Imam Tirmidzi (الإمام الترمذي) - 3891 Hadith
Hadith
Imam Tirmidzi : 241
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ بُنْدَارٌ حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ الْعَقَدِيُّ حَدَّثَنَا فُلَيْحُ بْنُ سُلَيْمَانَ حَدَّثَنَا عَبَّاسُ بْنُ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ قَالَاجْتَمَعَ أَبُو حُمَيْدٍ وَأَبُو أُسَيْدٍ وَسَهْلُ بْنُ سَعْدٍ وَمُحَمَّدُ بْنُ مَسْلَمَةَ فَذَكَرُوا صَلَاةَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَبُو حُمَيْدٍ أَنَا أَعْلَمُكُمْ بِصَلَاةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَكَعَ فَوَضَعَ يَدَيْهِ عَلَى رُكْبَتَيْهِ كَأَنَّهُ قَابِضٌ عَلَيْهِمَا وَوَتَّرَ يَدَيْهِ فَنَحَّاهُمَا عَنْ جَنْبَيْهِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَنَسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي حُمَيْدٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ الَّذِي اخْتَارَهُ أَهْلُ الْعِلْمِ أَنْ يُجَافِيَ الرَّجُلُ يَدَيْهِ عَنْ جَنْبَيْهِ فِي الرُّكُوعِ وَالسُّجُودِ
[މުޙައްމަދު ބިން ބަޝީޝާރު ބުންދަރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވިއެވެ؛ [އަބޫޢަމީރު އަލްޢަޤްދީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވިދާޅުވިއެވެ؛ [ފުލައިޙް ބިން ސުލައިމާން] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވިދާޅުވިއެވެ؛ [ޢައްބާސް ބިން ޞަޙްލް ބިން ސަޢުދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އަބޫ ހުމައިދާއި، އަބޫ އުސައިދާއި، ސަހުލް ބިން ސަޢުދު އަދި މުޙައްމަދު ބިން މަސްލަމާ އެއްވެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ދުޢާގެ -ސިފަތައް- ފާހަގަކުރެއްވިއެވެ'. [އަބޫ ހުމައިދު] ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ؛ 'ތިޔަބައިމީހުންގެ ތެރެއިން އެންމެންގެ ތެރެއިން الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ދުޢާ އެންމެ ދަންނަ މީހެކެވެ. الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ރުކޫޢު ކުރައްވައި، ދެން ކަކުލުގައި ހިފަހައްޓައިގެން ހުރި ފަދައިން ކަކުލުގައި އަތް އަޅުއްވައިފިއެވެ. އޭނާ އަތް ހަރަކާތްތެރިކުރީ އެއްފަރާތުން ދުރަށް އަތް ދިއްކޮށްގެންނެވެ.' އޭނާ ވިދާޅުވީ؛ 'މިކަމުގައި އަނަސްގެ ފަރާތުން ވެސް ރިވާޔަތެއް ވެއެވެ.' އަބޫ އީސާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އަބޫ ހުމައިދުގެ ޙަދީޘަކީ ޙަސަން ޞަޙީޙެވެ. މިއީ ޢިލްމުވެރިން ޚިޔާރުކުރައްވާފައިވާ ގޮތެވެ، އެއީ ރުކޫޢުކޮށް ސަޖިދަކުރާއިރު އަތްތިލަ އެއްފަރާތުން ދުރުކޮށް ބެހެއްޓުމެވެ.'
Hadith
Imam Tirmidzi : 242
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ أَخْبَرَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ عَنْ ابْنِ أَبِي ذِئْبٍ عَنْ إِسْحَقَ بْنِ يَزِيدَ الْهُذَلِيِّ عَنْ عَوْنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ عَنْ ابْنِ مَسْعُودٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا رَكَعَ أَحَدُكُمْ فَقَالَ فِي رُكُوعِهِ سُبْحَانَ رَبِّيَ الْعَظِيمِ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ فَقَدْ تَمَّ رُكُوعُهُ وَذَلِكَ أَدْنَاهُ وَإِذَا سَجَدَ فَقَالَ فِي سُجُودِهِ سُبْحَانَ رَبِّيَ الْأَعْلَى ثَلَاثَ مَرَّاتٍ فَقَدْ تَمَّ سُجُودُهُ وَذَلِكَ أَدْنَاهُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ حُذَيْفَةَ وَعُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ مَسْعُودٍ لَيْسَ إِسْنَادُهُ بِمُتَّصِلٍ عَوْنُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ لَمْ يَلْقَ ابْنَ مَسْعُودٍ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ يَسْتَحِبُّونَ أَنْ لَا يَنْقُصَ الرَّجُلُ فِي الرُّكُوعِ وَالسُّجُودِ مِنْ ثَلَاثِ تَسْبِيحَاتٍ وَرُوِيَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُبَارَكِ أَنَّهُ قَالَ أَسْتَحِبُّ لِلْإِمَامِ أَنْ يُسَبِّحَ خَمْسَ تَسْبِيحَاتٍ لِكَيْ يُدْرِكَ مَنْ خَلْفَهُ ثَلَاثَ تَسْبِيحَاتٍ وَهَكَذَا قَالَ إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ
[ޢަލީ ބިން ޙުޖުރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވިދާޅުވިއެވެ؛ [އިސާ ބިން ޔޫނުސް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އިބްނު އަބޫ ޟިޢުބް] ގެ އަރިހުން [އިޝާޤް ބިން ޔަޒީދު އަލް ޙުދަލީ] ގެ އަރިހުން [އައުން ބިން ޢަބްދުالله ބިން ޢުޘްބާޙް] ގެ އަރިހުން [އިބްނު މަސްޢޫދު] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވިދާޅުވެފައިވަނީ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. ސުބްހާނާ ރަބްބިއަލް އަޒީމް - މަތިވެރި ރަސްކަލާނގެ، އެންމެ ބޮޑު ރަސްކަލާނގެއަށް - ތިން ފަހަރު، ދެން އޭނާގެ ރުކޫޢު ފުރިހަމަވެގެންދެއެވެ. އަދި އެއީ އެންމެ ކުޑަމިނުން. ދެން އޭނާ ސަޖިދަ ކުރާއިރު ބުނަނީ؛ ސުބްހާނާ ރަބްބިއަލް އަޢުލާ - މަތިވެރި ރަސްކަލާނގެއަށް - ތިން ފަހަރު، ދެން އެކަލޭގެފާނުގެ ރުކޫޢު ފުރިހަމަ ވެގެންދެއެވެ. އަދި އެއީ އެންމެ ކުޑަމިނުން.' އޭނާ ވިދާޅުވީ؛ 'މި ބާބުގައި ހުދުއިފާ އާއި އުޤްބާ ބިން އަމީރުގެ ޙަދީޘެއްވެސް ވެއެވެ'. އަބޫ އީސާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އިބްނު މަސްއޫދުގެ ޙަދީޘް ގުޅިފައިނުވަނީ، ޢައުން ބިން ޢަބްދުﷲ ބިން ޢުޘްބާ އިބްނު މަސްޢޫދާއި ބައްދަލުވެވަޑައިނުގަންނަވާތީއެވެ. މި ޙަދީޘަކީ ޢިލްމުވެރިން ޢަމަލުކުރައްވަމުން ގެންދަވާ، އެބޭކަލުންނަށް ކަމުދާ ގޮތުގައި މީހަކު ރުކޫޢުކުރުމާއި ސަޖިދަކުރުމުގައި ތަސްބީޙު ކިޔެވުމުގައި މަދުނުވާކަމެވެ. އަދި ޢަބްދުﷲ ބިން އަލް މުބާރަކްގެ އަރިހުން ރިވާވެގެންވަނީ އޭނާ ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ. އިސްޙާޤު ބިން އިބްރާހީމްވެސް މި ރައުޔު ގެންގުޅުއްވިއެވެ.'
