Imam Tirmidzi (الإمام الترمذي) - 3891 حديث
حديث
Imam Tirmidzi : 221
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ وَكِيعٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْفُضَيْلِ عَنْ أَبِي سُفْيَانَ طَرِيفٍ السَّعْدِيِّ عَنْ أَبِي نَضْرَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِفْتَاحُ الصَّلَاةِ الطُّهُورُ وَتَحْرِيمُهَا التَّكْبِيرُ وَتَحْلِيلُهَا التَّسْلِيمُ وَلَا صَلَاةَ لِمَنْ لَمْ يَقْرَأْ بِالْحَمْدُ وَسُورَةٍ فِي فَرِيضَةٍ أَوْ غَيْرِهَاقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَعَائِشَةَ قَالَ وَحَدِيثُ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ فِي هَذَا أَجْوَدُ إِسْنَادًا وَأَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ أَبِي سَعِيدٍ وَقَدْ كَتَبْنَاهُ فِي أَوَّلِ كِتَابِ الْوُضُوءِ وَالْعَمَلُ عَلَيْهِ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ إِنَّ تَحْرِيمَ الصَّلَاةِ التَّكْبِيرُ وَلَا يَكُونُ الرَّجُلُ دَاخِلًا فِي الصَّلَاةِ إِلَّا بِالتَّكْبِيرِ قَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت أَبَا بَكْرٍ مُحَمَّدَ بْنَ أَبَانَ مُسْتَمْلِيَ وَكِيعٍ يَقُولُ سَمِعْتُ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ مَهْدِيٍّ يَقُولُ لَوْ افْتَتَحَ الرَّجُلُ الصَّلَاةَ بِسَبْعِينَ اسْمًا مِنْ أَسْمَاءِ اللَّهِ وَلَمْ يُكَبِّرْ لَمْ يُجْزِهِ وَإِنْ أَحْدَثَ قَبْلَ أَنْ يُسَلِّمَ أَمَرْتُهُ أَنْ يَتَوَضَّأَ ثُمَّ يَرْجِعَ إِلَى مَكَانِهِ فَيُسَلِّمَ إِنَّمَا الْأَمْرُ عَلَى وَجْهِهِ قَالَ وَأَبُو نَضْرَةَ اسْمُهُ الْمُنْذِرُ بْنُ مَالِكِ بْنِ قُطَعَةَ
اسان کي سفيان بن وکيع چيو آهي؛ اسان کي محمد بن الفضليل ٻڌايو آهي [ابو سفيان ظريف السعدي] کان [ابو نضلره] کان [ابو سعيد] تائين ته هن چيو ته؛ رسول الله صلي الله عليه وسلم فرمايو آهي؛ 'نماز جو آغاز پاڪائي آهي، شروعات تڪبير آهي، آخر سلام آهي، ۽ ڪنهن اهڙي شخص لاءِ دعا ڪرڻ صحيح ناهي جيڪو واجب نمازن ۽ ٻين نمازن ۾ الحمد لله - الفاتحه - ۽ قرآن جو هڪ حرف نه پڙهي'. ابو عيسيٰ چيو؛ 'هي حديث حسن آهي. هن باب ۾ علي ۽ عائشه کان به حديثون آهن. ابو عيسيٰ چيو؛ 'هن صورت ۾ علي بن ابو طالب جي حديث ابو سعيد جي حديث کان بهتر ۽ وڌيڪ صحيح آهي، ۽ اسان ان کي وضو جي ڪتاب جي شروعات ۾ لکيو آهي.' هن حديث کي نبي ڪريم صلي الله عليه وسلم جي اصحابن ۽ انهن کان پوءِ ايندڙن جي سائنسدانن پاران عمل ۾ آندو ويو. هي سفيان عصوري، بن المبارڪ، سيافعي، احمد ۽ اسحاق جو رايو آهي. يعني؛ نماز جي شروعات تڪبير آهي، ۽ ڪو به شخص تڪبير کان سواءِ نماز ۾ داخل نه ٿيندو. ابو عيسيٰ چيو؛ 'مون ابو بڪر محمد بن ابان، وکيع' جي مصنف کي چوندي ٻڌو؛ 'مون عبدالرحمان بن مهدي کي چوندي ٻڌو؛ 'جيڪڏهن ڪو ماڻهو پنهنجي نماز الله جي ستر نالن سان شروع ڪري ٿو، پر تڪبير نه ٿو پڙهي، ته ان جي نماز باطل آهي. ۽ جيڪڏهن هو سلام کان اڳ حديثون - پاڪائي کان خالي - ڪري ٿو، ته پوءِ مان ان کي وضو ڪرڻ ۽ ان جي اصل جاءِ تي واپس وڃڻ جو حڪم ڏيندس، ان کان پوءِ سلام. مسئلو صرف شروعات ۾ آهي. ابو عيسيٰ چيو؛ 'ابو نضلره جو نالو المنذر بن مالڪ بن قثعہ آهي'.
حديث
Imam Tirmidzi : 222
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَأَبُو سَعِيدٍ الْأَشَجُّ قَالَا حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ الْيَمَانِ عَنْ ابْنِ أَبِي ذِئْبٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ سِمْعَانَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا كَبَّرَ لِلصَّلَاةِ نَشَرَ أَصَابِعَهُقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَسَنٌ وَقَدْ رَوَى غَيْرُ وَاحِدٍ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ ابْنِ أَبِي ذِئْبٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ سِمْعَانَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ إِذَا دَخَلَ فِي الصَّلَاةِ رَفَعَ يَدَيْهِ مَدًّا وَهَذَا أَصَحُّ مِنْ رِوَايَةِ يَحْيَى بْنِ الْيَمَانِ وَأَخْطَأَ يَحْيَى بْنُ الْيَمَانِ فِي هَذَا الْحَدِيثِ
اسان کي [قتيبه] ۽ [ابو سعيد الاسياج] ٻڌايو ويو آهي ته انهن چيو؛ اسان کي [يحيى بن يمان] ٻڌايو آهي ته [ابن ابو دزيب] کان [سعيد بن سمعان] کان [ابو هريره] چيو ته؛ 'نماز لاءِ تڪبير ڪرڻ وقت رسول الله صلي الله عليه وسلم پنهنجون آڱريون ڊگهيون ڪندا آهن'. ابو عيسيٰ چيو ته؛ 'ابو هريره جي حديث حسن جي درجي ۾ آهي. هي حديث ڪيترن ئي طريقن سان ابن ابو دزيب کان، سعيد بن سمعان کان، ابو هريره کان روايت ڪئي وئي آهي ته جڏهن نبي صلي الله عليه وسلم نماز تڪبير ۾ داخل ٿيندا هئا، ته پنهنجا هٿ پکيڙيندا هئا. ۽ هي يحيى بن يمان جي تاريخ کان وڌيڪ صحيح آهي، پر يحيى بن يمان هن حديث ۾ غلط آهي'.
حديث
Imam Tirmidzi : 223
قَالَ و حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الْمَجِيدِ الْحَنَفِيُّ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ سِمْعَانَ قَال سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ يَقُولُكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا قَامَ إِلَى الصَّلَاةِ رَفَعَ يَدَيْهِ مَدًّاقَالَ أَبُو عِيسَى قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ وَهَذَا أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ يَحْيَى بْنِ الْيَمَانِ وَحَدِيثُ يَحْيَى بْنِ الْيَمَانِ خَطَأٌ
اسان کي [عبدالله بن عبدالرحمان] ٻڌايو آهي؛ اسان کي [عبيدالله بن عبدالمجيد الحنفي] ٻڌايو آهي؛ اسان کي [ابن ابو دزعيب] [سعيد بن سمعان] کان ٻڌايو آهي ته مون [ابو هريره] کي چوندي ٻڌو آهي ته: 'جڏهن رسول الله صلي الله عليه وسلم نماز لاءِ بيٺا ٿيندا هئا، ته پنهنجا هٿ پکيڙيندا هئا'. ابو عيسيٰ چيو ته: 'عبدالله بن عبدالرحمان چيو ته: 'هي حديث يحيى بن يمان جي حديث کان وڌيڪ صحيح آهي. يحيى بن يمان جي حديث غلط آهي'.
