Imam Tirmidzi (الإمام الترمذي) - 3891 Hadith
Hadith
Imam Tirmidzi : 221
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ وَكِيعٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْفُضَيْلِ عَنْ أَبِي سُفْيَانَ طَرِيفٍ السَّعْدِيِّ عَنْ أَبِي نَضْرَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِفْتَاحُ الصَّلَاةِ الطُّهُورُ وَتَحْرِيمُهَا التَّكْبِيرُ وَتَحْلِيلُهَا التَّسْلِيمُ وَلَا صَلَاةَ لِمَنْ لَمْ يَقْرَأْ بِالْحَمْدُ وَسُورَةٍ فِي فَرِيضَةٍ أَوْ غَيْرِهَاقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَعَائِشَةَ قَالَ وَحَدِيثُ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ فِي هَذَا أَجْوَدُ إِسْنَادًا وَأَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ أَبِي سَعِيدٍ وَقَدْ كَتَبْنَاهُ فِي أَوَّلِ كِتَابِ الْوُضُوءِ وَالْعَمَلُ عَلَيْهِ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ إِنَّ تَحْرِيمَ الصَّلَاةِ التَّكْبِيرُ وَلَا يَكُونُ الرَّجُلُ دَاخِلًا فِي الصَّلَاةِ إِلَّا بِالتَّكْبِيرِ قَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت أَبَا بَكْرٍ مُحَمَّدَ بْنَ أَبَانَ مُسْتَمْلِيَ وَكِيعٍ يَقُولُ سَمِعْتُ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ مَهْدِيٍّ يَقُولُ لَوْ افْتَتَحَ الرَّجُلُ الصَّلَاةَ بِسَبْعِينَ اسْمًا مِنْ أَسْمَاءِ اللَّهِ وَلَمْ يُكَبِّرْ لَمْ يُجْزِهِ وَإِنْ أَحْدَثَ قَبْلَ أَنْ يُسَلِّمَ أَمَرْتُهُ أَنْ يَتَوَضَّأَ ثُمَّ يَرْجِعَ إِلَى مَكَانِهِ فَيُسَلِّمَ إِنَّمَا الْأَمْرُ عَلَى وَجْهِهِ قَالَ وَأَبُو نَضْرَةَ اسْمُهُ الْمُنْذِرُ بْنُ مَالِكِ بْنِ قُطَعَةَ
[ސުފްޔާން ބިން ވާކީ'] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނެވެ؛ [މުޙައްމަދު ބިން އަލް ފުދުލައިލް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަބޫ ސުފްޔާން ޠަރީފް އަސް ސަޢީދީ] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ނަދުލާ] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ސަޢީދު] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވިއެވެ. 'الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ: 'ނަމާދުގެ ފެށުމަކީ ޠާހިރުވުމެވެ، އޭގެ ފެށުމަކީ ތަކްބީރު، ނިމުމަކީ ސަލާމް، އަދި އަލް ހަމްދުލިއްލާ -އަލް ފާތިޙާ- އަދި -ޤުރުއާނުން - އަކުރެއް ނުކިޔަވާ މީހެއްގެ ދުޢާ، ފަރުޟު ނަމާދުގައި ވިޔަސް ނުވަތަ އެހެން ނަމާދުތަކުގައި ވިޔަސް ޞައްޙަ ނަމާދެއް ނޫނެވެ'. އަބޫ އީސާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'މި ޙަދީޘަކީ ޙަސަން އެވެ. މި ބާބުގައި ޢަލީ އާއި 'އައިޝަތު' ގެ ޙަދީޘެއްވެސް ވެއެވެ. އަބޫ އީސާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'މިކަމުގައި ޢަލީ ބިން އަބޫ ޠާލިބުގެ ޙަދީޘަކީ އަބޫ ސަޢީދުގެ ޙަދީޘަށްވުރެ ރަނގަޅު ޗޭން އޮފް ޓްރާންސްމިޝަންއެއް އޮންނަ އަދި މާ ޞައްޙަ ޙަދީޘެއް ކަމަށާއި، އަޅުގަނޑުމެން އެ ޙަދީޘް ލިޔުނީ ވުޟޫ ފޮތުގެ ފެށުމުގައި ކަމަށެވެ. މި ޙަދީޘަކީ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ޞަޙާބީންނާއި އެއުރެންނަށް ފަހުގެ މީހުންގެ ކިބައިން ޢިލްމުވެރިން