Imam Tirmidzi (الإمام الترمذي) - 3891 හදීස්
හදීස්
Imam Tirmidzi : 221
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ وَكِيعٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْفُضَيْلِ عَنْ أَبِي سُفْيَانَ طَرِيفٍ السَّعْدِيِّ عَنْ أَبِي نَضْرَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِفْتَاحُ الصَّلَاةِ الطُّهُورُ وَتَحْرِيمُهَا التَّكْبِيرُ وَتَحْلِيلُهَا التَّسْلِيمُ وَلَا صَلَاةَ لِمَنْ لَمْ يَقْرَأْ بِالْحَمْدُ وَسُورَةٍ فِي فَرِيضَةٍ أَوْ غَيْرِهَاقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَعَائِشَةَ قَالَ وَحَدِيثُ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ فِي هَذَا أَجْوَدُ إِسْنَادًا وَأَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ أَبِي سَعِيدٍ وَقَدْ كَتَبْنَاهُ فِي أَوَّلِ كِتَابِ الْوُضُوءِ وَالْعَمَلُ عَلَيْهِ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ إِنَّ تَحْرِيمَ الصَّلَاةِ التَّكْبِيرُ وَلَا يَكُونُ الرَّجُلُ دَاخِلًا فِي الصَّلَاةِ إِلَّا بِالتَّكْبِيرِ قَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت أَبَا بَكْرٍ مُحَمَّدَ بْنَ أَبَانَ مُسْتَمْلِيَ وَكِيعٍ يَقُولُ سَمِعْتُ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ مَهْدِيٍّ يَقُولُ لَوْ افْتَتَحَ الرَّجُلُ الصَّلَاةَ بِسَبْعِينَ اسْمًا مِنْ أَسْمَاءِ اللَّهِ وَلَمْ يُكَبِّرْ لَمْ يُجْزِهِ وَإِنْ أَحْدَثَ قَبْلَ أَنْ يُسَلِّمَ أَمَرْتُهُ أَنْ يَتَوَضَّأَ ثُمَّ يَرْجِعَ إِلَى مَكَانِهِ فَيُسَلِّمَ إِنَّمَا الْأَمْرُ عَلَى وَجْهِهِ قَالَ وَأَبُو نَضْرَةَ اسْمُهُ الْمُنْذِرُ بْنُ مَالِكِ بْنِ قُطَعَةَ
[සුෆ්යාන් බින් වාකි'] අපට පැවසූ බව අපට පවසා ඇත; [අබු සුෆ්යාන් තාරිෆ් අස් සාදි] [අබු නද්ල්රා] [අබු සායිද්] ගෙන් [මුහම්මද් බින් අල් ෆුඩ්ලයිල්] අපට පවසා ඇත; 'නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණෝ මෙසේ පැවසූහ: 'සලාතයේ ආරම්භය පවිත්රතාවයයි, ආරම්භය තක්බීර් වේ, අවසානය සුබ පැතුම් වේ, අනිවාර්ය යාච්ඤා සහ අනෙකුත් යාච්ඤා දෙකෙහිම අල් හම්දුලිල්ලා - අල් ෆාතිහා - සහ අල් කුර්ආනයෙන් ලිපියක් - කියවා නැති කෙනෙකුට යාච්ඤා කිරීම වලංගු නොවේ'. අබු ඊසා පැවසීය; 'මෙම හදීසය හසන් ය. මෙම පරිච්ඡේදයේ අලි සහ 'අයිසියා' ගෙන් හදීස් ද ඇත. අබු ඊසා පැවසීය; 'මෙම අවස්ථාවේ දී අලි බින් අබු තාලිබ්ගේ හදීසය අබු සායිද්ගේ හදීසයට වඩා හොඳ සහ සත්ය වන අතර, අපි එය පිරිසිදු කිරීමේ පොතේ ආරම්භයේ ලියා ඇත්තෙමු.' මෙම හදීසය නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන්ගේ සහ ඔවුන්ගෙන් පසු පැමිණි විද්යාඥයින් විසින් ක්රියාත්මක කරන ලදී. මෙය සුෆියාන් අට්ස් ත්සෞරි, බින් අල් මුබාරක්, සියාෆි, අහමඩ් සහ ඉෂාක් යන අයගේ මතයයි. එනම්, සලාතයේ ආරම්භය තක්බීර් වන අතර, තක්බීර් සමඟ හැර පුද්ගලයෙකු සලාතයට ඇතුළු වන ලෙස ගණන් නොගනී'. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'වාකි හි කතුවරයා වන අබු බකර් මුහම්මද් බින් අබ්බාන් පවසනු මම අසා ඇත්තෙමි'; 'අබ්දුර් රහ්මාන් බින් මහදි පවසනු මම අසා ඇත්තෙමි; 'යමෙකු අල්ලාහ්ගේ නම් හැත්තෑවකින් තම සලාතය විවෘත කළත්, ඔහු තක්බීර් ඉටු නොකරන්නේ නම්, ඔහුගේ සලාතය වලංගු නොවේ. ඔහු හදාත් - පිරිසිදුකමෙන් තොර - ආචාර කිරීමට පෙර සිදු කරන්නේ නම්, මම ඔහුට පිරිසිදු කිරීම සිදු කරන ලෙස අණ කරමි, ඉන්පසු ඔහුගේ මුල් ස්ථානයට ආපසු යන්න, ඉන්පසු ආචාරය. එකම ගැටළුව ආරම්භයේදීය. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'අබු නද්ල්රාගේ නම අල් මුන්ඩ්සිර් බින් මලික් බින් කුතා'.
හදීස්
Imam Tirmidzi : 222
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَأَبُو سَعِيدٍ الْأَشَجُّ قَالَا حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ الْيَمَانِ عَنْ ابْنِ أَبِي ذِئْبٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ سِمْعَانَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا كَبَّرَ لِلصَّلَاةِ نَشَرَ أَصَابِعَهُقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَسَنٌ وَقَدْ رَوَى غَيْرُ وَاحِدٍ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ ابْنِ أَبِي ذِئْبٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ سِمْعَانَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ إِذَا دَخَلَ فِي الصَّلَاةِ رَفَعَ يَدَيْهِ مَدًّا وَهَذَا أَصَحُّ مِنْ رِوَايَةِ يَحْيَى بْنِ الْيَمَانِ وَأَخْطَأَ يَحْيَى بْنُ الْيَمَانِ فِي هَذَا الْحَدِيثِ
[කුටයිබා] සහ [අබු සායිද් අල් අස්යාජ්] අපට පවසා ඇත; [ඉබ්නු අබු දිසිබ්] [සයිද් බින් සමන්] [අබු හුරෙයිරා] වෙතින් [යාහ්යා බින් අල් යමාන්] අපට පවසා ඇත; ඔහු මෙසේ පැවසීය; 'සලාතය සඳහා තක්බීර් කරන විට, රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් ඔහුගේ ඇඟිලි දිගු කරයි'. අබු ඊසා පැවසීය; 'අබු හුරෙයිරාගේ හදීසය හසන් මට්ටමින් ඇත. මෙම හදීසය ඉබ්නු අබු දිසිබ්ගෙන්, සායිද් බින් සමන්, අබු හුරෙයිරාගෙන් බොහෝ ආකාරවලින් විස්තර කර ඇත, නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් සලාහ් -තක්බීර් - ට ඇතුළු වූ විට, ඔහු තම දෑත් විහිදුවා. මෙය යාහ්යා බින් අල් යමන්ගේ ඉතිහාසයට වඩා සත්ය ය, නමුත් යාහ්යා බින් අල් යමාන් මෙම හදීසයේ වැරදියි'.
හදීස්
Imam Tirmidzi : 223
قَالَ و حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الْمَجِيدِ الْحَنَفِيُّ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ سِمْعَانَ قَال سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ يَقُولُكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا قَامَ إِلَى الصَّلَاةِ رَفَعَ يَدَيْهِ مَدًّاقَالَ أَبُو عِيسَى قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ وَهَذَا أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ يَحْيَى بْنِ الْيَمَانِ وَحَدِيثُ يَحْيَى بْنِ الْيَمَانِ خَطَأٌ
[අබ්දුල්ලාහ් බින් අබ්දුර් රහ්මාන්] අපට පැවසූ බව අපට පවසා ඇත; [උබයිදුල්ලාහ් බින් අබ්දුල් මජිද් අල් හනාෆි] අපට පැවසූ බව වාර්තා කර ඇත; [සයිද් බින් සමන්] ගෙන් [ඉබ්නු අබු දසිබ්] අපට පැවසූ බව ඔහු පැවසීය; [අබු හුරෙයිරා] පවසනු මම අසා ඇත්තෙමි; 'රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් යාච්ඤා කිරීමට නැගී සිටි විට, ඔහු තම දෑත් විහිදුවා'. අබු ඊසා පැවසීය; 'අබ්දුල්ලාහ් බින් අබ්දුර් රහ්මාන් පැවසීය; 'මෙම හදීසය යාහ්යා බින් අල් යමන්ගේ හදීසයට වඩා සත්ය වේ. යාහ්යා බින් අල් යමන්ගේ හදීසය වැරදියි'.