حديث
Imam Tirmidzi : 224
حَدَّثَنَا عُقْبَةُ بْنُ مُكْرَمٍ وَنَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو قُتَيْبَةَ سَلْمُ بْنُ قُتَيْبَةَ عَنْ طُعْمَةَ بْنِ عَمْرٍو عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي ثَابِتٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ صَلَّى لِلَّهِ أَرْبَعِينَ يَوْمًا فِي جَمَاعَةٍ يُدْرِكُ التَّكْبِيرَةَ الْأُولَى كُتِبَتْ لَهُ بَرَاءَتَانِ بَرَاءَةٌ مِنْ النَّارِ وَبَرَاءَةٌ مِنْ النِّفَاقِقَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ أَنَسٍ مَوْقُوفًا وَلَا أَعْلَمُ أَحَدًا رَفَعَهُ إِلَّا مَا رَوَى سَلْمُ بْنُ قُتَيْبَةَ عَنْ طُعْمَةَ بْنِ عَمْرٍو عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي ثَابِتٍ عَنْ أَنَسٍ وَإِنَّمَا يُرْوَى هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي حَبِيبٍ الْبَجَلِيِّ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَوْلَهُ حَدَّثَنَا بِذَلِكَ هَنَّادٌ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ خَالِدِ بْنِ طَهْمَانَ عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي حَبِيبٍ الْبَجَلِيِّ عَنْ أَنَسٍ نَحْوَهُ وَلَمْ يَرْفَعْهُ وَرَوَى إِسْمَعِيلُ بْنُ عَيَّاشٍ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ عُمَارَةَ بْنِ غَزِيَّةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَ هَذَا وَهَذَا حَدِيثٌ غَيْرُ مَحْفُوظٍ وَهُوَ حَدِيثٌ مُرْسَلٌ وَعُمَارَةُ بْنُ غَزِيَّةَ لَمْ يُدْرِكْ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ حَبِيبُ بْنُ أَبِي حَبِيبٍ يُكْنَى أَبَا الْكَشُوثَى وَيُقَالُ أَبُو عُمَيْرَةَ
اسان کي ٻڌايو ويو آهي ته [عقبه بن مکرم] ۽ [نشر بن علي الجهدلمي] ٻنهي چيو آهي؛ اسان کي [ابو قتيبه سلم بن قتيبه] ٻڌايو آهي [ثمه بن عمرو] کان [حبيب بن ابو ثابت] کان [انس بن مالڪ] هن چيو ته؛ 'رسول الله صلي الله عليه وسلم فرمايو آهي ته: 'جيڪو چاليهه ڏينهن جماعت سان نماز پڙهي ۽ پهرين تڪبير الله جي رضا لاءِ خلوص سان حاصل ڪري، اهو ٻن شين کان آزاد لکيو ويندو: دوزخ جي باهه کان آزاد ۽ منافقت کان آزاد'. ابو عيسيٰ چيو ته: 'هي حديث انس کان هڪ خاص طريقي سان روايت ڪئي وئي آهي، ۽ مان ڪنهن کي به نٿو ڄاڻان جيڪو هن حديث جي تشريح ڪري، سواءِ سلم بن قتيبه جي بيان ڪيل حديث، ثمه بن عمرو کان، حبيب بن ابو ثابت کان، انس کان. بس اهو آهي ته هي حديث حبيب بن ابو حبيب البجلي کان انس بن مالڪ جي لفظن سان روايت ڪئي وئي آهي.' ساڳي طرح [حناد] اسان کي [واقع] کان [خالد بن ثحمان] کان [حبيب بن ابو حبيب البجلي] کان [انس] وانگر حديث ۾ بيان ڪيو، پر هن ان جي تصديق نه ڪئي. ۽ [اسماعيل بن عياسي] هي حديث [عماره بن غازيه] کان [انس بن مالڪ] کان [عمر بن الخطاب] کان رسول الله صلي الله عليه وسلم کان روايت ڪئي آهي جنهن جو مطلب هن حديث وانگر آهي، پر هي حديث محفوظ نه آهي - محفوظ نه آهي - هن حديث کي مرسل جو درجو حاصل آهي، ڇاڪاڻ ته عماره بن غازيه انس بن مالڪ سان نه مليو هو. محمد بن اسماعيل چيو؛ 'حبيب بن ابو حبيب جو لقب ابو القاسوطس آهي، ۽ ان کي ابو عميره پڻ سڏيو ويندو آهي.'
حديث
Imam Tirmidzi : 225
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُوسَى الْبَصْرِيُّ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ سُلَيْمَانَ الضُّبَعِيُّ عَنْ عَلِيِّ بْنِ عَلِيٍّ الرِّفَاعِيِّ عَنْ أَبِي الْمُتَوَكِّلِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا قَامَ إِلَى الصَّلَاةِ بِاللَّيْلِ كَبَّرَ ثُمَّ يَقُولُ سُبْحَانَكَ اللَّهُمَّ وَبِحَمْدِكَ وَتَبَارَكَ اسْمُكَ وَتَعَالَى جَدُّكَ وَلَا إِلَهَ غَيْرُكَ ثُمَّ يَقُولُ اللَّهُ أَكْبَرُ كَبِيرًا ثُمَّ يَقُولُ أَعُوذُ بِاللَّهِ السَّمِيعِ الْعَلِيمِ مِنْ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ مِنْ هَمْزِهِ وَنَفْخِهِ وَنَفْثِهِقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَعَائِشَةَ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ وَجَابِرٍ وَجُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ وَابْنِ عُمَرَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ أَبِي سَعِيدٍ أَشْهَرُ حَدِيثٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَقَدْ أَخَذَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ بِهَذَا الْحَدِيثِ وَأَمَّا أَكْثَرُ أَهْلِ الْعِلْمِ فَقَالُوا بِمَا رُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ كَانَ يَقُولُ سُبْحَانَكَ اللَّهُمَّ وَبِحَمْدِكَ وَتَبَارَكَ اسْمُكَ وَتَعَالَى جَدُّكَ وَلَا إِلَهَ غَيْرُكَ وَهَكَذَا رُوِيَ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ التَّابِعِينَ وَغَيْرِهِمْ وَقَدْ تُكُلِّمَ فِي إِسْنَادِ حَدِيثِ أَبِي سَعِيدٍ كَانَ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ يَتَكَلَّمُ فِي عَلِيِّ بْنِ عَلِيٍّ الرِّفَاعِيِّ و قَالَ أَحْمَدُ لَا يَصِحُّ هَذَا الْحَدِيثُ
اسان کي [محمد بن موسيٰ البشري] ٻڌايو آهي، اسان کي [جعفر بن سليمان عادل دُلبائي] ٻڌايو آهي، [علي بن علي رفاعي] کان، [ابو المتوڪل] کان، [ابو سعيد الخدري] کان، هن چيو ته: جڏهن رسول الله ﷺ شام جي نماز لاءِ بيٺا هئا، ته پاڻ تڪبير پڙهندا هئا ۽ پڙهندا هئا: 'سُبْحَانَكَ اللَّهُمَّ وَبِحَمْدِكَ وَتَبَارَكَس مُكَ وَتَعَلا جَدُكَ وَلَا اِلٰهَ اِلَّا غَيْرُكَ - پاڪ آهين اي الله، مان تنهنجي تعريف ڪيان ٿو، تنهنجا نالا برڪت وارا آهن، تنهنجي دولت ۽ عظمت تمام بلند آهي، تو کان سواءِ ڪو به عبادت جي لائق ناهي-' پوءِ پڙهو؛ 'اللهُ اَكْبَرُ كَبِيرَ - الله سڀ کان وڏو ۽ سڀ کان وڏو آهي-' پوءِ پڙهو؛ 'اعوذ بالله سميع عليم مناسي سيثانر راجيم من حمزهي و نافخي و نافسي - مان الله جي پناهه گهران ٿو، جيڪو سڀ ڪجهه ٻڌائيندڙ ۽ ڄاڻندڙ آهي، لعنتي شيطان کان، ان جي فتنن، ان جي ڦوڪ ۽ ان جي وسوسن کان-'. ابو عيسيٰ چيو؛ 'هن باب ۾ علي، عائشه، عبدالله بن مسعود، جابر، جبير بن مطعم ۽ ابن عمر کان به هڪ روايت آهي'. ابو عيسيٰ چيو؛ 'هن باب ۾ ابو سعيد جي حديث سڀ کان وڌيڪ مشهور آهي. ڪجهه عالم هن حديث تي عمل ڪن ٿا. پر انهن مان گهڻا نبي صلي الله عليه وسلم کان بيان ڪيل حديث جي راءِ رکن ٿا؛ جيڪا هن پڙهي هئي؛ 'سُبْحَانَكَ اللَّهُمَّ وَبِحَمْدِكَ وَتَبَارَكَس مُكَ وَتَعَلا جَدُكَ وَلا اِلَّا اللَّهُ غَيرُكَ - اي الله، مان تنهنجي تعريف ڪيان ٿو، تنهنجا نالا برڪت وارا آهن، تنهنجو مال ۽ عظمت بلند آهي، تو کان سواءِ ڪو به عبادت جي لائق ناهي-'. هي عمر بن الخطاب ۽ عبدالله بن مسعود جو به بيان آهي. تابعين ۽ انهن کان پوءِ وارن جي گهڻن عالمن هن حديث تي وڏي پيماني تي عمل ڪيو. ابو سعيد جي هن حديث ۾ سند تي به بحث ڪيو ويو، جتي يحييٰ بن سعيد علي بن علي الرفاعي تي بحث ڪيو. امام احمد چيو، 'هي حديث مستند ناهي'.
