Imam Tirmidzi (الإمام الترمذي) - 3891 حديث
حديث
Imam Tirmidzi : 241
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ بُنْدَارٌ حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ الْعَقَدِيُّ حَدَّثَنَا فُلَيْحُ بْنُ سُلَيْمَانَ حَدَّثَنَا عَبَّاسُ بْنُ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ قَالَاجْتَمَعَ أَبُو حُمَيْدٍ وَأَبُو أُسَيْدٍ وَسَهْلُ بْنُ سَعْدٍ وَمُحَمَّدُ بْنُ مَسْلَمَةَ فَذَكَرُوا صَلَاةَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَبُو حُمَيْدٍ أَنَا أَعْلَمُكُمْ بِصَلَاةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَكَعَ فَوَضَعَ يَدَيْهِ عَلَى رُكْبَتَيْهِ كَأَنَّهُ قَابِضٌ عَلَيْهِمَا وَوَتَّرَ يَدَيْهِ فَنَحَّاهُمَا عَنْ جَنْبَيْهِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَنَسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي حُمَيْدٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ الَّذِي اخْتَارَهُ أَهْلُ الْعِلْمِ أَنْ يُجَافِيَ الرَّجُلُ يَدَيْهِ عَنْ جَنْبَيْهِ فِي الرُّكُوعِ وَالسُّجُودِ
اسان کي [محمد بن بصير بندار] چيو آهي؛ اسان کي [ابو عامر العقي] چيو آهي؛ اسان کي [فُليح بن سليمان] چيو آهي؛ اسان کي [عباس بن سهل بن سعد] ٻڌايو آهي ته هن چيو؛ ابو حميد، ابو اسيد، سهل بن سعد ۽ محمد بن مسلمه گڏ ٿيا ۽ رسول الله صلي الله عليه وسلم جي نمازن جي خوبين جو ذڪر ڪيو. [ابو حميد] چيو؛ 'مان اهو شخص آهيان جيڪو توهان سڀني کان وڌيڪ رسول الله صلي الله عليه وسلم جي نمازن کي ڄاڻي ٿو. رسول الله صلي الله عليه وسلم سجدو ڪيو، پوءِ پنهنجا هٿ پنهنجن گوڏن تي رکيا جيئن انهن کي گڏ ڪري رهيو هجي. هن پنهنجا هٿ پنهنجي پاسي کان وڌائيندي هلايا. هن چيو؛ 'هن باب ۾ انس کان به هڪ تاريخ آهي'. ابو عيسيٰ چيو؛ 'ابو حميد جي حديث حسن صحيح آهي.' سائنس جي ماهرن اهو ئي چونڊيو آهي، يعني ته هو رڪوع ۽ سجدو ڪرڻ وقت پنهنجا هٿ پيٽ کان پري رکي.
حديث
Imam Tirmidzi : 242
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ أَخْبَرَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ عَنْ ابْنِ أَبِي ذِئْبٍ عَنْ إِسْحَقَ بْنِ يَزِيدَ الْهُذَلِيِّ عَنْ عَوْنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ عَنْ ابْنِ مَسْعُودٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا رَكَعَ أَحَدُكُمْ فَقَالَ فِي رُكُوعِهِ سُبْحَانَ رَبِّيَ الْعَظِيمِ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ فَقَدْ تَمَّ رُكُوعُهُ وَذَلِكَ أَدْنَاهُ وَإِذَا سَجَدَ فَقَالَ فِي سُجُودِهِ سُبْحَانَ رَبِّيَ الْأَعْلَى ثَلَاثَ مَرَّاتٍ فَقَدْ تَمَّ سُجُودُهُ وَذَلِكَ أَدْنَاهُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ حُذَيْفَةَ وَعُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ مَسْعُودٍ لَيْسَ إِسْنَادُهُ بِمُتَّصِلٍ عَوْنُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ لَمْ يَلْقَ ابْنَ مَسْعُودٍ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ يَسْتَحِبُّونَ أَنْ لَا يَنْقُصَ الرَّجُلُ فِي الرُّكُوعِ وَالسُّجُودِ مِنْ ثَلَاثِ تَسْبِيحَاتٍ وَرُوِيَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُبَارَكِ أَنَّهُ قَالَ أَسْتَحِبُّ لِلْإِمَامِ أَنْ يُسَبِّحَ خَمْسَ تَسْبِيحَاتٍ لِكَيْ يُدْرِكَ مَنْ خَلْفَهُ ثَلَاثَ تَسْبِيحَاتٍ وَهَكَذَا قَالَ إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ
اسان کي [علي بن حجر] ٻڌايو آهي؛ اسان کي [عيسيٰ بن يونس] [ابن ابو دزعيب] کان [اسحاق بن يزيد الحزلي] کان [عون بن عبدالله بن عتبه] کان [ابن مسعود] تائين ٻڌايو آهي ته رسول الله ﷺ فرمايو: 'جيڪڏهن توهان مان ڪو رڪوع ڪري ۽ پوءِ پنهنجي رڪوع ۾ ٽي ڀيرا چوي: سبحان ربي العظيم - پاڪائي منهنجي رب جي لاءِ، سڀ کان وڏي - ته پوءِ رڪوع مڪمل آهي. ۽ اهو گهٽ ۾ گهٽ آهي. پوءِ جڏهن سجدو ڪريو ته ٽي ڀيرا چئو: سبحان ربي الاعلي - پاڪائي منهنجي رب جي لاءِ - ٽي ڀيرا ته رڪوع مڪمل آهي. ۽ اهو گهٽ ۾ گهٽ آهي'. هن چيو: 'هن باب ۾ حذیفہ ۽ عقبه بن عامر کان به حديثون آهن'. ابو عيسيٰ چيو؛ 'ابن مسعود جي حديث مسلسل نه آهي، ڇاڪاڻ ته عون بن عبدالله بن عتبه ابن مسعود سان نه مليو هو. هي حديث سائنس جي ماهرن طرفان عمل ۾ آندي وئي آهي؛ ته اهي پسند ڪن ٿا ته ڪو ماڻهو رڪوع ۽ سجدي ۾ تسبيح پڙهڻ ۾ گهٽتائي نه ڪري. ۽ عبدالله بن المبارڪ کان روايت ڪئي وئي آهي، هن چيو ته؛ 'مان امام لاءِ ترجيح ڏيان ٿو ته هو پنج ڀيرا تسبيح پڙهي ته جيئن ان جي پويان ماڻهو ٽي ڀيرا تسبيح پڙهي سگهي. اسحاق بن ابراهيم به اهڙي طرح سوچي ٿو'.