හදීස්
Imam Tirmidzi : 224
حَدَّثَنَا عُقْبَةُ بْنُ مُكْرَمٍ وَنَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو قُتَيْبَةَ سَلْمُ بْنُ قُتَيْبَةَ عَنْ طُعْمَةَ بْنِ عَمْرٍو عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي ثَابِتٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ صَلَّى لِلَّهِ أَرْبَعِينَ يَوْمًا فِي جَمَاعَةٍ يُدْرِكُ التَّكْبِيرَةَ الْأُولَى كُتِبَتْ لَهُ بَرَاءَتَانِ بَرَاءَةٌ مِنْ النَّارِ وَبَرَاءَةٌ مِنْ النِّفَاقِقَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ أَنَسٍ مَوْقُوفًا وَلَا أَعْلَمُ أَحَدًا رَفَعَهُ إِلَّا مَا رَوَى سَلْمُ بْنُ قُتَيْبَةَ عَنْ طُعْمَةَ بْنِ عَمْرٍو عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي ثَابِتٍ عَنْ أَنَسٍ وَإِنَّمَا يُرْوَى هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي حَبِيبٍ الْبَجَلِيِّ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَوْلَهُ حَدَّثَنَا بِذَلِكَ هَنَّادٌ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ خَالِدِ بْنِ طَهْمَانَ عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي حَبِيبٍ الْبَجَلِيِّ عَنْ أَنَسٍ نَحْوَهُ وَلَمْ يَرْفَعْهُ وَرَوَى إِسْمَعِيلُ بْنُ عَيَّاشٍ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ عُمَارَةَ بْنِ غَزِيَّةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَ هَذَا وَهَذَا حَدِيثٌ غَيْرُ مَحْفُوظٍ وَهُوَ حَدِيثٌ مُرْسَلٌ وَعُمَارَةُ بْنُ غَزِيَّةَ لَمْ يُدْرِكْ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ حَبِيبُ بْنُ أَبِي حَبِيبٍ يُكْنَى أَبَا الْكَشُوثَى وَيُقَالُ أَبُو عُمَيْرَةَ
[උක්බා බින් මුක්රම්] සහ [නෂ්ර් බින් අලි අල් ජහ්ද්ලමි] යන දෙදෙනාම අපට මෙසේ පැවසූහ; [තුමා බින් අම්රු] [හබීබ් බින් අබු තාබිත්] [අනස් බින් මලික්] වෙතින් [අබු කුටයිබා සල්ම් බින් කුටයිබා] අපට මෙසේ පැවසූහ; 'රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් මෙසේ පැවසීය: 'කවුරුන් දින හතළිහක් සභාව තුළ යාච්ඤා කර අල්ලාහ් වෙනුවෙන් අවංකව පළමු තක්බීර් ලබා ගන්නේද, ඔහු කරුණු දෙකකින් නිදහස් බව සටහන් වේ; නිරයෙන් නිදහස් සහ කුහකත්වයෙන් නිදහස්'. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'මෙම හදීසය අනස්ගෙන් සත්ය ආකාරයෙන් විස්තර කරන ලද අතර, මෙම හදීසය අර්ථකථනය කළ කිසිවෙකු ගැන මම නොදනිමි, සල්ම් බින් කුටයිබා විසින්, තුමා බින් අම්රු විසින්, හබීබ් බින් අබු තාබිත්, අනාස්ගෙන් විස්තර කරන ලද හදීසය හැර. මෙම හදීසය අනස් බින් මලික්ගේ වචන වලින් හබීබ් බින් අබු හබීබ් අල් බජාලි විසින් විස්තර කරන ලදී. ඒ හා සමානව [හන්නාද්] [වාකි'] වෙතින් [කාලිද් බින් ථාහ්මාන්] වෙතින් [හබීබ් බින් අබු හබීබ් අල් බජාලි] වෙතින් [අනස්] වෙතින් [හදීස්] වෙතින් අපට මෙසේ පැවසීය, නමුත් ඔහු එය සහතික කළේ නැත. තවද [ඉස්මායිල් බින් අයියාසි] මෙම හදීසය [උමාරා බින් ගාසියා] වෙතින් [අනස් බින් මලික්] වෙතින් [උමර් බින් අල් ඛත්තාබ්] නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන්ගෙන් විස්තර කර ඇත, එය මෙම හදීසයට සමාන අර්ථයක් ඇත, නමුත් මෙම හදීසය මහෆුඩ්ස් නොවේ - සංරක්ෂණය කර නැත -, මෙම හදීසයට මුර්සල් තත්ත්වය ඇත, මන්ද උමාරා බින් ගාසියා අනාස් බින් මලික් හමුවී නොමැති බැවිනි. මුහම්මද් බින් ඉස්මායිල් මෙසේ පැවසීය; 'හබීබ් බින් අබු හබීබ්ගේ අන්වර්ථ නාමය අබු අල් කසුට්සා වන අතර එය අබු උමයිරා ලෙසද හැඳින්වේ'.
හදීස්
Imam Tirmidzi : 225
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُوسَى الْبَصْرِيُّ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ سُلَيْمَانَ الضُّبَعِيُّ عَنْ عَلِيِّ بْنِ عَلِيٍّ الرِّفَاعِيِّ عَنْ أَبِي الْمُتَوَكِّلِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا قَامَ إِلَى الصَّلَاةِ بِاللَّيْلِ كَبَّرَ ثُمَّ يَقُولُ سُبْحَانَكَ اللَّهُمَّ وَبِحَمْدِكَ وَتَبَارَكَ اسْمُكَ وَتَعَالَى جَدُّكَ وَلَا إِلَهَ غَيْرُكَ ثُمَّ يَقُولُ اللَّهُ أَكْبَرُ كَبِيرًا ثُمَّ يَقُولُ أَعُوذُ بِاللَّهِ السَّمِيعِ الْعَلِيمِ مِنْ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ مِنْ هَمْزِهِ وَنَفْخِهِ وَنَفْثِهِقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَعَائِشَةَ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ وَجَابِرٍ وَجُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ وَابْنِ عُمَرَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ أَبِي سَعِيدٍ أَشْهَرُ حَدِيثٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَقَدْ أَخَذَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ بِهَذَا الْحَدِيثِ وَأَمَّا أَكْثَرُ أَهْلِ الْعِلْمِ فَقَالُوا بِمَا رُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ كَانَ يَقُولُ سُبْحَانَكَ اللَّهُمَّ وَبِحَمْدِكَ وَتَبَارَكَ اسْمُكَ وَتَعَالَى جَدُّكَ وَلَا إِلَهَ غَيْرُكَ وَهَكَذَا رُوِيَ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ التَّابِعِينَ وَغَيْرِهِمْ وَقَدْ تُكُلِّمَ فِي إِسْنَادِ حَدِيثِ أَبِي سَعِيدٍ كَانَ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ يَتَكَلَّمُ فِي عَلِيِّ بْنِ عَلِيٍّ الرِّفَاعِيِّ و قَالَ أَحْمَدُ لَا يَصِحُّ هَذَا الْحَدِيثُ
අපට පවසා ඇත [මුහම්මද් බින් මූසා අල් බෂාරි] මෙසේ පැවසීය. [අබු අල් මුතවක්කිල්] වෙතින් [අබු සයිද් අල් කුද්රි] වෙතින් [අලි බින් අලි අර් රිෆායි] වෙතින් [ජාෆර් බින් සුලෙයිමාන් අදල් ඩ්ලුබායි] අපට පවසා ඇත; 'අල්ලාහ්ගේ දූතයා (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණෝ රාත්රී සලාතය සඳහා නැඟී සිටි විට, ඔහු තක්බීර් කියමින් මෙසේ කියති: 'සුභානක අල්ලාහුම්මා ව බිහම්දිකා ව තබරකස් මුකා වා තආලා ජද්දුකා වා ලා ගලෝර් ඔබට වේවා - ඉකා ලා ගලෝර් ඔබට වේවා, අල්ලාහ්, මම ඔබට ප්රශංසා කරමි, ඔබගේ නාමයන් භාග්යවත් ය, ඔබගේ ධනය සහ ශ්රේෂ්ඨත්වය උසස් ය, ඔබ හැර නමස්කාරයට සුදුස්සෙකු තවත් නැත-, 'අල්ලාහු අක්බර් කබීරා - අල්ලාහ් ශ්රේෂ්ඨ සහ ශ්රේෂ්ඨයි-' පසුව කියවන්න: 'අ'උද්සු බිල්ලාහිස් සමිහිමිතිමිනාසිල් අලිමිහිමිනාසි' කියවන්න. WA NAFKHIHI WA NAFSIHI - ශාප ලත් සාතන්ගෙන්, ඔහුගේ පරීක්ෂාවන්, ඔහුගේ පිඹීම සහ ඔහුගේ මුමුණමින්-' සියල්ල අසන්න, සියල්ල දන්නා අල්ලාහ්ගෙන් මම රැකවරණය පතමි. අබු ඊසා පැවසුවේ; 'මෙම පරිච්ඡේදයේ අලි, 'අයිෂා, අබ්දුල්ලා බින් මස්'උද්, ජාබිර්, ජුබයිර් බින් මුතිම් සහ ඉබ්නු උමර්' යන අයගේ විස්තර ද ඇත. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'මෙම පරිච්ඡේදයේ අබු සඊද්ගේ හදීසය වඩාත් ජනප්රියයි. සමහර විද්වතුන් මෙම හදීසය ප්රගුණ කරයි. කෙසේ වෙතත්, ඔවුන්ගෙන් බොහෝ දෙනෙක් නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන්ගෙන් විස්තර කරන ලද හදීසය සමඟ එකඟ වෙති, ඔහු මෙසේ කියෙව්වා: 'සුබ්හානක අල්ලාහුම්ම ව බිහම්මදික ව තබාරකස් මුක ව තඅලා ජද්දුක ව ලා ඉලාහ ඉල්ලා ගයිරුකා - අල්ලාහ්, මම ඔබට ප්රශංසා කරමි, ඔබගේ නම් ආශීර්වාද ලද්දෝය, ඔබගේ ධනය සහ ශ්රේෂ්ඨත්වය උසස් ය, ඔබ හැර නමස්කාර කිරීමට සුදුසු දෙවියෙකු නැත-'. මෙය උමර් බින් අල් ඛත්තාබ් සහ අබ්දුල්ලා බින් මස්'උද්ගේ විස්තරයයි. මෙම හදීසය තාබියීන් සහ ඔවුන්ගෙන් පසු බොහෝ විද්වතුන් විසින් පුළුල් ලෙස භාවිතා කරන ලදී. අබු සඊද්ගේ හදීසයේ සම්ප්රේෂණ දාමය ගැන ද සාකච්ඡා කරන ලද අතර, එහිදී යාහ්යා ඉබ්න් සඊද් අලි ඉබ්න් අලි අර් රිෆායි ගැන සාකච්ඡා කළේය. ඉමාම් අහමඩ් පැවසුවේ, "මෙම හදීසය සත්ය නොවේ."