Hadith
Imam Tirmidzi : 243
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ قَالَ أَنْبَأَنَا شُعْبَةُ عَنْ الْأَعْمَشِ قَال سَمِعْتُ سَعْدَ بْنَ عُبَيْدَةَ يُحَدِّثُ عَنْ الْمُسْتَوْرِدِ عَنْ صِلَةَ بْنِ زُفَرَ عَنْ حُذَيْفَةَأَنَّهُ صَلَّى مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَكَانَ يَقُولُ فِي رُكُوعِهِ سُبْحَانَ رَبِّيَ الْعَظِيمِ وَفِي سُجُودِهِ سُبْحَانَ رَبِّيَ الْأَعْلَى وَمَا أَتَى عَلَى آيَةِ رَحْمَةٍ إِلَّا وَقَفَ وَسَأَلَ وَمَا أَتَى عَلَى آيَةِ عَذَابٍ إِلَّا وَقَفَ وَتَعَوَّذَقَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ قَالَ و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ عَنْ شُعْبَةَ نَحْوَهُ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ حُذَيْفَةَ هَذَا الْحَدِيثُ مِنْ غَيْرِ هَذَا الْوَجْهِ أَنَّهُ صَلَّى بِاللَّيْلِ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ
[މަޙްމޫދު ބިން ޣައިލާން] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވިދާޅުވިއެވެ؛ [އަބޫ ދާއޫދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވިދާޅުވިއެވެ؛ [ޝުޢޫބާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ [އަލް އަޢުމާސީ] އިން ވިދާޅުވިއެވެ؛ އަޅުގަނޑަށް އަޑުއިވުނީ [ސަޢުދު ބިން ޢުބައިދާ] [އަލް މުސްތައުރީދު] ގެ އަރިހުން [ޝިލާ ބިން ޒުފަރު] ގެ އަރިހުން [ހުދައިފާ] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދިން ގޮތުގައި، އެއްފަހަރަކު ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އާއި އެކު ނަމާދު ކުރެއްވި ވާހަކައެވެ ރަބްބިއަލް އަޢްލާ -މަތިވެރި ރަސްކަލާނގެއަށް ޝަރަފުވެރިކަން ލިބިގެންވާ-'. އަދި ރަޙްމަތުގެ ވާހަކަ ދައްކާ އާޔަތެއްގެ ކައިރިން ފާއިތު ނުވެ، ހުއްޓާލާނެ - ރަޙްމަތަށް އެދި ދުޢާކުރުން-، އަދި ހުއްޓި ހިމާޔަތް ހޯދާނެ ކަމަށް ފިޔަވައި އަދަބުގެ ވާހަކަ ދައްކާ އާޔަތަކުން ފާއިތު ނުވާނެ'. އަބޫ އީސާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'މި ޙަދީޘަކީ ޙަސަން ޞަޙީޙެކެވެ'. އަދި [މުޙައްމަދު ބިން ބަޝީޝަރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވިދާޅުވިއެވެ؛ [ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބިން މަޙްދީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޝުޢުބާއިން] ޙަދީޘް ފަދައިން ކިޔައިދެއްވިއެވެ. މި ޙަދީޘްވެސް ޙުދުޒައިފާގެ އަރިހުން އެހެން ގޮތަކަށް ރިވާވެފައި ވާއިރު، އެއްފަހަރަކު ރަސޫލާ އާއި އެކު ނަމާދު ކުރައްވައި، އެކަލޭގެފާނަށް ސަލާމް ދެއްވައި، ދެން އެ ޙަދީޘް ޛިކުރު ކުރެއްވިއެވެ.
Hadith
Imam Tirmidzi : 244
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ مُوسَى الْأَنْصَارِيُّ حَدَّثَنَا مَعْنٌ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ ح و حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ عَنْ مَالِكٍ عَنْ نَافِعٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ حُنَيْنٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى عَنْ لُبْسِ الْقَسِّيِّ وَالْمُعَصْفَرِ وَعَنْ تَخَتُّمِ الذَّهَبِ وَعَنْ قِرَاءَةِ الْقُرْآنِ فِي الرُّكُوعِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَلِيٍّ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ كَرِهُوا الْقِرَاءَةَ فِي الرُّكُوعِ وَالسُّجُودِ
[އިޝާޤު ބިން މޫސާ އަލް އަންސާރީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައިވެއެވެ؛ [މަޢުން] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރެއްވިއެވެ. [މާލިކު ބިން އަނަސް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރެއްވިއެވެ. -chain of transmission- [ޤުޠައިބާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައިވަނީ [މާލިކް] ގެ އަރިހުން [ނާފިޢު] ގެ އަރިހުން [އިބްރާހީމް ބިން ޙުނައިން] ގެ އަރިހުން [އޭނާގެ ބައްޕަ] ގެ އަރިހުން [ޢަލީ ބިން އަބޫ ޠާލިބް] ގެ އަރިހުން އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ވަނީ ރުކޫޢު ހެދުމާއި، ކުލަ ޖަހާފައިވާ ހެދުމާއި، ރަން އަނގޮޓިއާއި، ޤުރުއާނުގެ އާޔަތްތައް ކިޔުން މަނާކުރައްވާފައެވެ'. އޭނާ ވިދާޅުވީ؛ 'މި މައުޟޫޢުގައި އިބްނު ޢައްބާސްގެ އަރިހުން ވެސް ރިވާވެގެންވެއެވެ'. އަބޫ އީސާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ ޢަލީގެ މި ޙަދީޘަކީ ޙަސަން ޞަޙީޙެވެ. މިއީ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ޞަޙާބީންނާއި ޠާބިޢީންނާއި އެއުރެންނަށް ފަހުގެ މީހުންގެ ތެރެއިން ޢިލްމުވެރިންގެ ރައުޔަކީ، ރުކޫޢުކޮށް ސަޖިދަކޮށްގެން ޤުރުއާނުގެ އާޔަތްތައް ކިޔުމަށް ނުރުހޭކަމެވެ' އެވެ.
