Imam Tirmidzi : 2541
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ الصَّنْعَانِيُّ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ عَاصِمِ بْنِ أَبِي النَّجُودِ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ قَالَكُنْتُ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سَفَرٍ فَأَصْبَحْتُ يَوْمًا قَرِيبًا مِنْهُ وَنَحْنُ نَسِيرُ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَخْبِرْنِي بِعَمَلٍ يُدْخِلُنِي الْجَنَّةَ وَيُبَاعِدُنِي عَنْ النَّارِ قَالَ لَقَدْ سَأَلْتَنِي عَنْ عَظِيمٍ وَإِنَّهُ لَيَسِيرٌ عَلَى مَنْ يَسَّرَهُ اللَّهُ عَلَيْهِ تَعْبُدُ اللَّهَ وَلَا تُشْرِكْ بِهِ شَيْئًا وَتُقِيمُ الصَّلَاةَ وَتُؤْتِي الزَّكَاةَ وَتَصُومُ رَمَضَانَ وَتَحُجُّ الْبَيْتَ ثُمَّ قَالَ أَلَا أَدُلُّكَ عَلَى أَبْوَابِ الْخَيْرِ الصَّوْمُ جُنَّةٌ وَالصَّدَقَةُ تُطْفِئُ الْخَطِيئَةَ كَمَا يُطْفِئُ الْمَاءُ النَّارَ وَصَلَاةُ الرَّجُلِ مِنْ جَوْفِ اللَّيْلِ قَالَ ثُمَّ تَلَا{ تَتَجَافَى جُنُوبُهُمْ عَنْ الْمَضَاجِعِ حَتَّى بَلَغَ يَعْمَلُونَ }ثُمَّ قَالَ أَلَا أُخْبِرُكَ بِرَأْسِ الْأَمْرِ كُلِّهِ وَعَمُودِهِ وَذِرْوَةِ سَنَامِهِ قُلْتُ بَلَى يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ رَأْسُ الْأَمْرِ الْإِسْلَامُ وَعَمُودُهُ الصَّلَاةُ وَذِرْوَةُ سَنَامِهِ الْجِهَادُ ثُمَّ قَالَ أَلَا أُخْبِرُكَ بِمَلَاكِ ذَلِكَ كُلِّهِ قُلْتُ بَلَى يَا نَبِيَّ اللَّهِ فَأَخَذَ بِلِسَانِهِ قَالَ كُفَّ عَلَيْكَ هَذَا فَقُلْتُ يَا نَبِيَّ اللَّهِ وَإِنَّا لَمُؤَاخَذُونَ بِمَا نَتَكَلَّمُ بِهِ فَقَالَ ثَكِلَتْكَ أُمُّكَ يَا مُعَاذُ وَهَلْ يَكُبُّ النَّاسَ فِي النَّارِ عَلَى وُجُوهِهِمْ أَوْ عَلَى مَنَاخِرِهِمْ إِلَّا حَصَائِدُ أَلْسِنَتِهِمْقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Atile [Ibn Abi Umar] atile [Abdullah bin Mu’adz ash Shan’ani] ukufuma kuli [Ma’mar] ukufuma kuli [Ashim bin Abi na Najud] ukufuma kuli [Abu Wail] ukufuma kuli [Mu’adz bin Jabal] atile; Nali inshita imo na Kasesema pa lwendo, ubushiku bumo ulucelo nali mupepi nankwe, kabili twaleenda, eico natile; 'O Mutumwa wa kwa Allah, njishibishe pa lwa cicitwa icikanbika mu mulu no kuncingilila ukufuma ku mulilo wa pe'. Ayaswike ukuti: ‘Mwanjipwishe pa mulandu ukalamba, lelo mu cine cine ni mulandu uwayanguka kuli Lesa uo Allah amulenga ukuba uwayanguka, e kutila: Mulepepa Allah kabili tamubikako nangu cimo kuli wene, mulepepa, mulelipila zakat, mulefunga ifya kulya mu mweshi wa Ramadan, mulecita ulwendo lwa ku ng’anda ya kwa Lesa’. Lyene atile: ‘Bushe kuti mwatemwa ukuti nkulangishe imilyango ya busuma? Ukufunga ni cishibilo kabili ukupeela kwa nkumbu kukazima ububifi nga fintu amenshi yazima umulilo, kabili ipepo lya muntu pa kati ka bushiku'. Lyene abelengele ukuti; ‘Imifumo yabo yali ukutali ukufuma ku fipuna fyabo, ilyo balepepa kuli Shikulu wabo no mwenso ne subilo, kabili balebomfya fimo ifya kulya ifyo twabapeele. -16- Takuli uwaishiba ifyafisama kuli bene, ekutiila - amapaalo yalekanalekana - ayasuma ku menso mu kubwesha ifyo bacitile'. 16-17-. Lyene atile: ‘Bushe kuti mwatemwa ukuti nkulangishe ifishinka fikalamba ifya mipepele, inkonto ne nsonsela?’ Nayaswike ukuti: ‘Ee, we Mutumwa wa kwa Lesa’. Yatile: ‘Icishinka cacindama ica mapepo ni Buislamu, umutuntulu wa iko ni pepo, lintu intanshi ya iko ni jihad’. Lyene atile: ‘Bushe kuti mwatemwa ukuti ndemweba icintu cimo icakosha fyonse?’ Nayaswike ukuti; 'Ee, we Kasesema wa kwa Lesa'. Lyene alikete ululimi lwakwe no kutila: “Ikata ululimi lobe.” Nalipushe ukuti; 'O Kasesema wakwa Allah, -Bushe- cine cine tukapingulwa pa mulandu wa mashiwi tulanda? ’ Ayaswike ukuti; '-Ubulanda kuli iwe- banoko balikuonawile, we Mu'adz, bushe te bantunse abapooswa muli helo pa menso yabo nelyo pa mpumi lelo pa mulandu wa fyafumamo mu mashiwi yabo aya ku kanwa?' Abu Isa atile; 'Iyi ni hadishi wa cine cine uwa kwa Hasan'.