حديث
Imam Tirmidzi : 243
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ قَالَ أَنْبَأَنَا شُعْبَةُ عَنْ الْأَعْمَشِ قَال سَمِعْتُ سَعْدَ بْنَ عُبَيْدَةَ يُحَدِّثُ عَنْ الْمُسْتَوْرِدِ عَنْ صِلَةَ بْنِ زُفَرَ عَنْ حُذَيْفَةَأَنَّهُ صَلَّى مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَكَانَ يَقُولُ فِي رُكُوعِهِ سُبْحَانَ رَبِّيَ الْعَظِيمِ وَفِي سُجُودِهِ سُبْحَانَ رَبِّيَ الْأَعْلَى وَمَا أَتَى عَلَى آيَةِ رَحْمَةٍ إِلَّا وَقَفَ وَسَأَلَ وَمَا أَتَى عَلَى آيَةِ عَذَابٍ إِلَّا وَقَفَ وَتَعَوَّذَقَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ قَالَ و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ عَنْ شُعْبَةَ نَحْوَهُ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ حُذَيْفَةَ هَذَا الْحَدِيثُ مِنْ غَيْرِ هَذَا الْوَجْهِ أَنَّهُ صَلَّى بِاللَّيْلِ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ
اسان کي [محمود بن غيلان] ٻڌايو آهي؛ اسان کي [ابو دائود] ٻڌايو آهي؛ اسان کي [صيوبة] [العماسي] کان وعظ ڪيو آهي ته؛ مون [سعد بن عبيده] کي [المستورد] کان [شِلّہ بن زُفر] کان [حُذِيفَة] کان ٻُڌو آهي ته هن هڪ ڀيري رسول الله ﷺ سان گڏ نماز پڙهي، ۽ پنهنجي رڪوع ۾ پڙهيائين: 'سُبْحَانَ رَبِّي الْعَظِيم - پاڪائي منهنجي رب جي، سڀ کان وڏي - ۽ پنهنجي سجدي ۾ چيائين: 'سُبْحَانَ رَبِّي الْعَظِيم - پاڪائي منهنجي رب جي، سڀ کان اعليٰ -'. ۽ هو ان آيت کان نه گذريو جنهن ۾ رحمت جي ڳالهه هئي، هو رحمت جي دعا ڪرڻ بند ڪري ڇڏيائين، ۽ ان آيت کان نه گذريو جنهن ۾ عذاب جي ڳالهه هئي جيستائين هو روڪي نه وڃي ۽ پناهه نه وٺي. ابو عيسيٰ چيو؛ 'هي حديث حسن صحيح آهي.' ۽ اسان کي ٻڌايو ويو آهي [محمد بن بصير] چيو ته؛ [عبدالرحمن بن مهدي] اسان کي [سيوبه] کان ساڳي حديث بيان ڪئي. هي حديث حذیفہ کان ٻئي ذريعي به نقل ڪئي وئي آهي؛ ته هن رسول الله ﷺ سان گڏ نماز پڙهي، ۽ پوءِ هن حديث جو ذڪر ڪيو.
حديث
Imam Tirmidzi : 244
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ مُوسَى الْأَنْصَارِيُّ حَدَّثَنَا مَعْنٌ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ ح و حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ عَنْ مَالِكٍ عَنْ نَافِعٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ حُنَيْنٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى عَنْ لُبْسِ الْقَسِّيِّ وَالْمُعَصْفَرِ وَعَنْ تَخَتُّمِ الذَّهَبِ وَعَنْ قِرَاءَةِ الْقُرْآنِ فِي الرُّكُوعِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَلِيٍّ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ كَرِهُوا الْقِرَاءَةَ فِي الرُّكُوعِ وَالسُّجُودِ
اسان کي [اسحاق بن موسيٰ الانصاري] ٻڌايو ويو آهي؛ اسان کي [معن] چيو آهي؛ اسان کي [مالڪ بن انس] ٻڌايو آهي. -سناد اسان کي [قطيبه] ٻڌايو آهي [مالڪ] کان [نافع] کان [ابراهيم بن حنين] کان [پنهنجي پيءُ] کان [علي بن ابو طالب] چيو ته؛ 'رسول الله صلي الله عليه وسلم بلند آواز سان ڪپڙا پائڻ، رنگيل ڪپڙا، سون جي انگوٺي پائڻ ۽ رکوع ۾ قرآن جون آيتون پڙهڻ کان منع ڪيو آهي.' هن چيو؛ 'هن باب ۾ ابن عباس کان به هڪ تاريخ آهي'. ابو عيسيٰ چيو؛ 'علي کان هي حديث حسن صحيح آهي. هي نبي صلي الله عليه وسلم جي اصحابن، تابعين ۽ انهن کان پوءِ جي سائنسي ماهرن جو رايو آهي؛ ته اهي رکوع ۽ سجدي ۾ قرآن جون آيتون پڙهڻ کان پاسو ڪن ٿا.'
