Imam Tirmidzi (الإمام الترمذي) - 3891 حديث

حديث

Imam Tirmidzi : 261

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ أَنَّهُ سَمِعَ طَاوُسًا يَقُولُقُلْنَا لِابْنِ عَبَّاسٍ فِي الْإِقْعَاءِ عَلَى الْقَدَمَيْنِ قَالَ هِيَ السُّنَّةُ فَقُلْنَا إِنَّا لَنَرَاهُ جَفَاءً بِالرَّجُلِ قَالَ بَلْ هِيَ سُنَّةُ نَبِيِّكُمْ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ ذَهَبَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ إِلَى هَذَا الْحَدِيثِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يَرَوْنَ بِالْإِقْعَاءِ بَأْسًا وَهُوَ قَوْلُ بَعْضِ أَهْلِ مَكَّةَ مِنْ أَهْلِ الْفِقْهِ وَالْعِلْمِ قَالَ وَأَكْثَرُ أَهْلِ الْعِلْمِ يَكْرَهُونَ الْإِقْعَاءَ بَيْنَ السَّجْدَتَيْنِ

اسان کي [يحييٰ بن موسيٰ] ٻڌايو ويو آهي؛ اسان کي [عبد الرزاق] ٻڌايو آهي؛ اسان کي [ابن جريج] ٻڌايو آهي؛ مون کي [ابو الزبير] ٻڌايو آهي ته هن هڪ ڀيرو [ثوص] کي چوندي ٻڌو هو ته: 'اسان هڪ ڀيرو [ابن عباس] کان الاقع جي باري ۾ پڇيو - ٻنهي هٿن جي تري تي چوٽين تي ويهڻ - ران ۽ پٺيون سڌيون - پوءِ اسان چيو: 'بيشڪ، اسان اهڙي رويي کي مرد لاءِ بدتميزي سمجهون ٿا،' هن جواب ڏنو، 'حقيقت ۾، اهو توهان جي نبي صلي الله عليه وسلم جي سنت آهي'. هن چيو: 'هن باب ۾ عبدالله بن مسعود، ابو درداء، ابن عباس، معاذ بن انس ۽ جابر کان به روايتون آهن'. ابو عيسيٰ چيو؛ 'هي حديث حسن صحيح آهي.' رسول الله صلي الله عليه وسلم جي ڪجهه اصحابن مان ڪجهه عالمن هن حديث تي عمل ڪيو، ۽ اهو خيال رکيو ته اقع ۾ ويهڻ جائز آهي. مڪي جي ڪجهه رهواسين، فقهاء ۽ عالمن جو به اهو ئي رايو هو. انهن چيو ته، "بهرحال، اڪثر عالم ٻن سجدن جي وچ ۾ اقع ۾ ويهڻ کي مکروه سمجهن ٿا."

تائيدي حديثون (4)

حديث

Imam Tirmidzi : 262

حَدَّثَنَا سَلَمَةُ بْنُ شَبِيبٍ حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ حُبَابٍ عَنْ كَامِلٍ أَبِي الْعَلَاءِ عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي ثَابِتٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَقُولُ بَيْنَ السَّجْدَتَيْنِ اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِي وَارْحَمْنِي وَاجْبُرْنِي وَاهْدِنِي وَارْزُقْنِيحَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْخَلَّالُ الْحُلْوَانِيُّ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ عَنْ زَيْدِ بْنِ حُبَابٍ عَنْ كَامِلٍ أَبِي الْعَلَاءِ نَحْوَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ وَهَكَذَا رُوِيَ عَنْ عَلِيٍّ وَبِهِ يَقُولُ الشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ يَرَوْنَ هَذَا جَائِزًا فِي الْمَكْتُوبَةِ وَالتَّطَوُّعِ وَرَوَى بَعْضُهُمْ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ كَامِلٍ أَبِي الْعَلَاءِ مُرْسَلًا

اسان کي [سلمه بن صياب] بيان ڪيو آهي؛ اسان کي [زيد بن حباب] بيان ڪيو آهي [ڪاميل ابو الاعليٰ] ان کان [حبيب بن ابو ثابت] ان کان [سعيد بن جبير] ان کان [ابن عباس] چيو آهي ته: 'جڏهن رسول الله ﷺ ٻن سجدن جي وچ ۾ ويهندا هئا، ته دعا پڙهندا هئا: 'اللهم مغفرلي وارحمني وجبرني واحدني ورزقني - اي الله، مون کي معاف ڪر، مون تي رحم ڪر، مون کي ڪافي ڪر، مون کي هدايت ڏي ۽ مون کي رزق ڏي-'. اسان کي [الحسن بن علي الخلال الحلواني] بيان ڪيو آهي؛ اسان کي [يزيد بن هارون] [زيد بن حباب] کان [ڪاميل ابو الاعليٰ] کان بيان ڪيو آهي جيئن حديث ۾ آهي'. ابو عيسيٰ چيو آهي؛ 'هي حديث غريب جي سطح جي آهي، ۽ اهڙي طرح علي کان روايت ڪئي وئي آهي.' هي راءِ امام شافعي، احمد ۽ اسحاق اختيار ڪئي. انهن جو خيال هو ته اهو واجب ۽ نفل ٻنهي نمازن ۾ جائز آهي. ٻين هن حديث کي ڪامل ابو الاعليٰ کان مرسل جي ذريعي روايت ڪيو.

تائيدي حديثون (14)

حديث

Imam Tirmidzi : 263

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ ابْنِ عَجْلَانَ عَنْ سُمَيٍّ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَاشْتَكَى بَعْضُ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَشَقَّةَ السُّجُودِ عَلَيْهِمْ إِذَا تَفَرَّجُوا فَقَالَ اسْتَعِينُوا بِالرُّكَبِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ مِنْ حَدِيثِ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَّا مِنْ هَذَا الْوَجْهِ مِنْ حَدِيثِ اللَّيْثِ عَنْ ابْنِ عَجْلَانَ وَقَدْ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ وَغَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ سُمَيٍّ عَنْ النُّعْمَانِ بْنِ أَبِي عَيَّاشٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَ هَذَا وَكَأَنَّ رِوَايَةَ هَؤُلَاءِ أَصَحُّ مِنْ رِوَايَةِ اللَّيْثِ

اسان کي [قطيبه] چيو آهي؛ اسان کي [الليث] کان [ابن عجلان] کان [سمائي] کان [ابو صالح] کان [ابو هريره] تائين ٻڌايو آهي ته؛ 'رسول الله صلي الله عليه وسلم جي ڪجهه اصحابن نبي صلي الله عليه وسلم کي سجدو ڪرڻ ۾ ڏکيائي جي شڪايت ڪئي جيڪڏهن انهن کي پنهنجا هٿ پکيڙڻا پون. تنهن ڪري رسول الله صلي الله عليه وسلم فرمايو؛ 'پنهنجن گوڏن کان مدد گهرڻ سان ان کي آسان ڪريو'. ابو عيسيٰ چيو؛ 'هي حديث غريب جي سطح جي آهي، اسان کي خبر ناهي ته اها ابو صالح جي حديث مان آهي، ابو هريره کان، رسول الله صلي الله عليه وسلم کان، سواءِ هن سطر جي. يعني الليث حديث مان، ابن عجلان کان.' هي حديث سفيان بن عينة کان ۽ سمعي کان ڪيترن ئي ماڻهن نعمان بن ابو عياسي کان رسول الله صلي الله عليه وسلم کان پڻ نقل ڪئي آهي، اهو ائين آهي جيئن انهن جي تاريخ الليث جي تاريخ کان وڌيڪ صحيح آهي.

حديث

Imam Tirmidzi : 264

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ أَخْبَرَنَا هُشَيْمٌ عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ مَالِكِ بْنِ الْحُوَيْرِثِ اللَّيْثِيِّأَنَّهُ رَأَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي فَكَانَ إِذَا كَانَ فِي وِتْرٍ مِنْ صَلَاتِهِ لَمْ يَنْهَضْ حَتَّى يَسْتَوِيَ جَالِسًاقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ مَالِكِ بْنِ الْحُوَيْرِثِ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَيْهِ عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ وَبِهِ يَقُولُ إِسْحَقُ وَبَعْضُ أَصْحَابِنَا وَمَالِكٌ يُكْنَى أَبَا سُلَيْمَانَ

اسان کي [علي بن حجر] ٻڌايو آهي ته؛ اسان کي [حُصِيم] ٻڌايو آهي ته [خالد الحزع] کان [ابو قِلابه] کان [مالِڪ الحُورِث الليثي] ته هن هڪ ڀيري رسول الله ﷺ کي نماز پڙهندي ڏٺو، جڏهن پاڻ هڪ عجيب رڪعت ۾ هئا، ته پاڻ ايستائين نه اٿيا جيستائين پاڻ مڪمل طور تي نه ويٺا. ابو عيسيٰ چيو ته؛ 'مالِڪ بن الحُورِث جي حديث حسن صحيح آهي. هي حديث ڪجهه سائنسدانن پاران عمل ۾ آندي وئي آهي. هي اسحاق ۽ اسان جي ڪجهه دوستن جو رايو آهي. ساڳئي وقت، مالڪ جو لقب ابو سليمان آهي'.