Imam Tirmidzi : 2542
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ الْحَارِثِ عَنْ دَرَّاجٍ أَبِي السَّمْحِ عَنْ أَبِي الْهَيْثَمِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا رَأَيْتُمْ الرَّجُلَ يَتَعَاهَدُ الْمَسْجِدَ فَاشْهَدُوا لَهُ بِالْإِيمَانِ فَإِنَّ اللَّهَ تَعَالَى يَقُولُ{ إِنَّمَا يَعْمُرُ مَسَاجِدَ اللَّهِ مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَأَقَامَ الصَّلَاةَ وَآتَى الزَّكَاةَ }الْآيَةَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ
Atwebele ukuti [Ibn Abi Umar] atwebele [Abdullah bin Wahb] ukufuma kuli [Amru bin al Harith] ukufuma kuli [Darraj Abu nga Samh] ukufuma kuli [Abu al Haitsam] ukufuma kuli [Abu Sa’id] atile, Umukalamba wa bashilika atile; 'Nga mwamona umuntu aletunguluka mu ma mosque, lyena mushininkishe ne citetekelo, pantu Allah atila; "Icine cine, umuntu fye umo uulenga umushici ukutunguluka ni ulya uwasumina muli Allah no Bushiku bwa Kulekelesha, uucita amapepo no kulipila zakat." Abu Isa atile; 'Iyi ni hadith iya bufi'.
Imam Tirmidzi : 2543
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ وَأَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي سُفْيَانَ عَنْ جَابِرٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ بَيْنَ الْكُفْرِ وَالْإِيمَانِ تَرْكُ الصَّلَاةِحَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَسْبَاطُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ الْأَعْمَشِ بِهَذَا الْإِسْنَادِ نَحْوَهُ وَقَالَ بَيْنَ الْعَبْدِ وَبَيْنَ الشِّرْكِ أَوْ الْكُفْرِ تَرْكُ الصَّلَاةِ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَأَبُو سُفْيَانَ اسْمُهُ طَلْحَةُ بْنُ نَافِعٍ
Atwebele ukuti [Qutaibah] atwebele [Jarir] na [Abu Mu’awiyah] ukufuma kuli [al’Amasy] ukufuma kuli [al’Abu Sufyan] ukufuma kuli [Jabir] ukuti Kasesema saw atile; '-Ukwaluka- pakati ka kufr ne citetekelo ni ukuleka ipepo'. Atwebele [Hanadi] atwebele [Asbati bin Muhamadi] ukufuma kuli [al’Amasi] ne cintu icaba nga ici sanad kabili atile; '-Ubupusano pakati ka mubomfi na shirk na kafiina bwa kuleka ipepo'. Abu Isa atile; ‘Iyi ni hadishi wa cine cine uwa kwa Hasan. Kabili ishina lya kwa Abu Sufyani ni Tala bin Nafi.
Imam Tirmidzi : 2544
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَ الْعَبْدِ وَبَيْنَ الْكُفْرِ تَرْكُ الصَّلَاةِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَأَبُو الزُّبَيْرِ اسْمُهُ مُحَمَّدُ بْنُ مُسْلِمِ بْنِ تَدْرُسَ
Atile [Hannad] atushimikile [Waki’] ukufuma kuli [Sufyan] ukufuma kuli [Abu az Zubair] ukufuma kuli [Jabir] atile, Lesa Lesa atile; 'Ukwaluka pakati ka mubomfi no kukanasumina ni ukuleka ipepo'. Abu Isa atile; 'Iyi ni hadith iya cine cine iya kwa Hasan, kabili ishina lya kwa Abu az Zubair ni Muhamadi umwana wa Musulumi umwana wa Musulumi'.