Hadith
Imam Tirmidzi : 245
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ عُمَارَةَ بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ أَبِي مَعْمَرٍ عَنْ أَبِي مَسْعُودٍ الْأَنْصَارِيِّ الْبَدْرِيِّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تُجْزِئُ صَلَاةٌ لَا يُقِيمُ فِيهَا الرَّجُلُ يَعْنِي صُلْبَهُ فِي الرُّكُوعِ وَالسُّجُودِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيِّ بْنِ شَيْبَانَ وَأَنَسٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَرِفَاعَةَ الزُّرَقِيِّ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي مَسْعُودٍ الْأَنْصَارِيِّ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ يَرَوْنَ أَنْ يُقِيمَ الرَّجُلُ صُلْبَهُ فِي الرُّكُوعِ وَالسُّجُودِ و قَالَ الشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ مَنْ لَمْ يُقِمْ صُلْبَهُ فِي الرُّكُوعِ وَالسُّجُودِ فَصَلَاتُهُ فَاسِدَةٌ لِحَدِيثِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تُجْزِئُ صَلَاةٌ لَا يُقِيمُ الرَّجُلُ فِيهَا صُلْبَهُ فِي الرُّكُوعِ وَالسُّجُودِ وَأَبُو مَعْمَرٍ اسْمُهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَخْبَرَةَ وَأَبُو مَسْعُودٍ الْأَنْصَارِيُّ الْبَدْرِيُّ اسْمُهُ عُقْبَةُ بْنُ عَمْرٍو
[އަޙްމަދު ބިން މާނީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވިދާޅުވިއެވެ؛ [އަބޫ މުޢާވިޔަތު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަލްއަޢުމާސީ] އިން [ޢުމަރާ ބިން އުމައިރު] ގެ އަރިހުން [އަބޫ މަޢުމަރު] ގެ އަރިހުން [އަބޫ މަސްޢޫދު އަލް އަންސާރީ އަލް ބަދްރީ] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވިއެވެ. 'الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. އޭނާ ވިދާޅުވީ؛ 'މިކަމުގައި ޢަލީ ބިން ޝައިބާނާއި، އަނަސް، އަބޫ ހުރައިރާ އަދި ރިފާޢަ އަޒް ޒުރާޤީގެ ކިބައިން ވެސް ރިވާޔަތްތަކެއް ވެއެވެ.' އަބޫ އީސާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އަބޫ މަސްއޫދު އަލް އަންސާރީގެ ޙަދީޘަކީ ޙަސަން ޞަޙީޙެވެ. މި ޙަދީޘަކީ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ޞަޙާބީންނާއި އެއުރެންނަށް ފަހުގެ މީހުންގެ ތެރެއިން ޢިލްމުވެރިން ޢަމަލުކުރެއްވި ޙަދީޘެކެވެ. އެމީހުންގެ ރައުޔަކީ މީހަކު ބޯޖަހާއި ސަޖިދަ ކުރާއިރު ބުރަކަށި ސީދާކުރަން ޖެހޭނެ ކަމެވެ.' އިމާމް ޝާފިޢީއާއި އަޙްމަދާއި އިސްޙާޤު ވިދާޅުވެފައިވަނީ، ރުކޫޢުކޮށް ސަޖިދަކުރާއިރު ބުރަކަށި ސީދާނުކުރާ މީހެއްގެ ނަމާދު ބާޠިލުވެގެންވެއެވެ. މިއީ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ޙަދީޘްފުޅުގެ މައްޗަށް ބިނާވެފައިވާ ކަމެކެވެ: 'އިންސާނާގެ ނަމާދު ފުރިހަމައެއް ނުވާނެ، ރުކޫޢުކުރުމާއި ސަޖިދަކުރުމުގައި އޭނާގެ ބުރަކަށި ސީދާ ނުވާނަމަ' އެވެ. އަބޫ މުޢުތަމިރުގެ ނަމަކީ ޢަބްދުﷲ ބިން ސުޚްބާރާ ކަމަށާއި، އަބޫ މަސްޢޫދު އަލް އަންސާރީ އަލް ބަދުރީގެ ނަމަކީ އުޤްބާ ބިން ޢަމްރޫ އެވެ.
Hadith
Imam Tirmidzi : 246
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ الطَّيَالِسِيُّ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي سَلَمَةَ الْمَاجِشُونُ حَدَّثَنِي عَمِّي عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْأَعْرَجِ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي رَافِعٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا رَفَعَ رَأْسَهُ مِنْ الرُّكُوعِ قَالَ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ رَبَّنَا وَلَكَ الْحَمْدُ مِلْءَ السَّمَوَاتِ وَمِلْءَ الْأَرْضِ وَمِلْءَ مَا بَيْنَهُمَا وَمِلْءَ مَا شِئْتَ مِنْ شَيْءٍ بَعْدُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عُمَرَ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَابْنِ أَبِي أَوْفَى وَأَبِي جُحَيْفَةَ وَأَبِي سَعِيدٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَلِيٍّ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ وَبِهِ يَقُولُ الشَّافِعِيُّ قَالَ يَقُولُ هَذَا فِي الْمَكْتُوبَةِ وَالتَّطَوُّعِ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْكُوفَةِ يَقُولُ هَذَا فِي صَلَاةِ التَّطَوُّعِ وَلَا يَقُولُهَا فِي صَلَاةِ الْمَكْتُوبَةِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَإِنَّمَا يُقَالُ الْمَاجِشُونِيُّ لِأَنَّهُ مِنْ وَلَدِ الْمَاجِشُونِ
[މަޙްމޫދު ބިން ޣައިލާން] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވިދާޅުވިއެވެ؛ [އަބޫ ދާއޫދު އާތު ތަޔަލިސީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވިއެވެ؛ [ޢަބްދުލްޢަޒީޒް ބިން ޢަބްދުالله ބިން އަބޫ ސަލާމަތު އަލް މަޖީޝޫން] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވިދާޅުވިއެވެ؛ [އަހަރެންގެ ދޮންބައްޕަ] އަހަރެންނަށް ކިޔައިދިނީ [ޢަބްދުއްރަޙްމާން އަލް އަޢްރާޖް] ގެ އަރިހުން [އުބައިދުالله ބިން އަބޫ ރަފީޢު] ގެ އަރިހުން [ޢަލީ ބިން އަބޫ ޠާލިބް] ގެ އަރިހުން އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ބޯ އުފުއްލަވައިލެއްވި ހިނދު ވިދާޅުވަނީ: ސަމީޢަالله ލީމާން ހަމީދާ ރައްބާން ލަކަލް ހަމްދޫ މިލް`އަސް ސަމާވާތީ ވާ މިލްޢަލް އަރްދުލީ ވާ މިލް`އައްޒާ ވަޖައްލާ މާ ބައިނަހޫމާ ވާ މިލް`އޭ މާ ޝީ`ތާ މިން ޝާއި`އިން ބަޢްޑޫ -އެމީހުންގެ ޙަމްދު الله އަޑުއައްސަވާށެވެ އެކަލާނގެއަށް ޙަމްދުކުރަމެވެ. އޭ އަހަރެމެންގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ، އުޑުތަކާއި ބިމާއި، އެދެމެދުގައިވާ އެއްޗަކާއި، އަދި އެކަމުގެ އިތުރުން ކަލޭގެފާނުގެ އިރާދަފުޅާ އެއްވަރަށް، ކަލޭގެފާނަށް ހުރިހާ ތަޢުރީފެއް ލިބިގެންވެއެވެ-'. އޭނާ ވިދާޅުވީ؛ 'މި ބާބުގައި އިބްނު ޢުމަރު، އިބްނު ޢައްބާސް، އިބްނު އަބޫ އައުފާ، އަބޫ ޖުހައިފާ އަދި އަބޫ ސަޢީދުގެ ރިވާޔަތެއް ވެސް ވެއެވެ'. އަބޫ އީސާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އަލީގެ މި ޙަދީޘަކީ ޙަސަން ޞަޙީޙެކެވެ. މި ޙަދީޘް ޢިލްމުވެރިން ޢަމަލުކުރެއެވެ. މި ރައުޔު ވެސް ނެގީ ޝާފިޢީއެވެ. އޭނާ ވިދާޅުވީ؛ 'ފަރުޟު ނަމާދުގައި ވެސް އަދި ސުންނަތް ނަމާދުގައި ވެސް މީހަކު މި ދުޢާ ކިޔަންވާނެ'. ކޫފާގެ ބައެއް މީހުން މި ދުޢާ ސުންނަތް ނަމާދުގައި ކިޔަވާ ފަރުޟު ނަމާދުގައި ނުކިޔައެވެ'. އަބޫ އީސާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އޭނާއަށް އަލް މަޖިޝޫން ކިޔަނީ އޭނާއަކީ އަލް މަޖިޝޫންގެ އެއް ދަރިކަލުން ކަމަށްވާތީ'.