تائيدي حديثون (3)

حديث

Imam Tirmidzi : 265

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ إِلْيَاسَ عَنْ صَالِحٍ مَوْلَى التَّوْأَمَةِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَنْهَضُ فِي الصَّلَاةِ عَلَى صُدُورِ قَدَمَيْهِقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ عَلَيْهِ الْعَمَلُ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ يَخْتَارُونَ أَنْ يَنْهَضَ الرَّجُلُ فِي الصَّلَاةِ عَلَى صُدُورِ قَدَمَيْهِ وَخَالِدُ بْنُ إِلْيَاسَ هُوَ ضَعِيفٌ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ قَالَ وَيُقَالُ خَالِدُ بْنُ إِيَاسٍ أَيْضًا وَصَالِحٌ مَوْلَى التَّوْأَمَةِ هُوَ صَالِحُ بْنُ أَبِي صَالِحٍ وَأَبُو صَالِحٍ اسْمُهُ نَبْهَانُ وَهُوَ مَدَنِيٌّ

[يحييٰ بن موسيٰ] اسان کي ٻڌايو آهي؛ [ابو عوانه] اسان کي ٻڌايو آهي؛ [خالد بن الياس] اسان کي [صالح] عطوعمه جي غلام کان، [ابو هريره] کان بيان ڪيو آهي ته هن چيو ته: 'رسول الله ﷺ پنهنجي پيرن جي ڇيڙن تي ٽيڪ ڏئي نماز ۾ بيٺا هئا'. ابو عيسيٰ چيو ته: 'ابو هريره جي هن حديث تي عالمن عمل ڪيو آهي. انهن جو خيال آهي ته هڪ ماڻهو پنهنجي پيرن جي تلائن تي ٽيڪ ڏئي نماز ۾ بيهڻ گهرجي. ۽ حديث جي ماهرن جي مطابق خالد بن الياس هڪ ڪمزور ماڻهو آهي'. هن چيو ته: 'خالد بن الياس کي عام طور تي خالد بن ايياس جي نالي سان پڻ سڏيو ويندو آهي. جڏهن ته صالح الطوعمه جو خادم صالح بن ابي صالح آهي. جڏهن ته ابو صالح پاڻ کي نبهان سڏيو ويندو آهي، يعني هڪ ماڻهو جيڪو مديني کان ايندو آهي'.

حديث

Imam Tirmidzi : 266

حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الدَّوْرَقِيُّ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ الْأَشْجَعِيُّ عَنْ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ الْأَسْوَدِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَعَلَّمَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا قَعَدْنَا فِي الرَّكْعَتَيْنِ أَنْ نَقُولَ التَّحِيَّاتُ لِلَّهِ وَالصَّلَوَاتُ وَالطَّيِّبَاتُ السَّلَامُ عَلَيْكَ أَيُّهَا النَّبِيُّ وَرَحْمَةُ اللَّهِ وَبَرَكَاتُهُ السَّلَامُ عَلَيْنَا وَعَلَى عِبَادِ اللَّهِ الصَّالِحِينَ أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عُمَرَ وَجَابِرٍ وَأَبِي مُوسَى وَعَائِشَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ مَسْعُودٍ قَدْ رُوِيَ عَنْهُ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ وَهُوَ أَصَحُّ حَدِيثٍ رُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي التَّشَهُّدِ وَالْعَمَلُ عَلَيْهِ عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ مِنْ التَّابِعِينَ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ مُوسَى أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ خُصَيْفٍ قَالَ رَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْمَنَامِ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ النَّاسَ قَدْ اخْتَلَفُوا فِي التَّشَهُّدِ فَقَالَ عَلَيْكَ بِتَشَهُّدِ ابْنِ مَسْعُودٍ

اسان کي يعقوب بن ابراهيم ادورقي چيو آهي ته؛ اسان کي عبيدالله اشجعي کان [سفيان عطسوري] کان [ابو اسحاق] [اسود بن يزيد] کان [عبدالله بن مسعود] کان هن چيو ته؛ جڏهن اسان ٻئي رڪعت ۾ ويٺا هئاسين ته رسول الله ﷺ جن اسان کي پڙهڻ سيکاريو. اَتَحَيَّةُ لِلَّهِ وَاَسْلَمُ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَةُ اللَّهِ وَبَرَكَاتُهُ، وَالسَّلَامُ عَلَيْهِ وَاِلَّا عَلَى عَلَيْكَ عَلَيْكَ عَلَيْكُمْ اَللّهُ وَاشِيْدُ عَنْهُ مُحَمَّدٍ عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ - تمام عزت الله جي آهي. - ساڳيءَ طرح - سڀ فضل ۽ ڀلائي. اي نبي، توهان تي خوشحالي هجي، ۽ الله جي رحمت ۽ برڪتون هجن. اسان تي ۽ الله جي نيڪ ٻانهن تي خوشحالي هجي. مان شاهدي ڏيان ٿو ته الله کان سواءِ ڪو به عبادت جي لائق ناهي، ۽ مان شاهدي ڏيان ٿو ته محمد الله جو ٻانهو ۽ رسول آهي. "هن باب ۾ ابن عمر، جابر، ابو موسيٰ ۽ عائشه کان به روايتون آهن. ابو عيسيٰ چيو؛ '[ابن مسعود] جي هي حديث ڪيترن ئي طريقن سان هن کان نقل ڪئي وئي آهي. تسيح جي معاملن ۾، هي حديث رسول الله صلي الله عليه وسلم کان سڀ کان وڌيڪ صحيح آهي. ۽ رسول الله صلي الله عليه وسلم جي اصحابن، تابعين ۽ انهن کان پوءِ جي ماڻهن مان اڪثر سائنس جي ماهرن به ان تي عمل ڪيو آهي. هي راءِ سفيان عطسوري، بن المبارڪ، احمد ۽ اسحاق طرفان ورتي وئي آهي. اسان کي احمد بن محمد بن موسيٰ چيو آهي؛ اسان کي عبدالله بن المبارڪ کان معمر کان خشيف کان خبر ڏني آهي ته؛ مون هڪ ڀيري خواب ۾ نبي ڪريم ﷺ کي ڏٺو، پوءِ مون پڇيو، 'يا رسول الله، ماڻهن ۾ تسيحود جي معاملي ۾ اختلاف آهي!' پوءِ پاڻ جواب ڏنو؛ 'توهان کي ابن مسعود جي استعمال مطابق تسيحود ڪرڻ گهرجي'.

تائيدي حديثون (64)

حديث

Imam Tirmidzi : 267

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ وَطَاوُسٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُعَلِّمُنَا التَّشَهُّدَ كَمَا يُعَلِّمُنَا الْقُرْآنَ فَكَانَ يَقُولُ التَّحِيَّاتُ الْمُبَارَكَاتُ الصَّلَوَاتُ الطَّيِّبَاتُ لِلَّهِ سَلَامٌ عَلَيْكَ أَيُّهَا النَّبِيُّ وَرَحْمَةُ اللَّهِ وَبَرَكَاتُهُ سَلَامٌ عَلَيْنَا وَعَلَى عِبَادِ اللَّهِ الصَّالِحِينَ أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رَوَى عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ حُمَيْدٍ الرُّؤَاسِيُّ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ نَحْوَ حَدِيثِ اللَّيْثِ بْنِ سَعْدٍ وَرَوَى أَيْمَنُ بْنُ نَابِلٍ الْمَكِّيُّ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ وَهُوَ غَيْرُ مَحْفُوظٍ وَذَهَبَ الشَّافِعِيُّ إِلَى حَدِيثِ ابْنِ عَبَّاسٍ فِي التَّشَهُّدِ