Imam Tirmidzi : 2545
حَدَّثَنَا أَبُو عَمَّارٍ الْحُسَيْنُ بْنُ حُرَيْثٍ وَيُوسُفُ بْنُ عِيسَى قَالَا حَدَّثَنَا الْفَضْلُ بْنُ مُوسَى عَنْ الْحُسَيْنِ بْنِ وَاقِدٍ قَالَ ح و حَدَّثَنَا أَبُو عَمَّارٍ الْحُسَيْنُ بْنُ حُرَيْثٍ وَمَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ قَالَا حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ بْنِ وَاقِدٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ ح و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ الْحَسَنِ الشَّقِيقِيُّ وَمَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ قَالَا حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ الْحَسَنِ بْنِ شَقِيقٍ عَنْ الْحُسَيْنِ بْنِ وَاقِدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُرَيْدَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْعَهْدُ الَّذِي بَيْنَنَا وَبَيْنَهُمْ الصَّلَاةُ فَمَنْ تَرَكَهَا فَقَدْ كَفَرَوَفِي الْبَاب عَنْ أَنَسٍ وَابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ
Atwebele [Abu Ammar al Husain bin Huraits] na [allu Yusuf bin Isa] bonse babili batile, atushimikile [alal Fadhl bin Musa] ukufuma kuli [al Husain bin Waqid] atile. -Tahwil Sanad- Atwebele [Abu Ammar al Husain bin Huraits] na [Mahmud bin Alhusain bin Hurait] bonse babili batile, atushimikile [Ali bin alhusain bin Waqid] ukufuma kuli [wishi] atile. -Tahwil Sanad- kabili alitulondolwelele wasallam atile: 'Icipangano pakati ka ifwe na bo tulepepa, kanshi onse uwacileka lyena mu cine cine alisumina''. Kabili muli cilya cipandwa ukufuma kuli Ana na Ibnu Aba, Abu Isa atile; 'Iyi ni hadith iyalinga'.
Imam Tirmidzi : 2546
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ عَنْ الْجُرَيْرِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَقِيقٍ الْعُقَيْلِيِّ قَالَكَانَ أَصْحَابُ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يَرَوْنَ شَيْئًا مِنْ الْأَعْمَالِ تَرْكُهُ كُفْرٌ غَيْرَ الصَّلَاةِقَالَ أَبُو عِيسَى سَمِعْت أَبَا مُصْعَبٍ الْمَدَنِيَّ يَقُولُ مَنْ قَالَ الْإِيمَانُ قَوْلٌ يُسْتَتَابُ فَإِنْ تَابَ وَإِلَّا ضُرِبَتْ عُنُقُهُ
Atwebele ukuti [Qutaiba] atwebele [Bisyr bin al Mufadhdhal] ukufuma kuli [al Jurairi] ukufuma kuli [Abdullah bin Syaqiq al Uqaili] atile; Mu nshita yapita, ifibusa fya kwa Muhammad (umutende ne mapaalo ya kwa Lesa fibe pali wene) tabatontonkenye ukuti icintu cimo icisuma ica kuti ukucileka cali cicitwa ca kukanasumina lelo ipepo. Abu Isa atile; 'Naumfwile Abu Mushabu al Madani alelanda ukuti; 'Uuli onse uwasumina ukuti icitetekelo ni mashiwi fye, lyena alepeelwa ukulapila, nga alapila - ninshi ukulapila kwakwe kulasuminishiwa, lelo nga tacitile - alapila - ninshi insingo yakwe ilaputulwa'.
Imam Tirmidzi : 2547
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ ابْنِ الْهَادِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ بْنِ الْحَارِثِ عَنْ عَامِرِ بْنِ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ عَنْ الْعَبَّاسِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِأَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ ذَاقَ طَعْمَ الْإِيمَانِ مَنْ رَضِيَ بِاللَّهِ رَبًّا وَبِالْإِسْلَامِ دِينًا وَبِمُحَمَّدٍ نَبِيًّاقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Atwebele [Qutaibah] atwebele [al Laits] ukufuma kuli [Ibn al Had] ukufuma kuli [Muhammad bin Ibrahim bin al Harith] ukufuma kuli [Amir bin Sa’ad bin Abu Waqqashh] ukufuma kuli [al Ababas bin Abdul Muthalib] ukuti aumfwile Umutumwa wa kwa Lesa alelanda ukuti: icitetekelo cikaumfwika kuli abo aba nsansa ukulenga Allah ukuba Rabb wabo na Islam ukuba imipepele yabo na Muhamadi Kasesema wabo’. Abu Isa atile; 'Iyi ni hadishi wa cine cine uwa kwa Hasan'.