حديث
Imam Tirmidzi : 245
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ عُمَارَةَ بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ أَبِي مَعْمَرٍ عَنْ أَبِي مَسْعُودٍ الْأَنْصَارِيِّ الْبَدْرِيِّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تُجْزِئُ صَلَاةٌ لَا يُقِيمُ فِيهَا الرَّجُلُ يَعْنِي صُلْبَهُ فِي الرُّكُوعِ وَالسُّجُودِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيِّ بْنِ شَيْبَانَ وَأَنَسٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَرِفَاعَةَ الزُّرَقِيِّ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي مَسْعُودٍ الْأَنْصَارِيِّ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ يَرَوْنَ أَنْ يُقِيمَ الرَّجُلُ صُلْبَهُ فِي الرُّكُوعِ وَالسُّجُودِ و قَالَ الشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ مَنْ لَمْ يُقِمْ صُلْبَهُ فِي الرُّكُوعِ وَالسُّجُودِ فَصَلَاتُهُ فَاسِدَةٌ لِحَدِيثِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تُجْزِئُ صَلَاةٌ لَا يُقِيمُ الرَّجُلُ فِيهَا صُلْبَهُ فِي الرُّكُوعِ وَالسُّجُودِ وَأَبُو مَعْمَرٍ اسْمُهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَخْبَرَةَ وَأَبُو مَسْعُودٍ الْأَنْصَارِيُّ الْبَدْرِيُّ اسْمُهُ عُقْبَةُ بْنُ عَمْرٍو
اسان کي [احمد بن مني] چيو آهي؛ اسان کي [ابو معاويه] [الاماسي] کان [عماره بن عمير] کان [ابو معمر] کان [ابو مسعود انصاري البدري] ٻڌايو آهي ته؛ رسول الله صلي الله عليه وسلم فرمايو آهي؛ 'ڪنهن شخص جي نماز مڪمل نه ٿيندي جيڪڏهن رڪوع ۽ سجدي ۾ سندس ڪرنگهو سڌو نه هجي'. هن چيو ته؛ 'هن باب ۾ علي بن شيبان، انس، ابو هريره ۽ رفاعه الزرقي کان به هڪ تاريخ آهي'. ابو عيسيٰ چيو ته؛ 'ابو مسعود انصاري جي حديث حسن صحيح آهي. هن حديث تي نبي ڪريم صلي الله عليه وسلم جي اصحابن ۽ انهن کان پوءِ ايندڙن مان سائنسدانن عمل ڪيو. انهن جو عقيدو آهي ته هڪ شخص کي رڪوع ۽ سجدي ۾ پنهنجي ڪرنگهو سڌو ڪرڻ گهرجي.' امام شافعي، احمد ۽ اسحاق چيو ته، 'جيڪو شخص رڪوع ۽ سجدي ۾ پنهنجي پٺي سڌي نه ڪندو آهي، ان جي نماز ٽٽي ويندي. هي حديث رسول الله صلي الله عليه وسلم جي بنياد تي آهي؛ 'جيڪڏهن رڪوع ۽ سجدي ۾ سندس ڪرنگهو سڌو نه هجي ته ان جي نماز مڪمل نه ٿيندي'. ابو معتمر جو نالو عبدالله بن سخبره آهي، جڏهن ته ابو مسعود الانشاري البدري جو نالو عقبه بن عمرو آهي.'
حديث
Imam Tirmidzi : 246
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ الطَّيَالِسِيُّ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي سَلَمَةَ الْمَاجِشُونُ حَدَّثَنِي عَمِّي عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْأَعْرَجِ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي رَافِعٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا رَفَعَ رَأْسَهُ مِنْ الرُّكُوعِ قَالَ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ رَبَّنَا وَلَكَ الْحَمْدُ مِلْءَ السَّمَوَاتِ وَمِلْءَ الْأَرْضِ وَمِلْءَ مَا بَيْنَهُمَا وَمِلْءَ مَا شِئْتَ مِنْ شَيْءٍ بَعْدُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عُمَرَ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَابْنِ أَبِي أَوْفَى وَأَبِي جُحَيْفَةَ وَأَبِي سَعِيدٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَلِيٍّ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ وَبِهِ يَقُولُ الشَّافِعِيُّ قَالَ يَقُولُ هَذَا فِي الْمَكْتُوبَةِ وَالتَّطَوُّعِ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْكُوفَةِ يَقُولُ هَذَا فِي صَلَاةِ التَّطَوُّعِ وَلَا يَقُولُهَا فِي صَلَاةِ الْمَكْتُوبَةِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَإِنَّمَا يُقَالُ الْمَاجِشُونِيُّ لِأَنَّهُ مِنْ وَلَدِ الْمَاجِشُونِ
اسان کي [محمود بن غيلان] چيو آهي؛ اسان کي [ابو داؤد ثيالسي] چيو آهي؛ اسان کي [عبدالعزيز بن عبدالله بن ابو سلمه المجيسون] چيو آهي؛ مون کي [منهنجي چاچي] [عبدالرحمن الاعرج] کان [عبيدالله بن ابو رافع] کان [علي بن ابو طالب] ٻڌايو آهي ته: 'جڏهن رسول الله صلي الله عليه وسلم پنهنجو سر بلند ڪيو ته چيو: 'سمع الله لمن حمده ربنا لكل حمدو ملعاس سماوتي و ملع الاردلي و ملعزة وجله ما بينهم و ملع ما سيعطا من سيعين بعد - الله انهن جي تعريف ٻڌي جيڪي سندس تعريف ڪن ٿا. اي اسان جا رب، آسمانن ۽ زمين جي سڀني تعريفن ۽ انهن جي وچ ۾ موجود هر شيءِ ۽ ان کان سواءِ جيڪو ڪجهه تون چاهين ٿو -'. هن چيو؛ 'هن باب ۾ ابن عمر، ابن عباس، ابن ابو اوفي، ابو جحیفہ ۽ ابو سعيد کان به روايتون آهن.' ابو عيسيٰ چيو؛ 'علي کان هي حديث حسن صحيح آهي. عالم هن حديث تي عمل ڪن ٿا. هي راءِ سيافيءَ به ورتي هئي. هن چيو؛ 'هن دعا کي واجب ۽ سنت ٻنهي نمازن ۾ پڙهڻ گهرجي'. ڪوفي جا ڪجهه رهواسي هن دعا کي سنت نمازن ۾ پڙهن ٿا ۽ فرض نمازن ۾ نه پڙهن ٿا'. ابو عيسيٰ چيو؛ 'هن کي الماجيسون سڏيو ويندو آهي ڇاڪاڻ ته هو الماجيسون جو پٽ آهي'.