اسان کي ٻڌايو آهي [قطيبه] چيو آهي ته؛ اسان کي [الليطس] [ابو زبير] کان [سعيد بن جبير] کان ۽ [ثووس] [ابن عباس] کان هن چيو ته؛ ”رسول الله صلي الله عليه وسلم جن اسان کي طياس سيکاريو جيئن اسان کي قرآن سيکاريو، پاڻ فرمايائون: اَتَحَيَّةُ الْمُبارَكَاتُشِ الْعَالَمِيْنِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْكَ عَلَيْهِ النَّبِيُّ وَرَحْمَةُ اللَّهِ وَبَرَكَاتُهُ، وَالسَّلَامُ عَلَيْهِ وَالْعَالَمِيْنَ وَاشِيْدُ عَنْهَا مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ. -ان- طرح- سڀ فضل ۽ خير. اي نبي، توهان تي خوشحالي هجي، ۽ الله جي رحمت ۽ برڪتون هجن. اسان تي ۽ الله جي نيڪ ٻانهن تي خوشحالي هجي. مان شاهدي ڏيان ٿو ته الله کان سواءِ ڪو به عبادت جي لائق ناهي، ۽ مان شاهدي ڏيان ٿو ته محمد الله جو ٻانهو ۽ رسول آهي. هن چيو؛ 'ابن عباس جي هي حديث حسن غريب آهي. [عبدالرحمن بن حميد الرعاصي] پڻ [ابو الزبير] کان هن حديث کي الليث بن سعد جي حديث طور بيان ڪيو آهي. ۽ [ايمن بن نبيل المڪي] هن حديث کي [ابو الزبير] کان [جابر] کان روايت ڪيو پر سند محفوظ نه هئي. جيستائين امام شافعي تسيحود جي معاملي ۾ ابن عباس جي حديث تي عمل نه ڪيو.'

تائيدي حديثون (64)

حديث

Imam Tirmidzi : 268

حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ الْأَشَجُّ حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ بُكَيْرٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَقَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْأَسْوَدِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَمِنْ السُّنَّةِ أَنْ يُخْفِيَ التَّشَهُّدَقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ مَسْعُودٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ وَالْعَمَلُ عَلَيْهِ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ

اسان کي [ابو سعيد الاسياج] ٻڌايو آهي؛ اسان کي [يونس بن بُڪائر] ٻڌايو آهي [محمد بن اسحاق] کان [عبدالرحمن بن الاسود] کان [پنهنجي پيءُ] کان [عبدالله بن مسعود] چيو آهي؛ 'هن چيو؛ 'سنت کي شامل ڪرڻ تسيحود کي لڪائڻ آهي'. ابو عيسيٰ چيو؛ 'ابن مسعود جي هي حديث حسن غريب جي درجي ۾ آهي. سائنس جا ماهر هن حديث تي عمل ڪن ٿا'.

تائيدي حديثون (1)

حديث

Imam Tirmidzi : 269

حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ إِدْرِيسَ حَدَّثَنَا عَاصِمُ بْنُ كُلَيْبٍ الْجَرْمِيُّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ ابْنِ حُجْرٍ قَالَقَدِمْتُ الْمَدِينَةَ قُلْتُ لَأَنْظُرَنَّ إِلَى صَلَاةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَمَّا جَلَسَ يَعْنِي لِلتَّشَهُّدِ افْتَرَشَ رِجْلَهُ الْيُسْرَى وَوَضَعَ يَدَهُ الْيُسْرَى يَعْنِي عَلَى فَخِذِهِ الْيُسْرَى وَنَصَبَ رِجْلَهُ الْيُمْنَىقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَيْهِ عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَأَهْلِ الْكُوفَةِ وَابْنِ الْمُبَارَكِ

اسان کان [ابو ڪريب] چيو آهي؛ اسان کان [عبدالله بن ادريس] چيو آهي؛ اسان کان [عاشم بن ڪليب الجرمي] پنهنجي پيءُ کان [ابن حجر] کان بيان ڪيو آهي ته هن چيو ته: 'جڏهن مان مديني پهتس، مون چيو: 'واقعي، مان ضرور ڏسندس ته رسول الله صلي الله عليه وسلم ڪيئن نماز پڙهندا آهن. جڏهن هو تسيح ۾ ويهندو آهي ته هو پنهنجو کاٻو ٽنگ پکيڙيندو آهي ۽ پنهنجو کاٻو هٿ - يعني پنهنجي کاٻي ران تي - رکي ٿو ۽ پنهنجي ساڄي ٽنگ سڌي ڪندو آهي'. ابو عيسيٰ چيو ته: 'هي حديث حسن صحيح آهي. هي حديث گهڻن سائنسدانن طرفان عمل ۾ آهي. هي ڪوفي جي رهواسي ۽ بن المبارڪ جي سفيان عطسوري جو رايو آهي'.

تائيدي حديثون (37)

حديث

Imam Tirmidzi : 270

حَدَّثَنَا بُنْدَارٌ مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ الْعَقَدِيُّ حَدَّثَنَا فُلَيْحُ بْنُ سُلَيْمَانَ الْمَدَنِيُّ حَدَّثَنِي عَبَّاسُ بْنُ سَهْلٍ السَّاعِدِيُّ قَالَاجْتَمَعَ أَبُو حُمَيْدٍ وَأَبُو أُسَيْدٍ وَسَهْلُ بْنُ سَعْدٍ وَمُحَمَّدُ بْنُ مَسْلَمَةَ فَذَكَرُوا صَلَاةَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَبُو حُمَيْدٍ أَنَا أَعْلَمُكُمْ بِصَلَاةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَلَسَ يَعْنِي لِلتَّشَهُّدِ فَافْتَرَشَ رِجْلَهُ الْيُسْرَى وَأَقْبَلَ بِصَدْرِ الْيُمْنَى عَلَى قِبْلَتِهِ وَوَضَعَ كَفَّهُ الْيُمْنَى عَلَى رُكْبَتِهِ الْيُمْنَى وَكَفَّهُ الْيُسْرَى عَلَى رُكْبَتِهِ الْيُسْرَى وَأَشَارَ بِأُصْبُعِهِ يَعْنِي السَّبَّابَةَقَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَبِهِ يَقُولُ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ قَالُوا يَقْعُدُ فِي التَّشَهُّدِ الْآخِرِ عَلَى وَرِكِهِ وَاحْتَجُّوا بِحَدِيثِ أَبِي حُمَيْدٍ قَالُوا يَقْعُدُ فِي التَّشَهُّدِ الْأَوَّلِ عَلَى رِجْلِهِ الْيُسْرَى وَيَنْصِبُ الْيُمْنَى

اسان کي [بندر محمد بن بصيار] چيو آهي؛ اسان کي [ابو عامر العقادي] چيو آهي؛ اسان کي [فُليح بن سليمان المدني] چيو آهي؛ مون کي [عباس بن سهل السعيدي] ٻڌايو آهي ته هن چيو؛ ابو حميد، ابو اسيد، سهل بن سعد ۽ محمد بن مسلمه گڏ ٿيا، انهن رسول الله صلي الله عليه وسلم جي نماز جو ذڪر ڪيو. پوءِ [ابو حميد] چيو؛ 'مان اهو شخص آهيان جيڪو رسول الله صلي الله عليه وسلم جي نماز کي توهان سڀني کان وڌيڪ ڄاڻي ٿو. رسول الله صلي الله عليه وسلم پنهنجي کاٻي ٽنگ کي پکيڙيندي ۽ پنهنجي ساڄي ٽنگ جي اڳيان منهن قبلي جي طرف ڪندي تسيحود تي ويٺا، پنهنجي ساڄي هٿ جي کجي کي پنهنجي ساڄي گوڏن تي ۽ پنهنجي کاٻي هٿ جي کجي کي پنهنجي کاٻي گوڏن تي رکيو. پوءِ پنهنجي آڱر سان اشارو ڪيو، يعني شهادت واري آڱر. ابو عيسيٰ چيو؛ 'هي حديث حسن صحيح آهي. ڪجهه عالم هن حديث تي عمل ڪن ٿا.' هي امام شافعي، احمد ۽ اسحاق جو رايو آهي. انهن چيو ته، "آخري تسيح ۾، هڪ شخص کي پنهنجي رانن جي بنياد تي ويهڻ گهرجي." انهن ابو حميد جي حديث جو حوالو ڏنو، جنهن چيو ته، "آخري تسيح ۾، هڪ شخص کي پنهنجي کاٻي ٽنگ تي ويهڻ گهرجي ۽ پنهنجي ساڄي ٽنگ کي سڌو ڪرڻ گهرجي."

