abdul Hamid bin Ja’far. Omubwire obwo, eiziina rya Abu Al Abrad ni Ziyad Madini'.
Imam Tirmidzi : 299
حَدَّثَنَا الْأَنْصَارِيُّ حَدَّثَنَا مَعْنٌ حَدَّثَنَا مَالِكٌ ح و حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ عَنْ مَالِكٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ رَبَاحٍ وَعُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ الْأَغَرِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ الْأَغَرِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ صَلَاةٌ فِي مَسْجِدِي هَذَا خَيْرٌ مِنْ أَلْفِ صَلَاةٍ فِيمَا سِوَاهُ إِلَّا الْمَسْجِدَ الْحَرَامَقَالَ أَبُو عِيسَى وَلَمْ يَذْكُرْ قُتَيْبَةُ فِي حَدِيثِهِ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ إِنَّمَا ذَكَرَ عَنْ زَيْدِ بْنِ رَبَاحٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ الْأَغَرِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَأَبُو عَبْدِ اللَّهِ الْأَغَرُّ اسْمُهُ سَلْمَانُ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَمَيْمُونَةَ وَأَبِي سَعِيدٍ وَجُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ وَابْنِ عُمَرَ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ وَأَبِي ذَرٍّ
atugambiire [Al Ansari] akagira ati; atugambiire [Ma’n] kuruga ahari [Malik]. -sanad diverted- kandi atugambiire [Qutaibah] kuruga ahari [Malik] kuruga ahari [Zaid bin Rabah] kuruga ahari [Ubaidullah bin Abu Abdullah] kuruga ahari [Abu Abdullah] kuruga ahari [Abu Hurairah] akagira ati; 'Omutumwa wa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam akagira ati: 'Okushaba omu muzigiti gwangye nikikira okushaba rukumi omu mizigiti endiijo, okwihaho omuzigiti omukuru'. Abu Isa akagira ati; ‘Qutaibah tarikugamba omu hadiisi ye, kuruga ahari Ubaidullah. Kwonka akagamba ahari Zaid bin Rabah, Abu Abdullah Al Aghar, Abu Hurairah’ bonka. Abu Isa akagira ati; ‘Hadiisi egi n’ey’amazima. Eiziina rya Abu Abdullah Al Aghar ni Salman. Kandi hadiisi egi nayo egambirweho kuruga ahari Abu Hurairah omu miringo mingi, kuruga ahari nabi saw. Akagira ati; 'Omu shuura egi harimu n'ebitebyo kuruga ahari Ali, Maimunah, Abu Sa'id, Jubair bin Muth'im, Ibnu Umar, Ubaidullah bin Az Zubair na Abu Dzar'.
Imam Tirmidzi : 300
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ قَزَعَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تُشَدُّ الرِّحَالُ إِلَّا إِلَى ثَلَاثَةِ مَسَاجِدَ مَسْجِدِ الْحَرَامِ وَمَسْجِدِي هَذَا وَمَسْجِدِ الْأَقْصَىقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
atugambiire [Ibn Abu Umar] akagira ati; atugambiire [Sufyan bin Uyainah] kuruga ahari [Abdul Malik bin Umair] kuruga ahari [Qaza’ah] kuruga ahari [Abu Sa’id Al Khudri] akagira ati; 'Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam akagira ati: 'Tikirikwikirizibwa kutambura -n'okuramya- okwihaho omu mizigiti eshatu; Omuzigiti gwa Al-Haram, Omuzigiti gwangye hamwe n’omuzigiti gwa Al Aqsa’. Abu Isa akagira ati; 'Hadiisi egi n'eya hasan ey'amazima.'