حديث
Imam Tirmidzi : 247
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ مُوسَى الْأَنْصَارِيُّ حَدَّثَنَا مَعْنٌ حَدَّثَنَا مَالِكٌ عَنْ سُمَيٍّ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا قَالَ الْإِمَامُ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ فَقُولُوا رَبَّنَا وَلَكَ الْحَمْدُ فَإِنَّهُ مَنْ وَافَقَ قَوْلُهُ قَوْلَ الْمَلَائِكَةِ غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَيْهِ عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ أَنْ يَقُولَ الْإِمَامُ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ رَبَّنَا وَلَكَ الْحَمْدُ وَيَقُولَ مَنْ خَلْفَ الْإِمَامِ رَبَّنَا وَلَكَ الْحَمْدُ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ و قَالَ ابْنُ سِيرِينَ وَغَيْرُهُ يَقُولُ مَنْ خَلْفَ الْإِمَامِ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ رَبَّنَا وَلَكَ الْحَمْدُ مِثْلَ مَا يَقُولُ الْإِمَامُ وَبِهِ يَقُولُ الشَّافِعِيُّ وَإِسْحَقُ
اسان کي [اسحاق بن موسيٰ الاشعري] ٻڌايو ويو آهي؛ اسان کي [معن] چيو آهي؛ اسان کي [مالڪ] [سمعي] کان [ابو شاليه] کان [ابو هريره] ٻڌايو آهي ته؛ رسول الله صلي الله عليه وسلم فرمايو؛ 'جيڪڏهن امام چوي؛ 'سمع الله لمن حمده - الله انهن جي تعريف ٻڌي جيڪي سندس تعريف ڪن ٿا - ته پوءِ چئو؛ 'ربنا و لك الحمد - اي اسان جا رب، ۽ صرف تنهنجي لاءِ سڀ تعريفون آهن -. ڇاڪاڻ ته جنهن جو ڪلام ملائڪ جي ڪلام سان ملندو آهي، ان جا گذريل گناهه معاف ڪيا ويندا.' ابو عيسيٰ چيو؛ 'هي حديث حسن صحيح آهي. هن حديث تي رسول الله صلي الله عليه وسلم جي اصحابن ۽ انهن کان پوءِ ايندڙن مان ڪجهه سائنسدانن عمل ڪيو. يعني، امام لاءِ سفارش ته چوي؛ 'سَمِعَ اللهُ لمن حمِده ربّانا وَ لَكَل حمدُ - الله انهن جي تعريف ٻڌي جيڪي سندس تعريف ڪن ٿا. اي اسان جا پالڻھار، ۽ صرف تنهنجي لاءِ ئي سڀ تعريف آهي-'. پوءِ پادريءَ جي پويان ماڻهن - جماعت - چيو؛ 'رَبّانا وَ لَكَل حمدُ - اي اسان جا پالڻھار، ۽ صرف تنهنجي لاءِ سڀ تعريف آهي-'. هي راءِ امام احمد پاران به ورتي وئي هئي. ابن سيرين ۽ ٻين چيو؛ 'ماءُ کي چوڻ گهرجي؛ 'سَمِعَ اللهُ لمن حمِده ربّانا وَ لَكَل حمدُ - الله انهن جي تعريف ٻڌي جيڪي سندس تعريف ڪن ٿا. اي اسان جا پالڻھار، ۽ صرف تنهنجي لاءِ ئي سڀ تعريف آهي-. جيئن پادريءَ چيو هو'. هي راءِ سيافيءَ ۽ اسحاق پاران به ورتي وئي هئي.
حديث
Imam Tirmidzi : 248
حَدَّثَنَا سَلَمَةُ بْنُ شَبِيبٍ وَأَحْمَدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الدَّوْرَقِيُّ وَالْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْحُلْوَانِيُّ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُنِيرٍ وَغَيْرُ وَاحِدٍ قَالُوا حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ أَخْبَرَنَا شَرِيكٌ عَنْ عَاصِمِ بْنِ كُلَيْبٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ وَائِلِ بْنِ حُجْرٍ قَالَرَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا سَجَدَ يَضَعُ رُكْبَتَيْهِ قَبْلَ يَدَيْهِ وَإِذَا نَهَضَ رَفَعَ يَدَيْهِ قَبْلَ رُكْبَتَيْهِقَالَ زَادَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ فِي حَدِيثِهِ قَالَ يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ وَلَمْ يَرْوِ شَرِيكٌ عَنْ عَاصِمِ بْنِ كُلَيْبٍ إِلَّا هَذَا الْحَدِيثَ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُ أَحَدًا رَوَاهُ مِثْلَ هَذَا عَنْ شَرِيكٍ وَالْعَمَلُ عَلَيْهِ عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ يَرَوْنَ أَنْ يَضَعَ الرَّجُلُ رُكْبَتَيْهِ قَبْلَ يَدَيْهِ وَإِذَا نَهَضَ رَفَعَ يَدَيْهِ قَبْلَ رُكْبَتَيْهِ وَرَوَى هَمَّامٌ عَنْ عَاصِمٍ هَذَا مُرْسَلًا وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ وَائِلَ بْنَ حُجْرٍ
اسان کي [سلمه بن صياب] ۽ [احمد بن ابراهيم الدورقي] ۽ [الحسن بن علي الحلواني] ۽ [عبدالله بن منير] ۽ ٻين چيو آهي ته اسان کي [يزيد بن هارون] ٻڌايو آهي ته اسان کي [شَرِڪ] [عاشق بن ڪليب] کان [پنهنجي پيءُ] کان [وائل بن حجر] کان وعظ ڪيو آهي ته مون رسول الله ﷺ کي ڏٺو جڏهن پاڻ سجدو ڪندا هئا ته پنهنجا گوڏا پنهنجن هٿن جي اڳيان رکندا هئا ۽ جڏهن اُٿيندا هئا ته پنهنجا هٿ پنهنجن گوڏن جي اڳيان کڻندا هئا. هن چيو ته [الحسن بن علي] پنهنجي حديث ۾ وڌيڪ چيو ته [يزيد بن هارون] چيو ته: 'شَرِڪ ڪڏهن به عاصم بن ڪليب کان هن حديث کان سواءِ روايت نه ڪئي آهي'. ابو عيسيٰ چيو ته: 'هي حديث حسن غريب آهي، ۽ اسان ڪنهن کي به نه ٿا ڄاڻون جنهن شرِڪ کان هن جهڙي حديث بيان ڪئي هجي.' هن حديث تي گهڻا سائنسدان عمل ڪن ٿا، انهن جو خيال آهي ته انسان کي پنهنجا گوڏا هٿن جي اڳيان رکڻ گهرجن، ۽ جڏهن هو اٿي ته پنهنجا هٿ گوڏن جي اڳيان کڻڻ گهرجن. [حمام] هي حديث [عاشم] کان مرسل انداز ۾ بيان ڪئي ۽ ان ۾ وائل بن حجر جو نالو نه ورتو.