Imam Tirmidzi : 2548
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ أَنَسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ ثَلَاثٌ مَنْ كُنَّ فِيهِ وَجَدَ بِهِنَّ طَعْمَ الْإِيمَانِ مَنْ كَانَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِمَّا سِوَاهُمَا وَأَنْ يُحِبَّ الْمَرْءَ لَا يُحِبُّهُ إِلَّا لِلَّهِ وَأَنْ يَكْرَهَ أَنْ يَعُودَ فِي الْكُفْرِ بَعْدَ إِذْ أَنْقَذَهُ اللَّهُ مِنْهُ كَمَا يَكْرَهُ أَنْ يُقْذَفَ فِي النَّارِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رَوَاهُ قَتَادَةُ عَنْ أَنَسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Atwebele ukuti [Ibn Abi Umar] atwebele [Abdul Wahhab] ukufuma kuli [Ayyub] ukufuma kuli [Abu Qilabah] ukufuma kuli [Anas] ukuti Umutumwa wa kwa Lesa atile: ‘Kuli ifintu fitatu ifyo nga fyasangwa mu muntu akakwata ubusuma bwa citetekelo kuli wene kabili uuli onse uwacilapo pali Lesa ukucila pali babili. atemwa umuntu fye pa mulandu wa kwa Allah, alipata ukubwelela ku kukanasumina pa numa ya kuti Allah amupususha ku kukanda kwakwe. nga fintu apata ukupooswa mu mulilo wa mulilo wa pe’. Abu Isa atile; ‘Iyi ni hadishi wa cine cine uwa kwa Hasan. Kabili [Qatadah] alilondolwele ukufuma kuli [Anas] ukufuma kuli Kasesema saw.
Imam Tirmidzi : 2549
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا عَبِيدَةُ بْنُ حُمَيْدٍ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يَزْنِي الزَّانِي حِينَ يَزْنِي وَهُوَ مُؤْمِنٌ وَلَا يَسْرِقُ السَّارِقُ حِينَ يَسْرِقُ وَهُوَ مُؤْمِنٌ وَلَكِنَّ التَّوْبَةَ مَعْرُوضَةٌوَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ وَعَائِشَةَ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي أَوْفَى قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا زَنَى الْعَبْدُ خَرَجَ مِنْهُ الْإِيمَانُ فَكَانَ فَوْقَ رَأْسِهِ كَالظُّلَّةِ فَإِذَا خَرَجَ مِنْ ذَلِكَ الْعَمَلِ عَادَ إِلَيْهِ الْإِيمَانُ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ أَنَّهُ قَالَ فِي هَذَا خَرَجَ مِنْ الْإِيمَانِ إِلَى الْإِسْلَامِ وَقَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ فِي الزِّنَا وَالسَّرِقَةِ مَنْ أَصَابَ مِنْ ذَلِكَ شَيْئًا فَأُقِيمَ عَلَيْهِ الْحَدُّ فَهُوَ كَفَّارَةُ ذَنْبِهِ وَمَنْ أَصَابَ مِنْ ذَلِكَ شَيْئًا فَسَتَرَ اللَّهُ عَلَيْهِ فَهُوَ إِلَى اللَّهِ إِنْ شَاءَ عَذَّبَهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَإِنْ شَاءَ غَفَرَ لَهُ رَوَى ذَلِكَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ وَعُبَادَةُ بْنُ الصَّامِتِ وَخُزَيْمَةُ بْنُ ثَابِتٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Atwebele [Ahmad bin Mani’] atwebele [Abida bin Humaid] ukufuma kuli [al’Amasy] ukufuma kuli [Abu Salih] ukufuma kuli [Abu Hurairah] atile: ‘Te mucende uucita ubucende ilyo ali uwapwililika uwasumina muli wene, ubucende ilyo ali umusumina uwapwililika mu citetekelo cakwe. Lelo umulyango wa kulapila walicilile uwapeelwa kuli wene'. Kabili muli cilya cipandwa - na kabili icalondolwelwe - ukufuma kuli Ibn Abas na Aisyah na Abdullah bin Abi Aufa. Abu Isa atile; Hadith wa kwa Abu Hurairah ni hadith wa kwa Shahih
Imam Tirmidzi : 2550
حَدَّثَنَا أَبُو عُبَيْدَةَ بْنُ أَبِي السَّفَرِ وَاسْمُهُ أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْهَمْدَانِيُّ الْكُوفِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ يُونُسَ بْنِ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ الْهَمْدَانِيِّ عَنْ أَبِي جُحَيْفَةَ عَنْ عَلِيٍّعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ أَصَابَ حَدًّا فَعُجِّلَ عُقُوبَتَهُ فِي الدُّنْيَا فَاللَّهُ أَعْدَلُ مِنْ أَنْ يُثَنِّيَ عَلَى عَبْدِهِ الْعُقُوبَةَ فِي الْآخِرَةِ وَمَنْ أَصَابَ حَدًّا فَسَتَرَهُ اللَّهُ عَلَيْهِ وَعَفَا عَنْهُ فَاللَّهُ أَكْرَمُ مِنْ أَنْ يَعُودَ إِلَى شَيْءٍ قَدْ عَفَا عَنْهُقَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ وَهَذَا قَوْلُ أَهْلِ الْعِلْمِ لَا نَعْلَمُ أَحَدًا كَفَّرَ أَحَدًا بِالزِّنَا أَوْ السَّرِقَةِ وَشُرْبِ الْخَمْرِ
Atwebele ukuti [Abu Ubaidah bin Abu As Safar], ishina lyakwe ni Ahmad bin Abdullah Al Hamdani Al Kufi, atile, atubuulile [Hajjaj bin Muhammad] ukufuma kuli [Yunus bin Abu Ishaq] ukufuma kuli [Abu Ishaq Al Hamdani] ukufuma kuli [Abu Juhailahalal ukufuma kuli] atile: 'Umuntu onse uwakonka ifunde lya had lyene ukukandwa mu calo kwabutukisha, lyena Allah ali uwalungama ukucila ukubwekeshapo ukukandwa Kwakwe imiku ibili mu bumi bwa ku numa ku babomfi Bakwe, kabili onse uwakuma ku mafunde ya had kabili lyene Allah alifimba no kumwelela, lyene Allah alicilapo ukucindamika pa mulandu wa kuti ali alrea'. Abu Isa atile; 'Kabili iyi hadith ni hasan gharib, kabili iyi e mimwene ya basambilila ifya sayansi ukuti tatuishiba umuntu onse uushasumina umuntu pa mulandu wa bucende nelyo ukwiba nelyo ukunwa umwangashi.'