ޢަމަލުކުރެއްވި ޙަދީޘެކެވެ. މިއީ ސުފްޔާން އައްތައުރީއާއި ބިން އަލް މުބާރަކާއި ޝާފިޢީއާއި އަޙްމަދާއި އިސްޙާޤުގެ ރައުޔެވެ. އެއީ، ނަމާދު ފެށުމަކީ ތަކްބީރު ކަމުގައި ވުމާއި، ތަކްބީރާއެކު މެނުވީ ނަމާދަށް ވަންނަ މީހެއްގެ ގޮތުގައި ނުގުނާނެ ކަމެވެ. އަބޫ އީސާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އަޅުގަނޑު އަޑުއެހިން ވާކީގެ މުޞްޠަފާ އަބޫބަކުރު މުޙައްމަދު ބިން އައްބާން ވިދާޅުވާ ވާހަކައެވެ؛ 'އަޅުގަނޑު އަޑުއެހިން އަބްދުއްރަހްމާން ބިން މަހުދީ ވިދާޅުވި ވާހަކައެވެ؛ 'އެމީހަކު الله ގެ ހަތްދިހަ އިސްމުފުޅުން ނަމާދު ހުޅުވައި، ތަކްބީރު ނުކިޔާނަމަ، އެ ނަމާދަކީ ބާތިލް ނަމާދެކެވެ. އަދި ސަލާމް ކުރުމުގެ ކުރިން ޙަޟްރަތްތައް - ޠާހިރުކަމުން - ޙަޟްރަތު ކޮށްފިނަމަ، ދެން އަހަރެން އޭނާއަށް އަމުރު ކުރާނީ ވުޟޫ ކުރުމަށްފަހު އެނބުރި އޭނާގެ އަސްލު ތަނަށް، އޭގެ ފަހުން ސަލާމް ކުރުމެވެ. ހަމައެކަނި މައްސަލައަކީ ފެށުމުގައި. އަބޫ އީސާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އަބޫ ނަދުލުރާގެ ނަމަކީ އަލް މުންދިރު ބިން މާލިކް ބިން ޤުތުއާ' އެވެ.
Hadith
Imam Tirmidzi : 222
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَأَبُو سَعِيدٍ الْأَشَجُّ قَالَا حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ الْيَمَانِ عَنْ ابْنِ أَبِي ذِئْبٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ سِمْعَانَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا كَبَّرَ لِلصَّلَاةِ نَشَرَ أَصَابِعَهُقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَسَنٌ وَقَدْ رَوَى غَيْرُ وَاحِدٍ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ ابْنِ أَبِي ذِئْبٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ سِمْعَانَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ إِذَا دَخَلَ فِي الصَّلَاةِ رَفَعَ يَدَيْهِ مَدًّا وَهَذَا أَصَحُّ مِنْ رِوَايَةِ يَحْيَى بْنِ الْيَمَانِ وَأَخْطَأَ يَحْيَى بْنُ الْيَمَانِ فِي هَذَا الْحَدِيثِ
[ޤުޠައިބާ] އާއި [އަބޫ ސަޢީދު އަލް އަޝާޖް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިން ގޮތުގައި، އެމީހުން ބުންޏެވެ؛ [ޔަޙްޔާ ބިން އަލް ޔަމަން] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އިބްނު އަބޫ ޟިޢުބް] ގެ އަރިހުން [ސަޢީދު ބިން ސަމްޢާން] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ޙުރައިރާ] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވިއެވެ. 'الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ނަމާދަށް ތަކްބީރު ވިދާޅުވުމުން އިނގިލިތައް ފަތުރާނެއެވެ'. އަބޫ އީސާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އަބޫ ހުރައިރާގެ ޙަދީޘަކީ ޙަސަންއެވެ. މި ޙަދީޘްގައި އިބްނު އަބޫ ޟިޢުބުގެ ކިބައިން، ސަޢީދު ބިން ސަމްޢާންގެ ކިބައިން، އަބޫ ޙުރައިރާގެ ކިބައިން އެތައް ސަފުހާއަކުން ވާރިދުވެފައިވަނީ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ނަމާދަށް ވަންނައިރު ތަކްބީރު ވިދާޅުވެފައި، އަތް ފަތުރާނެ ކަމަށެވެ. އަދި މިއީ ޔަޙްޔާ ބިން އަލް ޔަމަނުގެ ރިވާޔަތަށްވުރެ ޞައްޙަ ކަމެއް ނަމަވެސް ޔަޙްޔާ ބިން އަލް ޔަމަނަކީ މި ޙަދީޘްގައި ގޯހެވެ.'