හදීස්
Imam Tirmidzi : 226
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَرَفَةَ وَيَحْيَى بْنُ مُوسَى قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ حَارِثَةَ بْنِ أَبِي الرِّجَالِ عَنْ عَمْرَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا افْتَتَحَ الصَّلَاةَ قَالَ سُبْحَانَكَ اللَّهُمَّ وَبِحَمْدِكَ وَتَبَارَكَ اسْمُكَ وَتَعَالَى جَدُّكَ وَلَا إِلَهَ غَيْرُكَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ لَا نَعْرِفُهُ مِنْ حَدِيثِ عَائِشَةَ إِلَّا مِنْ هَذَا الْوَجْهِ وَحَارِثَةُ قَدْ تُكُلِّمَ فِيهِ مِنْ قِبَلِ حِفْظِهِ وَأَبُو الرِّجَالِ اسْمُهُ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْمَدِينِيُّ
[අල් හසන් බින් අරෆා] සහ [යාහ්යා බින් මූසා] යන දෙදෙනාම අපට මෙසේ පැවසූහ; [අම්රා] [අයිස්යා] [අබ්දුල් මුආවියා] [අයිස්යා] [අබ්දුල් අබ්දුල් රිජාල්] [අයිස්යා] වෙතින් අපට මෙසේ පැවසූහ; 'නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන් යාච්ඤාව විවෘත කළ විට ඔහු මෙසේ කියෙව්වේය: 'සුබ්හානක අල්ලාහුම්ම ව බිහම්මදික ව තබාරකස් මුකා ව තඅලා ජද්දුක ව ලා ඉලාහ ඉල්ලා ගයිරුකා - ඔබ මහිමය, ඕ අල්ලාහ්, මම ඔබට ප්රශංසා කරමි, ඔබගේ නම් භාග්යවන්තයෝ ය, ඔබගේ ධනය හා ශ්රේෂ්ඨත්වය අති උසස් ය, ඔබ හැර නමස්කාර කිරීමට සුදුසු දෙවියෙකු නැත-'. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'මෙම හදීසය මෙම මාර්ගයෙන් හැර 'අයිස්යා'ගේ හදීසයෙන් පැමිණෙන බව අපි නොදනිමු, හරිට්සා එය කටපාඩම් කිරීම අනුව සාකච්ඡා කර ඇත. අබු අර් රිජාල් සම්බන්ධයෙන් ගත් කල, ඔහුගේ නම මුහම්මද් බින් අබ්දුර් රහ්මාන් අල් මදීනි' ය.
හදීස්
Imam Tirmidzi : 227
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ إِيَاسٍ الْجُرَيْرِيُّ عَنْ قَيْسِ بْنِ عَبَايَةَ عَنْ ابْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُغَفَّلٍ قَالَسَمِعَنِي أَبِي وَأَنَا فِي الصَّلَاةِ أَقُولُ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ فَقَالَ لِي أَيْ بُنَيَّ مُحْدَثٌ إِيَّاكَ وَالْحَدَثَ قَالَ وَلَمْ أَرَ أَحَدًا مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ أَبْغَضَ إِلَيْهِ الْحَدَثُ فِي الْإِسْلَامِ يَعْنِي مِنْهُ قَالَ وَقَدْ صَلَّيْتُ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَعَ أَبِي بَكْرٍ وَمَعَ عُمَرَ وَمَعَ عُثْمَانَ فَلَمْ أَسْمَعْ أَحَدًا مِنْهُمْ يَقُولُهَا فَلَا تَقُلْهَا إِذَا أَنْتَ صَلَّيْتَ فَقُلْ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُغَفَّلٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ وَالْعَمَلُ عَلَيْهِ عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْهُمْ أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ وَعُثْمَانُ وَعَلِيٌّ وَغَيْرُهُمْ وَمَنْ بَعْدَهُمْ مِنْ التَّابِعِينَ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ لَا يَرَوْنَ أَنْ يَجْهَرَ بِ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ قَالُوا وَيَقُولُهَا فِي نَفْسِهِ
[අහමද් බින් මානි'] අපට පවසා ඇත; [ඉස්මායිල් බින් ඉබ්රාහිම්] අපට පවසා ඇත; [කයිස් බින් අබායා] වෙතින් [ඉබ්නු අබ්දුල්ලාහ් බින් මුගෆ්ෆාල්] වෙතින් [සයිද් බින් ඉයාස් අල් ජුරෙයිරි] අපට පවසා ඇත; [මගේ පියා] මා යාඥා කරන අතරතුර මට සවන් දුන්නේය, ඒ අවස්ථාවේදී මම 'බිස්මිල්ලාහිර් රහ්මානිර් රහීම් - පරම කරුණාවන්ත, පරම කරුණාවන්ත අල්ලාහ්ගේ නාමයෙන් - කියෙව්වා, එවිට මගේ පියා මෙසේ පැවසීය; 'අනේ මගේ පුතේ, ඔබ අලුත් දෙයක් කර ඇත, අලුත් දේවලින් ඈත් වන්න!' ඔහු - මගේ පියා - මෙසේ පැවසීය; 'රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්ගේ සහචරයින් කිසිවෙකු ඉස්ලාමයේ නිර්මාණය කරන ලද - නව දේ හැර වෙනත් කිසිවක් වෛර කරන බව මම කිසිදා දැක නැත'. ඔහු නැවතත් මෙසේ පැවසීය, 'මම නබි (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්, අබු බකර්, උමර් සහ උස්මාන් සමඟ යාච්ඤා කළෙමි, නමුත් ඔවුන් එය පවසනු මම කිසිදා දැක නැත, එබැවින් එය නොකියන්න.' ඔබ සලාතය ඉටු කරන්නේ නම්, 'අල්හම්දුලිල්ලාහි රබ්බිල් අලමයින් - අල්ලාහ්ට ප්රශංසා වේවා, ලෝක රබ්-' කියවන්න. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'අබ්දුල්ලාහ් බින් මුගෆ්ෆාල්ගේ මෙම හදීසය සත්ය හසන් ය. මෙම හදීසය නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන්ගේ සහචරයින් අතරින් සහ ඔවුන්ගෙන් පසු තාබියීන්වරුන් අතර සිටි බොහෝ විද්යාඥයින් විසින් ක්රියාත්මක කරන ලදී. මෙම මතය සුෆ්යාන් අට්ස් ත්සෞරි, බින් අල් මුබාරක්, අහමඩ් සහ ඉෂාක් විසින් ද දරනු ලැබේ. 'බිස්මිල්ලාහිර් රහ්මානිර් රහීම් - පරම කරුණාවන්ත, පරම කරුණාවන්ත අල්ලාහ්ගේ නාමයෙන්' යන වචන අවධාරණය කර නොමැති බව ඔවුන්ගේ මතයයි. ඔවුන් මෙසේ පැවසූහ; 'ඔවුන් එය ඔවුන්ගේ හදවත් තුළ පැවසීමට ඉඩ දෙන්න'.