حديث
Imam Tirmidzi : 249
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نَافِعٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ حَسَنٍ عَنْ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ الْأَعْرَجِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يَعْمِدُ أَحَدُكُمْ فَيَبْرُكُ فِي صَلَاتِهِ بَرْكَ الْجَمَلِقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ مِنْ حَدِيثِ أَبِي الزِّنَادِ إِلَّا مِنْ هَذَا الْوَجْهِ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍٍ الْمَقْبُرِيُّ ضَعَّفَهُ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ وَغَيْرُهُ
اسان کي [قتيبه] چيو آهي؛ اسان کي [عبد الله بن نافع] چيو آهي ته [محمد بن عبدالله بن حسن] [ابو الزناد] کان [الاعرج] کان [ابو هريره] کان چيو آهي ته؛ 'رسول الله صلي الله عليه وسلم فرمايو: 'توهان مان ڪو ماڻهو نماز ۾ پنهنجا گوڏا گجندڙ اٺ وانگر جهڪائي ٿو'. ابو عيسيٰ چيو ته؛ 'ابو هريره جي هي حديث غريب جي درجي ۾ آهي، ۽ اسان ان بابت ابو الزناد کان سواءِ هن سطر کان نه ٿا ڄاڻون. هي حديث [عبد الله بن سعيد المقبوري] کان [پنهنجي پيءُ] کان [ابو هريره] کان رسول الله صلي الله عليه وسلم کان پڻ روايت ڪئي وئي آهي. ۽ يحيى بن سعيد القثان ۽ ٻين عبدالله بن سعيد المقبوري کي ڪمزور ڪيو آهي.'
حديث
Imam Tirmidzi : 250
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ بُنْدَارٌ حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ الْعَقَدِيُّ حَدَّثَنَا فُلَيْحُ بْنُ سُلَيْمَانَ حَدَّثَنِي عَبَّاسُ بْنُ سَهْلٍ عَنْ أَبِي حُمَيْدٍ السَّاعِدِيِّأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ إِذَا سَجَدَ أَمْكَنَ أَنْفَهُ وَجَبْهَتَهُ مِنْ الْأَرْضِ وَنَحَّى يَدَيْهِ عَنْ جَنْبَيْهِ وَوَضَعَ كَفَّيْهِ حَذْوَ مَنْكِبَيْهِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ وَوَائِلِ بْنِ حُجْرٍ وَأَبِي سَعِيدٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي حُمَيْدٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَيْهِ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنْ يَسْجُدَ الرَّجُلُ عَلَى جَبْهَتِهِ وَأَنْفِهِ فَإِنْ سَجَدَ عَلَى جَبْهَتِهِ دُونَ أَنْفِهِ فَقَدْ قَالَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ يُجْزِئُهُ وَقَالَ غَيْرُهُمْ لَا يُجْزِئُهُ حَتَّى يَسْجُدَ عَلَى الْجَبْهَةِ وَالْأَنْفِ
اسان کي [محمد بن بصير بندر] چيو آهي؛ اسان کي [ابو عامر العقي] چيو آهي؛ اسان کي [فُليح بن سليمان] چيو آهي؛ مون کي [عباس بن سهل] [ابو حميد عصائي] کان بيان ڪيو آهي ته: 'رسول الله ﷺ سجدو ڪرڻ وقت پنهنجي نڪ ۽ پيشاني کي زمين سان دٻايو، پنهنجا ٻئي هٿ پنهنجي پاسي کان هٽايا، ۽ پنهنجا ٻئي هٿ پنهنجي ٻنهي ڪلهن جي متوازي رکيا'. هن چيو ته؛ 'هن باب ۾ ابن عباس، وائل بن حجر ۽ ابو سعيد کان به روايت آهي.' 'ابو عيسيٰ چيو ته؛ 'ابو حميد جي حديث حسن صحيح آهي. عالم هن حديث تي عمل ڪن ٿا، يعني ته هڪ شخص پنهنجي نڪ ۽ پيشاني کي هٿ ڪري. جيڪڏهن هو صرف پنهنجي پيشاني کي هٿ ڪري ۽ پنهنجي نڪ کي نه هٿ ڪري، ته ڪجهه عالم چون ٿا ته اهو ڪافي آهي. جڏهن ته ٻيا چون ٿا ته اهو ڪافي ناهي جيستائين هو پنهنجي نڪ ۽ پيشاني تي سجدو نه ڪري.'
حديث
Imam Tirmidzi : 251
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ عَنْ الْحَجَّاجِ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ قَالَقُلْتُ لِلْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ أَيْنَ كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَضَعُ وَجْهَهُ إِذَا سَجَدَ فَقَالَ بَيْنَ كَفَّيْهِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ وَائِلِ بْنِ حُجْرٍ وَأَبِي حُمَيْدٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ الْبَرَاءِ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ وَهُوَ الَّذِي اخْتَارَهُ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنْ تَكُونَ يَدَاهُ قَرِيبًا مِنْ أُذُنَيْهِ
اسان کي [قتيبه] ٻڌايو آهي، اسان کي [حفش بن غياث] ٻڌايو آهي، [الحجاج] کان، [ابو اسحاق] کان، هن چيو ته: 'مون [البراء بن عازب] کان پڇيو ته رسول الله ﷺ سجدو ڪرڻ وقت پنهنجو چهرو ڪٿي رکندا هئا؟' هن جواب ڏنو، 'پنهنجن ٻنهي هٿن جي وچ ۾'. هن چيو ته: 'هن باب ۾ وائل بن حجر ۽ ابو حميد جون به حديثون آهن.' ابو عيسيٰ چيو ته: 'حديث البراء' حسن صحيح غريب درجو. ۽ اهو ڪجهه سائنسدانن جو انتخاب آهي، يعني ٻئي هٿ ٻنهي ڪنن جي ويجهو هجن'.