Imam Tirmidzi : 2551
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ ابْنِ عَجْلَانَ عَنْ الْقَعْقَاعِ بْنِ حَكِيمٍ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمُسْلِمُ مَنْ سَلِمَ الْمُسْلِمُونَ مِنْ لِسَانِهِ وَيَدِهِ وَالْمُؤْمِنُ مَنْ أَمِنَهُ النَّاسُ عَلَى دِمَائِهِمْ وَأَمْوَالِهِمْقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Atwebele [Qutaibah] atwebele [al Laits] ukufuma kuli [Ibn 'Ajlan] ukufuma kuli [al Qa'qa' bin Hakim] ukufuma kuli [Abu Salih] ukufuma kuli [Abu Hurairah] atile: 'Umusulumi wa cine cine ni umo uo abaMuslim bambi abacingililwa kabili abacingililwa ukufuma kuli - umo- ni umo umo abantu bambi bali abacingililwa. ukufuma ku -inkuuka- ukufika ku mulopa wabo ne fyuma fyabo'. Abu Isa atile; 'Iyi ni hadishi wa cine cine uwa kwa Hasan'.
Imam Tirmidzi : 2552
وَيُرْوَى عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ سُئِلَ أَيُّ الْمُسْلِمِينَ أَفْضَلُ قَالَ مَنْ سَلِمَ الْمُسْلِمُونَ مِنْ لِسَانِهِ وَيَدِهِ وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرٍ وَأَبِي مُوسَى وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو حَدَّثَنَا بِذَلِكَ إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعِيدٍ الْجَوْهَرِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ عَنْ بُرَيْدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ جَدِّهِ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِي مُوسَى الْأَشْعَرِيِّأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سُئِلَ أَيُّ الْمُسْلِمِينَ أَفْضَلُ قَالَ مَنْ سَلِمَ الْمُسْلِمُونَ مِنْ لِسَانِهِ وَيَدِهِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ حَسَنٌ مِنْ حَدِيثِ أَبِي مُوسَى عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Kabili calilondolwelwe ukufuma kuli Kasesema ukuti alipushiwe; 'Ni Musulumi nshi uwacilapo ukukalipa?' Ayaswike ati: 'Umusulumi umbi alicingililwa ukufuma ku -mafya- ya kanwa kakwe ne minwe yakwe'. Kabili muli cilya cipandwa - na kabili icalondolwelwe - ukufuma kuli Jabir, Abu Musa na Abdullah bin Amru, batwebele na iyi hadith [Ibrahim bin Sa’id aljauhari] atwebele [Abu Usamah] ukufuma kuli [Buraid bin Abdullah bin Abu Burdah] ukufuma kuli [shikulu wakwe, Abu Burdah] ukuti Wasallam aipwishiwe ukuti, ‘Ni Musulumi nshi uwacilapo ukukalipa?’ Ayaswike ukuti: 'umuntu uo abaMuslim bambi bacingililwa ukufuma ku -inkuuka- amashiwi ne minwe'. Abu Isa atile; 'Iyi ni hadith iya cine cine ukufuma ku hadith ya kwa Abu Musa ukufuma kuli Kasesema saw.