හදීස්
Imam Tirmidzi : 228
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الضَّبِّيُّ حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ قَالَ حَدَّثَنِي إِسْمَعِيلُ بْنُ حَمَّادٍ عَنْ أَبِي خَالِدٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَفْتَتِحُ صَلَاتَهُ بْ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ لَيْسَ إِسْنَادُهُ بِذَاكَ وَقَدْ قَالَ بِهَذَا عِدَّةٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْهُمْ أَبُو هُرَيْرَةَ وَابْنُ عُمَرَ وَابْنُ عَبَّاسٍ وَابْنُ الزُّبَيْرِ وَمَنْ بَعْدَهُمْ مِنْ التَّابِعِينَ رَأَوْا الْجَهْرَ بْ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ وَبِهِ يَقُولُ الشَّافِعِيُّ وَإِسْمَعِيلُ بْنُ حَمَّادٍ هُوَ ابْنُ أَبِي سُلَيْمَانَ وَأَبُو خَالِدٍ يُقَالُ هُوَ أَبُو خَالِدٍ الْوَالِبِيُّ وَاسْمُهُ هُرْمُزُ وَهُوَ كُوفِيٌّ
[අහ්මද් බින් අබ්දා අද්ල් දලාබි] අපට පවසා ඇත; [අල් මුතමීර් බින් සුලෙයිමාන්] අපට පවසා ඇත; [අබු කාලිද්] [ඉබ්නු අබ්බාස්] ගෙන් [ඉස්මායිල් බින් හම්මද්] මට පවසා ඇත; 'නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන් තම යාච්ඤාව ආරම්භ කළේ 'බිස්මිල්ලාහි රහ්මානිර් රහීම් -අල්ලාහ්ගේ නාමයෙන්, පරම කරුණාවන්ත, පරම කරුණාවන්ත-' කියවීමෙනි. අබු ඊසා පැවසීය; 'මෙම හදීසය ශක්තිමත් නොවේ. නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන්ගේ සහචරයින් කිහිප දෙනෙකු මෙම හදීසය සමඟ තර්ක කළහ, ඔවුන් අතර: අබු හුරෙයිරා, ඉබ්නු උමර්, ඉබ්නු අබ්බාස් සහ ඉබ්නු සුබයිර්. තවද, ඔවුන්ට පසුව තබියීන්වරුන්ගෙන් පැමිණි අය, බිස්මිල්ලාහි රහ්මානිර් රහීම් කියවීම ශක්තිමත් කරමින් තර්ක කළහ. මෙය ෂාෆිගේ මතයයි. ඉස්මායිල් බින් හම්මාඩ්ගේ නම ඉබන් අබු සුලෙයිමාන් වන අතර අබු කාලිඩ් අබු කාලිඩ් අල් වලිබි ලෙසින් හැඳින්වූ අතර ඔහුගේ නම හර්මුස් ය. ඔහු කුෆාහි පුද්ගලයෙකි.
හදීස්
Imam Tirmidzi : 229
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ وَعُثْمَانُ يَفْتَتِحُونَ الْقِرَاءَةَ بِالْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ كَانُوا يَسْتَفْتِحُونَ الْقِرَاءَةَ بِالْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ قَالَ الشَّافِعِيُّ إِنَّمَا مَعْنَى هَذَا الْحَدِيثِ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبَا بَكْرٍ وَعُمَرَ وَعُثْمَانَ كَانُوا يَفْتَتِحُونَ الْقِرَاءَةَ بِالْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ مَعْنَاهُ أَنَّهُمْ كَانُوا يَبْدَءُونَ بِقِرَاءَةِ فَاتِحَةِ الْكِتَابَ قَبْلَ السُّورَةِ وَلَيْسَ مَعْنَاهُ أَنَّهُمْ كَانُوا لَا يَقْرَءُونَ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ وَكَانَ الشَّافِعِيُّ يَرَى أَنْ يُبْدَأَ بْ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ وَأَنْ يُجْهَرَ بِهَا إِذَا جُهِرَ بِالْقِرَاءَةِ
අපට පවසා ඇත [Qutaibah] පැවසීය; [අබු අවානා] [කටදාහි] සිට [අනස්]ගෙන් අපට පවසා ඇත. 'රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්, අබු බකර්, උමර් සහ උස්මාන් සෑම විටම ඔවුන්ගේ යාඥාවන් විවෘත කළේ අල්හම්දුලිල්ලාහි රබ්බිල් 'අලමියින් - අල්ලාහ්ට ප්රශංසා වේවා, ලෝකයේ රබ්බි-' යනුවෙනි. අබු ඊසා පැවසුවේ; 'මෙම හදීසය හසාන් සත්ය වේ. නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ගේ සහචරයින්, තබියින් සහ ඔවුන්ගෙන් පසු පුද්ගලයින් අතර විද්වතුන් මෙම හදීසය ක්රියාවට නංවා ඇත. ඔවුන් කියවීම විවෘත කළේ අල්හම්දුලිල්ලාහි රබ්බිල් අලමියන් සමඟිනි. ඉමාම් ෂාෆි මෙසේ පැවසීය. මෙම හදීසයේ තේරුම නම් නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්, අබු බකර්, උමර් සහ උස්මාන් අල්හම්දුලිල්ලාහි රබ්බිල් ආලමියින් සමඟ කියවීම විවෘත කළ බවයි. එනම්, ඔවුන් ලිපිය කියවීමට පෙර අල් ෆාතිහා කියවීමෙන් ආරම්භ කරයි. මෙයින් අදහස් කරන්නේ ඔවුන් බිස්මිල්ලාහිර් රහ්මානිර් රහීම් 'කියවා නැති බව නොවේ. ඉමාම් සියාෆි විශ්වාස කරන්නේ බිස්මිල්ලාහිර් රහ්මානිර් රහීම්' කියවීමෙන් එය විවෘත කර යාච්ඤාව කියවීම ශබ්ද නඟා කළහොත් එය දැඩි කිරීමයි.
හදීස්
Imam Tirmidzi : 230
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى بْنُ أَبِي عُمَرَ الْمَكِّيُّ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ الْعَدَنِيُّ وَعَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ قَالَا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ مَحْمُودِ بْنِ الرَّبِيعِ عَنْ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا صَلَاةَ لِمَنْ لَمْ يَقْرَأْ بِفَاتِحَةِ الْكِتَابِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَعَائِشَةَ وَأَنَسٍ وَأَبِي قَتَادَةَ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عُبَادَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَيْهِ عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْهُمْ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ وَعَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ وَجَابِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ وَعِمْرَانُ بْنُ حُصَيْنٍ وَغَيْرُهُمْ قَالُوا لَا تُجْزِئُ صَلَاةٌ إِلَّا بِقِرَاءَةِ فَاتِحَةِ الْكِتَابِ و قَالَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ كُلُّ صَلَاةٍ لَمْ يُقْرَأْ فِيهَا بِفَاتِحَةِ الْكِتَابِ فَهِيَ خِدَاجٌ غَيْرُ تَمَامٍ وَبِهِ يَقُولُ ابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ سَمِعْت ابْنَ أَبِي عُمَرَ يَقُولُ اخْتَلَفْتُ إِلَى ابْنِ عُيَيْنَةَ ثَمَانِيَةَ عَشَرَ سَنَةً وَكَانَ الْحُمَيْدِيُّ أَكْبَرَ مِنِّي بِسَنَةٍ و سَمِعْت ابْنَ أَبِي عُمَرَ يَقُولُ حَجَجْتُ سَبْعِينَ حَجَّةً مَاشِيًا عَلَى قَدَمَيَّ
[මුහම්මද් බින් යාහ්යා බින් අබු උමර් අල් මක්කි අබු අබ්දුල්ලා අල් 'අදානි] සහ [අලි බින් හුජ්ර්] යන දෙදෙනාම මෙසේ පැවසූහ; [අස් සුහ්රි] [මහ්මුද් ඉබ්න් අර් රබී] [උබාදා බින් ෂාමිත්] [අල් ෆාතිහා කියවන්නේ නැති අයට යාච්ඤාවක් නැත] යනුවෙන් නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන්ගෙන් [සුෆ්යාන් බින් උයෙයිනා] අපට මෙසේ පැවසූහ. ඔහු මෙසේ පැවසීය; 'මෙම පරිච්ඡේදයේ අබු හුරෙයිරා, 'අයිස්යා, අනස්, අබු කටාදා සහ අබ්දුල්ලා බින් අම්රු' යන අයගේ කථා ද ඇත. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'උබාදා බින් අෂ් ෂාමිත්ගේ හදීසය හසන් සත්ය වේ. මෙම හදීසය නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන්ගේ සහචරයින් අතරින් විද්වතුන් විසින් ප්රගුණ කරන ලදී. උමර් බින් අල් ඛත්තාබ්, ඉම්රාන් බින් හුෂයින් සහ ඔවුන් හැර වෙනත් අය මෙන්. ඔවුන් මෙසේ පැවසූහ; 'අල් ෆාතිහා කියවීමෙන් තොරව සලාතය අවලංගුයි'. අලි බින් අබි තාලිබ් පැවසීය; 'අල්-ෆාතිහා පාරායනය නොකරන සෑම සලාතයක්ම අසම්පූර්ණ හා අසම්පූර්ණයි.' මෙම මතය බින් අල්-මුබාරක්, සියාෆි, අහමඩ් සහ ඉෂාක් විසින් දරන ලදී. ඉබ්නු අබු උමර් මෙසේ පවසනු මම අසා ඇත්තෙමි; 'මම ඉබ්නු අබු උමර්ට වඩා අවුරුදු දහඅටක් වැඩිමල් වන අතර අල්-හුමයිදි මට වඩා අවුරුද්දක් වැඩිමල්ය. ඉබ්නු අබු උමර් මෙසේ පවසනු මම වරක් අසා ඇත්තෙමි; 'මම පයින් හත් වරක් හජ් ඉටු කළෙමි'.'