حديث
Imam Tirmidzi : 252
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا بَكْرُ بْنُ مُضَرَ عَنْ ابْنِ الْهَادِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَامِرِ بْنِ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ عَنْ الْعَبَّاسِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِأَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِذَا سَجَدَ الْعَبْدُ سَجَدَ مَعَهُ سَبْعَةُ آرَابٍ وَجْهُهُ وَكَفَّاهُ وَرُكْبَتَاهُ وَقَدْمَاهُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَجَابِرٍ وَأَبِي سَعِيدٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ الْعَبَّاسِ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَعَلَيْهِ الْعَمَلُ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ
اسان کي [قتيبه] چيو آهي؛ اسان کي [بڪر بن مدلر] [ابن الحد] کان [محمد بن ابراهيم] کان [عامر بن سعد بن ابو وقاش] کان [آل عباس بن عبدالمطلب] ٻڌايو آهي ته هن رسول الله ﷺ کي فرمائيندي ٻڌو آهي ته: 'جيڪڏهن ڪو بندو سجدو ڪري ته ان کي پنهنجي جسم جي ستن حصن تي رکڻ گهرجي؛ چهرو، هٿن جون کجيون، گوڏن ۽ پيرن جا تلاءَ'. هن چيو ته؛ 'هن باب ۾ ابن عباس، ابو هريره، جابر ۽ ابو سعيد کان به روايتون آهن'. ابو عيسيٰ چيو ته؛ 'عباس جي هي حديث حسام آهي. هي حديث سائنس جي ماهرن طرفان عمل ۾ آهي.'
حديث
Imam Tirmidzi : 253
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ عَنْ طَاوُسٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَأُمِرَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يَسْجُدَ عَلَى سَبْعَةِ أَعْظُمٍ وَلَا يَكُفَّ شَعْرَهُ وَلَا ثِيَابَهُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
اسان کي [قتيبه] بيان ڪيو آهي، اسان کي [حماد بن زيد] [عمرو بن دينار] کان [ثوص] [ابن عباس] کان بيان ڪيو آهي، هن چيو ته: 'رسول الله ﷺ کي حڪم ڏنو ويو هو ته ستن هڏن تي سجدو ڪن ۽ پنهنجا وار ۽ ڪپڙا نه جهلين'. ابو عيسيٰ چيو ته: 'هي حديث حسن صحيح آهي.'
حديث
Imam Tirmidzi : 254
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا أَبُو خَالِدٍ الْأَحْمَرُ عَنْ دَاوُدَ بْنِ قَيْسٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْأَقْرَمِ الْخُزَاعِيِّ عَنْ أَبِيهِ قَالَكُنْتُ مَعَ أَبِي بِالْقَاعِ مِنْ نَمِرَةَ فَمَرَّتْ رَكَبَةٌ فَإِذَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَائِمٌ يُصَلِّي قَالَ فَكُنْتُ أَنْظُرُ إِلَى عُفْرَتَيْ إِبْطَيْهِ إِذَا سَجَدَ أَيْ بَيَاضِهِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ وَابْنِ بُحَيْنَةَ وَجَابِرٍ وَأَحْمَرَ بْنِ جَزْءٍ وَمَيْمُونَةَ وَأَبِي حُمَيْدٍ وَأَبِي مَسْعُودٍ وَأَبِي أُسَيْدٍ وَسَهْلِ بْنِ سَعْدٍ وَمُحَمَّدِ بْنِ مَسْلَمَةَ وَالْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ وَعَدِيِّ بْنِ عَمِيرَةَ وَعَائِشَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَأَحْمَرُ بْنُ جَزْءٍ هَذَا رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَهُ حَدِيثٌ وَاحِدٌ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَقْرَمَ حَدِيثٌ حَسَنٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ دَاوُدَ بْنِ قَيْسٍ وَلَا نَعْرِفُ لِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَقْرَمَ الْخُزَاعِيِّ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَيْرَ هَذَا الْحَدِيثِ وَالْعَمَلُ عَلَيْهِ عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَرْقَمَ الزُّهْرِيُّ صَاحِبُ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ كَاتِبُ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ
اسان کان [ابو ڪريب] روايت ڪئي آهي، اسان کان [ابو خالد الاحمر] بيان ڪيو آهي، [داؤد بن قيس]، [عبيدالله بن عبدالله بن الاقرم الخزاعي]، [پنهنجي پيءُ کان]، هن چيو ته: 'مان پنهنجي پيءُ سان گڏ نميره جي هڪ ميدان ۾ هوس، پوءِ هڪ ٽولي اتان گذري جڏهن رسول الله صلي الله عليه وسلم بيٺا نماز پڙهي رهيا هئا. هن چيو ته: 'مون سندس بغلن جي اندر جي سفيدي ڏٺي جڏهن هو سجدو ڪري رهيو هو.' هن چيو ته: 'هن باب ۾ ابن عباس، ابن بحينه، جابر، احمر بن جزئي، ميمونه، ابو حميد، ابو مسعودي، ابو اسيد، سهل بن سعد، محمد بن مسلمه، البرا بن عازب، عدي بن عميره ۽ عيسيه کان به روايتون آهن. ابو عيسيٰ چيو ته؛' 'عبدالله بن ارقم جي حديث حسن آهي، اسان کي داؤد بن قيس جي حديث کان سواءِ ٻيو ڪو علم ناهي. ۽ اسان کي عبدالله بن ارقم جي تاريخ به هن حديث کان سواءِ نبي ڪريم صلي الله عليه وسلم کان معلوم ناهي. نبي ڪريم صلي الله عليه وسلم جي اصحابن مان گھڻا سائنسدان هن حديث تي عمل ڪن ٿا. ساڳئي وقت، عبدالله بن ارقم الزهري پاڻ نبي ڪريم صلي الله عليه وسلم جو دوست ۽ مصنف ابو بڪر الشديق هو.'