حديث
Imam Tirmidzi : 226
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَرَفَةَ وَيَحْيَى بْنُ مُوسَى قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ حَارِثَةَ بْنِ أَبِي الرِّجَالِ عَنْ عَمْرَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا افْتَتَحَ الصَّلَاةَ قَالَ سُبْحَانَكَ اللَّهُمَّ وَبِحَمْدِكَ وَتَبَارَكَ اسْمُكَ وَتَعَالَى جَدُّكَ وَلَا إِلَهَ غَيْرُكَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ لَا نَعْرِفُهُ مِنْ حَدِيثِ عَائِشَةَ إِلَّا مِنْ هَذَا الْوَجْهِ وَحَارِثَةُ قَدْ تُكُلِّمَ فِيهِ مِنْ قِبَلِ حِفْظِهِ وَأَبُو الرِّجَالِ اسْمُهُ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْمَدِينِيُّ
اسان کي ٻڌايو ويو آهي ته [الحسن بن عرفه] ۽ [يحيى بن موسى] ٻنهي چيو آهي؛ اسان کي [ابو معاويه] [حارثه بن ابو الرجال] [عمره] [عيسيه] کان ٻڌايو آهي ته: 'جڏهن رسول الله ﷺ پنهنجي نماز شروع ڪندا هئا ته پڙهندا هئا: 'سُبْحَانَكَ اللَّهُمَّ وَبِحَمْدِكَ وَتَبَارَكَس مُكَ وَتَعَلا جَدُكَ وَلَا اِلٰهَ اِلَّا غَيْرُكَ - پاڪ آهين تون، اي الله، مان تنهنجي تعريف ڪيان ٿو، برڪت وارا آهن تنهنجا نالا، سڀ کان وڌيڪ بلند آهن تنهنجي دولت ۽ عظمت، ڪو به عبادت جي لائق ناهي سواءِ تو جي-'. ابو عيسيٰ چيو؛ 'اسان کي خبر ناهي ته هي حديث عائشه جي حديث مان هن رستي کان سواءِ آئي آهي، جڏهن ته حارثه ان کي حفظ جي لحاظ کان بحث ڪيو آهي. ابو الرجال جي حوالي سان، سندس نالو محمد بن عبدالرحمان المديني آهي'.
حديث
Imam Tirmidzi : 227
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ إِيَاسٍ الْجُرَيْرِيُّ عَنْ قَيْسِ بْنِ عَبَايَةَ عَنْ ابْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُغَفَّلٍ قَالَسَمِعَنِي أَبِي وَأَنَا فِي الصَّلَاةِ أَقُولُ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ فَقَالَ لِي أَيْ بُنَيَّ مُحْدَثٌ إِيَّاكَ وَالْحَدَثَ قَالَ وَلَمْ أَرَ أَحَدًا مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ أَبْغَضَ إِلَيْهِ الْحَدَثُ فِي الْإِسْلَامِ يَعْنِي مِنْهُ قَالَ وَقَدْ صَلَّيْتُ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَعَ أَبِي بَكْرٍ وَمَعَ عُمَرَ وَمَعَ عُثْمَانَ فَلَمْ أَسْمَعْ أَحَدًا مِنْهُمْ يَقُولُهَا فَلَا تَقُلْهَا إِذَا أَنْتَ صَلَّيْتَ فَقُلْ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُغَفَّلٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ وَالْعَمَلُ عَلَيْهِ عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْهُمْ أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ وَعُثْمَانُ وَعَلِيٌّ وَغَيْرُهُمْ وَمَنْ بَعْدَهُمْ مِنْ التَّابِعِينَ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ لَا يَرَوْنَ أَنْ يَجْهَرَ بِ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ قَالُوا وَيَقُولُهَا فِي نَفْسِهِ
اسان کي [احمد بن منيع] ٻڌايو آهي، اسان کي [اسماعيل بن ابراهيم] ٻڌايو آهي، اسان کي [سعيد بن اياس الجريري] ٻڌايو آهي، [قيس بن ابياح] کان، [ابن عبدالله بن مغفل] کان، هن چيو ته؛ [منهنجي پيءُ] مون کي ٻڌو جڏهن مان نماز پڙهي رهيو هوس، ان وقت مون پڙهيو، 'بسم الله الرحمن الرحيم - الله جي نالي سان جيڪو وڏو مهربان ۽ رحم وارو آهي - پوءِ منهنجي پيءُ چيو؛ 'اي منهنجا پٽ، تو ڪجهه نئون ڪيو آهي، نئين شين کان پري رهو!' هن - منهنجي پيءُ - چيو؛ 'مون ڪڏهن به رسول الله صلي الله عليه وسلم جي ڪنهن به صحابي کي اسلام ۾ نئين شين کان سواءِ ڪنهن به شيءِ کان نفرت نه ڏٺو آهي'. هن ٻيهر چيو، 'مون رسول الله صلي الله عليه وسلم، ابوبڪر، عمر ۽ عثمان سان گڏ نماز پڙهي آهي، پر مون انهن کي ڪڏهن به اهو چوندي نه ڏٺو آهي، تنهنڪري اهو نه چئو.' جيڪڏهن توهان نماز پڙهو ته پڙهو، 'الحمدُللهِ ربِّ العالَمين - ساراهه الله جي لاءِ آهي، جهانن جو پالڻهار -'. ابو عيسيٰ چيو؛ 'عبدالله بن مغفل جي هي حديث حسن طور تي صحيح آهي. هن حديث تي رسول الله صلي الله عليه وسلم جي اصحابن ۽ انهن کان پوءِ تابعين مان گھڻا عالم عمل ڪن ٿا. هي راءِ سفيان عطصوري، بن المبارڪ، احمد ۽ اسحاق جو به آهي. انهن جو خيال آهي ته 'بِسْمِ اللهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ - الله جي نالي سان، جيڪو رحمٰن ۽ رحمٰن آهي - تي زور نه ڏنو ويو آهي. انهن چيو؛ 'انهن کي پنهنجي دلين ۾ اهو چوڻ ڏيو'.