හදීස්
Imam Tirmidzi : 231
حَدَّثَنَا بُنْدَارٌ مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ قَالَا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ كُهَيْلٍ عَنْ حُجْرِ بْنِ عَنْبَسٍ عَنْ وَائِلِ بْنِ حُجْرٍ قَالَسَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَرَأَ{ غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَلَا الضَّالِّينَ }فَقَالَ آمِينَ وَمَدَّ بِهَا صَوْتَهُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَأَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ وَائِلِ بْنِ حُجْرٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ وَبِهِ يَقُولُ غَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ يَرَوْنَ أَنَّ الرَّجُلَ يَرْفَعُ صَوْتَهُ بِالتَّأْمِينِ وَلَا يُخْفِيهَا وَبِهِ يَقُولُ الشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ وَرَوَى شُعْبَةُ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ كُهَيْلٍ عَنْ حُجْرٍ أَبِي الْعَنْبَسِ عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ وَائِلٍ عَنْ أَبِيهِ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَرَأَ{ غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَلَا الضَّالِّينَ }فَقَالَ آمِينَ وَخَفَضَ بِهَا صَوْتَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت مُحَمَّدًا يَقُولُ حَدِيثُ سُفْيَانَ أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ شُعْبَةَ فِي هَذَا وَأَخْطَأَ شُعْبَةُ فِي مَوَاضِعَ مِنْ هَذَا الْحَدِيثِ فَقَالَ عَنْ حُجْرٍ أَبِي الْعَنْبَسِ وَإِنَّمَا هُوَ حُجْرُ بْنُ عَنْبَسٍ وَيُكْنَى أَبَا السَّكَنِ وَزَادَ فِيهِ عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ وَائِلٍ وَلَيْسَ فِيهِ عَنْ عَلْقَمَةَ وَإِنَّمَا هُوَ عَنْ حُجْرِ بْنِ عَنْبَسٍ عَنْ وَائِلِ بْنِ حُجْرٍ وَقَالَ وَخَفَضَ بِهَا صَوْتَهُ وَإِنَّمَا هُوَ وَمَدَّ بِهَا صَوْتَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى وَسَأَلْتُ أَبَا زُرْعَةَ عَنْ هَذَا الْحَدِيثِ فَقَالَ حَدِيثُ سُفْيَانَ فِي هَذَا أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ شُعْبَةَ قَالَ وَرَوَى الْعَلَاءُ بْنُ صَالِحٍ الْأَسَدِيُّ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ كُهَيْلٍ نَحْوَ رِوَايَةِ سُفْيَانَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ مُحَمَّدُ بْنُ أَبَانَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا الْعَلَاءُ بْنُ صَالِحٍ الْأَسَدِيُّ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ كُهَيْلٍ عَنْ حُجْرِ بْنِ عَنْبَسٍ عَنْ وَائِلِ بْنِ حُجْرٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَ حَدِيثِ سُفْيَانَ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ كُهَيْلٍ
[බන්දාර් මුහම්මද් බින් බසිසියාර්] අපට මෙසේ පැවසීය; [යාහ්යා බින් සයිද්] සහ [අබ්දුර් රහ්මාන් බින් මහදි] යන දෙදෙනාම මෙසේ පැවසූහ; [වායිල් බින් හුජ්ර්] වෙතින් [සලාමා බින් කුහයිල්] වෙතින් [සුෆ්යාන්] අපට මෙසේ පැවසීය: 'නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන් මෙසේ කියවනු මම අසා ඇත්තෙමි: 'ගයිරිල් මග්දුලුබි 'අලයිහිම් ව ලද්දල්ලීන් - කෝපයට පත් වූවන්ගේ මාර්ගය නොවේ - නොමඟ ගිය අයගේ මාර්ගය නොවේ - ඔහු පසුව මෙසේ පැවසීය: 'ආමෙන් - අල්ලාහ් අබු අල්කාන්ට ආශීර්වාද කරයි', ඔහුගේ හඬ දිගු කිරීමෙන්'. ඔහු මෙසේ පැවසීය; 'මෙම පරිච්ඡේදයේ අලි සහ අබු හුරෙයිරාගෙන් ඉතිහාසයක් ද ඇත'. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'වායිල් බින් හුජ්ර්ගේ මෙම හදීසය හසන් මට්ටමින් ඇත.' මෙම මතය නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්, තාබියීන් සහ ඔවුන්ගෙන් පසු පැමිණි අයගෙන් බොහෝ විද්වතුන් විසින් දරන ලදී. යමෙකු ආමෙන් හඬ නඟා එය මෘදු ලෙස නොකිය යුතු බව ඔවුන්ගේ මතයයි. මෙම මතය ඉමාම් සියාෆි, අහමඩ් සහ ඉෂාක් විසින් ද ගන්නා ලදී. [සයුබා] [සලාමා බින් කුහයිල්] [හුජ්ර් අබු අල් අන්බසා] [අල්කාමා බින් වයිල්] [ඔහුගේ පියා] වෙතින් මෙම හදීසය ද විස්තර කළේය. නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමා කියෙව්වේ: ගයිරිල් මග්දලුබි 'අලයිහිම් ව ලද්ලඅල්ලීන් - කෝපයට පත් වූවන්ගේ මාර්ගය නොව - නොමඟ ගිය අයගේ මාර්ගය නොවේ - පසුව ඔහු මෙසේ පැවසීය: 'ආමෙන් - අල්ලාහ් අල්කාන්ට සමාව දෙනු ඇත, ඔහු එය නිහඬව කීවේය'. අබු ඊසා පැවසීය; 'මම මුහම්මද් කියනවා ඇසීමි;' 'මෙම අවස්ථාවේදී සුෆ්යාන් හදීසය ෂුබා හදීසයට වඩා සත්ය වේ. මෙම හදීසය සම්බන්ධයෙන් සියුබා වැරදි කිහිපයක් කර ඇත. ඔහු මෙසේ පැවසීය, 'හුජ්ර් අබු අල් අන්බසාගෙන්, ඔහු අදහස් කළේ හුජ්ර් බින් අන්බාස් වුවත්, ඔහුගේ අන්වර්ථ නාමය අබු අස් සකාන් ය. එහි ඔහු එකතු කළේය; අල්කාමා බින් වයිල්ගෙන්, එහි අල්කාමා නොමැති වුවද. හුජ්ර් බින් අන්බසාගෙන්, වයිල් බින් හුජ්ර්ගෙන් පමණි. ඔහු මෙසේ පැවසීය, 'එවිට ඔහු මෘදු ලෙස කතා කළේය,' එය සත්ය වුවද, 'ඔහු තම හඬ අවදි කළේය'. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'මම වරක් මෙම හදීසය ගැන අබු සුර්යාගෙන් විමසුවෙමි, පසුව ඔහු පිළිතුරු දුන්නේ, 'මෙම නඩුවේ සුෆ්යාන් හදීසය සියුබා හදීසයට වඩා සත්ය වේ'. ඔහු මෙසේ පැවසීය; 'අල් 'අලා බින් සාලිහ් අල් අසාදි සලාමා බින් කුහයිල්ගෙන් සුෆ්යාන් විසින් විස්තර කරන ලද පරිදි විස්තර කළේය'. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; '[අබු බකර් මුහම්මද් බින් අබාන්] අපට මෙසේ පවසා ඇත; [අබ්දුල්ලාහ් බින් නුමයිර්] අපට මෙසේ පවසා ඇත; [සලාමා බින් කුහයිල්] වෙතින් [හුජ්ර් බින් අන්බාස්] වෙතින් [වායිල් බින් හුජ්ර්] වෙතින් [අල් 'අලා බින් සාලිහ් අල් අසාදි] අපට මෙසේ පවසා ඇත, නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන්ගෙන් මෙන්ම සලාමා බින් කුහයිල් වෙතින් සුෆියාන්ගේ හදීසයද අපට මෙසේ පවසා ඇත.'
හදීස්
Imam Tirmidzi : 232
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلَاءِ حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ حُبَابٍ حَدَّثَنِي مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ حَدَّثَنَا الزُّهْرِيُّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ وَأَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا أَمَّنَ الْإِمَامُ فَأَمِّنُوا فَإِنَّهُ مَنْ وَافَقَ تَأْمِينُهُ تَأْمِينَ الْمَلَائِكَةِ غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
[අබු කුරෙයිබ් මුහම්මද් බින් අල් 'අලා`] අපට මෙසේ පැවසීය; [සයිද් බින් හුබාබ්] අපට මෙසේ පැවසීය; [මලික් බින් අනස්] අපට මෙසේ පැවසීය; [සයිද් බින් අල් මුසයයිබ්] ගෙන් [අස් සුහ්රි] සහ [අබු හුරෙයිරා] ගෙන් [අබු සලාමා] අපට මෙසේ පැවසීය: 'ඉමාම් ආමිං කියන්නේ නම් ආමිං කියන්නේ, මන්ද යමෙක් දේවදූතයාගේ ආමිං කියන්නේ නම් ආමිං කියන්නේ නම්, ඔහුගේ පෙර පාපවලට සමාව ලැබේ'. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'අබු හුරෙයිරාගේ මෙම හදීසය සත්ය හසන් වේ.'