تائيدي حديثون (37)

حديث

Imam Tirmidzi : 271

حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ وَيَحْيَى بْنُ مُوسَى وَغَيْرُ وَاحِدٍ قَالُوا حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ إِذَا جَلَسَ فِي الصَّلَاةِ وَضَعَ يَدَهُ الْيُمْنَى عَلَى رُكْبَتِهِ وَرَفَعَ إِصْبَعَهُ الَّتِي تَلِي الْإِبْهَامَ الْيُمْنَى يَدْعُو بِهَا وَيَدُهُ الْيُسْرَى عَلَى رُكْبَتِهِ بَاسِطَهَا عَلَيْهِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ وَنُمَيْرٍ الْخُزَاعِيِّ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَأَبِي حُمَيْدٍ وَوَائِلِ بْنِ حُجْرٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عُمَرَ حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ مِنْ حَدِيثِ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ إِلَّا مِنْ هَذَا الْوَجْهِ وَالْعَمَلُ عَلَيْهِ عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ يَخْتَارُونَ الْإِشَارَةَ فِي التَّشَهُّدِ وَهُوَ قَوْلُ أَصْحَابِنَا

اسان کي [محمود بن غيلان] ۽ [يحيى بن موسى] ۽ ڪجهه ماڻهن چيو آهي ته اسان کي [عبد الرزاق] [معمار] کان [عبد الله بن عمر] کان [نافع] کان [ابن عمر] کان ٻڌايو آهي ته: 'جڏهن رسول الله ﷺ نماز ۾ ويٺا هئا، ته پنهنجو ساڄو هٿ گوڏن تي رکيائون ۽ آڱر پنهنجي ساڄي انگوٺي جي ڀرسان - يعني شهادت واري آڱر - کي مٿي ڪيائون ۽ ان سان دعا گهريائون. ۽ پنهنجو کاٻو هٿ گوڏن تي به رکيو ۽ آڱريون الڳ الڳ پکيڙيائون.' هن چيو ته: 'هن باب ۾ عبدالله بن زبير، نمير الخزاعي، ابو هريره، ابو حميد ۽ وائل بن حجر کان به روايتون آهن.' ابو عيسيٰ چيو ته: 'ابن عمر جي هي حديث حسن غريب درجي ۾ آهي، اسان کي هن سطر کان سواءِ عبيد الله بن عمر کان هن حديث جي خبر ناهي.' رسول الله صلي الله عليه وسلم جي اصحابن ۽ تابعين مان ڪجهه سائنسدان هن حديث تي عمل ڪن ٿا. اهي تسيح دوران پنهنجي شهادت واري آڱر سان اشارو ڪرڻ جو انتخاب ڪندا آهن. هي اسان جي دوستن جي راءِ آهي.

تائيدي حديثون (64)

حديث

Imam Tirmidzi : 272

حَدَّثَنَا بُنْدَارٌ مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي الْأَحْوَصِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ كَانَ يُسَلِّمُ عَنْ يَمِينِهِ وَعَنْ يَسَارِهِ السَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَةُ اللَّهِ السَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَةُ اللَّهِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ وَابْنِ عُمَرَ وَجَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ وَالْبَرَاءِ وَأَبِي سَعِيدٍ وَعَمَّارٍ وَوَائِلِ بْنِ حُجْرٍ وَعَدِيِّ بْنِ عَمِيرَةَ وَجَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ مَسْعُودٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَيْهِ عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ

اسان کي [بندر محمد بن بصير] بيان ڪيو آهي؛ اسان کي [عبدالرحمن بن مهدي] بيان ڪيو آهي؛ اسان کي [سفيان] [ابو اسحاق] کان [ابو الاحواش] کان [عبدالله] رسول الله ﷺ کان بيان ڪيو آهي ته پاڻ ساڄي ۽ کاٻي پاسي سلام ڪندا هئا ۽ چوندا هئا: 'السلام عليڪم ورحمة الله، السلام عليڪم ورحمة الله - الله جي سلامتي ۽ رحمت توهان تي هجي-'. هن چيو ته؛ 'هن باب ۾ سعد بن ابو وقاش، ابن عمر، جابر بن سمره، البراع، ابو سعيد، عمار، ابو وائل بن حجر، عدي بن عميره ۽ جابر بن عبدالله کان به روايتون آهن.' ابو عيسيٰ چيو ته؛ 'ابن عمر جي حديث حسن صحيح آهي.' رسول الله صلي الله عليه وسلم جي اصحابن ۽ انهن کان پوءِ جي ماڻهن مان ڪيترن ئي سائنسدانن هن حديث تي عمل ڪيو آهي. هي راءِ سفيان عثصوري، بن المبارڪ، احمد ۽ اسحاق پاران اختيار ڪئي وئي آهي.

تائيدي حديثون (82)

حديث

Imam Tirmidzi : 273

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى النَّيْسَابُورِيُّ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ أَبِي سَلَمَةَ أَبُو حَفْصٍ التِّنِّيسِيُّ عَنْ زُهَيْرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُسَلِّمُ فِي الصَّلَاةِ تَسْلِيمَةً وَاحِدَةً تِلْقَاءَ وَجْهِهِ يَمِيلُ إِلَى الشِّقِّ الْأَيْمَنِ شَيْئًاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ عَائِشَةَ لَا نَعْرِفُهُ مَرْفُوعًا إِلَّا مِنْ هَذَا الْوَجْهِ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ زُهَيْرُ بْنُ مُحَمَّدٍ أَهْلُ الشَّأْمِ يَرْوُونَ عَنْهُ مَنَاكِيرَ وَرِوَايَةُ أَهْلِ الْعِرَاقِ عَنْهُ أَشْبَهُ وَأَصَحُّ قَالَ مُحَمَّدٌ وَقَالَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ كَأَنَّ زُهَيْرَ بْنَ مُحَمَّدٍ الَّذِي كَانَ وَقَعَ عِنْدَهُمْ لَيْسَ هُوَ هَذَا الَّذِي يُرْوَى عَنْهُ بِالْعِرَاقِ كَأَنَّهُ رَجُلٌ آخَرُ قَلَبُوا اسْمَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ قَالَ بِهِ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ فِي التَّسْلِيمِ فِي الصَّلَاةِ وَأَصَحُّ الرِّوَايَاتِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَسْلِيمَتَانِ وَعَلَيْهِ أَكْثَرُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ وَرَأَى قَوْمٌ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَغَيْرِهِمْ تَسْلِيمَةً وَاحِدَةً فِي الْمَكْتُوبَةِ قَالَ الشَّافِعِيُّ إِنْ شَاءَ سَلَّمَ تَسْلِيمَةً وَاحِدَةً وَإِنْ شَاءَ سَلَّمَ تَسْلِيمَتَيْنِ

اسان کي [محمد بن يحييٰ عن نيصابوري] ٻڌايو آهي؛ اسان کي [عمرو بن ابو سلمه ابو حفش الطنيسي] [زُهير بن محمد] کان [هِشيام بن عُروه] کان [پنهنجي پيءُ] کان [عيسيه] ٻڌايو آهي ته؛ 'الله جي رسول صلي الله عليه وسلم پنهنجي نماز کي صرف هڪ ڀيرو سلام ڪيو ۽ سندس چهرو ٿورو ساڄي طرف جهڪيل هو.' هن چيو؛ 'هن باب ۾ سهل بن سعد کان به هڪ حديث آهي'. ابو عيسيٰ چيو؛ 'اسان عيسيٰ جي حديث جي مرفوعان کي هن رستي کان سواءِ نٿا ڄاڻون.' محمد بن اسماعيل چيو؛ 'زُهير بن محمد شام جو رهواسي هو، انهن کان خراب حديثون بيان ڪيون، جڏهن ته عراق جي ماڻهن جي تاريخ جيڪي هن کان آيا هئا، وڌيڪ صحيح ۽ وڌيڪ مستند آهي'. محمد چيو؛ 'احمد بن حنبل چيو؛ 'اهو لڳي ٿو ته انهن وٽ جيڪو زُهير بن محمد آهي اهو زُهير نه آهي جنهن جون حديثون عراقين ورتيون هيون.' ۽ اهو لڳي ٿو ته هو ڪو ٻيو آهي جنهن جو نالو انهن تبديل ڪري رکيو آهي. ابو عيسيٰ چيو؛ 'ڪجهه عالم نماز ۾ سلام جي حوالي سان هن حديث تي عمل ڪن ٿا. بهرحال، رسول الله صلي الله عليه وسلم کان سڀ کان وڌيڪ صحيح روايت ٻه سلام آهن، ۽ اهو نبي صلي الله عليه وسلم جي اصحابن، تابعين ۽ انهن کان پوءِ وارن مان گهڻن عالمن پاران عمل ڪيو ويندو آهي. ساڳئي وقت، رسول الله صلي الله عليه وسلم جي ڪجهه اصحابن ۽ ٻين جو فرض نماز ۾ صرف هڪ سلام هو. امام شافعي چيو؛ 'جيڪڏهن هو چاهي ته هڪ سلام يا ٻه سلام سان ڪري سگهي ٿو'.