Imam Tirmidzi : 2553
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي الْأَحْوَصِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ الْإِسْلَامَ بَدَأَ غَرِيبًا وَسَيَعُودُ غَرِيبًا كَمَا بَدَأَ فَطُوبَى لِلْغُرَبَاءِوَفِي الْبَاب عَنْ سَعْدٍ وَابْنِ عُمَرَ وَجَابِرٍ وَأَنَسٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ مِنْ حَدِيثِ ابْنِ مَسْعُودٍ إِنَّمَا نَعْرِفُهُ مِنْ حَدِيثِ حَفْصِ بْنِ غِيَاثٍ عَنْ الْأَعْمَشِ وَأَبُو الْأَحْوَصِ اسْمُهُ عَوْفُ بْنُ مَالِكِ بْنِ نَضْلَةَ الْجُشَمِيُّ تَفَرَّدَ بِهِ حَفْصٌ
Atile: “Mu cine cine, ubuIslam bwatendeke mu calo ca ku nse kabili bukabwelela ku calo ca ku nse. abalendo,’ kabili muli cilya cipandwa -na kabili calandwapo- ukufuma kuli Sa’ad, Ibn Umar, Jabir, Anas na Abdullah bin Amru. Abu Isa atile; 'Ici cikomo ca kwa Ibn Mas'ud.' Tulishiba fye ukufuma ku hadith ya kwa Hafshi bin Ghiyats ukufuma kuli al’Amasy, kabili ishina lya kwa Abu al’Ahwash ni ‘Auf bin Malik bin Nadlah al’Usyami, Hafsh alilondolwele eka.
Imam Tirmidzi : 2554
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَخْبَرَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ أَبِي أُوَيْسٍ حَدَّثَنِي كَثِيرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ عَوْفِ بْنِ زَيْدِ بْنِ مِلْحَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ الدِّينَ لَيَأْرِزُ إِلَى الْحِجَازِ كَمَا تَأْرِزُ الْحَيَّةُ إِلَى جُحْرِهَا وَلَيَعْقِلَنَّ الدِّينُ مِنْ الْحِجَازِ مَعْقِلَ الْأُرْوِيَّةِ مِنْ رَأْسِ الْجَبَلِ إِنَّ الدِّينَ بَدَأَ غَرِيبًا وَيَرْجِعُ غَرِيبًا فَطُوبَى لِلْغُرَبَاءِ الَّذِينَ يُصْلِحُونَ مَا أَفْسَدَ النَّاسُ مِنْ بَعْدِي مِنْ سُنَّتِيقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Atwebele [Abdullah bin Abdurrahman] atwebele [Isma’il bin Abu Uwais] atwebele [Katsir bin Abdullah bin Amru bin Auf bin Zaid bin Milhah] ukufuma kuli [wishi] ukufuma kuli [wishikulu wakwe] ukuti Kasesema sallallahu atile; 'Mu cine cine, ubupepa - ubuIslam - bukabwelela ku kupanga icisaka mu Hijaz nga fintu insoka ipanga ifisaka mu cishima ca iko, kabili mu kushininkisha ubu bupepa bukakoseleshiwa mu Hijaz nga fintu imbushi ya mwanakashi ilenga intanshi ya lupili ukuba icisaka. Mu cine cine, ubuIslam bwatendeke mu calo ca ku nse kabili bukabwelela ku kuba ubwa ku nse, eico aba nsansa bali abo aba ku nse, e kutila abo abalungika cimo ica sunnahs yandi icaonawilwe kuli abo abakonkelepo’. Abu Isa atile; ‘Iyi hadith ya cine cine.
Imam Tirmidzi : 2555
حَدَّثَنَا أَبُو حَفْصٍ عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ قَيْسٍ عَنْ الْعَلَاءِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ آيَةُ الْمُنَافِقِ ثَلَاثٌ إِذَا حَدَّثَ كَذَبَ وَإِذَا وَعَدَ أَخْلَفَ وَإِذَا اؤْتُمِنَ خَانَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ مِنْ حَدِيثِ الْعَلَاءِ وَقَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ مَسْعُودٍ وَأنَسٍ وَجَابِرٍ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ أَبِي سُهَيْلِ بْنِ مَالِكٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَهُ بِمَعْنَاهُ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ صَحِيحٌ وَأَبُو سُهَيْلٍ هُوَ عَمُّ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ وَاسْمُهُ نَافِعُ بْنُ مَالِكِ بْنِ أَبِي عَامِرٍ الْأَصْبَحِيُّ الْخَوْلَانِيُّ
Atwebele ukuti [Abu Hafsh Amru bin Ali] atwebele [Yahya bin Muhammad bin Qais] ukufuma kuli [al Ala’ bin Abdurrahman] ukufuma kuli [wishi] ukufuma kuli [Abu Hurairah] atile, Umusalu atile; ‘Ifishibilo fya muntu wa bufi ni fitatu; Nga alalanda ubufi, nga alaya alaonaula, nga acetekelwa alabepa’. Abu Isa atile; 'Ici e cikomo ca Hasan ukufuma ku cikomo ca Ala'. Kabili calilondolwelwe ukufuma fye ku nshila imo ukufuma kuli Abu Hurairah ukufuma kuli Kasesema saw. Kabili muli cilya cipandwa - na kabili calondolwelwe - ukufuma kuli Ibn Mas’ud, Anas, na Jabir. Calitwebelwe [Ali bin Hujr] atwebele [Ismail bin Ja’far] ukufuma kuli [Abu Suhail bin Malik] ukufuma kuli [wishi] ukufuma kuli [Abu Hurairah] ukufuma kuli Kasesema sallauhu ‘alaihi wasallam, ku ca kumwenako ne lyashi lya kale ilya bil Makna. Abu Isa atile; ‘Iyi ni hadith iya cine cine. Abu Suhail ni nkashi ya kwa Malik bin Anas, ishina lyakwe ni Nafi bin Malik bin Abu Amir al Ashbahi al Khaulani'.