හදීස්
Imam Tirmidzi : 233
حَدَّثَنَا أَبُو مُوسَى مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا عَبْدُ الْأَعْلَى عَنْ سَعِيدٍ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ الْحَسَنِ عَنْ سَمُرَةَ قَالَسَكْتَتَانِ حَفِظْتُهُمَا عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَنْكَرَ ذَلِكَ عِمْرَانُ بْنُ حُصَيْنٍ وَقَالَ حَفِظْنَا سَكْتَةً فَكَتَبْنَا إِلَى أُبَيِّ بْنِ كَعْبٍ بِالْمَدِينَةِ فَكَتَبَ أُبَيٌّ أَنْ حَفِظَ سَمُرَةُ قَالَ سَعِيدٌ فَقُلْنَا لِقَتَادَةَ مَا هَاتَانِ السَّكْتَتَانِ قَالَ إِذَا دَخَلَ فِي صَلَاتِهِ وَإِذَا فَرَغَ مِنْ الْقِرَاءَةِ ثُمَّ قَالَ بَعْدَ ذَلِكَ وَإِذَا قَرَأَ{ وَلَا الضَّالِّينَ }قَالَ وَكَانَ يُعْجِبُهُ إِذَا فَرَغَ مِنْ الْقِرَاءَةِ أَنْ يَسْكُتَ حَتَّى يَتَرَادَّ إِلَيْهِ نَفَسُهُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ سَمُرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ يَسْتَحِبُّونَ لِلْإِمَامِ أَنْ يَسْكُتَ بَعْدَمَا يَفْتَتِحُ الصَّلَاةَ وَبَعْدَ الْفَرَاغِ مِنْ الْقِرَاءَةِ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ وَأَصْحَابُنَا
[අබු මූසා මුහම්මද් බින් අල් මුත්සන්නා] අපට මෙසේ පැවසීය; [අල් හසන්] [කටාදා] [සයිද්] [සම්රා] වෙතින් [අබ්දුල් අ'ලා] අපට මෙසේ පැවසීය: 'සක්තා දෙකක් තිබේ - කියවීම නොකියවා නවත්වන්න - මම රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්ගෙන් කටපාඩම් කළෙමි,' නමුත් මෙය ඉම්රාන් බින් හුෂයින් විසින් ප්රතික්ෂේප කරන ලදී, පසුව ඔහු මෙසේ පැවසීය: 'අපි එක් සක්තා එකක් පමණක් කටපාඩම් කරමු'. ඉතින් අපි මදීනාවේ [උබායි බින් ක'අබ්] වෙත ලිපියක් ලිව්වෙමු, පසුව සම්රා කටපාඩම් කළ පරිදි උබායි පිළිතුරක් ලිවීය'. සයිද් පැවසීය; 'අපි කටාදාගෙන් ඇසුවෙමු, 'පූජනීය සංකේත දෙක පිහිටා ඇත්තේ කොහේද?' ඔහු පිළිතුරු දුන්නේ, 'ඔහු යාච්ඤාවට ඇතුළු වී ඇත්නම් සහ ඔහු - අල් ෆාතිහා- කියවා අවසන් කළ විට'. ඉන්පසු ඔහු නැවතත් මෙසේ පැවසීය, 'ඔබ වලද්ලල්ලායින් කියවා ඇත්නම්'. ඔහු මෙසේ පැවසීය; 'ඔහු තා'අජුබ් බවට පත් කරන්නේ -අල් ෆාතිහා- කියවීමෙන් පසු ඔහුගේ හදවතට සැකයක් දැනෙන තුරු නිහඬව සිටීමයි'. ඔහු පැවසීය; 'මෙම පරිච්ඡේදයේ අබු හුරෙයිරාගේ ඉතිහාසයක් ද ඇත'. අබු ඊසා පැවසීය; 'මෙම සම්රා හදීසය හසන් මට්ටමින් ඇත. මෙය විද්යාත්මක විශේෂඥයින් අතර එක් පුද්ගලයෙකු පමණක් ගත් මතයකි. ඉෆ්තිතා යාච්ඤාව - ආරම්භක යාච්ඤාව - සහ කියවීම අවසන් කිරීමෙන් පසු - අල් ෆාතිහා - කියවීමෙන් පසු මොහොතකට නිහඬව සිටීමට ඔවුන් ඉමාම්වරයෙකුට කැමතියි. මෙම මතය අහමඩ්, ඉෂාක් සහ අපගේ මිතුරන් විසින් ද ගන්නා ලදී'.
හදීස්
Imam Tirmidzi : 234
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا أَبُو الْأَحْوَصِ عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ عَنْ قَبِيصَةَ بْنِ هُلْبٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَؤُمُّنَا فَيَأْخُذُ شِمَالَهُ بِيَمِينِهِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ وَائِلِ بْنِ حُجْرٍ وَغُطَيْفِ بْنِ الْحَارِثِ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَابْنِ مَسْعُودٍ وَسَهْلِ بْنِ سَعْدٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ هُلْبٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ يَرَوْنَ أَنْ يَضَعَ الرَّجُلُ يَمِينَهُ عَلَى شِمَالِهِ فِي الصَّلَاةِ وَرَأَى بَعْضُهُمْ أَنْ يَضَعَهُمَا فَوْقَ السُّرَّةِ وَرَأَى بَعْضُهُمْ أَنْ يَضَعَهُمَا تَحْتَ السُّرَّةِ وَكُلُّ ذَلِكَ وَاسِعٌ عِنْدَهُمْ وَاسْمُ هُلْبٍ يَزِيدُ بْنُ قُنَافَةَ الطَّائِيُّ
[කුටයිබා] අපට සම්බන්ධ විය; [අබු අල් අහ්වාෂ්] [සිමාක් බින් හර්බ්] [කබිෂා බින් හුල්බ්] [ඔහුගේ පියා] ගෙන් අපට සම්බන්ධ විය; ඔහු මෙසේ පැවසීය; 'අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෝ (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණෝ අපට නායකත්වය දුන්හ, පසුව ඔහු තම වම් අත දකුණු අතින් අල්ලා ගත්හ'. ඔහු මෙසේ පැවසීය; 'මෙම පරිච්ඡේදයේ වයිල් බින් හුජ්ර්, ගුතයිෆ් බින් අල් හාරිත්, ඉබ්න් අබ්බාස්, ඉබ්න් මස්'උද් සහ සහ්ල් බින් සාද් යන අයගෙන් ද වාර්තාවක් ඇත. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'හුල්බ්ගේ හදීසය හසන් වේ. මෙම හදීසය නබි (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ගේ සහචරයින් සහ ඔවුන්ගෙන් පසු පැමිණි අය විසින් ක්රියාත්මක කරන ලදී. යාච්ඤාවේදී පුද්ගලයෙකු තම දකුණු අත තම වම් අත මත තැබිය යුතු බව ඔවුන්ගේ මතයයි. සමහර විද්වතුන්ගේ මතය වන්නේ අත් දෙකම නහයට ඉහළින් තැබිය යුතු බවයි. තවත් සමහරුන්ගේ මතය වන්නේ අත් දෙකම නහයට පහළින් තැබිය යුතු බවයි. ඔවුන්ට අනුව, මෙම සියලු මත ඉතා නම්යශීලී ය. හුල්බ්ගේ නම සම්බන්ධයෙන් ගත් කල, එය යාසිද් බින් කුනාෆා අත් තායි' වේ.
හදීස්
Imam Tirmidzi : 235
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا أَبُو الْأَحْوَصِ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْأَسْوَدِ عَنْ عَلْقَمَةَ وَالْأَسْوَدِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُكَبِّرُ فِي كُلِّ خَفْضٍ وَرَفْعٍ وَقِيَامٍ وَقُعُودٍ وَأَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَأَنَسٍ وَابْنِ عُمَرَ وَأَبِي مَالِكٍ الْأَشْعَرِيِّ وَأَبِي مُوسَى وَعِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ وَوَائِلِ بْنِ حُجْرٍ وَابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَيْهِ عِنْدَ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْهُمْ أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ وَعُثْمَانُ وَعَلِيٌّ وَغَيْرُهُمْ وَمَنْ بَعْدَهُمْ مِنْ التَّابِعِينَ وَعَلَيْهِ عَامَّةُ الْفُقَهَاءِ وَالْعُلَمَاءِ
[කුටයිබා] අපට මෙසේ පවසා ඇත; [අබු ඉෂාක්] [අබ්දුර් රහ්මාන් බින් අල් අස්වද්] [අල්කාමා] වෙතින් සහ [අල් අස්වද්] [අබ්දුල්ලා බින් මස්'උද්] වෙතින් [අබු අල් අහ්වාෂ්] අපට මෙසේ පවසා ඇත; 'රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්, අබු බකර් සහ උමර් සෑම බැසයාමකදීම සහ නැගීමකදීම, සෑම සිටගෙන සහ වාඩි වී සිටියදීම තක්බීර් පැවසූහ'. ඔහු මෙසේ පැවසීය; 'මෙම පරිච්ඡේදයේ අබු හුරෙයිරා, අනස්, ඉබ්න් උමර්, අබු මලික් අල් අස්යාරි, අබු මූසා, ඉම්රාන් බින් හුෂයින්, වෛල් බින් හුජ්ර් සහ ඉබ්න් අබ්බාස් යන අයගේ හදීස් ද ඇත'. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'අබ්දුල්ලාහ් බින් මස්'උද්ගේ මෙම හදීසය හසන් සත්ය වේ. මෙම හදීසය අබු බකර්, උමර්, උස්මාන්, අලි සහ තවත් අය ඇතුළු නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්ගේ සහචරයින් විසින් ක්රියාත්මක කරන ලදී. එසේම ඔවුන්ට පසුව තබියීන්වරුන් අතර සිටි අයද වූහ. මෙය බොහෝ ෆුකාහා සහ උලමාවරුන්ගේ මතයයි.