حديث
Imam Tirmidzi : 228
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الضَّبِّيُّ حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ قَالَ حَدَّثَنِي إِسْمَعِيلُ بْنُ حَمَّادٍ عَنْ أَبِي خَالِدٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَفْتَتِحُ صَلَاتَهُ بْ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ لَيْسَ إِسْنَادُهُ بِذَاكَ وَقَدْ قَالَ بِهَذَا عِدَّةٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْهُمْ أَبُو هُرَيْرَةَ وَابْنُ عُمَرَ وَابْنُ عَبَّاسٍ وَابْنُ الزُّبَيْرِ وَمَنْ بَعْدَهُمْ مِنْ التَّابِعِينَ رَأَوْا الْجَهْرَ بْ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ وَبِهِ يَقُولُ الشَّافِعِيُّ وَإِسْمَعِيلُ بْنُ حَمَّادٍ هُوَ ابْنُ أَبِي سُلَيْمَانَ وَأَبُو خَالِدٍ يُقَالُ هُوَ أَبُو خَالِدٍ الْوَالِبِيُّ وَاسْمُهُ هُرْمُزُ وَهُوَ كُوفِيٌّ
اسان کي [احمد بن عبدالله عادل دلبي] ٻڌايو آهي؛ اسان کي [المعتمر بن سليمان] ٻڌايو آهي؛ مون کي [اسماعيل بن حماد] [ابو خالد] کان [ابن عباس] کان ٻڌايو آهي ته هن چيو ته؛ 'رسول الله ﷺ پنهنجي نماز کي 'بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ - الله جي نالي سان جيڪو وڏو مهربان ۽ وڏو مهربان آهي' پڙهي شروع ڪيو. ابو عيسيٰ چيو ته؛ 'هي حديث مضبوط ناهي. رسول الله ﷺ جي ڪيترن ئي اصحابن هن حديث سان بحث ڪيو، انهن مان ابو هريره، ابن عمر، ابن عباس ۽ ابن زبير آهن. ان کان علاوه، تابعين مان ماڻهن، انهن بسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ پڙهڻ کي مضبوط ڪندي بحث ڪيو. هي شافعي جو رايو آهي. اسماعيل بن حماد جو نالو ابن ابو سليمان هو، جڏهن ته ابو خالد جو نالو ابو خالد الوليبي هو ۽ سندس نالو هرمز هو. هو ڪوفي جو ماڻهو هو.
حديث
Imam Tirmidzi : 229
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ وَعُثْمَانُ يَفْتَتِحُونَ الْقِرَاءَةَ بِالْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ كَانُوا يَسْتَفْتِحُونَ الْقِرَاءَةَ بِالْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ قَالَ الشَّافِعِيُّ إِنَّمَا مَعْنَى هَذَا الْحَدِيثِ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبَا بَكْرٍ وَعُمَرَ وَعُثْمَانَ كَانُوا يَفْتَتِحُونَ الْقِرَاءَةَ بِالْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ مَعْنَاهُ أَنَّهُمْ كَانُوا يَبْدَءُونَ بِقِرَاءَةِ فَاتِحَةِ الْكِتَابَ قَبْلَ السُّورَةِ وَلَيْسَ مَعْنَاهُ أَنَّهُمْ كَانُوا لَا يَقْرَءُونَ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ وَكَانَ الشَّافِعِيُّ يَرَى أَنْ يُبْدَأَ بْ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ وَأَنْ يُجْهَرَ بِهَا إِذَا جُهِرَ بِالْقِرَاءَةِ
اسان کي ٻڌايو آهي [قطيبه] چيو آهي ته؛ اسان کي [ابو عوانه] قتاده کان [انس] کان روايت ڪيو آهي، هن چيو ته؛ ”رسول الله صَلَّى اللهُ تَعَالٰى عَلَيْهِ وَاٰلِهٖ وَسَلَّمَ، حضرت ابوبڪر، عمر ۽ عثمان رضي الله عنهم هميشه الحمد لله رب العالمين سان گڏ دعائون گهرندا هئا. ابو عيسي چيو؛ ”هيءَ حديث حسن صحيح آهي. اصحابن سڳورن، تابعين ۽ انهن کان پوءِ وارن عالمن هن حديث تي عمل ڪيو آهي. انهن الحمد لله رب العالمين سان تلاوت شروع ڪئي. امام شافعي فرمايو؛ هن حديث جي معنيٰ آهي؛ ته حضور اڪرم صلي الله عليه وآله وسلم، ابوبڪر، عمر ۽ عثمان رضي الله عنهم الحمد لله رب العالمين پڙهندا هئا. يعني خط پڙهڻ کان اڳ سورة فاتحه پڙهڻ شروع ڪندا آهن. ان جو مطلب اهو ناهي ته اهي بسم الله الرحمن الرحيم نه پڙهندا آهن. امام شافعي جو خيال آهي ته بسم الله الرحمن الرحيم پڙهڻ سان شروع ڪرڻ ۽ جيڪڏهن نماز بلند آواز سان پڙهي وڃي ته ان کي بلند آواز سان پڙهڻ مناسب آهي.
حديث
Imam Tirmidzi : 230
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى بْنُ أَبِي عُمَرَ الْمَكِّيُّ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ الْعَدَنِيُّ وَعَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ قَالَا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ مَحْمُودِ بْنِ الرَّبِيعِ عَنْ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا صَلَاةَ لِمَنْ لَمْ يَقْرَأْ بِفَاتِحَةِ الْكِتَابِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَعَائِشَةَ وَأَنَسٍ وَأَبِي قَتَادَةَ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عُبَادَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَيْهِ عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْهُمْ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ وَعَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ وَجَابِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ وَعِمْرَانُ بْنُ حُصَيْنٍ وَغَيْرُهُمْ قَالُوا لَا تُجْزِئُ صَلَاةٌ إِلَّا بِقِرَاءَةِ فَاتِحَةِ الْكِتَابِ و قَالَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ كُلُّ صَلَاةٍ لَمْ يُقْرَأْ فِيهَا بِفَاتِحَةِ الْكِتَابِ فَهِيَ خِدَاجٌ غَيْرُ تَمَامٍ وَبِهِ يَقُولُ ابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ سَمِعْت ابْنَ أَبِي عُمَرَ يَقُولُ اخْتَلَفْتُ إِلَى ابْنِ عُيَيْنَةَ ثَمَانِيَةَ عَشَرَ سَنَةً وَكَانَ الْحُمَيْدِيُّ أَكْبَرَ مِنِّي بِسَنَةٍ و سَمِعْت ابْنَ أَبِي عُمَرَ يَقُولُ حَجَجْتُ سَبْعِينَ حَجَّةً مَاشِيًا عَلَى قَدَمَيَّ
اسان کي [محمد بن يحييٰ بن ابو عمر المڪي ابو عبدالله العدنيٰ] ۽ [علي بن حجر] ٻنهي چيو آهي؛ اسان کي [سفيان بن عينة] ٻڌايو آهي [عز زهريٰ] کان [محمود بن الربيع] کان [عباده بن شميت] رسول الله صلي الله عليه وسلم کان، هن چيو ته: 'جيڪو سورة فاتحه نه پڙهي ٿو ان جي ڪا به نماز ناهي'. هن چيو ته: 'هن باب ۾ ابو هريره، عائشه، انس، ابو قتاده ۽ عبدالله بن عمرو کان به هڪ تاريخ آهي'. ابو عيسيٰ چيو ته: 'عباده بن الشميت جي حديث حسن صحيح آهي. هن حديث تي نبي صلي الله عليه وسلم جي اصحابن مان عالمن عمل ڪيو. عمر بن الخطاب، عمران بن حُشِين ۽ انهن کان سواءِ ٻيا. انهن چيو ته: 'سورة فاتحه پڙهڻ کان سواءِ نماز باطل آهي'. علي بن ابي طالب چيو؛ 'هر نماز جنهن ۾ سورة فاتحه نه پڙهي وڃي اها نامڪمل ۽ نامڪمل آهي.' هي راءِ بن المبارڪ، سيافعي، احمد ۽ اسحاق جي هئي. مون ابن ابو عمر کي چوندي ٻڌو ته؛ 'مان ابن ابو عمر کان ارڙهن سال وڏو آهيان، جڏهن ته الحميدي مون کان هڪ سال وڏو آهي. مون هڪ ڀيرو ابن ابو عمر کي چوندي ٻڌو ته؛ 'مون ست ڀيرا پيادل حج ڪيو.'