Imam Tirmidzi : 2556
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى عَنْ سُفْيَانَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُرَّةَ عَنْ مَسْرُوقٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍوعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَرْبَعٌ مَنْ كُنَّ فِيهِ كَانَ مُنَافِقًا وَإِنْ كَانَتْ خَصْلَةٌ مِنْهُنَّ فِيهِ كَانَتْ فِيهِ خَصْلَةٌ مِنْ النِّفَاقِ حَتَّى يَدَعَهَا مَنْ إِذَا حَدَّثَ كَذَبَ وَإِذَا وَعَدَ أَخْلَفَ وَإِذَا خَاصَمَ فَجَرَ وَإِذَا عَاهَدَ غَدَرَقَالَ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْخَلَّالُ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُرَّةَ بِهَذَا الْإِسْنَادِ نَحْوَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَإِنَّمَا مَعْنَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ نِفَاقُ الْعَمَلِ وَإِنَّمَا كَانَ نِفَاقُ التَّكْذِيبِ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَكَذَا رُوِيَ عَنْ الْحَسَنِ الْبَصْرِيِّ شَيْءٌ مِنْ هَذَا أَنَّهُ قَالَ النِّفَاقُ نِفَاقَانِ نِفَاقُ الْعَمَلِ وَنِفَاقُ التَّكْذِيبِ
Atwebele [Mahmud bin Ghailan] atwebele [Ubaidullah bin Musa] ukufuma kuli [Sufyan] ukufuma kuli [al A'masy] ukufuma kuli [Abdullah bin Murrah] ukufuma kuli [Masruq] ukufuma kuli [Abdullah bin Amru] ukufuma kuli Kasesema ifi fintu fyali muli wene, atile: ' ali ni cipondo, kabili nga ca kuti umo uwa mibele ya ine Nga ca kuti ici cintu cili muli wene, ninshi kuli umusango wa bucenjeshi muli wene ukufika na lintu acileka: umuntu uo ilyo alalanda alabepa, kabili ilyo alaya alefionaula, ilyo ali uwa bukali lyena acita ica bukali - ilyo alesuminisha a - no kuba, pa kuya . ukucifumyapo'. Abu Isa atile; 'Iyi ni hadith ya cine cine iya kwa Hasan, yalitwebelwe [al Hasan bin Ali al Khallal] atwebele [Abdullah bin Numair] ukufuma kuli [al'Amasy] ukufuma kuli [Abdullah bin Murrah] na iyi sanad ku ca kumwenako.' Abu Isa atile; 'Iyi ni hadith ya cine cine iya kwa Hasan, ubupilibulo bwa ici ukulingana na basambilila sayansi bwa bucenjeshi fye mu nkumbu, no bucenjeshi mu bufi fye mu nshita ya kwa Kasesema.' Eico calilondolwelwe ukufuma kuli al Hasan al Bashri iciputulwa ca iyi hadith ukuti atile, 'Kuli ubucenjeshi bubili: ubucenjeshi mu cikuuku no bucenjeshi mu bufi''.
Imam Tirmidzi : 2557
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ طَهْمَانَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ عَبْدِ الْأَعْلَى عَنْ أَبِي النُّعْمَانِ عَنْ أَبِي وَقَّاصٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا وَعَدَ الرَّجُلُ وَيَنْوِي أَنْ يَفِيَ بِهِ فَلَمْ يَفِ بِهِ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْهِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ وَلَيْسَ إِسْنَادُهُ بِالْقَوِيِّ عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ الْأَعْلَى ثِقَةٌ وَلَا يُعْرَفُ أَبُو النُّعْمَانِ وَلَا أَبُو وَقَّاصٍ وَهُمَا مَجْهُولَانِ
Atwebele [Muhammad bin Basysyar] atwebele [Abu 'Amir] atwebele [Ibrahim bin Thahman] ukufuma kuli [Ali bin Abdul A'la] ukufuma kuli [Abu An Nu'man] ukufuma kuli [Abu Waqqash] ukufuma kuli [Zaid bin Arqam] atile, Rasulullah ali no kusunga kabili bamo batile 'ala'ala: ilaya, lelo tacifikilisha lyena takabe no lubembu pali wene’. Abu Isa atile; 'Iyi hadith yalibipisha, kabili isnad tayakosa, Ali bin Abdul Ala ni muntu wa tsiqah ilyo Abu An Numan na Abu Waqash tabaishibikwa, bonse babili bali ba majhul -abashaishibikwa-'.