تائيدي حديثون (2)

حديث

Imam Tirmidzi : 274

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ وَهِقْلُ بْنُ زِيَادٍ عَنْ الْأَوْزَاعِيِّ عَنْ قُرَّةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَحَذْفُ السَّلَامِ سُنَّةٌقَالَ عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ يَعْنِي أَنْ لَا يَمُدَّهُ مَدًّاقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ الَّذِي يَسْتَحِبُّهُ أَهْلُ الْعِلْمِ وَرُوِيَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ النَّخَعِيِّ أَنَّهُ قَالَ التَّكْبِيرُ جَزْمٌ وَالسَّلَامُ جَزْمٌ وَهِقْلٌ يُقَالُ كَانَ كَاتِبَ الْأَوْزَاعِيِّ

اسان کي [علي بن حجر] ٻڌايو آهي؛ اسان کي [عبدالله بن المبارڪ] ۽ [حقل بن زياد] ٻڌايو آهي [العوزاعي] کان [قرة بن عبدالرحمان] کان [عز زهريٰ] کان [ابو سلمه] کان [ابو هريره] ٻڌايو آهي ته؛ 'سلام کي مختصر ڪرڻ سنت آهي'. علي بن حجر چيو؛ 'عبدالله بن المبارڪ چيو؛ 'يعني ان کي ڊگهو نه ڪريو'. ابو عيسيٰ چيو؛ 'هي حديث حسن صحيح آهي. هي راءِ سائنسي ماهرن طرفان پسند ڪئي وئي آهي'. ۽ اهو ابراهيم نخعي کان به نقل ڪيو ويو آهي؛ حقيقت ۾ هن چيو ته، 'تڪبير ۽ سلام مرده آهن - مختصر'. چيو ويندو آهي ته حقل العوزاعي جو مصنف هو.

تائيدي حديثون (2)

حديث

Imam Tirmidzi : 275

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ عَاصِمٍ الْأَحْوَلِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَارِثِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا سَلَّمَ لَا يَقْعُدُ إِلَّا مِقْدَارَ مَا يَقُولُ اللَّهُمَّ أَنْتَ السَّلَامُ وَمِنْكَ السَّلَامُ تَبَارَكْتَ ذَا الْجَلَالِ وَالْإِكْرَامِحَدَّثَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ حَدَّثَنَا مَرْوَانُ بْنُ مُعَاوِيَةَ الْفَزَارِيُّ وَأَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ عَاصِمٍ الْأَحْوَلِ بِهَذَا الْإِسْنَادِ نَحْوَهُ وَقَالَ تَبَارَكْتَ يَا ذَا الْجَلَالِ وَالْإِكْرَامِ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ ثَوْبَانَ وَابْنِ عُمَرَ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَأَبِي سَعِيدٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَالْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَائِشَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رَوَى خَالِدٌ الْحَذَّاءُ هَذَا الْحَدِيثَ مِنْ حَدِيثِ عَائِشَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَارِثِ نَحْوَ حَدِيثِ عَاصِمٍ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ كَانَ يَقُولُ بَعْدَ التَّسْلِيمِ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ يُحْيِي وَيُمِيتُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ اللَّهُمَّ لَا مَانِعَ لِمَا أَعْطَيْتَ وَلَا مُعْطِيَ لِمَا مَنَعْتَ وَلَا يَنْفَعُ ذَا الْجَدِّ مِنْكَ الْجَدُّ وَرُوِيَ عَنْهُ أَنَّهُ كَانَ يَقُولُ سُبْحَانَ رَبِّكَ رَبِّ الْعِزَّةِ عَمَّا يَصِفُونَ وَسَلَامٌ عَلَى الْمُرْسَلِينَ وَالْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ

اسان کي [احمد بن مانع] ٻڌايو آهي؛ اسان کي [ابو معاويه] [عاشق الاهول] کان [عبد الله بن الحارث] کان [عيسيه] ٻڌايو آهي ته: 'جڏهن رسول الله صلي الله عليه وسلم سلام ڪرڻ کان فارغ ٿيندا هئا ته سلام ڪرڻ کان سواءِ نه ويهندا هئا؛ 'اللهم انتس السلام و منكس السلام دزال جلال والإكرام - اي الله، تون نجات آهين ۽ تو کان نجات آهي، تون نعمتون ڏيندڙ ۽ شان ۽ شوڪت وارو آهين-'. اسان کي [حناد بن عاص سري] ٻڌايو آهي؛ اسان کي [مروان بن معاويه الفزاري] ۽ [ابو معاويه] [عاشق الاهول] کان ساڳي سند سان ٻڌايو آهي، هن چيو: 'تبعرقتا يا دزال جلال والإكرام - تون نعمتون ڏيندڙ آهين، اي جلال ۽ شوڪت وارو-'. هن چيو؛ 'هن باب ۾ ثوبان، ابن عمر، ابن عباس، ابو سعيد، ابو هريره ۽ المغيره بن صيوبة کان به روايتون آهن. ابو عيسيٰ چيو ته؛ 'عيسيٰ جي حديث حسن صحيح آهي. [خالد] هن حديث کي عائشه جي حديث [عبدالله بن الحارث] کان ۽ انهي سان گڏ اشم جي حديث مان پڻ نقل ڪيو آهي. رسول الله صلي الله عليه وسلم کان روايت ڪئي وئي آهي ته سلام ڪرڻ کان پوءِ پاڻ فرمايو: 'الله کان سواءِ ڪو به عبادت جي لائق ناهي، جيڪو هڪ آهي، ان جو ڪو به شريڪ ناهي. سڀ طاقت ۽ تعريف ان جي آهي. هو زندگي ڏئي ٿو ۽ موت ڏئي ٿو. هو هر شيءِ تي قادر آهي. اي الله، جيڪو تون ڏئين ٿو ان کي ڪو به روڪي نٿو سگهي، ۽ جيڪو تون روڪين ٿو ان کي ڪو به ڏئي نٿو سگهي، ۽ جيڪو تو وٽ آهي ان کي ڪو به فائدو نه آهي، ڇاڪاڻ ته اهو صرف تو وٽان آهي-'. ان کان اهو به روايت ڪيو ويو آهي ته رسول الله صلي الله عليه وسلم فرمايو؛ 'الله کان سواءِ ڪو به عبادت جي لائق ناهي، جيڪو اڪيلو آهي، ان جو ڪو به شريڪ ناهي. سڀ طاقت ۽ تعريف ان جي آهي. هو زندگي ڏئي ٿو ۽ موت ڏئي ٿو. هو هر شيءِ تي قادر آهي. اي الله، جيڪو تون ڏئين ٿو ان کي ڪو به روڪي نٿو سگهي، ۽ جيڪو تو وٽ آهي ان کي ڪو به فائدو نه آهي، ڇاڪاڻ ته اهو صرف تو وٽان آهي-'. ان کان اهو به روايت آهي ته رسول الله صلي الله عليه وسلم فرمايو؛ سُبْحَانَ رَبِّكَ رَبِّكَ عَلَى الْعَظِيْمِ عَلَى الْمُرسَلِينَ وَالْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِيْن - پاڪ آھي تنھنجو پالڻھار جنھن شيءِ تي قدرت رکي ٿي جنھن کي اُھي ڪافر ڪن ٿا. الله جي رسولن تي برڪت نازل ٿئي، ۽ سڀ تعريفون الله کي جڳائي، رب العالمين.

تائيدي حديثون (35)

حديث

Imam Tirmidzi : 276

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ مُوسَى حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ أَخْبَرَنَا الْأَوْزَاعِيُّ حَدَّثَنِي شَدَّادٌ أَبُو عَمَّارٍ حَدَّثَنِي أَبُو أَسْمَاءَ الرَّحَبِيُّ قَالَ حَدَّثَنِي ثَوْبَانُ مَوْلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَرَادَ أَنْ يَنْصَرِفَ مِنْ صَلَاتِهِ اسْتَغْفَرَ اللَّهَ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ قَالَ اللَّهُمَّ أَنْتَ السَّلَامُ وَمِنْكَ السَّلَامُ تَبَارَكْتَ يَا ذَا الْجَلَالِ وَالْإِكْرَامِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَأَبُو عَمَّارٍ اسْمُهُ شَدَّادُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ

اسان کي [احمد بن محمد بن موسيٰ] ٻڌايو آهي؛ اسان کي [عبدالله بن المبارڪ] ٻڌايو آهي؛ اسان کي [العوزي] ٻڌايو آهي؛ مون کي [سيدداد ابو عمار] ٻڌايو آهي؛ مون کي [ابو اسماء الرهبي] ٻڌايو آهي؛ مون کي [تصوبان] رسول الله صلي الله عليه وسلم جي غلام کان ٻڌايو آهي، هن چيو ته؛ 'جڏهن رسول الله صلي الله عليه وسلم وڃڻ چاهيو - هليو - ته ٽي ڀيرا استغفار ڪيو. ان کان پوءِ هن چيو: 'اللهم انتس السلام و منكس السلام تباركت يا دزال جلالي والإكرام - اي الله، تون نجات ڏيندڙ آهين ۽ تو کان نجات آهين، تون نعمتن وارو آهين، اي عزت ۽ شان وارو-'. هن چيو ته؛ 'هي حديث حسن صحيح آهي. ابو عمار جو نالو صياد بن عبدالله هو'.