Hadith
Imam Tirmidzi : 223
قَالَ و حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الْمَجِيدِ الْحَنَفِيُّ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ سِمْعَانَ قَال سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ يَقُولُكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا قَامَ إِلَى الصَّلَاةِ رَفَعَ يَدَيْهِ مَدًّاقَالَ أَبُو عِيسَى قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ وَهَذَا أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ يَحْيَى بْنِ الْيَمَانِ وَحَدِيثُ يَحْيَى بْنِ الْيَمَانِ خَطَأٌ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާވެގެންވާ [ޢަބްދުالله ބިން ޢަބްދުއްރަޙްމާން] ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ؛ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާވެގެންވާ [އުބައިދުالله ބިން ޢަބްދުލްމަޖީދު އަލް ޙަނަފީ] ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ؛ އަޅުގަނޑުމެން [އިބްނު އަބޫ ޟިޢުބް] އަށް [ސަޢީދު ބިން ސަމްޢާން] ގެ އަރިހުން ރިވާކުރެއްވިއެވެ. އަހަރެންނަށް އަޑުއިވުނީ [އަބޫ ޙުރައިރާ] ވިދާޅުވާ ވާހަކައެވެ. 'الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ނަމާދު ކުރައްވަން ތެދުވެވަޑައިގަތުމުން އަތް ފަތުރާލައްވައެވެ'. އަބޫ އީސާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ ޢަބްދުالله ބިން ޢަބްދުއްރަޙްމާން ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'މި ޙަދީޘަކީ ޔަޙްޔާ ބިން އަލް ޔަމަނުގެ ޙަދީޘަށްވުރެ ޞައްޙަ ޙަދީޘެކެވެ. ޔަޙްޔާ ބިން އަލް ޔަމަނުގެ ޙަދީޘަކީ ގޯހެއް'.
Hadith
Imam Tirmidzi : 224
حَدَّثَنَا عُقْبَةُ بْنُ مُكْرَمٍ وَنَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو قُتَيْبَةَ سَلْمُ بْنُ قُتَيْبَةَ عَنْ طُعْمَةَ بْنِ عَمْرٍو عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي ثَابِتٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ صَلَّى لِلَّهِ أَرْبَعِينَ يَوْمًا فِي جَمَاعَةٍ يُدْرِكُ التَّكْبِيرَةَ الْأُولَى كُتِبَتْ لَهُ بَرَاءَتَانِ بَرَاءَةٌ مِنْ النَّارِ وَبَرَاءَةٌ مِنْ النِّفَاقِقَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ أَنَسٍ مَوْقُوفًا وَلَا أَعْلَمُ أَحَدًا رَفَعَهُ إِلَّا مَا رَوَى سَلْمُ بْنُ قُتَيْبَةَ عَنْ طُعْمَةَ بْنِ عَمْرٍو عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي ثَابِتٍ عَنْ أَنَسٍ وَإِنَّمَا يُرْوَى هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي حَبِيبٍ الْبَجَلِيِّ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَوْلَهُ حَدَّثَنَا بِذَلِكَ هَنَّادٌ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ خَالِدِ بْنِ طَهْمَانَ عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي حَبِيبٍ الْبَجَلِيِّ عَنْ أَنَسٍ نَحْوَهُ وَلَمْ يَرْفَعْهُ وَرَوَى إِسْمَعِيلُ بْنُ عَيَّاشٍ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ عُمَارَةَ بْنِ غَزِيَّةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَ هَذَا وَهَذَا حَدِيثٌ غَيْرُ مَحْفُوظٍ وَهُوَ حَدِيثٌ مُرْسَلٌ وَعُمَارَةُ بْنُ غَزِيَّةَ لَمْ يُدْرِكْ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ حَبِيبُ بْنُ أَبِي حَبِيبٍ يُكْنَى أَبَا الْكَشُوثَى وَيُقَالُ أَبُو عُمَيْرَةَ