Imam Tirmidzi : 2558
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بَزِيعٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْحَكِيمِ بْنُ مَنْصُورٍ الْوَاسِطِيُّ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قِتَالُ الْمُسْلِمِ أَخَاهُ كُفْرٌ وَسِبَابُهُ فُسُوقٌوَفِي الْبَاب عَنْ سَعْدٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُغَفَّلٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ مَسْعُودٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ
Atwebele ukuti [Muhammad bin Abdullah bin Bazi’] atubuulile [Abdul Hakim bin Manshur al Wasithi] ukufuma kuli [Abdul Malik bin Umair] ukufuma kuli [Abdullah bin Abdullah bin Mas’ud] ukufuma kuli [wishi] kabili atile, Rasulullah sallallahu ‘alaihi atile: ukumukalipila bubifi’. Kabili muli cilya cipandwa na kabili ukufuma kuli Sa’ad na Abdullah. Abu Isa atile; 'Icitabo ca kwa Ibn Mas'ud ni citabo ca cine cine ica hasan. Iyi hadith yalilondolwelwe ukufuma kuli Ibn Mas’ud ukufuma ku fifulo fyapusanapusana.
Imam Tirmidzi : 2559
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ زُبَيْدٍ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سِبَابُ الْمُسْلِمِ فُسُوقٌ وَقِتَالُهُ كُفْرٌقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَمَعْنَى هَذَا الْحَدِيثِ قِتَالُهُ كُفْرٌ لَيْسَ بِهِ كُفْرًا مِثْلَ الِارْتِدَادِ وَالْحُجَّةُ فِي ذَلِكَ مَا رُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ مَنْ قُتِلَ مُتَعَمَّدًا فَأَوْلِيَاءُ الْمَقْتُولِ بِالْخِيَارِ إِنْ شَاءُوا قَتَلُوا وَإِنْ شَاءُوا عَفَوْا وَلَوْ كَانَ الْقَتْلُ كُفْرًا لَوَجَبَ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ وَطَاوُسٍ وَعَطَاءٍ وَغَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ قَالُوا كُفْرٌ دُونَ كُفْرٍ وَفُسُوقٌ دُونَ فُسُوقٍ
Atile: “Ukutuka umuMuslim kukanaumfwila, ilyo ukumwipaya ku kukanaumfwila.” Abu Isa atile; ‘Iyi ni hadishi wa cine cine uwa kwa Hasan. Kabili ubupilibulo bwa iyi hadith, ‘Kabili ukumwipaya ni kukanasumina’ te kukanasumina nga ubusangu. Kabili icalenga ukuti cibe ifyo ni hadith iyalandwa ukufuma kuli Kasesema ukuti atile: ‘Umuntu onse uwaipaiwa mu kufwaya, abakusunga umuntu uo aipaiwe balikwata insambu sha kusalapo, nga balefwaya. Nga ca kuti ukuipaya ni musango wa kukanasumina, calicindama -qishashi-. Kabili mu cine cine calilandwa ukufuma kuli Ibn Abbas, Thawus, Atha’ kabili te musambi umo fye uwatile - ukuipaya - ni kufr pe samba lya kufr, no bubifi pe samba lya bubifi.
Imam Tirmidzi : 2560
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ يُوسُفَ الْأَزْرَقُ عَنْ هِشَامٍ الدَّسْتُوَائِيِّ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ ثَابِتِ بْنِ الضَّحَّاكِعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَيْسَ عَلَى الْعَبْدِ نَذْرٌ فِيمَا لَا يَمْلِكُ وَلَاعِنُ الْمُؤْمِنِ كَقَاتِلِهِ وَمَنْ قَذَفَ مُؤْمِنًا بِكُفْرٍ فَهُوَ كَقَاتِلِهِ وَمَنْ قَتَلَ نَفْسَهُ بِشَيْءٍ عَذَّبَهُ اللَّهُ بِمَا قَتَلَ بِهِ نَفْسَهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِوَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي ذَرٍّ وَابْنِ عُمَرَ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Atwebele ukuti [Ahmad bin Mani'] atwebele [Ishaq bin Yusuf al Arzaq] ukufuma kuli [Hisyam na Dastuwa'i] ukufuma kuli [Yahya bin Abi Katsir] ukufuma kuli [Abu Qilabah] ukufuma kuli [Tsabit bin adh Dhahhak] ukufuma kuli Kasesema sallallahu 'alaihila ali uwacincila: nadzar pa cintu ico takwete, ukutukana kwa musumina kuli nga mwipayi, kabili onse uupeela umusumina umulandu wa kukanasumina ali nga ukumwipaya, kabili onse uuipaya umwine ne cibombelo, Allah mu kushininkisha akamukanda ne cibombelo abomfeshe ku kwipaya umwine pa Bushiku bwa Kubuuka’. Kabili muli ici cipandwa na kabili cilondolwelwe ukufuma kuli Abu Dzar na Ibnu Umar. Abu Isa atile; 'Iyi ni hadishi wa cine cine uwa kwa Hasan'.