හදීස්
Imam Tirmidzi : 236
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُنِيرٍ الْمَرْوَزِيُّ قَال سَمِعْتُ عَلِيَّ بْنَ الْحَسَنِ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُكَبِّرُ وَهُوَ يَهْوِيقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ مِنْ التَّابِعِينَ قَالُوا يُكَبِّرُ الرَّجُلُ وَهُوَ يَهْوِي لِلرُّكُوعِ وَالسُّجُودِ
[අබ්දුල්ලාහ් බින් මුනීර් අල් මර්වාසි] අපට මෙසේ පැවසීය; [අලි බින් අල් හසන්] පවසනු මම අසා ඇත්තෙමි; [අබ්දුල්ලාහ් බින් අල් මුබාරක්] [ඉබ්නු ජුරයිජ්] [අස් සුහ්රි] [අබු බකර් බින් අබ්දුර් රහ්මාන්] [අබු හුරෙයිරා] ගෙන් අපට වාර්තා කර ඇත; 'නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන් පහළට බැස යන විට තක්බීර් කීවේය - සුජූද් කිරීම-'. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'මෙම හදීසය සත්ය වේ. මෙය නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන්ගේ සහචරයින් අතර සහ ඔවුන්ගෙන් පසු තාබියීන්වරුන් අතර සිටි විද්යාත්මක විශේෂඥයින්ගේ මතයයි. ඔවුන් මෙසේ පැවසූහ; 'මිනිසෙකු හිස නමා සුජූද් කරන විට තක්බීර් කළ යුතුය'.
හදීස්
Imam Tirmidzi : 237
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَابْنُ أَبِي عُمَرَ قَالَا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَرَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا افْتَتَحَ الصَّلَاةَ يَرْفَعُ يَدَيْهِ حَتَّى يُحَاذِيَ مَنْكِبَيْهِ وَإِذَا رَكَعَ وَإِذَا رَفَعَ رَأْسَهُ مِنْ الرُّكُوعِوَزَادَ ابْنُ أَبِي عُمَرَ فِي حَدِيثِهِ وَكَانَ لَا يَرْفَعُ بَيْنَ السَّجْدَتَيْنِ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدَّثَنَا الْفَضْلُ بْنُ الصَّبَّاحِ الْبَغْدَادِيُّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ حَدَّثَنَا الزُّهْرِيُّ بِهَذَا الْإِسْنَادِ نَحْوَ حَدِيثِ ابْنِ أَبِي عُمَرَ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عُمَرَ وَعَلِيٍّ وَوَائِلِ بْنِ حُجْرٍ وَمَالِكِ بْنِ الْحُوَيْرِثِ وَأَنَسٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَأَبِي حُمَيْدٍ وَأَبِي أُسَيْدٍ وَسَهْلِ بْنِ سَعْدٍ وَمُحَمَّدِ بْنِ مَسْلَمَةَ وَأَبِي قَتَادَةَ وَأَبِي مُوسَى الْأَشْعَرِيِّ وَجَابِرٍ وَعُمَيْرٍ اللَّيْثِيِّ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عُمَرَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَبِهَذَا يَقُولُ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْهُمْ ابْنُ عُمَرَ وَجَابِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ وَأَبُو هُرَيْرَةَ وَأَنَسٌ وَابْنُ عَبَّاسٍ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ الزُّبَيْرِ وَغَيْرُهُمْ وَمِنْ التَّابِعِينَ الْحَسَنُ الْبَصْرِيُّ وَعَطَاءٌ وَطَاوُسٌ وَمُجَاهِدٌ وَنَافِعٌ وَسَالِمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ وَسَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ وَغَيْرُهُمْ وَبِهِ يَقُولُ مَالِكٌ وَمَعْمَرٌ وَالْأَوْزَاعِيُّ وَابْنُ عُيَيْنَةَ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ و قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ قَدْ ثَبَتَ حَدِيثُ مَنْ يَرْفَعُ يَدَيْهِ وَذَكَرَ حَدِيثَ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنْ أَبِيهِ وَلَمْ يَثْبُتْ حَدِيثُ ابْنِ مَسْعُودٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمْ يَرْفَعْ يَدَيْهِ إِلَّا فِي أَوَّلِ مَرَّةٍ حَدَّثَنَا بِذَلِكَ أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الْآمُلِيُّ حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ زَمْعَةَ عَنْ سُفْيَانَ بْنِ عَبْدِ الْمَلِكِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُبَارَكِ قَالَ و حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُوسَى قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ أَبِي أُوَيْسٍ قَالَ كَانَ مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ يَرَى رَفْعَ الْيَدَيْنِ فِي الصَّلَاةِ و قَالَ يَحْيَى وَحَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ قَالَ كَانَ مَعْمَرٌ يَرَى رَفْعَ الْيَدَيْنِ فِي الصَّلَاةِ و سَمِعْت الْجَارُودَ بْنَ مُعَاذٍ يَقُولُ كَانَ سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ وَعُمَرُ بْنُ هَارُونَ وَالنَّضْرُ بْنُ شُمَيْلٍ يَرْفَعُونَ أَيْدِيَهُمْ إِذَا افْتَتَحُوا الصَّلَاةَ وَإِذَا رَكَعُوا وَإِذَا رَفَعُوا رُءُوسَهُمْ
[කුටයිබා] සහ [ඉබ්නු අබු උමර්] යන දෙදෙනාම අපට මෙසේ පැවසූහ; [සාලිම්] වෙතින් [අස් සුහ්රි] වෙතින් [සුෆ්යාන් බින් උයෙයිනා] අපට මෙසේ පැවසීය: 'මම අල්ලාහ්ගේ දූතයා (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් සලාහ්ව ආරම්භ කරන විට ඔහුගේ උරහිස් වලට සමාන්තර වන තෙක් දෑත් ඔසවන ආකාරය දුටුවෙමි. ඔහු හිස නමන විට ඔහුගේ දෑත් ඔසවා හිස නැමීමෙන් හිස ඔසවා ගත්තේය. ඉබ්නු උමර් ඔහුගේ හදීසයේ මෙසේ පැවසීය, 'ඔහු සුජූද් දෙකක් අතර තම දෑත් එසවූයේ නැත'. අබු ඊසා පැවසීය; '[අල් ෆද්ල් බින් අෂ් ෂබ්බා අල් බැග්ඩෑඩි] අපට මෙසේ පැවසීය; [සුෆ්යාන් බින් උයෙයිනා] අපට මෙසේ පැවසීය; මෙම සනද් සමඟ ඉබ්නු අබු උමර්ගේ හදීසය [අස් සුහ්රි] අපට මෙසේ පැවසීය. ඔහු මෙසේ පැවසීය; මෙම පරිච්ඡේදයේ උමර්, අලි, වායිල් බින් ජුර්, මලික් බින් අල් හුවයිරිට්ස්, අනස්, අබු හුරයිරා, අබු හුමයිඩ්, අබු උසේඩ්, සහල් බින් සාද්, මුහම්මද් බින් මස්ලමා, අබු කටාදා, අබු මූසා අල් අසියාරි, ලාබිරිත්සි සහ උමාරිට් යන අයගේ විස්තර ද ඇත. අබු ඊසා පැවසුවේ; ඉබ්නු උමර්ගේ මෙම හදීසය හසාන් සත්ය වේ. මෙම මතය නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන්ගේ සහචරයින් අතරින් විද්යාත්මක විශේෂඥයින් දරයි. Ibnu Umar, Jabir bin Abdullah, Abu Hurairah, Anas, Ibnu Abbas සහ Abdullah Ibnu Az Zubair වගේ. අල් හසන් අල් බෂ්රි, 'ආතා', තවුස්, මුජාහිඩ්, නාෆි', සලීම් බින් අබ්දුල්ලා, සයිද් බින් ජුබෙයිර් වැනි තාබියන් අතර සිටින අය හැර වෙනත් අය විසිනි. මෙම මතය මලික්, මුතමර්, අල් අවුසායි, ඉබ්නු උයෙයිනා, අබ්දුල්ලා බින් අල් මුබාරක්, සියාෆි, අහමඩ් සහ ඉෂාක් යන අය විසින් ද දරන ලදී. අබ්දුල්ලා බින් අල් මුබාරක් මෙසේ පැවසීය; 'අත් දෙකම එසවීම පිළිබඳ හදීසය තවමත් - හඳුනාගෙන ඇත-. ඉන්පසු ඔහු සලීම්ගෙන් අස් සුහ්රිගේ හදීසය ඔහුගේ පියාගෙන් සඳහන් කළේය. අනාගතවක්තෘ සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් පළමු තක්බීර් - තක්බිරතුල් ඉක්රම් - හැර හිස එසවූයේ නැතැයි ඉබ්නු මස්'උද් පවසයි. මෙය අහමඩ් බින් අබ්දා අල් අමුලි විසින් අපට පැවසූ බව ඔහු පැවසීය; අබ්දුල්ලා බින් අල් මුබාරක්ගෙන් සුෆියාන් බින් අබ්දුල් මලික්ගෙන් වහබ් බින් සමා අපට පවසා ඇත. ඔහු මෙසේ පැවසීය; 'යාහියා බින් මූසා ගැන අපට පැවසුවා, ඔහු මෙසේ පැවසීය; ඉස්මායිල් බින් අබු උවයිස් ගැන අපට පැවසුවා, ඔහු මෙසේ පැවසීය; 'මලික් බින් අනස් ඔහු දෙස බැලුවේය - ඔහු නියෝග කළේය - යාච්ඤාවෙන් අත් දෙකම ඔසවන්න'. යාහියා මෙසේ පැවසීය; 'අබ්දුර්රසාක් අපට විස්තර කළේ මාමර් තම දෑත් ඉහළට ඔසවන්නට සිතූ බවයි - ඔහු අණ කළේය - යාච්ඤාවේදී". තවද අල් ජරුද් බින් මුආද්ස් මෙසේ පවසනු මට ඇසිණි; 'සුෆ්යාන් බින් උයෙයිනා, උමර් බින් හාරුන්, අන් නද්ලර් බින් සයුමයිල්, ඔවුන් සලාතය ආරම්භ කරන විට අත් දෙකම ඉහළට ඔසවා - තක්බිරතුල් ඉහ්රාම් - නැමූහ සහ හිස ඔසවන විට'.