حديث
Imam Tirmidzi : 231
حَدَّثَنَا بُنْدَارٌ مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ قَالَا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ كُهَيْلٍ عَنْ حُجْرِ بْنِ عَنْبَسٍ عَنْ وَائِلِ بْنِ حُجْرٍ قَالَسَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَرَأَ{ غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَلَا الضَّالِّينَ }فَقَالَ آمِينَ وَمَدَّ بِهَا صَوْتَهُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَأَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ وَائِلِ بْنِ حُجْرٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ وَبِهِ يَقُولُ غَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ يَرَوْنَ أَنَّ الرَّجُلَ يَرْفَعُ صَوْتَهُ بِالتَّأْمِينِ وَلَا يُخْفِيهَا وَبِهِ يَقُولُ الشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ وَرَوَى شُعْبَةُ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ كُهَيْلٍ عَنْ حُجْرٍ أَبِي الْعَنْبَسِ عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ وَائِلٍ عَنْ أَبِيهِ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَرَأَ{ غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَلَا الضَّالِّينَ }فَقَالَ آمِينَ وَخَفَضَ بِهَا صَوْتَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت مُحَمَّدًا يَقُولُ حَدِيثُ سُفْيَانَ أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ شُعْبَةَ فِي هَذَا وَأَخْطَأَ شُعْبَةُ فِي مَوَاضِعَ مِنْ هَذَا الْحَدِيثِ فَقَالَ عَنْ حُجْرٍ أَبِي الْعَنْبَسِ وَإِنَّمَا هُوَ حُجْرُ بْنُ عَنْبَسٍ وَيُكْنَى أَبَا السَّكَنِ وَزَادَ فِيهِ عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ وَائِلٍ وَلَيْسَ فِيهِ عَنْ عَلْقَمَةَ وَإِنَّمَا هُوَ عَنْ حُجْرِ بْنِ عَنْبَسٍ عَنْ وَائِلِ بْنِ حُجْرٍ وَقَالَ وَخَفَضَ بِهَا صَوْتَهُ وَإِنَّمَا هُوَ وَمَدَّ بِهَا صَوْتَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى وَسَأَلْتُ أَبَا زُرْعَةَ عَنْ هَذَا الْحَدِيثِ فَقَالَ حَدِيثُ سُفْيَانَ فِي هَذَا أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ شُعْبَةَ قَالَ وَرَوَى الْعَلَاءُ بْنُ صَالِحٍ الْأَسَدِيُّ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ كُهَيْلٍ نَحْوَ رِوَايَةِ سُفْيَانَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ مُحَمَّدُ بْنُ أَبَانَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا الْعَلَاءُ بْنُ صَالِحٍ الْأَسَدِيُّ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ كُهَيْلٍ عَنْ حُجْرِ بْنِ عَنْبَسٍ عَنْ وَائِلِ بْنِ حُجْرٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَ حَدِيثِ سُفْيَانَ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ كُهَيْلٍ
اسان کي [بندر محمد بن بصير] بيان ڪيو آهي؛ اسان کي [يحييٰ بن سعيد] ۽ [عبدالرحمن بن مهدي] ٻنهي چيو آهي؛ اسان کي [سفيان] [سلمه بن ڪوهيل] کان [حجر بن عنبسه] کان [وائل بن حجر] بيان ڪيو آهي، هن چيو ته: مون رسول الله ﷺ کي پڙهندي ٻڌو: 'غير المغضوب عليهم و لدلالين - نه - انهن جو رستو جيڪي غضب ڪن ٿا ۽ نه - انهن جو رستو جيڪي گمراه آهن -، پوءِ پاڻ پنهنجي آواز کي وڌائيندي چيو: 'آمين - الله معاف ڪري الڪان-،'. هن چيو ته؛ 'هن باب ۾ علي ۽ ابو هريره کان به هڪ تاريخ آهي'. ابو عيسيٰ چيو ته؛ 'وائل بن حجر جي هي حديث حسن جي درجي ۾ آهي.' هي راءِ رسول الله صلي الله عليه وسلم جي اصحابن، تابعين ۽ انهن کان پوءِ وارن مان ڪيترن ئي عالمن اختيار ڪئي آهي. انهن جو خيال آهي ته آمين جي آواز بلند ڪرڻ گهرجي ۽ ان کي نرم نه چوڻ گهرجي. هي راءِ امام شافعي، احمد ۽ اسحاق به اختيار ڪئي هئي. [صيوبة] پڻ هي حديث [سلمه بن ڪوهيل] کان [حجر ابو العنباسه] کان [علقمه بن وائل] کان [پنهنجي پيءُ] کان روايت ڪئي آهي ته نبي صلي الله عليه وسلم پڙهيو؛ غير المغضوب عليهم و لدلالين - نه - انهن جو رستو جيڪي غضب ڪن ٿا ۽ نه - انهن جو رستو جيڪي گمراھ آهن - پوءِ پاڻ فرمايائون؛ 'آمين - الله معاف ڪري الڪان -، ۽ هن اهو خاموشي سان چيو. ابو عيسيٰ چيو؛ 'مون محمد کي چوندي ٻڌو؛ 'هن صورت ۾ سفيان جي حديث شعبه جي حديث کان وڌيڪ صحيح آهي.' سيوَبَه هن حديث جي حوالي سان ڪيتريون ئي غلطيون ڪيون آهن. هن چيو ته، 'حجر ابو العنباس کان، جيتوڻيڪ هن جو مطلب حجر بن عنباس هو، سندس لقب ابو عسڪان هو. ان ۾ هن وڌيڪ چيو ته؛ علقمه بن وائل کان، جيتوڻيڪ ان ۾ ڪو به علقمه ناهي. صرف حجر بن عنباس کان، وائل بن حجر کان. ۽ هن چيو ته، 'پوءِ هن نرميءَ سان ڳالهايو،' جيتوڻيڪ اهو سچ هو، 'هن پنهنجو آواز بلند ڪيو'. ابو عيسيٰ چيو ته؛ 'مون هڪ ڀيرو ابو زرعہ کان هن حديث بابت پڇيو، ته هن جواب ڏنو ته، 'هن معاملي ۾ سفيان جي حديث سيوَبَه جي حديث کان وڌيڪ صحيح آهي'. هن چيو ته؛ 'علاء بن صالح الاسدي سلمه بن ڪوهيل کان سفيان جي روايت مطابق روايت ڪئي آهي'. ابو عيسيٰ چيو ته؛ 'اسان کي [ابوبڪر محمد بن ابان] چيو آهي؛ اسان کي [عبدالله بن نمير] چيو آهي؛' اسان کي علاء بن صالح الاسدي [سلمه بن ڪهيل] کان [حجر بن عنباس] کان [وائل بن حجر] کان رسول الله صلي الله عليه وآله وسلم کان ۽ سفيان سلمه بن ڪهيل کان روايت ڪئي آهي.
حديث
Imam Tirmidzi : 232
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلَاءِ حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ حُبَابٍ حَدَّثَنِي مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ حَدَّثَنَا الزُّهْرِيُّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ وَأَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا أَمَّنَ الْإِمَامُ فَأَمِّنُوا فَإِنَّهُ مَنْ وَافَقَ تَأْمِينُهُ تَأْمِينَ الْمَلَائِكَةِ غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
اسان کي [ابو ڪريب محمد بن العلاء] چيو آهي، اسان کي [زيد بن حباب] چيو آهي، مون کي [مالڪ بن انس] چيو آهي، اسان کي [عز زهريٰ] [سعيد بن المسيب] کان ۽ [ابو سلمه] [ابو هريره] کان رسول الله ﷺ کان بيان ڪيو آهي، انهن فرمايو ته: 'جيڪڏهن امام آمين چوي ته آمين چئو، ڇاڪاڻ ته جيڪو به فرشتي جي آمين وانگر آمين چوندو، ان جا گذريل گناهه معاف ڪيا ويندا.' ابو عيسيٰ چيو ته: 'ابو هريره جي هي حديث حسن صحيح آهي.'
حديث
Imam Tirmidzi : 233
حَدَّثَنَا أَبُو مُوسَى مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا عَبْدُ الْأَعْلَى عَنْ سَعِيدٍ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ الْحَسَنِ عَنْ سَمُرَةَ قَالَسَكْتَتَانِ حَفِظْتُهُمَا عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَنْكَرَ ذَلِكَ عِمْرَانُ بْنُ حُصَيْنٍ وَقَالَ حَفِظْنَا سَكْتَةً فَكَتَبْنَا إِلَى أُبَيِّ بْنِ كَعْبٍ بِالْمَدِينَةِ فَكَتَبَ أُبَيٌّ أَنْ حَفِظَ سَمُرَةُ قَالَ سَعِيدٌ فَقُلْنَا لِقَتَادَةَ مَا هَاتَانِ السَّكْتَتَانِ قَالَ إِذَا دَخَلَ فِي صَلَاتِهِ وَإِذَا فَرَغَ مِنْ الْقِرَاءَةِ ثُمَّ قَالَ بَعْدَ ذَلِكَ وَإِذَا قَرَأَ{ وَلَا الضَّالِّينَ }قَالَ وَكَانَ يُعْجِبُهُ إِذَا فَرَغَ مِنْ الْقِرَاءَةِ أَنْ يَسْكُتَ حَتَّى يَتَرَادَّ إِلَيْهِ نَفَسُهُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ سَمُرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ يَسْتَحِبُّونَ لِلْإِمَامِ أَنْ يَسْكُتَ بَعْدَمَا يَفْتَتِحُ الصَّلَاةَ وَبَعْدَ الْفَرَاغِ مِنْ الْقِرَاءَةِ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ وَأَصْحَابُنَا
اسان کي [ابو موسيٰ محمد بن المثنيٰ] ٻڌايو آهي؛ اسان کي [عبدالاعليٰ] ٻڌايو آهي [سعيد] کان [قتاده] کان [الحسن] کان [سمرة] هن چيو ته؛ 'ٻه سڪته آهن - پڙهڻ نه پڙهڻ سان روڪيو - جيڪي مون رسول الله صلي الله عليه وسلم کان حفظ ڪيا هئا؛' پر ان کي عمران بن حُصين رد ڪيو، پوءِ هن چيو؛ 'اسان صرف هڪ سڪته حفظ ڪريون ٿا'. تنهنڪري اسان مديني ۾ [ابائي بن ڪعب] کي خط لکيو، پوءِ ابائي جواب لکيو جيئن سمره حفظ ڪيو. سعيد چيو؛ 'اسان قتاده کان پڇيو، 'ٻه مقدس نشانيون ڪٿي آهن؟' هن جواب ڏنو، 'جيڪڏهن هو نماز ۾ داخل ٿيو آهي ۽ جڏهن هو - الفاتحه- پڙهڻ ختم ڪري ٿو.' ان کان پوءِ هن ٻيهر چيو، 'جيڪڏهن توهان ولاداللّٰهين پڙهو'. هن چيو؛ 'جيڪو شيءِ کيس تعجوب ڪري ٿي اها آهي ته هو سورة فاتحه پڙهڻ کان پوءِ خاموش رهي، جيستائين سندس دل شڪ ۾ نه پوي'. هن چيو؛ 'هن باب ۾ ابو هريره کان هڪ تاريخ پڻ آهي'. ابو عيسيٰ چيو؛ 'هي سمره حديث حسن جي درجي ۾ آهي. هي هڪ راءِ آهي جيڪا صرف سائنسي ماهرن مان هڪ شخص طرفان نه ورتي وئي آهي. اهي پسند ڪن ٿا ته امام نماز افطار - افتتاحي - ۽ پڙهڻ ختم ڪرڻ کان پوءِ - سورة فاتحه - پڙهڻ کان پوءِ هڪ لمحي لاءِ خاموش رهي.' هي راءِ احمد، اسحاق ۽ اسان جي دوستن پڻ ورتي هئي.
حديث
Imam Tirmidzi : 234
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا أَبُو الْأَحْوَصِ عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ عَنْ قَبِيصَةَ بْنِ هُلْبٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَؤُمُّنَا فَيَأْخُذُ شِمَالَهُ بِيَمِينِهِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ وَائِلِ بْنِ حُجْرٍ وَغُطَيْفِ بْنِ الْحَارِثِ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَابْنِ مَسْعُودٍ وَسَهْلِ بْنِ سَعْدٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ هُلْبٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ يَرَوْنَ أَنْ يَضَعَ الرَّجُلُ يَمِينَهُ عَلَى شِمَالِهِ فِي الصَّلَاةِ وَرَأَى بَعْضُهُمْ أَنْ يَضَعَهُمَا فَوْقَ السُّرَّةِ وَرَأَى بَعْضُهُمْ أَنْ يَضَعَهُمَا تَحْتَ السُّرَّةِ وَكُلُّ ذَلِكَ وَاسِعٌ عِنْدَهُمْ وَاسْمُ هُلْبٍ يَزِيدُ بْنُ قُنَافَةَ الطَّائِيُّ
قتيبه اسان کان روايت ڪئي آهي؛ ابو الاحوص اسان کان روايت ڪئي آهي سماڪ بن حرب کان، قبيشه بن حلب پنهنجي پيءُ کان، جنهن چيو ته: 'الله جي رسول صلي الله عليه وسلم اسان کي نماز پڙهائي، ۽ پنهنجي کاٻي هٿ کي پنهنجي ساڄي هٿ سان جهليو.' هن چيو ته: 'هن باب ۾ وائل بن حجر، غطيف بن الحارث، ابن عباس، ابن مسعود ۽ سهل بن سعد کان به روايت آهي.' ابو عيسيٰ چيو ته: 'حلب جي حديث حسن آهي. هن حديث تي علم وارن عالمن رسول الله صلي الله عليه وسلم جي اصحابن ۽ انهن کان پوءِ ايندڙن عمل ڪيو. انهن جو خيال آهي ته نماز ۾ انسان کي پنهنجو ساڄو هٿ پنهنجي کاٻي هٿ تي رکڻ گهرجي. ڪجهه عالمن جو خيال آهي ته ٻئي هٿ ناف جي مٿان رکڻ گهرجن. ۽ ڪجهه جو خيال آهي ته ٻئي هٿ ناف جي هيٺان رکڻ گهرجن. انهن جي مطابق، اهي سڀئي رايا تمام لچڪدار آهن. جڏهن ته حلب جو نالو يزيد بن قنافه الثائي آهي.
حديث
Imam Tirmidzi : 235
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا أَبُو الْأَحْوَصِ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْأَسْوَدِ عَنْ عَلْقَمَةَ وَالْأَسْوَدِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُكَبِّرُ فِي كُلِّ خَفْضٍ وَرَفْعٍ وَقِيَامٍ وَقُعُودٍ وَأَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَأَنَسٍ وَابْنِ عُمَرَ وَأَبِي مَالِكٍ الْأَشْعَرِيِّ وَأَبِي مُوسَى وَعِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ وَوَائِلِ بْنِ حُجْرٍ وَابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَيْهِ عِنْدَ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْهُمْ أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ وَعُثْمَانُ وَعَلِيٌّ وَغَيْرُهُمْ وَمَنْ بَعْدَهُمْ مِنْ التَّابِعِينَ وَعَلَيْهِ عَامَّةُ الْفُقَهَاءِ وَالْعُلَمَاءِ
اسان کي [قتيبه] چيو آهي؛ اسان کي [ابو الاحواش] کان [ابو اسحاق] کان [عبدالرحمن بن الاسود] کان [علقمه] ۽ [الاسود] کان [عبدالله بن مسعود] ٻڌايو آهي ته؛ 'الله جي رسول صلي الله عليه وسلم، ابوبڪر ۽ عمر هر نزول ۽ اڀرڻ، هر بيهڻ ۽ ويهڻ تي تڪبير چيو'. هن چيو ته؛ 'هن باب ۾ ابو هريره، انس، ابن عمر، ابو مالڪ الاشعري، ابو موسيٰ، عمران بن حُشين، وائل بن حجر ۽ ابن عباس کان به حديثون آهن.' ابو عيسيٰ چيو ته؛ 'عبدالله بن مسعود جي هي حديث حسن صحيح آهي. هن حديث تي رسول الله صلي الله عليه وسلم جي دوستن، جن ۾ ابوبڪر، عمر، عثمان، علي ۽ ٻيا شامل آهن، عمل ڪيو. انهي سان گڏ تابعين مان انهن کان پوءِ ماڻهو به.' هي گهڻن فقهائن ۽ عالمن جو رايو آهي.