حديث
Imam Tirmidzi : 255
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي سُفْيَانَ عَنْ جَابِرٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا سَجَدَ أَحَدُكُمْ فَلْيَعْتَدِلْ وَلَا يَفْتَرِشْ ذِرَاعَيْهِ افْتِرَاشَ الْكَلْبِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ شِبْلٍ وَأَنَسٍ وَالْبَرَاءِ وَأَبِي حُمَيْدٍ وَعَائِشَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ جَابِرٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَيْهِ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ يَخْتَارُونَ الِاعْتِدَالَ فِي السُّجُودِ وَيَكْرَهُونَ الِافْتِرَاشَ كَافْتِرَاشِ السَّبُعِ
اسان کي [حناد] چيو آهي؛ اسان کي [ابو معاويه] [العماسي] کان [ابو سفيان] کان [جابر] تائين ٻڌايو آهي ته رسول الله ﷺ فرمايو آهي ته: 'جڏهن توهان مان ڪو سجدو ڪري ته ان کي توازن رکڻ گهرجي، ۽ پنهنجا هٿ ڪتي جي منهن وانگر نه رکي.' هن چيو ته: 'هن باب ۾ عبدالرحمان بن سائل، انس، البراء، ابو حميد ۽ عائشه کان به حديثون آهن. ابو عيسيٰ چيو ته: 'جابر جي هي حديث حسن صحيح آهي. هي حديث سائنس جي ماهرن طرفان عمل ۾ آندي وئي آهي، اهي سجدو ڪرڻ وقت اعتدال - متوازن - چونڊيندا آهن ۽ جهنگلي جانور وانگر جهنگلي پوزيشن اختيار ڪندا آهن'.
حديث
Imam Tirmidzi : 256
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ قَال سَمِعْتُ أَنَسًا يَقُولُإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ اعْتَدِلُوا فِي السُّجُودِ وَلَا يَبْسُطَنَّ أَحَدُكُمْ ذِرَاعَيْهِ فِي الصَّلَاةِ بَسْطَ الْكَلْبِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
اسان کي [محمود بن غيلان] ٻڌايو آهي، اسان کي [ابو دائود] چيو آهي، اسان کي [صيوبة] کي [قتاده] کان خبر ڏني آهي، هن چيو ته مون [انس] کي چوندي ٻڌو آهي ته: رسول الله ﷺ فرمايو آهي ته: 'توهان مان ڪو سجدي ۾ توازن رکي، ڪتي وانگر پنهنجيون ڪُهيون نه پکيڙي'. ابو عيسيٰ چيو ته: 'هي حديث حسن صحيح آهي.'
حديث
Imam Tirmidzi : 257
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَخْبَرَنَا مُعَلَّى بْنُ أَسَدٍ حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَجْلَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَامِرِ بْنِ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ عَنْ أَبِيهِأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَرَ بِوَضْعِ الْيَدَيْنِ وَنَصْبِ الْقَدَمَيْنِقَالَ عَبْدُ اللَّهِ وَقَالَ مُعَلَّى بْنُ أَسَدٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ مَسْعَدَةَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَجْلَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَامِرِ بْنِ سَعْدٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَرَ بِوَضْعِ الْيَدَيْنِ فَذَكَرَ نَحْوَهُ وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ عَنْ أَبِيهِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَرَوَى يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ وَغَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَجْلَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَامِرِ بْنِ سَعْدٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَرَ بِوَضْعِ الْيَدَيْنِ وَنَصْبِ الْقَدَمَيْنِ مُرْسَلٌ وَهَذَا أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ وُهَيْبٍ وَهُوَ الَّذِي أَجْمَعَ عَلَيْهِ أَهْلُ الْعِلْمِ وَاخْتَارُوهُ
اسان کي [عبدالله بن عبدالرحمان] بيان ڪيو آهي؛ اسان کي [معاذ بن اسد] بيان ڪيو آهي؛ اسان کي [وُهيب] بيان ڪيو آهي [محمد بن عجلان] کان [محمد بن ابراهيم] کان [عامر بن سعد بن ابو وقاص] کان [پنهنجي پيءُ] چيو آهي ته: 'رسول الله ﷺ ٻنهي هٿن کي گڏ ڪرڻ ۽ پيرن جي تري کي سڌو ڪرڻ جو حڪم ڏنو آهي'. عبدالله چيو آهي؛ 'معاذ بن اسد] چيو آهي ته: 'اسان کي [حماد بن مسعده] ٻڌايو ويو آهي [محمد بن عجلان] کان [محمد بن ابراهيم] کان [عامر بن سعد] چيو آهي ته: 'رسول الله ﷺ ٻنهي هٿن کي گڏ ڪرڻ جو حڪم ڏنو آهي... پوءِ هن حديث جو ذڪر ڪيو، پر ان ۾ ان جو ذڪر نه ڪيو، پنهنجي پيءُ کان'. ابو عيسيٰ چيو؛ ' [يحيى بن سعيد القثان] ۽ ٻين [محمد بن عجلان] کان [محمد بن ابراهيم] کان [عامر بن سعد] کان روايت ڪئي آهي ته: 'پيغمبر صلي الله عليه وسلم ٻنهي هٿن کي گڏ ڪرڻ ۽ پيرن جي تلائن کي سڌو ڪرڻ جو حڪم ڏنو'. هي حديث مرسل آهي، پر وهيب حديث کان وڌيڪ صحيح آهي. ۽ هي سائنسي ماهرن جو اتفاق ۽ انتخاب آهي'.