Hadith
Imam Tirmidzi : 247
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ مُوسَى الْأَنْصَارِيُّ حَدَّثَنَا مَعْنٌ حَدَّثَنَا مَالِكٌ عَنْ سُمَيٍّ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا قَالَ الْإِمَامُ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ فَقُولُوا رَبَّنَا وَلَكَ الْحَمْدُ فَإِنَّهُ مَنْ وَافَقَ قَوْلُهُ قَوْلَ الْمَلَائِكَةِ غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَيْهِ عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ أَنْ يَقُولَ الْإِمَامُ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ رَبَّنَا وَلَكَ الْحَمْدُ وَيَقُولَ مَنْ خَلْفَ الْإِمَامِ رَبَّنَا وَلَكَ الْحَمْدُ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ و قَالَ ابْنُ سِيرِينَ وَغَيْرُهُ يَقُولُ مَنْ خَلْفَ الْإِمَامِ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ رَبَّنَا وَلَكَ الْحَمْدُ مِثْلَ مَا يَقُولُ الْإِمَامُ وَبِهِ يَقُولُ الشَّافِعِيُّ وَإِسْحَقُ
[އިޝާޤު ބިން މޫސާ އަލް އަޝާރީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނެވެ؛ [މާ'ން] އަހަރެމެންނަށް ކިޔައިދިނެވެ؛ [މާލިކު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ސުމައި] އިން [އަބޫ ޞާލިޙް] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ޙުރައިރާ] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނެވެ؛ 'الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. 'ރައްބާނާ ވާ ލަކަލް ހަމްދޫ -އޭ އަހަރެމެންގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ، އަދި ކަލޭގެފާނަށް ހުރިހާ ތަމްރީނެއް ލިބިގެންވެއެވެ-. އެހެނީ މަލާއިކަތުންނާއެކު އެވާހަކަ ބުނި މީހަކަށް، އޭރުން އޭނާގެ މާޒީގެ ފާފަތައް ފުއްސަވާނެއެވެ.' އަބޫ އީސާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'މި ޙަދީޘަކީ ޙަސަން ޞަޙީޙެކެވެ. މި ޙަދީޘަކީ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ޞަޙާބީންގެ ތެރެއިން ބައެއް ޢިލްމުވެރިން ޢަމަލުކުރައްވައި އެބޭކަލުންނަށް ފަހުގެ ބޭފުޅުންނެވެ. އެއީ، އިމާމާއަށް ރަނގަޅީ؛ 'SAMI'AALLAHU LIMAN HAMIDAH RABBAN WA LAKAL HAMDU -އެކަލާނގެއަށް ޙަމްދުކުރާ މީހުންގެ ޙަމްދު ﷲ އަޑުއައްސަވާށި. އަހަރެމެންގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ، އަދި ހުރިހާ ތަޢުރީފެއް އޮތީ ހަމައެކަނި ކަލޭގެފާނަށް.' ދެން އިމާމްގެ ފަހަތުގައި ތިބި މީހުން - ތަބާވާ މީހާ - ބުނަނީ؛ 'ރައްބާނާ ވާ ލަކަލް ހަމްދޫ - އޭ އަހަރެމެންގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ، އަދި ހަމައެކަނި ކަލޭގެފާނަށް ހުރިހާ ތަޢުރީފެއް ލިބިގެންވެއެވެ.' މި ރައުޔު އިމާމް އަޙްމަދުވެސް ނެގިއެވެ. އިބްނު ސިރީން އާއި އެހެނިހެން ބޭފުޅުން ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ؛ 'ތަބާވާ މީހާ ބުނަންވީ؛ 'ސާމީޢަالله ލީމާން ހަމީދާ ރައްބާން ވާ ލަކަލް ހަމްދޫ - އެކަލާނގެއަށް ޙަމްދުކުރާ މީހުންގެ ޙަމްދު ﷲ އަޑުއައްސަވާށިއެވެ. އަހަރެމެންގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ، އަދި ހުރިހާ ތަޢުރީފެއް އޮތީ ހަމައެކަނި ކަލޭގެފާނަށް.' އިމާމް ވިދާޅުވި ފަދައިންނެވެ. މި ރައުޔު ޝާފިޢީ އާއި އިޝާޤްވެސް ނެގިއެވެ.
Hadith
Imam Tirmidzi : 248
حَدَّثَنَا سَلَمَةُ بْنُ شَبِيبٍ وَأَحْمَدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الدَّوْرَقِيُّ وَالْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْحُلْوَانِيُّ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُنِيرٍ وَغَيْرُ وَاحِدٍ قَالُوا حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ أَخْبَرَنَا شَرِيكٌ عَنْ عَاصِمِ بْنِ كُلَيْبٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ وَائِلِ بْنِ حُجْرٍ قَالَرَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا سَجَدَ يَضَعُ رُكْبَتَيْهِ قَبْلَ يَدَيْهِ وَإِذَا نَهَضَ رَفَعَ يَدَيْهِ قَبْلَ رُكْبَتَيْهِقَالَ زَادَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ فِي حَدِيثِهِ قَالَ يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ وَلَمْ يَرْوِ شَرِيكٌ عَنْ عَاصِمِ بْنِ كُلَيْبٍ إِلَّا هَذَا الْحَدِيثَ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُ أَحَدًا رَوَاهُ مِثْلَ هَذَا عَنْ شَرِيكٍ وَالْعَمَلُ عَلَيْهِ عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ يَرَوْنَ أَنْ يَضَعَ الرَّجُلُ رُكْبَتَيْهِ قَبْلَ يَدَيْهِ وَإِذَا نَهَضَ رَفَعَ يَدَيْهِ قَبْلَ رُكْبَتَيْهِ وَرَوَى هَمَّامٌ عَنْ عَاصِمٍ هَذَا مُرْسَلًا وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ وَائِلَ بْنَ حُجْرٍ
[ސަލާމާ ބިން ޝަބީބު] އާއި [އަޙްމަދު ބިން އިބްރާހީމް އަދު ދައުރާޤީ] އަދި [އަލްޙަސަން ބިން ޢަލީ އަލް ހުލްވާނީ] އާއި [ޢަބްދުالله ބިން މުނީރު] އަދި އެހެނިހެން ބޭފުޅުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވިއެވެ؛ [ޔާޒީދު ބިން ހާރޫން] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނެވެ؛ [ޝަރީކު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އާސިމް ބިން ކުލައިބް] ގެ އަރިހުން [އޭނާގެ ބައްޕަ] ގެ އަރިހުން [ވަޢީލް ބިން ޙުޖުރު] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވިއެވެ. 'އަޅުގަނޑަށް ފެނުނީ الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ސަޖިދަ ކުރައްވައިގެން، އަތުގެ ކުރިމަތީގައި ކަކުލު ހުޅު އަޅުއްވައި، ތެދުވެވަޑައިގަންނަވާއިރު ކަކުލުގެ ކުރިމަތީގައި އަތް އުފުއްލަވައިގެންނެވެ'. އޭނާ ވިދާޅުވީ؛ '[އަލް ޙަސަން ބިން ޢަލީ] އޭނާގެ ޙަދީޘްފުޅުގައި އިތުރަށް ވިދާޅުވެފައިވަނީ [ޔާޒީދު ބިން ހާރޫން] ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ؛ 'ޝަރީކު ދުވަހަކުވެސް 'އާސިމް ބިން ކުލައިބުގެ އަރިހުން މި ޙަދީޘް ފިޔަވައި ރިވާވެވަޑައިނުގަންނަވައެވެ'. އަބޫ އީސާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'މި ޙަދީޘަކީ ޙަސަން ޣަރީބު ކަމުގައިވާއިރު، ޝާރިޤުގެ އަރިހުން މިފަދަ ޙަދީޘެއް ރިވާކުރެއްވި މީހަކު އަޅުގަނޑުމެންނަކަށް ނޭނގެއެވެ. މި ޙަދީޘަކީ ގިނަ ޢިލްމުވެރިން ޢަމަލުކުރައްވާފައިވާ ޙަދީޘްފުޅެއް ކަމަށާއި، އެބޭކަލުންގެ ރައުޔަކީ މީހަކު އަތުގެ ކުރިމަތީގައި ކަކުލު ހުޅުގައި ބަހައްޓައި، ކޮޅަށް ހުންނައިރު ކަކުލުގެ ކުރިމަތީގައި އަތް އުފުއްލަންޖެހޭނެ ކަމަށެވެ. [ޙައްމާމް] މި ޙަދީޘް [‘އާސިމް] ގެ އަރިހުން މުރުޞައްލު ގޮތުގައި ރިވާކުރައްވާފައި ވާއިރު، އޭގައި ވަޢީލް ބިން ޙުޖުރުގެ ނަންފުޅު ނުދައްކަވައެވެ.