حديث
Imam Tirmidzi : 236
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُنِيرٍ الْمَرْوَزِيُّ قَال سَمِعْتُ عَلِيَّ بْنَ الْحَسَنِ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُكَبِّرُ وَهُوَ يَهْوِيقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ مِنْ التَّابِعِينَ قَالُوا يُكَبِّرُ الرَّجُلُ وَهُوَ يَهْوِي لِلرُّكُوعِ وَالسُّجُودِ
اسان کي [عبدالله بن منير المروازي] ٻڌايو آهي ته؛ مون [علي بن الحسن] کي چوندي ٻڌو آهي؛ اسان کي [عبدالله بن المبارڪ] کان [ابن جريج] کان [عز زهريٰ] کان [ابوبڪر بن عبدالرحمٰن] کان [ابو هريره] ٻڌايو آهي ته؛ 'رسول الله ﷺ سجدي ۾ لهڻ وقت تڪبير چيو'. ابو عيسيٰ چيو ته؛ 'هي حديث حسن صحيح آهي. هي نبي ﷺ جي اصحابن ۽ تابعين مان انهن کان پوءِ جي سائنسي ماهرن جو رايو آهي. انهن چيو ته؛ 'انسان کي رڪوع ۽ سجدي ۾ تڪبير چوڻ گهرجي'.
حديث
Imam Tirmidzi : 237
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَابْنُ أَبِي عُمَرَ قَالَا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَرَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا افْتَتَحَ الصَّلَاةَ يَرْفَعُ يَدَيْهِ حَتَّى يُحَاذِيَ مَنْكِبَيْهِ وَإِذَا رَكَعَ وَإِذَا رَفَعَ رَأْسَهُ مِنْ الرُّكُوعِوَزَادَ ابْنُ أَبِي عُمَرَ فِي حَدِيثِهِ وَكَانَ لَا يَرْفَعُ بَيْنَ السَّجْدَتَيْنِ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدَّثَنَا الْفَضْلُ بْنُ الصَّبَّاحِ الْبَغْدَادِيُّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ حَدَّثَنَا الزُّهْرِيُّ بِهَذَا الْإِسْنَادِ نَحْوَ حَدِيثِ ابْنِ أَبِي عُمَرَ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عُمَرَ وَعَلِيٍّ وَوَائِلِ بْنِ حُجْرٍ وَمَالِكِ بْنِ الْحُوَيْرِثِ وَأَنَسٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَأَبِي حُمَيْدٍ وَأَبِي أُسَيْدٍ وَسَهْلِ بْنِ سَعْدٍ وَمُحَمَّدِ بْنِ مَسْلَمَةَ وَأَبِي قَتَادَةَ وَأَبِي مُوسَى الْأَشْعَرِيِّ وَجَابِرٍ وَعُمَيْرٍ اللَّيْثِيِّ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عُمَرَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَبِهَذَا يَقُولُ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْهُمْ ابْنُ عُمَرَ وَجَابِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ وَأَبُو هُرَيْرَةَ وَأَنَسٌ وَابْنُ عَبَّاسٍ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ الزُّبَيْرِ وَغَيْرُهُمْ وَمِنْ التَّابِعِينَ الْحَسَنُ الْبَصْرِيُّ وَعَطَاءٌ وَطَاوُسٌ وَمُجَاهِدٌ وَنَافِعٌ وَسَالِمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ وَسَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ وَغَيْرُهُمْ وَبِهِ يَقُولُ مَالِكٌ وَمَعْمَرٌ وَالْأَوْزَاعِيُّ وَابْنُ عُيَيْنَةَ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ و قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ قَدْ ثَبَتَ حَدِيثُ مَنْ يَرْفَعُ يَدَيْهِ وَذَكَرَ حَدِيثَ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنْ أَبِيهِ وَلَمْ يَثْبُتْ حَدِيثُ ابْنِ مَسْعُودٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمْ يَرْفَعْ يَدَيْهِ إِلَّا فِي أَوَّلِ مَرَّةٍ حَدَّثَنَا بِذَلِكَ أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الْآمُلِيُّ حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ زَمْعَةَ عَنْ سُفْيَانَ بْنِ عَبْدِ الْمَلِكِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُبَارَكِ قَالَ و حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُوسَى قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ أَبِي أُوَيْسٍ قَالَ كَانَ مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ يَرَى رَفْعَ الْيَدَيْنِ فِي الصَّلَاةِ و قَالَ يَحْيَى وَحَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ قَالَ كَانَ مَعْمَرٌ يَرَى رَفْعَ الْيَدَيْنِ فِي الصَّلَاةِ و سَمِعْت الْجَارُودَ بْنَ مُعَاذٍ يَقُولُ كَانَ سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ وَعُمَرُ بْنُ هَارُونَ وَالنَّضْرُ بْنُ شُمَيْلٍ يَرْفَعُونَ أَيْدِيَهُمْ إِذَا افْتَتَحُوا الصَّلَاةَ وَإِذَا رَكَعُوا وَإِذَا رَفَعُوا رُءُوسَهُمْ
اسان کي ٻڌايو ويو آهي ته [قتيبه] ۽ [ابن ابو عمر] ٻنهي چيو آهي؛ اسان کي [سفيان بن عينة] ٻڌايو آهي [عز زهرى] ۽ [سليم] ۽ [پنهنجي پيءُ] چيو آهي ته؛ مون رسول الله ﷺ کي ڏٺو ته نماز شروع ڪرڻ وقت پنهنجا هٿ مٿي ڪندا هئا جيستائين اهي سندس ڪلهن جي برابر نه هوندا هئا. پاڻ رڪوع ڪرڻ وقت به پنهنجا هٿ مٿي ڪندا هئا ۽ رڪوع کان پنهنجو سر مٿي ڪندا هئا. ابن عمر پنهنجي حديث ۾ وڌيڪ چيو ته، 'هن ٻن سجدن جي وچ ۾ پنهنجا هٿ نه وڌا'. ابو عيسيٰ چيو ته؛ 'اسان کي ٻڌايو ويو آهي [الفضل بن الشبه البغدادي] چيو آهي؛ اسان کي ٻڌايو آهي [سفيان بن عينة] چيو آهي؛ اسان کي [عز زهرى] ابن ابو عمر جي حديث هن سند سان ٻڌائي آهي'. هن چيو؛ هن باب ۾ عمر، علي، وائل بن جوهر، مالڪ بن الحويرت، انس، ابو هريره، ابو حميد، ابو اسيد، سهل بن سعد، محمد بن مسلمه، ابو قتاده، ابو موسيٰ العسيري، جابر ۽ عمير الاطيسي کان به روايتون آهن. ابو عيسي چيو؛ ابن عمر جي هيءَ حديث حسن صحيح آهي. هيءَ راءِ اصحابن سڳورن صَلَّى اللهُ تَعَالٰى عَلَيْهِ وَاٰلِهٖ وَسَلَّمَ جي سائنسي ماهرن جو آهي. جيئن ابن عمر، جابر بن عبدالله، ابو هريره، انس، ابن عباس ۽ عبدالله ابن زبير. ان کان سواءِ تابعين مان، حسن البشري، اثا، ثوث، مجاهد، نافع، سليم بن عبدالله، سعيد بن جبير ۽ انهن کان سواءِ ٻين به. هي راءِ مالڪ، معتمر، العوزاعي، ابن عينة، عبدالله بن المبارڪ، سيافعي، احمد ۽ اسحاق پاران به اختيار ڪئي وئي هئي. عبدالله بن المبارڪ چيو ته؛ 'ٻئي هٿ کڻڻ بابت حديث اڃا تائين - تسليم ٿيل- آهي. پوءِ هن الزهري جي حديث جو ذڪر ڪيو، جيڪو سالم کان سندس پيءُ کان آهي. ۽ ابن مسعود جو چوڻ آهي ته رسول الله ﷺ پنهنجو سر پهرين تڪبير - تڪبيرة الڪرام - کان سواءِ نه بلند ڪيو. اهو اسان کي احمد بن عبدالله المولي ٻڌايو، هن چيو ته؛ اسان کي وهب بن زمعہ ٻڌايو، سفيان بن عبدالمالڪ کان، عبدالله بن المبارڪ کان. هن چيو ته؛ '۽ اسان کي يحيى بن موسى بابت ٻڌايو، هن چيو؛ اسان کي اسماعيل بن ابو اويس بابت ٻڌايو، هن چيو؛ 'مالڪ بن انس ان ڏانهن ڏٺو - هن حڪم ڏنو - نماز ۾ ٻئي هٿ کڻڻ جو'. يحيى چيو؛ 'عبدالرزاق اسان کي ٻڌايو ته معمر سوچيو - هن حڪم ڏنو - دعا ۾ پنهنجا هٿ بلند ڪرڻ'. ۽ مون الجارود بن معاذ کي چوندي ٻڌو ته؛ 'سفيان بن عينيه، عمر بن هارون، ان نضل بن صومائل، اهي نماز کولڻ وقت ٻئي هٿ مٿي ڪندا هئا - تڪبيرة الاحرام -، رڪوع ڪندا هئا ۽ جڏهن مٿو کڻندا هئا'.