تائيدي حديثون (19)

حديث

Imam Tirmidzi : 277

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا أَبُو الْأَحْوَصِ عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ عَنْ قَبِيصَةَ بْنِ هُلْبٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَؤُمُّنَا فَيَنْصَرِفُ عَلَى جَانِبَيْهِ جَمِيعًا عَلَى يَمِينِهِ وَعَلَى شِمَالِهِوَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ وَأَنَسٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَأَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ هُلْبٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ وَعَلَيْهِ الْعَمَلُ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنَّهُ يَنْصَرِفُ عَلَى أَيِّ جَانِبَيْهِ شَاءَ إِنْ شَاءَ عَنْ يَمِينِهِ وَإِنْ شَاءَ عَنْ يَسَارِهِ وَقَدْ صَحَّ الْأَمْرَانِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَيُرْوَى عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ أَنَّهُ قَالَ إِنْ كَانَتْ حَاجَتُهُ عَنْ يَمِينِهِ أَخَذَ عَنْ يَمِينِهِ وَإِنْ كَانَتْ حَاجَتُهُ عَنْ يَسَارِهِ أَخَذَ عَنْ يَسَارِهِ

اسان کي [قتيبه] چيو آهي؛ اسان کي [ابو الاحواش] [سمڪ بن حرب] کان [قبيشه بن حلب] کان [پنهنجي پيءُ] کان بيان ڪيو آهي ته: 'رسول الله صلي الله عليه وسلم اسان کي نماز پڙهائي، پوءِ پاڻ ٻن پاسن کان گذريا، ڪڏهن ساڄي پاسي کان ۽ ڪڏهن کاٻي پاسي کان'. هن چيو ته؛ 'هن باب ۾ عبدالله بن مسعود، انس، عبدالله بن عمرو ۽ ابو هريره کان به روايتون آهن'. ابو عيسيٰ چيو ته؛ 'حلب جي حديث حسن آهي. هي حديث سائنس جي ماهرن طرفان عمل ۾ آهي. يعني، هو ٻن طرفن کان ويو؛ ڪڏهن ساڄي پاسي کان ۽ ڪڏهن کاٻي پاسي کان، جيڪڏهن هو چاهي. ٻئي نبي صلي الله عليه وسلم کان مستند آهن'. علي بن ابو طالب کان به روايت ڪئي وئي آهي ته پاڻ فرمايو: 'جيڪڏهن سندس مفاد ساڄي پاسي کان آهي ته ان کي ساڄي پاسي کان وڃڻ ڏيو، ۽ جيڪڏهن سندس مفاد کاٻي پاسي کان آهي ته ان کي کاٻي پاسي کان وڃڻ ڏيو'.

حديث

Imam Tirmidzi : 278

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ أَخْبَرَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ يَحْيَى بْنِ عَلِيِّ بْنِ يَحْيَى بْنِ خَلَّادِ بْنِ رَافِعٍ الزُّرَقِيِّ عَنْ جَدِّهِ عَنْ رِفَاعَةَ بْنِ رَافِعٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَمَا هُوَ جَالِسٌ فِي الْمَسْجِدِ يَوْمًا قَالَ رِفَاعَةُ وَنَحْنُ مَعَهُ إِذْ جَاءَهُ رَجُلٌ كَالْبَدَوِيِّ فَصَلَّى فَأَخَفَّ صَلَاتَهُ ثُمَّ انْصَرَفَ فَسَلَّمَ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَعَلَيْكَ فَارْجِعْ فَصَلِّ فَإِنَّكَ لَمْ تُصَلِّ فَرَجَعَ فَصَلَّى ثُمَّ جَاءَ فَسَلَّمَ عَلَيْهِ فَقَالَ وَعَلَيْكَ فَارْجِعْ فَصَلِّ فَإِنَّكَ لَمْ تُصَلِّ فَفَعَلَ ذَلِكَ مَرَّتَيْنِ أَوْ ثَلَاثًا كُلُّ ذَلِكَ يَأْتِي النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيُسَلِّمُ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيَقُولُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَعَلَيْكَ فَارْجِعْ فَصَلِّ فَإِنَّكَ لَمْ تُصَلِّ فَخَافَ النَّاسُ وَكَبُرَ عَلَيْهِمْ أَنْ يَكُونَ مَنْ أَخَفَّ صَلَاتَهُ لَمْ يُصَلِّ فَقَالَ الرَّجُلُ فِي آخِرِ ذَلِكَ فَأَرِنِي وَعَلِّمْنِي فَإِنَّمَا أَنَا بَشَرٌ أُصِيبُ وَأُخْطِئُ فَقَالَ أَجَلْ إِذَا قُمْتَ إِلَى الصَّلَاةِ فَتَوَضَّأْ كَمَا أَمَرَكَ اللَّهُ ثُمَّ تَشَهَّدْ وَأَقِمْ فَإِنْ كَانَ مَعَكَ قُرْآنٌ فَاقْرَأْ وَإِلَّا فَاحْمَدْ اللَّهَ وَكَبِّرْهُ وَهَلِّلْهُ ثُمَّ ارْكَعْ فَاطْمَئِنَّ رَاكِعًا ثُمَّ اعْتَدِلْ قَائِمًا ثُمَّ اسْجُدْ فَاعْتَدِلْ سَاجِدًا ثُمَّ اجْلِسْ فَاطْمَئِنَّ جَالِسًا ثُمَّ قُمْ فَإِذَا فَعَلْتَ ذَلِكَ فَقَدْ تَمَّتْ صَلَاتُكَ وَإِنْ انْتَقَصْتَ مِنْهُ شَيْئًا انْتَقَصْتَ مِنْ صَلَاتِكَ قَالَ وَكَانَ هَذَا أَهْوَنَ عَلَيْهِمْ مِنْ الْأَوَّلِ أَنَّهُ مَنْ انْتَقَصَ مِنْ ذَلِكَ شَيْئًا انْتَقَصَ مِنْ صَلَاتِهِ وَلَمْ تَذْهَبْ كُلُّهَاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَعَمَّارِ بْنِ يَاسِرٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ رِفَاعَةَ بْنِ رَافِعٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ رِفَاعَةَ هَذَا الْحَدِيثُ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ

اسان کي [علي بن حجر] ٻڌايو آهي؛ اسان کي [اسماعيل بن جعفر] [يحيى بن علي بن يحيى بن خلد بن رافع الزرقي] کان [پنهنجي ڏاڏي] کان [رفاعه بن رافع] کان بيان ڪيو آهي ته: 'جڏهن هڪ ڏينهن رسول الله صلي الله عليه وسلم اسان سان گڏ ويٺا هئا - رفاعه چيو: 'اسين هن سان گڏ آهيون،' - هڪ ڳوٺ جو ماڻهو وٽس آيو، پوءِ نماز پڙهي ۽ پنهنجي نماز کي هلڪو ڪيو. ان کان پوءِ هو هليو ويو ۽ رسول الله صلي الله عليه وسلم کي سلام ڪيو. پوءِ رسول الله صلي الله عليه وسلم ان کي چيو: 'واپس وڃ ۽ ٻيهر نماز پڙهه، ڇو ته حقيقت ۾ تو نماز نه پڙهي آهي!' پوءِ هن ٻه يا ٽي ڀيرا ٻيهر نماز پڙهي، هر ڀيري جڏهن هو آيو ۽ رسول الله صلي الله عليه وسلم کي سلام چيو. بهرحال، رسول الله صلي الله عليه وسلم فرمايو؛ 'واپس وڃو ۽ ٻيهر نماز پڙهو، ڇاڪاڻ ته حقيقت ۾ توهان نماز نه پڙهي آهي!' تنهن ڪري ماڻهو ڊڄي ويندا آهن ۽ پريشان ٿي ويندا آهن ته جيڪي ماڻهو نماز کي گهٽ سمجهندا آهن انهن جو مطلب آهي ته انهن نماز نه پڙهي آهي. آخرڪار ڳوٺ واري ماڻهو چيو؛ 'مون کي ٻڌايو ۽ مون کي سيکاريو، ڇاڪاڻ ته مان صرف انسان آهيان، ڪڏهن صحيح ۽ ڪڏهن غلط،' پوءِ هن چيو؛ 'اهو صحيح آهي، جيڪڏهن توهان نماز پڙهڻ چاهيو ٿا ته پوءِ وضو ڪريو جيئن الله توهان کي حڪم ڏنو آهي، پوءِ تسيح ڪريو - وضو کان پوءِ نماز - ۽ نماز پڙهو. جيڪڏهن توهان قرآن حفظ ڪيو آهي ته ان کي پڙهو، جيڪڏهن نه ته پوءِ تحميد، تڪبير ۽ تحليل پڙهو. ان کان پوءِ رکوع خاموشي سان، پوءِ اٿي بيهو ۽ آرام سان سجدو ڪريو، پوءِ اٿي بيهو. جيڪڏهن توهان اهو ائين ڪندا ته توهان جي نماز مڪمل ٿيندي، پر جيڪڏهن توهان ان کي گهٽايو ته توهان جي نماز گهٽ ٿيندي'. هن - راوي - چيو؛ 'هي پهرين کان هلڪو آهي، يعني جيڪو به هن مان ڪجهه گهٽائيندو، ان جي نماز جي قيمت گهٽجي ويندي آهي، پر سڀ ڪجهه ضايع نه ٿيندو'. هن چيو؛ "هن باب ۾، ابو هريره ۽ عمار بن ياسر کان هڪ روايت پڻ آهي." ابو عيسيٰ چيو ته، "رفاعه جي هيءَ حديث حسن صحيح آهي. هيءَ حديث ٻين ذريعن کان به رفاعه کان نقل ڪئي وئي آهي."