Hadith
Imam Tirmidzi : 249
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نَافِعٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ حَسَنٍ عَنْ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ الْأَعْرَجِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يَعْمِدُ أَحَدُكُمْ فَيَبْرُكُ فِي صَلَاتِهِ بَرْكَ الْجَمَلِقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ مِنْ حَدِيثِ أَبِي الزِّنَادِ إِلَّا مِنْ هَذَا الْوَجْهِ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍٍ الْمَقْبُرِيُّ ضَعَّفَهُ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ وَغَيْرُهُ
[ޤުޠައިބާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރެއްވި ގޮތުގައި؛ [ޢަބްދުالله ބިން ނާފީޢު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައިވާ ގޮތުގައި [މުޙައްމަދު ބިން ޢަބްދުالله ބިން ޙަސަން] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރެއްވި ގޮތުގައި [އަބޫ އަޒް ޒިނާދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރެއްވި ގޮތުގައި [އަލްއަޢުރާޖް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރެއްވި ގޮތުގައި [އަބޫ ޙުރައިރާ] ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ؛ 'ނަބިއްޔާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘް ކުރައްވާފައި ވެއެވެ. އަބޫ އީސާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އަބޫ ހޫރައިރާގެ މި ޙަދީޘަކީ މަދު ދަރަޖައެއްގެ ޙަދީޘެއް ކަމަށާއި، މި ސަފުހާއިން ނޫނީ އަބޫޢަޒް ޒިނާދުގެ ކިބައިން އަޅުގަނޑުމެންނަށް މިގޮތަށް އެނގިވަޑައިނުގަންނަވާ ކަމަށެވެ. މި ޙަދީޘް ވެސް [ޢަބްދުﷲ ބިން ސަޢީދު އަލް މަޤްބުރީ] ގެ އަރިހުން [އެކަލޭގެފާނުގެ ބައްޕާފުޅު] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ޙުރައިރާ] ގެ އަރިހުން ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހުން ރިވާވެގެންވެއެވެ. އަދި ޔަޙްޔާ ބިން ސަޢީދު އަލް ޤަޘްޘާން އާއި އެހެނިހެން ބޭފުޅުން ވަނީ ޢަބްދުﷲ ބިން ސަޢީދު އަލް މަޤްބުރީ’ ބަލިކަށިކޮށްލާފައެވެ.
Hadith
Imam Tirmidzi : 250
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ بُنْدَارٌ حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ الْعَقَدِيُّ حَدَّثَنَا فُلَيْحُ بْنُ سُلَيْمَانَ حَدَّثَنِي عَبَّاسُ بْنُ سَهْلٍ عَنْ أَبِي حُمَيْدٍ السَّاعِدِيِّأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ إِذَا سَجَدَ أَمْكَنَ أَنْفَهُ وَجَبْهَتَهُ مِنْ الْأَرْضِ وَنَحَّى يَدَيْهِ عَنْ جَنْبَيْهِ وَوَضَعَ كَفَّيْهِ حَذْوَ مَنْكِبَيْهِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ وَوَائِلِ بْنِ حُجْرٍ وَأَبِي سَعِيدٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي حُمَيْدٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَيْهِ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنْ يَسْجُدَ الرَّجُلُ عَلَى جَبْهَتِهِ وَأَنْفِهِ فَإِنْ سَجَدَ عَلَى جَبْهَتِهِ دُونَ أَنْفِهِ فَقَدْ قَالَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ يُجْزِئُهُ وَقَالَ غَيْرُهُمْ لَا يُجْزِئُهُ حَتَّى يَسْجُدَ عَلَى الْجَبْهَةِ وَالْأَنْفِ
[މުޙައްމަދު ބިން ބައްސިޔާރު ބުންދަރު] ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ؛ [އަބޫޢަމީރު އަލްޢަޤްދީ] ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ؛ [ފުލައިހު ބިން ސުލައިމާން] ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ؛ [އައްބާސް ބިން ޞަހުލް] [އަބޫ ޙުމައިދު އަސް ސަޢީދީ] ގެ އަރިހުން ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ؛ 'ސަޖިދަ ޖަހާއިރު ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އޭނާގެ ނޭފަތާއި ނިތްކުރި ބިންމައްޗަށް ފިއްތާލައި، ދެއަތް އެއްފަރާތުން ދުރަށް ގެންގޮސް، ދެއަތްތިލަ ދެ ކޮނޑާ އެއްވަރަށް ބެހެއްޓިއެވެ'. އޭނާ ވިދާޅުވީ؛ 'މި ބާބުގައި އިބްނު ޢައްބާސް، ވަޢީލް ބިން ޙުޖުރު އަދި އަބޫ ސަޢީދުގެ އަރިހުން ވެސް ރިވާވެގެންވެއެވެ'. އަބޫ އީސާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ އަބޫ ހުމައިދުގެ ޙަދީޘަކީ ޙަސަން ޞަޙީޙެވެ. މި ޙަދީޘް ޢިލްމުވެރިން ޢަމަލުކުރައްވަނީ، އެއީ މީހަކު އޭނާގެ ނޭފަތާއި ނިތްކުރީގައި އަތްލުމެވެ. ހަމައެކަނި ނިތްކުރީގައި އަތްލާ، ނޭފަތުގައި އަތް ނުލާނަމަ، ދެން ބައެއް ޢިލްމުވެރިން ވިދާޅުވަނީ އެއީ ފުދޭ ކަމެއް ކަމުގައެވެ. އަނެއް ބަޔަކު ބުނަނީ ނޭފަތާއި ނިތްކުރިމަތީގައި ސަޖިދަ ނުޖަހާހާ ހިނދަކު ނުފުދޭނެ ކަމަށެވެ'.
Hadith
Imam Tirmidzi : 251
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ عَنْ الْحَجَّاجِ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ قَالَقُلْتُ لِلْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ أَيْنَ كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَضَعُ وَجْهَهُ إِذَا سَجَدَ فَقَالَ بَيْنَ كَفَّيْهِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ وَائِلِ بْنِ حُجْرٍ وَأَبِي حُمَيْدٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ الْبَرَاءِ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ وَهُوَ الَّذِي اخْتَارَهُ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنْ تَكُونَ يَدَاهُ قَرِيبًا مِنْ أُذُنَيْهِ
[ޤުޠައިބާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވިދާޅުވީ؛ [ޙަފްޝް ބިން ޣިޔާތު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަލްޙައްޖާޖުން] [އަބޫ އިސްޙާޤު] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވިއެވެ. 'އަހަރެން [އަލް ބާރާ` ބިން ޢަޒީބު] ގާތު އެދުނީމެވެ؛ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ސަޖިދަ ކުރައްވަމުން ގެންދަވާއިރު މޫނުފުޅު އަޅުއްވަނީ ކޮންތާކު ހެއްޔެވެ؟' އޭނާ ޖަވާބު ދިނީ 'އޭނާގެ ދެ އަތްތިލަ ދޭތެރޭގައި' ކަމަށެވެ. އޭނާ ވިދާޅުވީ؛ 'މި ބާބުގައި ވަޢީލް ބިން ޙުޖުރާއި އަބޫ ޙުމައިދުގެ ޙަދީޘެއްވެސް ވެއެވެ'. އަބޫ އީސާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އަލްބާރާގެ ޙަދީޘް` އަކީ ޙަސަން ޞަޙީޙް ޣަރީބެވެ. އަދި މިއީ ބައެއް ޢިލްމުވެރިންގެ އިޚްތިޔާރު، އެއީ ދެއަތް އޭނާގެ ކަންފަތާ ކައިރިވާންޖެހޭނެ ކަމެވެ'.