حديث
Imam Tirmidzi : 258
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ مُوسَى الْمَرْوَزِيُّ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ عَنْ الْحَكَمِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَكَانَتْ صَلَاةُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا رَكَعَ وَإِذَا رَفَعَ رَأْسَهُ مِنْ الرُّكُوعِ وَإِذَا سَجَدَ وَإِذَا رَفَعَ رَأْسَهُ مِنْ السُّجُودِ قَرِيبًا مِنْ السَّوَاءِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَنَسٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ الْحَكَمِ نَحْوَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ الْبَرَاءِ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَيْهِ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ
اسان کي [احمد بن محمد بن موسيٰ الموارزي] ٻڌايو آهي؛ اسان کي [عبدالله بن المبارڪ] ٻڌايو آهي؛ اسان کي [صيوبة] [الحڪم] کان [عبدالرحمن بن ابو ليليٰ] کان [البراء بن عازب] کان ٻڌايو آهي ته؛ 'جڏهن رسول الله صلي الله عليه وسلم نماز پڙهندا هئا، ته رڪوع ڪرڻ، رڪوع کان سر کڻڻ، سجدو ڪرڻ ۽ سجدي کان سر کڻڻ تقريبن هڪجهڙا هئا'. هن چيو؛ 'هن باب ۾ انس کان به هڪ تاريخ آهي. هن چيو؛ 'اسان کي [محمد بن بصيار] چيو آهي؛ اسان کي [محمد بن جعفر] چيو آهي؛ اسان کي [صيوبة] [الحڪم] کان جيئن حديث ۾ ٻڌايو آهي'. ابو عيسيٰ چيو؛ 'البراء حديث' حسن صحيح آهي. هي حديث سائنس جي ماهرن طرفان عمل ۾ آهي.
حديث
Imam Tirmidzi : 259
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يَزِيدَ حَدَّثَنَا الْبَرَاءُ وَهُوَ غَيْرُ كَذُوبٍ قَالَكُنَّا إِذَا صَلَّيْنَا خَلْفَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَرَفَعَ رَأْسَهُ مِنْ الرُّكُوعِ لَمْ يَحْنِ رَجُلٌ مِنَّا ظَهْرَهُ حَتَّى يَسْجُدَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَنَسْجُدَقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَنَسٍ وَمُعَاوِيَةَ وَابْنِ مَسْعَدَةَ صَاحِبِ الْجُيُوشِ وَأَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ الْبَرَاءِ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَبِهِ يَقُولُ أَهْلُ الْعِلْمِ إِنَّ مَنْ خَلْفَ الْإِمَامِ إِنَّمَا يَتْبَعُونَ الْإِمَامَ فِيمَا يَصْنَعُ لَا يَرْكَعُونَ إِلَّا بَعْدَ رُكُوعِهِ وَلَا يَرْفَعُونَ إِلَّا بَعْدَ رَفْعِهِ لَا نَعْلَمُ بَيْنَهُمْ فِي ذَلِكَ اخْتِلَافًا
اسان کي [محمد بن بصير] چيو آهي؛ اسان کي [عبدالرحمن بن مهدي] چيو آهي؛ اسان کي [سفيان] کان [ابو اسحاق] کان [عبدالله بن يزيد] چيو آهي؛ اسان کي [البراء] کان ٻڌايو آهي ۽ هو ڪوڙو ناهي. هن چيو ته: 'جيڪڏهن اسان رسول الله ﷺ جي پٺيان نماز پڙهون ۽ هو پنهنجو سر رڪوع کان مٿي ڪري. پوءِ اسان مان ڪنهن به پنهنجو سهارو هيٺ نه ڪيو - رکوع ڪيو - جيستائين رسول الله ﷺ سجدو نه ڪيو، ته اسان به سجدو ڪيو'. هن چيو ته: 'هن باب ۾ انس، معاويه، ابن مسعوده ۽ ابو هريره کان به روايتون آهن'. ابو عيسيٰ چيو ته: 'البراء حديث' حسن صحيح آهي. هي راءِ سائنسي ماهرن طرفان ورتي وئي آهي؛ ته مڪم - هر شيءِ جي - پيروي ڪري ٿو جيڪا امام ڪري ٿو، ان کي جيستائين امام رڪوع نه ڪري ۽ پنهنجو سر نه بلند ڪرڻ گهرجي جيستائين امام پنهنجو سر نه بلند ڪري. ۽ اسان کي ڪو به تڪرار نه مليو ۽ اهو.
حديث
Imam Tirmidzi : 260
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ الْحَارِثِ عَنْ عَلِيٍّ قَالَقَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا عَلِيُّ أُحِبُّ لَكَ مَا أُحِبُّ لِنَفْسِي وَأَكْرَهُ لَكَ مَا أَكْرَهُ لِنَفْسِي لَا تُقْعِ بَيْنَ السَّجْدَتَيْنِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ لَا نَعْرِفُهُ مِنْ حَدِيثِ عَلِيٍّ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ الْحَارِثِ عَنْ عَلِيٍّ وَقَدْ ضَعَّفَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ الْحَارِثَ الْأَعْوَرَ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا الْحَدِيثِ عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ يَكْرَهُونَ الْإِقْعَاءَ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَأَنَسٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ
اسان کي [عبدالله بن عبدالرحمان] ٻڌايو آهي؛ اسان کي [عبيدالله بن موسيٰ] ٻڌايو آهي؛ اسان کي [اسرائيل] [ابو اسحاق] کان [الحارث] کان [علي] کان روايت ڪئي آهي ته هن چيو ته؛ رسول الله ﷺ مون کي فرمايو؛ 'اي علي، مون کي توهان لاءِ ڪا شيءِ پسند آهي جيئن مان ان کي پاڻ لاءِ پسند ڪريان ٿو، ۽ مون کي ڪا شيءِ ناپسند آهي جيڪا توهان تي اچي ته مون کي اهڙي نفرت آهي جيڪڏهن اها مون سان ٿئي، تنهنڪري ٻن سجدن جي وچ ۾ نه روئو'. ابو عيسيٰ چيو؛ 'اسان هن حديث کي علي جي حديث مان نٿا ڄاڻون سواءِ ان حديث جي جيڪا ابو اسحاق، الحارث کان، علي کان بيان ڪئي آهي. بهرحال، ڪجهه سائنسدان الحارث الاعور کي ڪمزور ڪن ٿا. ڪيترائي سائنسدان هن حديث تي عمل ڪن ٿا؛ ته اهي گرجندڙ پوزيشن کي ٽوڙي رهيا آهن'. ابو عيسيٰ چيو؛ 'هن باب ۾ عيسيه، انس ۽ ابو هريره کان به حديثون آهن.'