تائيدي حديثون (25)

حديث

Imam Tirmidzi : 279

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ أَبِي سَعِيدٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ دَخَلَ الْمَسْجِدَ فَدَخَلَ رَجُلٌ فَصَلَّى ثُمَّ جَاءَ فَسَلَّمَ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَرَدَّ عَلَيْهِ السَّلَامَ فَقَالَ ارْجِعْ فَصَلِّ فَإِنَّكَ لَمْ تُصَلِّ فَرَجَعَ الرَّجُلُ فَصَلَّى كَمَا كَانَ صَلَّى ثُمَّ جَاءَ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَلَّمَ عَلَيْهِ فَرَدَّ عَلَيْهِ السَّلَامَ فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ارْجِعْ فَصَلِّ فَإِنَّكَ لَمْ تُصَلِّ حَتَّى فَعَلَ ذَلِكَ ثَلَاثَ مِرَارٍ فَقَالَ لَهُ الرَّجُلُ وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ مَا أُحْسِنُ غَيْرَ هَذَا فَعَلِّمْنِي فَقَالَ إِذَا قُمْتَ إِلَى الصَّلَاةِ فَكَبِّرْ ثُمَّ اقْرَأْ بِمَا تَيَسَّرَ مَعَكَ مِنْ الْقُرْآنِ ثُمَّ ارْكَعْ حَتَّى تَطْمَئِنَّ رَاكِعًا ثُمَّ ارْفَعْ حَتَّى تَعْتَدِلَ قَائِمًا ثُمَّ اسْجُدْ حَتَّى تَطْمَئِنَّ سَاجِدًا ثُمَّ ارْفَعْ حَتَّى تَطْمَئِنَّ جَالِسًا وَافْعَلْ ذَلِكَ فِي صَلَاتِكَ كُلِّهَاقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ قَالَ وَقَدْ رَوَى ابْنُ نُمَيْرٍ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَرِوَايَةُ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ أَصَحُّ وَسَعِيدٌ الْمَقْبُرِيُّ قَدْ سَمِعَ مِنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَرَوَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَأَبُو سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيُّ اسْمُهُ كَيْسَانُ وَسَعِيدٌ الْمَقْبُرِيُّ يُكْنَى أَبَا سَعْدٍ وَكَيْسَانُ عَبْدٌ كَانَ مُكَاتَبًا لِبَعْضِهِمْ

اسان کي [محمد بن بصير] ٻڌايو آهي، اسان کي [يحيى بن سعيد القثان] ٻڌايو آهي، اسان کي [عبيدالله بن عمر] ٻڌايو آهي، مون کي [سعيد بن ابو سعيد] پنهنجي پيءُ کان [ابو هريره] کان ٻڌايو آهي ته: رسول الله ﷺ مسجد ۾ داخل ٿيا. پوءِ هڪ ماڻهو اندر آيو ۽ نماز پڙهي، ان کان پوءِ آيو ۽ رسول الله ﷺ کي سلام ڪيو. پوءِ هن سلام جو جواب ڏنو ۽ چيو: 'واپس وڃو ۽ نماز پڙهو، حقيقت ۾ توهان اڃا تائين نماز نه پڙهي آهي!' پوءِ اهو ماڻهو موٽي آيو ۽ جيئن نماز پڙهي هئي، ان کان پوءِ آيو ۽ رسول الله ﷺ کي سلام چيو. پوءِ هن سلام جو جواب ڏنو، پوءِ رسول الله ﷺ فرمايو: 'واپس وڃو ۽ نماز پڙهو، حقيقت ۾ توهان اڃا تائين نماز نه پڙهي آهي!' ايتري تائين جو ان شخص ٽي ڀيرا اهو ورجايو، جنهن کان پوءِ هن رسول الله ﷺ کي چيو، 'انھيءَ جو قسم جنھن توکي سچائي سان موڪليو آھي، مان ھن کان سواءِ صحيح طرح نماز نٿو پڙھي سگھان، تنھنڪري مون کي سيکاريو!' هن اهو به چيو؛ 'جيڪڏهن تون نماز لاءِ اٿين ته پوءِ تڪبير چئو. ان کان پوءِ قرآن پڙهو جيڪو پڙهڻ ۾ آسان هجي، پوءِ تومعنينه سان رکوع ڪريو - آرام سان - ۽ ٻيهر اٿيو جيستائين تون مڪمل طور تي سڌو نه ٿي وڃين. ان کان پوءِ تومعنينه سان سجدو ڪريو ۽ اٿيو - ويھي رھو - جيستائين تون مڪمل طور تي سڌو نه ٿي وڃين. پنهنجي سڀني نمازن لاءِ اهو ڪريو'. ابو عيسيٰ چيو؛ 'هي حديث حسن صحيح آهي. هن چيو؛ ' [ابن نمير] پڻ هي حديث [عبيدالله بن عمر] کان [سعيد المقبوري] کان [ابو هريره] کان بيان ڪئي آهي صرف ان ۾ هن ابو هريره کان ذڪر نه ڪيو آهي. ۽ يحييٰ بن سعيد جي تاريخ عبدالله بن عمر کان وڌيڪ مستند آهي. انهيءَ دوران سعيد المقبوري هي حديث ابو هريره کان ٻڌي هئي، هن اها پنهنجي پيءُ کان ابو هريره کان روايت ڪئي هئي. ابو سعيد المقبوري جو نالو قيصان آهي. ۽ سعيد المقبوري جو لقب ابو سعد هو. قيصان انهن غلامن مان هو جيڪي پاڻ کي آزاد ڪندا هئا - فديه ڏئي -.

تائيدي حديثون (25)