Hadith
Imam Tirmidzi : 252
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا بَكْرُ بْنُ مُضَرَ عَنْ ابْنِ الْهَادِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَامِرِ بْنِ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ عَنْ الْعَبَّاسِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِأَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِذَا سَجَدَ الْعَبْدُ سَجَدَ مَعَهُ سَبْعَةُ آرَابٍ وَجْهُهُ وَكَفَّاهُ وَرُكْبَتَاهُ وَقَدْمَاهُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَجَابِرٍ وَأَبِي سَعِيدٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ الْعَبَّاسِ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَعَلَيْهِ الْعَمَلُ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ
[ޤުޠައިބާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރެއްވި ގޮތުގައި؛ [ބަކުރު ބިން މުދުލާރ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައިވަނީ [އިބްނު އަލް ޙަދު] ގެ އަރިހުން [މުޙައްމަދު ބިން އިބްރާހީމް] ގެ އަރިހުން [ޢަމީރު ބިން ސަޢްދު ބިން އަބޫ ވަޤާޝް] ގެ އަރިހުން [އަލްޢައްބާސް ބިން ޢަބްދުލް މުއްޠަލިބު] ގެ އަރިހުން، الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ވިދާޅުވާ އަޑު އިވިގެންނެވެ މޫނާއި، އަތްތިލައާއި، ކަކުލާއި، ފައިގެ ފަލަމަސްގަނޑެވެ.' އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. އަބޫ ޢީސާ ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. މި ޙަދީޘަކީ ޢިލްމުވެރިން ޢަމަލުކުރައްވާފައިވާ ޙަދީޘެކެވެ.'
Hadith
Imam Tirmidzi : 253
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ عَنْ طَاوُسٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَأُمِرَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يَسْجُدَ عَلَى سَبْعَةِ أَعْظُمٍ وَلَا يَكُفَّ شَعْرَهُ وَلَا ثِيَابَهُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
[ޤުޠައިބާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރެއްވި ގޮތުގައި؛ [ޙައްމަދު ބިން ޒައިދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައިވަނީ [ޢަމްރު ބިން ދީނާރު] ގެ އަރިހުން [ތައުސް] ގެ އަރިހުން [އިބްނު ޢައްބާސް] ގެ އަރިހުން އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'ރަސޫލުﷲ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމައަށް އަމުރުކުރެއްވީ ހަތް ކަށިގަނޑެއްގެ މައްޗަށް ސަޖިދަކުރުމަށާއި އިސްތަށިގަނޑެއް ނުވަތަ ހެދުންތައް ހިފެހެއްޓުމަށެވެ'. އަބޫ އީސާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'މި ޙަދީޘަކީ ޙަސަން ސަހީޙް' އެވެ.
Hadith
Imam Tirmidzi : 254
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا أَبُو خَالِدٍ الْأَحْمَرُ عَنْ دَاوُدَ بْنِ قَيْسٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْأَقْرَمِ الْخُزَاعِيِّ عَنْ أَبِيهِ قَالَكُنْتُ مَعَ أَبِي بِالْقَاعِ مِنْ نَمِرَةَ فَمَرَّتْ رَكَبَةٌ فَإِذَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَائِمٌ يُصَلِّي قَالَ فَكُنْتُ أَنْظُرُ إِلَى عُفْرَتَيْ إِبْطَيْهِ إِذَا سَجَدَ أَيْ بَيَاضِهِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ وَابْنِ بُحَيْنَةَ وَجَابِرٍ وَأَحْمَرَ بْنِ جَزْءٍ وَمَيْمُونَةَ وَأَبِي حُمَيْدٍ وَأَبِي مَسْعُودٍ وَأَبِي أُسَيْدٍ وَسَهْلِ بْنِ سَعْدٍ وَمُحَمَّدِ بْنِ مَسْلَمَةَ وَالْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ وَعَدِيِّ بْنِ عَمِيرَةَ وَعَائِشَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَأَحْمَرُ بْنُ جَزْءٍ هَذَا رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَهُ حَدِيثٌ وَاحِدٌ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَقْرَمَ حَدِيثٌ حَسَنٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ دَاوُدَ بْنِ قَيْسٍ وَلَا نَعْرِفُ لِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَقْرَمَ الْخُزَاعِيِّ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَيْرَ هَذَا الْحَدِيثِ وَالْعَمَلُ عَلَيْهِ عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَرْقَمَ الزُّهْرِيُّ صَاحِبُ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ كَاتِبُ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ
[އަބޫ ކުރުރައިބު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވިދާޅުވިއެވެ؛ [އަބޫ ޚާލިދު އަލް އަޙްމަރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ދައުދު ބިން ޤައިސް] ގެ އަރިހުން [އުބައިދުالله ބިން ޢަބްދުالله ބިން އަލް އަޤްރާމް އަލް ޚުޒާޢީ] ގެ އަރިހުން [އެކަލޭގެފާނުގެ ބައްޕަ] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވިއެވެ. 'އަހަރެން ބައްޕައާއެކު ނަމީރާގެ ދަނޑެއްގައި ހުރިއިރު، ދެން ޖަމާޢަތެއް އެތަނުން ފާއިތުވެގެން ދިޔައީ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ނަމާދުގައި ހުއްޓެވެ'. އޭނާ ވިދާޅުވީ؛ 'އަހަންނަށް ފެނުނީ ސަޖިދަ ކުރިއިރު އޭނާގެ ކަކުލުގެ އެތެރޭގެ ހުދުކަން'. އޭނާ ވިދާޅުވީ؛ 'މި ބާބުގައި އިބްނު އައްބާސް، އިބްނު ބުހައިނާ، ޖާބިރު، އަހުމަރު ބިން ޖަޒްއީ، މައިމޫނާ، އަބޫ ހުމައިދު، އަބޫ މަސްއޫދީ، އަބޫ އުސައިދު، ޞަހުލު ބިން ސަޢުދު، މުޙައްމަދު ބިން މަސްލަމާ، އަލް ބަރާ ބިން ޢަޒީބު، އަދީ ބިން ޢާމިރާ އަދި ޢާއިޝާގެ ރިވާޔަތްތައް ވެސް ވެއެވެ. އަބޫ އީސާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'ޢަބްދުالله ބިން އަލް ޢަރުޤާމްގެ ޙަދީޘަކީ ޙަސަން، އަޅުގަނޑުމެންނަށް އެކަން ނޭނގެނީ ދާއޫދު ބިން ޤައިސްގެ ޙަދީޘުން މެނުވީއެވެ. އަދި މި ޙަދީޘް ފިޔަވައި ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހުން ޢަބްދުالله ބިން އަލް ޢަރުޤާމްގެ ރިވާޔަތެއްވެސް އަޅުގަނޑުމެންނަކަށް ނޭނގެއެވެ. ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ގެ ޞަޙާބީންގެ ތެރެއިން ގިނަ ޢިލްމުވެރިން މި ޙަދީޘް ޢަމަލުކުރެއެވެ. އޭރު ޚުދު ޢަބްދުالله ބިން އަލް ޢަރުޤާމް އަޒް ޒުހުރީ އަކީ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޢަލައިހި ވަސައްލަމް އާއި އަބޫބަކުރު އަޝް ސިއްދީޤުގެ ލިޔުންތެރިޔާގެ އެކުވެރިއެކެވެ.