حديث
Imam Tirmidzi : 238
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ عَاصِمِ بْنِ كُلَيْبٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْأَسْوَدِ عَنْ عَلْقَمَةَ قَالَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْعُودٍأَلَا أُصَلِّي بِكُمْ صَلَاةَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَصَلَّى فَلَمْ يَرْفَعْ يَدَيْهِ إِلَّا فِي أَوَّلِ مَرَّةٍقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ مَسْعُودٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ وَبِهِ يَقُولُ غَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَأَهْلِ الْكُوفَةِ
اسان کي [حناد] چيو آهي؛ اسان کي [واقعي] [سفيان] کان [عاشق بن ڪليب] کان [عبدالرحمن بن الاسود] کان [علقمه] ٻڌايو آهي ته؛ '[عبدالله بن مسعود] چيو؛ 'ڇا توهان کي اعتراض هوندو جيڪڏهن مان توهان سان گڏ رسول الله صلي الله عليه وسلم جي نماز وانگر نماز پڙهان؟' پوءِ هن نماز پڙهي ۽ پهرين وقت کان سواءِ پنهنجا هٿ نه کنيا'. هن چيو؛ 'هن باب ۾ براء بن عازب کان به هڪ حديث آهي. ابو عيسيٰ چيو؛ 'ابن مسعود جي حديث حسن آهي. هن راءِ تي صرف پيغمبر صلي الله عليه وسلم جي اصحابن ۽ تابعين جا عالم عمل نٿا ڪن. هي سفيان عثصوري ۽ ڪوفي جي رهاڪن جو رايو آهي.'
حديث
Imam Tirmidzi : 239
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ عَيَّاشٍ حَدَّثَنَا أَبُو حَصِينٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ السُّلَمِيِّ قَالَقَالَ لَنَا عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ إِنَّ الرُّكَبَ سُنَّتْ لَكُمْ فَخُذُوا بِالرُّكَبِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ سَعْدٍ وَأَنَسٍ وَأَبِي حُمَيْدٍ وَأَبِي أُسَيْدٍ وَسَهْلِ بْنِ سَعْدٍ وَمُحَمَّدِ بْنِ مَسْلَمَةَ وَأَبِي مَسْعُودٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عُمَرَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ لَا اخْتِلَافَ بَيْنَهُمْ فِي ذَلِكَ إِلَّا مَا رُوِيَ عَنْ ابْنِ مَسْعُودٍ وَبَعْضِ أَصْحَابِهِ أَنَّهُمْ كَانُوا يُطَبِّقُونَ وَالتَّطْبِيقُ مَنْسُوخٌ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ
اسان کي [احمد بن مني] چيو آهي؛ اسان کي [ابوبڪر بن عياسي] چيو آهي؛ اسان کي [ابو حاشين] [ابو عبدالرحمٰن السلمي] کان ٻڌايو آهي ته؛ '[عمر بن الڪثاب] رضي الله عنه اسان کي چيو ته، 'يقيناً توهان لاءِ گوڏن کي جهلڻ سنت آهي، تنهن ڪري انهن کي جهلجو'. هن چيو ته؛ 'هن باب ۾ سعد، انس، ابو حميد، ابو اسيد، سهل بن سعد، محمد بن مسلمه ۽ ابو مسعود کان به روايتون آهن.' ابو عيسيٰ چيو ته؛ 'عمر جي حديث حسن صحيح آهي. هن حديث تي نبي ڪريم صلي الله عليه وسلم جي اصحابن، تابعين ۽ انهن کان پوءِ وارن مان سائنسدانن عمل ڪيو. انهن ان بابت اختلاف نه ڪيو سواءِ ابن مسعود ۽ سندس ڪجهه اصحابن جي بيان ڪيل حديث جي. ته انهن ان کي گڏ ڪيو. ۽ ماهرن جي مطابق، ويجهي تصوير کي 'منسخ - ڊليٽ -' ڪيو ويو آهي.
حديث
Imam Tirmidzi : 240
قَالَ سَعْدُ بْنُ أَبِي وَقَّاصٍكُنَّا نَفْعَلُ ذَلِكَ فَنُهِينَا عَنْهُ وَأُمِرْنَا أَنْ نَضَعَ الْأَكُفَّ عَلَى الرُّكَبِقَالَ حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ أَبِي يَعْفُورٍ عَنْ مُصْعَبِ بْنِ سَعْدٍ عَنْ أَبِيهِ سَعْدٍ بِهَذَا وَأَبُو حُمَيْدٍ السَّاعِدِيُّ اسْمُهُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ سَعْدِ بْنِ الْمُنْذِرِ وَأَبُو أُسَيْدٍ السَّاعِدِيُّ اسْمُهُ مَالِكُ بْنُ رَبِيعَةَ وَأَبُو حَصِينٍ اسْمُهُ عُثْمَانُ بْنُ عَاصِمٍ الْأَسَدِيُّ وَأَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ السُّلَمِيُّ اسْمُهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ حَبِيبٍ وَأَبُو يَعْفُورٍ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عُبَيْدِ بْنِ نِسْطَاسٍ وَأَبُو يَعْفُورٍ الْعَبْدِيُّ اسْمُهُ وَاقِدٌ وَيُقَالُ وَقْدَانُ وَهُوَ الَّذِي رَوَى عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي أَوْفَى وَكِلَاهُمَا مِنْ أَهْلِ الْكُوفَةِ
سعد بن ابو وقاش چيو؛ 'اسين ائين ڪندا هئاسين ۽ پوءِ اسان کي منع ڪيو ويندو هو، ۽ اسان کي حڪم ڏنو ويندو هو ته اسان پنهنجا هٿ پنهنجن گوڏن تي رکون'. هن چيو؛ 'اسان کي [قتيبه] چيو آهي؛ اسان کي [ابو عوانه] [ابو يعفور] کان [مشعب بن سعد] پنهنجي پيءُ [سعد] کان هن طرح بيان ڪيو آهي. ۽ ابو حميد السعيدي جو نالو عبدالرحمان بن سعد بن المنذر آهي. ابو اسيد السعيدي جو نالو مالڪ بن ربيعة آهي. عبدالله بن حبيب، ابو يعفور عبدالرحمان بن عبيد بن نسطاس. ابو يعفور العبدي جو نالو واقد آهي، ۽ ان کي وقدان به سڏيو ويندو آهي، ۽ اهو ئي هو جنهن عبدالله بن ابو اوفي کان روايت ڪئي، اهي ٻئي ڪوفي جا رهواسي هئا.'