හදීස්
Imam Tirmidzi : 238
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ عَاصِمِ بْنِ كُلَيْبٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْأَسْوَدِ عَنْ عَلْقَمَةَ قَالَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْعُودٍأَلَا أُصَلِّي بِكُمْ صَلَاةَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَصَلَّى فَلَمْ يَرْفَعْ يَدَيْهِ إِلَّا فِي أَوَّلِ مَرَّةٍقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ مَسْعُودٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ وَبِهِ يَقُولُ غَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَأَهْلِ الْكُوفَةِ
[හන්නාද්] අපට මෙසේ පවසා ඇත; [සුෆියාන්] [අෂිම් බින් කුලයිබ්] [අබ්දුර් රහ්මාන් බින් අල් අස්වද්] [අල්කාමා] වෙතින් [වාකි] අපට මෙසේ පවසා ඇත; ' [අබ්දුල්ලාහ් බින් මස්'උද්] මෙසේ පැවසීය; 'නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන් යාච්ඤා කළ ආකාරයටම මම ඔබ සමඟ යාච්ඤා කළොත් ඔබට කමක් නැද්ද?' ඉන්පසු ඔහු යාච්ඤා කළ අතර පළමු වතාවට හැර ඔහුගේ දෑත් එසවූයේ නැත'. ඔහු මෙසේ පැවසීය; 'මෙම පරිච්ඡේදයේ අල් බරා` බින් 'අසිබ්' තුමාණන්ගේ හදීසයක් ද ඇත. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'ඉබ්නු මස්'උද්ගේ හදීසය හසන් ය. මෙම මතය ක්රියාත්මක කරනු ලබන්නේ නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් සහ තබි'ඉන්ගේ සහචරයින්ගෙන් විද්වතෙකු විසින් පමණක් නොවේ. මෙය සුෆියාන් අට්ස් ත්සෞරි සහ කුෆාහි පදිංචිකරුවන්ගේ මතයයි'.
හදීස්
Imam Tirmidzi : 239
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ عَيَّاشٍ حَدَّثَنَا أَبُو حَصِينٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ السُّلَمِيِّ قَالَقَالَ لَنَا عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ إِنَّ الرُّكَبَ سُنَّتْ لَكُمْ فَخُذُوا بِالرُّكَبِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ سَعْدٍ وَأَنَسٍ وَأَبِي حُمَيْدٍ وَأَبِي أُسَيْدٍ وَسَهْلِ بْنِ سَعْدٍ وَمُحَمَّدِ بْنِ مَسْلَمَةَ وَأَبِي مَسْعُودٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عُمَرَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ لَا اخْتِلَافَ بَيْنَهُمْ فِي ذَلِكَ إِلَّا مَا رُوِيَ عَنْ ابْنِ مَسْعُودٍ وَبَعْضِ أَصْحَابِهِ أَنَّهُمْ كَانُوا يُطَبِّقُونَ وَالتَّطْبِيقُ مَنْسُوخٌ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ
[අහමද් බින් මානි'] අපට පවසා ඇත; [අබු බකර් බින් අයියාසි] අපට පවසා ඇත; [අබු අබ්දුර් රහ්මාන් අස් සුලමි] ගෙන් [අබු හෂීන්] අපට පවසා ඇත; '[උමර් බින් අල් කත්තාබ්] රද්ලියල්ලාහු අන්හු අපට මෙසේ පැවසීය, 'ඔබේ දණහිස් අල්ලා ගැනීම සැබවින්ම සුන්නාහ්වකි, එබැවින් ඒවා අල්ලා ගන්න'. ඔහු මෙසේ පැවසීය; 'මෙම පරිච්ඡේදයේ සাද්, අනස්, අබු හුමයිඩ්, අබු උසයිද්, සහ්ල් බින් සාද්, මුහම්මද් බින් මස්ලාමා සහ අබු මස්'උද් යන අයගේ කථා ද ඇත'. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'උමර්ගේ හදීසය හසන් සත්ය වේ. මෙම හදීසය නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන්ගේ සහචරයින්, තාබියින් සහ ඔවුන්ගෙන් පසු අය අතර විද්යාඥයින් විසින් ප්රගුණ කරන ලදී. ඉබ්නු මස්'උද් සහ ඔහුගේ සමහර සහචරයින් විසින් විස්තර කරන ලද හදීසය හැර ඔවුන් ඒ ගැන එකඟ නොවූහ. ඔවුන් එය එකට තැබූ බව. විශේෂඥයින්ට අනුව, සමීප රූප මාන්සුක් - මකා දමා ඇත-'.
හදීස්
Imam Tirmidzi : 240
قَالَ سَعْدُ بْنُ أَبِي وَقَّاصٍكُنَّا نَفْعَلُ ذَلِكَ فَنُهِينَا عَنْهُ وَأُمِرْنَا أَنْ نَضَعَ الْأَكُفَّ عَلَى الرُّكَبِقَالَ حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ أَبِي يَعْفُورٍ عَنْ مُصْعَبِ بْنِ سَعْدٍ عَنْ أَبِيهِ سَعْدٍ بِهَذَا وَأَبُو حُمَيْدٍ السَّاعِدِيُّ اسْمُهُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ سَعْدِ بْنِ الْمُنْذِرِ وَأَبُو أُسَيْدٍ السَّاعِدِيُّ اسْمُهُ مَالِكُ بْنُ رَبِيعَةَ وَأَبُو حَصِينٍ اسْمُهُ عُثْمَانُ بْنُ عَاصِمٍ الْأَسَدِيُّ وَأَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ السُّلَمِيُّ اسْمُهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ حَبِيبٍ وَأَبُو يَعْفُورٍ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عُبَيْدِ بْنِ نِسْطَاسٍ وَأَبُو يَعْفُورٍ الْعَبْدِيُّ اسْمُهُ وَاقِدٌ وَيُقَالُ وَقْدَانُ وَهُوَ الَّذِي رَوَى عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي أَوْفَى وَكِلَاهُمَا مِنْ أَهْلِ الْكُوفَةِ
සාද් බින් අබු වකෂ් මෙසේ පැවසීය; 'අපි එසේ කළෙමු, පසුව අපට තහනම් කරන ලදී, තවද අපගේ අත් දණහිස් මත තැබීමට අපට අණ කරන ලදී'. ඔහු මෙසේ පැවසීය; '[කුටයිබා] අපට මෙසේ පැවසීය; [අබු අවානා] [අබු යාෆුර්] වෙතින් [මුෂාබ් බින් සාද්] වෙතින් [අබු අවානා] ඔහුගේ පියා [සාද්] වෙතින් මේ ආකාරයෙන් අපට පවසා ඇත. අබු හුමයිඩ් අස් සාදිගේ නම අබ්දුර් රහ්මාන් බින් සාද් බින් අල් මුන්ඩ්සිර් ය. අබු උසයිද් අස් සාදිගේ නම මලික් බින් රබියා ය. අබ්දුල්ලා බින් හබීබ්, අබු යාෆුර් අබ්දුර් රහ්මාන් බින් උබයිඩ් බින් නිස්තාස් ය. අබු යාෆුර් අල් අබ්දිගේ නම වාකිද් වන අතර එය වක්දාන් ලෙසද හැඳින්වේ, ඔහු එය අබ්දුල්ලා බින් අබු අවුෆා වෙතින් විස්තර කළ තැනැත්තාය, ඔවුන් දෙදෙනාම කුෆාහි පදිංචිකරුවන් වූහ.