Hadith
Imam Tirmidzi : 255
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي سُفْيَانَ عَنْ جَابِرٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا سَجَدَ أَحَدُكُمْ فَلْيَعْتَدِلْ وَلَا يَفْتَرِشْ ذِرَاعَيْهِ افْتِرَاشَ الْكَلْبِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ شِبْلٍ وَأَنَسٍ وَالْبَرَاءِ وَأَبِي حُمَيْدٍ وَعَائِشَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ جَابِرٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَيْهِ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ يَخْتَارُونَ الِاعْتِدَالَ فِي السُّجُودِ وَيَكْرَهُونَ الِافْتِرَاشَ كَافْتِرَاشِ السَّبُعِ
[ހަންނާދު] އަހަރެމެންނަށް ކިޔައިދިނެވެ؛ [އަބޫ މުޢާވިޔަތު] [އަބޫ ސުފްޔާން] ގެ ކިބައިން [ޖާބިރު] ގެ އަރިހުން [އަލްއަޢްމާސީ] އިން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި ގޮތުގައި ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. އޭނާ ވިދާޅުވީ؛ 'މި ބާބުގައި ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބިން ޝިބްލް، އަނަސް، އަލް ބަރާ`، އަބޫ ޙުމައިދު އަދި ޢާއިޝާގެ ޙަދީޘްފުޅުތައްވެސް ވެއެވެ. އަބޫ އީސާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'ޖާބިރުގެ މި ޙަދީޘަކީ ޙަސަން ޞަޙީޙެކެވެ. މި ޙަދީޘަކީ ޢިލްމުވެރިން ޢަމަލުކުރާ އެއްޗެއް، އެމީހުން ސަޖިދަ ކުރާއިރު އިޢުތިރާފު - ބެލެންސްޑް - އަށް އިސްކަންދީ، ވަލު ޖަނަވާރެއް ފަދައިން ގުދުވެ ތިބުމުގެ މަޤާމު ކަމުނުދެއެވެ.'
Hadith
Imam Tirmidzi : 256
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ قَال سَمِعْتُ أَنَسًا يَقُولُإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ اعْتَدِلُوا فِي السُّجُودِ وَلَا يَبْسُطَنَّ أَحَدُكُمْ ذِرَاعَيْهِ فِي الصَّلَاةِ بَسْطَ الْكَلْبِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
[މަޙްމޫދު ބިން ޣައިލާން] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައިވެއެވެ. [އަބޫ ދާއޫދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރެއްވިއެވެ؛ [ޝުޢޫބާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައިވަނީ [ޤަތަދާ] ގެ ކިބައިން އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އަހަރެން އަޑުއެހީ [އަނާސް] ބުނި؛ 'الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. އަބޫ އީސާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'މި ޙަދީޘަކީ ޙަސަން ޞަޙީޙެވެ.'
Hadith
Imam Tirmidzi : 257
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَخْبَرَنَا مُعَلَّى بْنُ أَسَدٍ حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَجْلَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَامِرِ بْنِ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ عَنْ أَبِيهِأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَرَ بِوَضْعِ الْيَدَيْنِ وَنَصْبِ الْقَدَمَيْنِقَالَ عَبْدُ اللَّهِ وَقَالَ مُعَلَّى بْنُ أَسَدٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ مَسْعَدَةَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَجْلَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَامِرِ بْنِ سَعْدٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَرَ بِوَضْعِ الْيَدَيْنِ فَذَكَرَ نَحْوَهُ وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ عَنْ أَبِيهِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَرَوَى يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ وَغَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَجْلَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَامِرِ بْنِ سَعْدٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَرَ بِوَضْعِ الْيَدَيْنِ وَنَصْبِ الْقَدَمَيْنِ مُرْسَلٌ وَهَذَا أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ وُهَيْبٍ وَهُوَ الَّذِي أَجْمَعَ عَلَيْهِ أَهْلُ الْعِلْمِ وَاخْتَارُوهُ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފައިވާ [ޢަބްދުالله ބިން ޢަބްދުއްރަޙްމާން] ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ؛ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިޕޯޓްކޮށްފައިވާ [މުޢައްލާ ބިން އަސަދު] ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ؛ އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ވުހައިބް] އަށް [މުޙައްމަދު ބިން އަޖްލާން] ގެ އަރިހުން [މުޙައްމަދު ބިން އިބްރާހީމް] ގެ އަރިހުން [ޢަމީރު ބިން ސަޢުދު ބިން އަބޫ ވަޤާސް] ގެ އަރިހުން [އެކަލޭގެފާނުގެ ބައްޕާފުޅު] ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ؛ 'ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އަމުރުކުރެއްވީ ދެއަތް އެއްކޮށް ޖައްސައި ފައިގެ ފަލަމަސްގަނޑު ސީދާކުރުމަށެވެ'. އަބްދުالله ވިދާޅުވި އެވެ؛ ' [މުޢާއްލާ ބިން އަސަދު] ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ؛ 'އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޙައްމަދު ބިން މަސްޢަދާ] އަށް [މުޙައްމަދު ބިން އަޖްލާން] ގެ އަރިހުން [މުޙައްމަދު ބިން އިބްރާހީމް] ގެ އަރިހުން [ޢަމީރު ބިން ސަޢުދު] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދީފައިވެއެވެ؛ 'ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އަމުރުކުރެއްވީ ދެއަތް އެއްކޮށް ޖައްސައިދިނުމަށެވެ... ދެން އެ ޙަދީޘް ފާހަގަކުރެއްވީ، ހަމައެކަނި އެ ޙަދީޘްގައި އެކަން ފާހަގަ ނުކުރައްވަނީ، އޭނާގެ ބައްޕަގެ އަރިހުންނެވެ'. އަބޫ އީސާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ ' [ޔަޙްޔާ ބިން ސަޢީދު އަލްޤަޘްޠާން] އަދި އެހެނިހެން ބޭފުޅުން [މުޙައްމަދު ބިން އަޖްލާން] ގެ އަރިހުން [މުޙައްމަދު ބިން އިބްރާހީމް] ގެ އަރިހުން [ޢަމީރު ބިން ސަޢްދު] ގެ އަރިހުން ރިވާކުރައްވާފައިވެއެވެ؛ 'އަތް ގުޅުވައި ފައި ސީދާ ކުރުމަށް ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم އަމުރުކުރެއްވިއެވެ'. މި ޙަދީޘަކީ މުރުޞީލަކަށް ވިޔަސް، ވުހައިބުގެ ޙަދީޘަށްވުރެ ޞައްޙަ ޙަދީޘެކެވެ. އަދި މިއީ ޢިލްމުވެރިން އިއްތިފާޤުވެ ޚިޔާރުކުރާ ކަމެކެވެ'.