حديث

Imam Tirmidzi : 280

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى قَالَا حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْحَمِيدِ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ عَطَاءٍ عَنْ أَبِي حُمَيْدٍ السَّاعِدِيِّ قَالَسَمِعْتُهُ وَهُوَ فِي عَشَرَةٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَحَدُهُمْ أَبُو قَتَادَةَ بْنُ رِبْعِيٍّ يَقُولُ أَنَا أَعْلَمُكُمْ بِصَلَاةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالُوا مَا كُنْتَ أَقْدَمَنَا لَهُ صُحْبَةً وَلَا أَكْثَرَنَا لَهُ إِتْيَانًا قَالَ بَلَى قَالُوا فَاعْرِضْ فَقَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا قَامَ إِلَى الصَّلَاةِ اعْتَدَلَ قَائِمًا وَرَفَعَ يَدَيْهِ حَتَّى يُحَاذِيَ بِهِمَا مَنْكِبَيْهِ فَإِذَا أَرَادَ أَنْ يَرْكَعَ رَفَعَ يَدَيْهِ حَتَّى يُحَاذِيَ بِهِمَا مَنْكِبَيْهِ ثُمَّ قَالَ اللَّهُ أَكْبَرُ وَرَكَعَ ثُمَّ اعْتَدَلَ فَلَمْ يُصَوِّبْ رَأْسَهُ وَلَمْ يُقْنِعْ وَوَضَعَ يَدَيْهِ عَلَى رُكْبَتَيْهِ ثُمَّ قَالَ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ وَرَفَعَ يَدَيْهِ وَاعْتَدَلَ حَتَّى يَرْجِعَ كُلُّ عَظْمٍ فِي مَوْضِعِهِ مُعْتَدِلًا ثُمَّ أَهْوَى إِلَى الْأَرْضِ سَاجِدًا ثُمَّ قَالَ اللَّهُ أَكْبَرُ ثُمَّ جَافَى عَضُدَيْهِ عَنْ إِبْطَيْهِ وَفَتَخَ أَصَابِعَ رِجْلَيْهِ ثُمَّ ثَنَى رِجْلَهُ الْيُسْرَى وَقَعَدَ عَلَيْهَا ثُمَّ اعْتَدَلَ حَتَّى يَرْجِعَ كُلُّ عَظْمٍ فِي مَوْضِعِهِ مُعْتَدِلًا ثُمَّ أَهْوَى سَاجِدًا ثُمَّ قَالَ اللَّهُ أَكْبَرُ ثُمَّ ثَنَى رِجْلَهُ وَقَعَدَ وَاعْتَدَلَ حَتَّى يَرْجِعَ كُلُّ عَظْمٍ فِي مَوْضِعِهِ ثُمَّ نَهَضَ ثُمَّ صَنَعَ فِي الرَّكْعَةِ الثَّانِيَةِ مِثْلَ ذَلِكَ حَتَّى إِذَا قَامَ مِنْ السَّجْدَتَيْنِ كَبَّرَ وَرَفَعَ يَدَيْهِ حَتَّى يُحَاذِيَ بِهِمَا مَنْكِبَيْهِ كَمَا صَنَعَ حِينَ افْتَتَحَ الصَّلَاةَ ثُمَّ صَنَعَ كَذَلِكَ حَتَّى كَانَتْ الرَّكْعَةُ الَّتِي تَنْقَضِي فِيهَا صَلَاتُهُ أَخَّرَ رِجْلَهُ الْيُسْرَى وَقَعَدَ عَلَى شِقِّهِ مُتَوَرِّكًا ثُمَّ سَلَّمَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ قَالَ وَمَعْنَى قَوْلِهِ وَرَفَعَ يَدَيْهِ إِذَا قَامَ مِنْ السَّجْدَتَيْنِ يَعْنِي قَامَ مِنْ الرَّكْعَتَيْنِ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ وَالْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْخَلَّالُ الْحُلْوَانِيُّ وَغَيْرُ وَاحِدٍ قَالُوا حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ النَّبِيلُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْحَمِيدِ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ عَطَاءٍ قَال سَمِعْتُ أَبَا حُمَيْدٍ السَّاعِدِيَّ فِي عَشَرَةٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْهُمْ أَبُو قَتَادَةَ بْنُ رِبْعِيٍّ فَذَكَرَ نَحْوَ حَدِيثِ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ بِمَعْنَاهُ وَزَادَ فِيهِ أَبُو عَاصِمٍ عَنْ عَبْدِ الْحَمِيدِ بْنِ جَعْفَرٍ هَذَا الْحَرْفَ قَالُوا صَدَقْتَ هَكَذَا صَلَّى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَبُو عِيسَى زَادَ أَبُو عَاصِمٍ الضَّحَّاكُ بْنُ مَخْلَدٍ فِي هَذَا الْحَدِيثِ عَنْ عَبْدِ الْحَمِيدِ بْنِ جَعْفَرٍ هَذَا الْحَرْفَ قَالُوا صَدَقْتَ هَكَذَا صَلَّى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

اسان کي [محمد بن بصير] ۽ [محمد بن المثنيٰ] ٻڌايو ويو آهي، انهن چيو؛ اسان کي [يحيى بن سعيد القثان] ٻڌايو آهي، اسان کي [عبدالحميد بن جعفر] ٻڌايو آهي، اسان کي [محمد بن عمرو بن عطا] کان [ابو حميد السعيدي] ٻڌايو آهي، هن چيو؛ 'مون ان کي ٻڌو - ان وقت هو رسول الله صلي الله عليه وسلم جي ڏهن صحابين مان هو، جن ۾ ابو قتاده بن ربعي به هو - هن چيو؛ 'مان اهو شخص آهيان جيڪو توهان مان رسول الله صلي الله عليه وسلم جي دعا کي وڌيڪ ڄاڻي ٿو'. انهن چيو؛ 'تون اهو نه آهين جيڪو پهريون ڀيرو سندس دوست بڻيو ۽ اسان کان وڌيڪ ان وٽ نه اچ!' هن چيو؛ 'سچ،' انهن چيو؛ 'پوءِ مون کي ٻڌايو!' هن چيو؛ 'جڏهن رسول الله صلي الله عليه وسلم بيٺا هئا، ته هميشه سڌو ۽ متوازن نماز پڙهندا هئا ۽ پنهنجا هٿ پنهنجن ڪلهن جي برابر بلند ڪندا هئا.' جيڪڏهن هو رڪوع ڪرڻ چاهي ٿو ته وري پنهنجا هٿ ڪلهن جي متوازي کڻي الله اڪبر چوي ٿو. پوءِ رڪوع ڪريو ۽ توازن قائم ڪريو، پنهنجو مٿو مٿي يا هيٺ نه ڪريو، پوءِ پنهنجا هٿ گوڏن تي رکو. ان کان پوءِ پاڻ کي سميع الله لمن حمده چيو ۽ ٻئي هٿ برابر بلند ڪيا جيستائين هر هڏي پنهنجي جاءِ تي واپس نه اچي. پوءِ پاڻ کي الله اڪبر جي لفظن سان گڏ سجدو ڪيو، پنهنجا هٿ پنهنجي بغلن کان پري ڪيا ۽ پنهنجي پيرن جي آڱرين کي موڙيو. پوءِ پنهنجو کاٻو پير موڙيو ۽ ان تي برابر ويٺو جيستائين هر هڏي پنهنجي جاءِ تي واپس نه اچي. ان کان پوءِ پاڻ ٻيهر سجدو ڪيو ۽ الله اڪبر چوندي، پوءِ پنهنجي کاٻو پير موڙيو ۽ توازن ۾ ويٺو جيستائين هر هڏي پنهنجي جاءِ تي واپس نه اچي. ان کان پوءِ پاڻ اٿيو ۽ ٻئي رڪعت ۾ به ساڳيو ڪم ڪيو. جيستائين جڏهن هو ٻن سجدن مان اٿيو، ته پنهنجا هٿ ڪلهن جي متوازي بلند ڪيا جيئن نماز کولڻ وقت - تڪبيرة الاحرام-. پوءِ آخري رڪعت تائين ائين ڪيائين، پنهنجي کاٻي ٽنگ کي ويڙهي ويٺو، پنهنجي چوٿون فرش تي رکي ويٺو، پوءِ سلام چيو. ابو عيسيٰ چيو؛ 'هي حديث حسن صحيح آهي. هن چيو؛ 'هن جي لفظن جو مطلب، 'جيستائين جڏهن هو ٻن سجدن مان اٿيو، تڏهن ٻئي هٿ مٿي ڪيا،' يعني ٻن رڪعتن نماز مان اٿيو'. اسان کي [محمد بن بصيار] ۽ [الحسن بن علي الخلال الحلواني] ٻڌايو آهي ۽ ان کان علاوه، انهن چيو؛ اسان کي [ابو عاصم النبيل] ٻڌايو آهي؛ اسان کي [عبدالحميد بن جعفر] ٻڌايو آهي؛ اسان کي [محمد بن عمرو بن عطا] ٻڌايو آهي؛ مون [ابو حميد السعيدي] کي ٻڌو آهي جيڪو رسول الله صلي الله عليه وسلم جي ڏهن صحابين مان هو، جن ۾ [ابو قتاده بن ربعي] به شامل هو، پوءِ هن يحييٰ بن سعيد جي حديث کي معنيٰ سان ذڪر ڪيو. ۽ هن حديث ۾ هن وڌيڪ چيو؛ - ابو عاصم کان عبدالحميد بن جعفر کان هن خط سان -. انهن چيو؛ 'توهان صحيح آهيو، رسول الله ﷺ اهڙي طرح نماز پڙهي هئي'. ابو عيسيٰ چيو؛ 'ابو عاصم عادل دلحڪ بن مخلد هن حديث ۾ اضافو ڪيو؛ عبدالحميد بن جعفر کان هن خط سان. انهن چيو؛ 'توهان صحيح آهيو، رسول الله ﷺ اهڙي طرح نماز پڙهي هئي'.

تائيدي حديثون (103)