Hadith
Imam Tirmidzi : 258
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ مُوسَى الْمَرْوَزِيُّ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ عَنْ الْحَكَمِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَكَانَتْ صَلَاةُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا رَكَعَ وَإِذَا رَفَعَ رَأْسَهُ مِنْ الرُّكُوعِ وَإِذَا سَجَدَ وَإِذَا رَفَعَ رَأْسَهُ مِنْ السُّجُودِ قَرِيبًا مِنْ السَّوَاءِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَنَسٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ الْحَكَمِ نَحْوَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ الْبَرَاءِ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَيْهِ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ
[އަޙްމަދު ބިން މުޙައްމަދު ބިން މޫސާ އަލް މަވަރޒީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވިއެވެ؛ [ޢަބްދުالله ބިން އަލް މުބާރަކް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވިދާޅުވިއެވެ؛ [ޝުޢުބާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަލްޙަކަމް] އިން [ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބިން އަބޫލައިލާ] ގެ އަރިހުން [އަލް ބަރާ` ބިން ޢަޒީބު] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވިއެވެ. 'الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ނަމާދު ކުރެއްވިއިރު، ރުކޫޢުކުރުމާއި، ސަޖިދައިން ބޯ އުފުލުމާއި، ސަޖިދައިން ބޯ އުފުލުމާއި، ސަޖިދައިން ބޯ އުފުލުން ގާތްގަނޑަކަށް އެއް ދިގުމިނެއްގައި ހުއްޓެވެ'. އޭނާ ވިދާޅުވީ؛ 'އަނަސްގެ ކިބައިން މި ބާބުގައި ވެސް ރިވާޔަތެއް ވެއެވެ. އޭނާ ވިދާޅުވީ؛ 'މުޙައްމަދު ބިން ބަޝީޝަރު އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވިދާޅުވި އެވެ؛ މުޙައްމަދު ބިން ޖަޢުފަރު އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވިދާޅުވިއެވެ؛ ޝުޢުބާ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވީ ޙަދީޘްގައިވާ ފަދައިން [އަލްޙަކަމް] އިންނެވެ'. އަބޫ އީސާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އަލް ބަރާގެ ޙަދީޘަކީ ޙަސަން ޞަޙީޙެވެ. މި ޙަދީޘަކީ ޢިލްމުވެރިން ޢަމަލުކުރައްވާފައިވާ ޙަދީޘެކެވެ'.
Hadith
Imam Tirmidzi : 259
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يَزِيدَ حَدَّثَنَا الْبَرَاءُ وَهُوَ غَيْرُ كَذُوبٍ قَالَكُنَّا إِذَا صَلَّيْنَا خَلْفَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَرَفَعَ رَأْسَهُ مِنْ الرُّكُوعِ لَمْ يَحْنِ رَجُلٌ مِنَّا ظَهْرَهُ حَتَّى يَسْجُدَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَنَسْجُدَقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَنَسٍ وَمُعَاوِيَةَ وَابْنِ مَسْعَدَةَ صَاحِبِ الْجُيُوشِ وَأَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ الْبَرَاءِ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَبِهِ يَقُولُ أَهْلُ الْعِلْمِ إِنَّ مَنْ خَلْفَ الْإِمَامِ إِنَّمَا يَتْبَعُونَ الْإِمَامَ فِيمَا يَصْنَعُ لَا يَرْكَعُونَ إِلَّا بَعْدَ رُكُوعِهِ وَلَا يَرْفَعُونَ إِلَّا بَعْدَ رَفْعِهِ لَا نَعْلَمُ بَيْنَهُمْ فِي ذَلِكَ اخْتِلَافًا
[މުޙައްމަދު ބިން ބަޝީޝާރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވިއެވެ؛ [ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބިން މަހުދީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވިދާޅުވިއެވެ؛ [ސުފްޔާން] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަބޫ އިސްޙާޤު] ގެ އަރިހުން [ޢަބްދުالله ބިން ޔަޒީދު] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވިއެވެ؛ [އަލް ބަރާ`] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިން އިރު އޭނާއަކީ ދޮގުވެރިއެއް ނޫނެވެ. އޭނާ ވިދާޅުވީ؛ 'އަހަރެމެން الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ފަހަތުން ދުޢާކޮށް، އެކަލޭގެފާނު ރުކޫޢުކުރުމުން ބޯ އުފުއްލަވައިލެއްވުމުންނެވެ. ދެން އަހަރެމެންގެ ތެރެއިން އެއްވެސް މީހަކު ބުރަކަށި ތިރި ނުކުރާނެ - ރުކޫޢުކޮށް - الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ސަޖިދަ ކުރައްވަންދެން، ދެން އަޅުގަނޑުމެން ވެސް ސަޖިދަ ކުރާނަމެވެ'. އޭނާ ވިދާޅުވީ؛ 'އަނަސް، މުޢާވިޔަތު، އިބްނު މަސްޢަދާ އަދި އަބޫ ޙުރައިރާގެ ކިބައިންވެސް މިކަމުގައި ރިވާވެގެންވެއެވެ'. އަބޫ އީސާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އަލް ބަރާގެ ޙަދީޘް` އަކީ ޙަސަން ޞަޙީޙެވެ. މި ރައުޔު ޢިލްމުވެރިން ގެންގުޅުއްވީ، ތަބާވާ މީހާ ތަބާވަނީ -ހުރިހާ ކަމަކަށް- އިމާމު ކުރާ ކަމަކަށް، އިމާމު ބޯޖަހާންދެން ބޯނުލަނބާ އަދި އިމާމް ބޯ އުފުލާލާހާ ހިނދަކު ބޯ އުފުލާކަށް ނުޖެހޭނެ ކަމަށެވެ. އަދި އަޅުގަނޑުމެންނަށް އެއްވެސް ޚިޔާލުތަފާތުވުމެއް ނުފެނުނު ކަމަށާއި އެއީ'.
Hadith
Imam Tirmidzi : 260
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ الْحَارِثِ عَنْ عَلِيٍّ قَالَقَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا عَلِيُّ أُحِبُّ لَكَ مَا أُحِبُّ لِنَفْسِي وَأَكْرَهُ لَكَ مَا أَكْرَهُ لِنَفْسِي لَا تُقْعِ بَيْنَ السَّجْدَتَيْنِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ لَا نَعْرِفُهُ مِنْ حَدِيثِ عَلِيٍّ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ الْحَارِثِ عَنْ عَلِيٍّ وَقَدْ ضَعَّفَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ الْحَارِثَ الْأَعْوَرَ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا الْحَدِيثِ عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ يَكْرَهُونَ الْإِقْعَاءَ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَأَنَسٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ
[ޢަބްދުالله ބިން ޢަބްދުއްރަޙްމާން] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވިދާޅުވިއެވެ؛ [އުބައިދުالله ބިން މޫސާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވިދާޅުވިއެވެ؛ [އިސްރާއީލު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަބޫ އިސްޙާޤު] ގެ އަރިހުން [އަލްޙަރީޘް] ގެ އަރިހުން [ޢަލީ] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވިއެވެ. 'الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އަޅުގަނޑަށް ވިދާޅުވިއެވެ: 'އޭ ޢަލީ، އަހަރެން ކަލޭގެފާނަށްޓަކައި އެއްޗެއް ލޯބިވަނީ އަހަރެންގެ އަމިއްލަ ނަފްސަށް ލޯބިވާ ފަދައިންނެވެ. އަބޫ އީސާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އަބޫ އިސްޙާޤު، އަލްޙަރީޘުން، ޢަލީގެ އަރިހުން ރިވާކުރައްވާފައިވާ ޙަދީޘުން މެނުވީ ޢަލީގެ ޙަދީޘުން މި ޙަދީޘް އަޅުގަނޑުމެންނަކަށް ނޭނގެއެވެ. ނަމަވެސް ބައެއް އިލްމުވެރިން އަލް ހާރިތު އަލް އަޢުވާރު ބަލިކަށިކޮށްލިއެވެ. ގިނަ ޢިލްމުވެރިން މި ޙަދީޘް ޢަމަލުކުރެއްވީ، ހޫމް ކުރުން ކަމުނުދާ ކަމެވެ.' އަބޫ އީސާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'މި ބާބުގައި 'އައިޝާ، އަނަސް އަދި އަބޫ ހުރައިރާ' ގެ ޙަދީޘްތަކެއްވެސް ވެއެވެ.