[އުޤްބާޙް ބިން މުކްރަމް] އާއި [ނަޝްރު ބިން ޢަލީ އަލްޖަހުދުލާމީ] ދެބޭފުޅުންވެސް ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ؛ [އަބޫ ޤުޠައިބާ ސަލްމް ބިން ޤުޠައިބާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ތޫޢުމަތު ބިން ޢަމްރޫ] އިން [ޙަބީބު ބިން އަބޫ ޠާބިތު] ގެ އަރިހުން [އަނަސް ބިން މާލިކް] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވިއެވެ. 'الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. އަބޫ އީސާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'މި ޙަދީޘް އަނަސްގެ ކިބައިން ރިވާވެގެންވަނީ މައުޤޫފް ގޮތަކަށް ކަމަށާއި، މި ޙަދީޘް މަރްފޫ ކޮށްފައިވާ މީހަކު އަޅުގަނޑަކަށް ނޭނގެއެވެ. ހަމަ އެކަނި މި ޙަދީޘް ޙަބީބު ބިން އަބޫ ޙަބީބު އަލް ބަޖާލީގެ އަރިހުން އަނަސް ބިން މާލިކުގެ ބަސްފުޅުން ރިވާވެގެން ދިއުމެވެ. ހަމައެފަދައިން [ޙަންނަދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ވާކީޢު] އިން [ޚާލިދު ބިން ތަޙްމާން] ގެ އަރިހުން [ޙަބީބު ބިން އަބޫ ޙަބީބު އަލް ބަޖަލީ] ގެ އަރިހުން [އަނާސް] ގެ އަރިހުން ޙަދީޘްގައިވާ ފަދައިން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި ނަމަވެސް އެކަލޭގެފާނު އެކަމަށް ރުހުން ނުދެއްވައެވެ. އަދި [އިސްމާޢީލް ބިން އައްޔަސީ] މި ޙަދީޘް [ޢުމަރާ ބިން ޣާޒިއްޔާ] ގެ އަރިހުން [ޢުމަރު ބިން އަލް ޚައްޠަބު] ގެ އަރިހުން [ޢުމަރު ބިން އަލް ޚައްޠަބު] ގެ އަރިހުން ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ކިބައިން މި ޙަދީޘާ އެއްގޮތް ޙަދީޘް ރިވާކުރައްވާފައި ވެއެވެ މަލިކު' އެވެ. މުޙައްމަދު ބިން އިސްމާޢީލް ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ؛ 'ހަބީބު ބިން އަބޫ ހަބީބުގެ ލަޤަބަކީ އަބޫ އަލް ކައްޔޫތުސާ ކަމަށާއި، އޭނާއަށް އަބޫ އުމައިރާ ވެސް ކިޔައެވެ'.
Hadith
Imam Tirmidzi : 225
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُوسَى الْبَصْرِيُّ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ سُلَيْمَانَ الضُّبَعِيُّ عَنْ عَلِيِّ بْنِ عَلِيٍّ الرِّفَاعِيِّ عَنْ أَبِي الْمُتَوَكِّلِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا قَامَ إِلَى الصَّلَاةِ بِاللَّيْلِ كَبَّرَ ثُمَّ يَقُولُ سُبْحَانَكَ اللَّهُمَّ وَبِحَمْدِكَ وَتَبَارَكَ اسْمُكَ وَتَعَالَى جَدُّكَ وَلَا إِلَهَ غَيْرُكَ ثُمَّ يَقُولُ اللَّهُ أَكْبَرُ كَبِيرًا ثُمَّ يَقُولُ أَعُوذُ بِاللَّهِ السَّمِيعِ الْعَلِيمِ مِنْ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ مِنْ هَمْزِهِ وَنَفْخِهِ وَنَفْثِهِقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَعَائِشَةَ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ وَجَابِرٍ وَجُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ وَابْنِ عُمَرَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ أَبِي سَعِيدٍ أَشْهَرُ حَدِيثٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَقَدْ أَخَذَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ بِهَذَا الْحَدِيثِ وَأَمَّا أَكْثَرُ أَهْلِ الْعِلْمِ فَقَالُوا بِمَا رُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ كَانَ يَقُولُ سُبْحَانَكَ اللَّهُمَّ وَبِحَمْدِكَ وَتَبَارَكَ اسْمُكَ وَتَعَالَى جَدُّكَ وَلَا إِلَهَ غَيْرُكَ وَهَكَذَا رُوِيَ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ التَّابِعِينَ وَغَيْرِهِمْ وَقَدْ تُكُلِّمَ فِي إِسْنَادِ حَدِيثِ أَبِي سَعِيدٍ كَانَ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ يَتَكَلَّمُ فِي عَلِيِّ بْنِ عَلِيٍّ الرِّفَاعِيِّ و قَالَ أَحْمَدُ لَا يَصِحُّ هَذَا الْحَدِيثُ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފައިވާ [މުޙައްމަދު ބިން މޫސާ އަލްބަޝާރީ] ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ؛ އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޖަޢުފަރު ބިން ސުލައިމާން ޢަދުލް ދުލުބާޢީ] ގެ އަރިހުން [ޢަލީ ބިން ޢަލީ ޢަރު ރިފާޢީ] ގެ އަރިހުން [އަބޫ އަލް މުތަވާކިލް] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ސަޢީދު އަލް ޚުދުރީ] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދީފައި ވެއެވެ. 'الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ރޭ ނަމާދަށް ތެދުވެވަޑައިގަތުމުން ތަކްބީރު ވިދާޅުވެ ކިޔަވައެވެ ނަންތައް، މަތިވެރިވެގެންވަނީ ކަލޭގެފާނުގެ މުއްސަނދިކަމާއި ބޮޑުކަން، ކަލޭގެފާނު ފިޔަވައި އަޅުކަން ކުރަންޖެހޭ ކަލާނގެއެއް ނެތް-، ' ދެން ކިޔަވާށެވެ: 'الله އަކްބަރު ކަބީރާ - الله އެންމެ ބޮޑު އަދި އެންމެ ބޮޑު-، ' ދެން ކިޔަވާށެވެ: 'A'UUDZU BILLAHIS SAMI'IL AliIM MINASY SYAITHANIR RAJIIM MIN HAMZIHI WA NAFKHIHI WA NAFSIHI - I seek refuge in, ހުރިހާ އެއްޗެއް އަޑުއަހާ މީހާ، ހުރިހާ ކަމެއް އެނގޭ މީހާ، ލަޢުނަތް ލިބިފައިވާ ޝައިޠާނާގެ ކިބައިން، އޭނާގެ ވަސްވާސްތަކާއި، އޭނާގެ ވަޅިތަކާއި، އޭނާގެ ހީނލުންތަކުން-'. އަބޫ އީސާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'މި ބާބުގައި ޢަލީގެފާނާއި، ޢާއިޝާއާއި، ޢަބްދުالله ބިން މަސްޢޫދާއި، ޖާބިރުއާއި، ޖުބައިރު ބިން މުޘީމްއާއި، އިބްނު ޢުމަރުގެފާނުގެ އަރިހުން ވެސް ރިވާވެގެންވެއެވެ. އަބޫ އީސާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'މި ބާބުގައި އެންމެ މަޤްބޫލުވެފައިވަނީ އަބޫ ސަޢީދުގެ ޙަދީޘެވެ. ބައެއް ޢިލްމުވެރިން މި ޙަދީޘް ޢަމަލުކުރެއެވެ. ނަމަވެސް ގިނަ ބަޔަކު އެއްބަސްވަނީ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހުން ރިވާވެފައިވާ ޙަދީޘާއި، އެކަލޭގެފާނު ކިޔުއްވާފައިވާ ޙަދީޘްފުޅާއެވެ ބޮޑުކަން، ކަލޭގެފާނު ފިޔަވައި އަޅުކަން ކުރަންޖެހޭ ކަލާނގެއެއް ނެތް-'. މިއީ ޢުމަރު ބިން އަލް ޚަޘްތަބް އަދި ޢަބްދުﷲ ބިން މަސްޢޫދުގެ ރިވާޔަތުވެސް މެއެވެ. މި ޙަދީޘަކީ ޠާބިޢީންގެ ގިނަ ޢިލްމުވެރިންނާއި އެބޭކަލުންނަށް ފަހުގެ ޢިލްމުވެރިން ފުޅާދާއިރާއެއްގައި ޢަމަލުކުރެއްވި ޙަދީޘެކެވެ. އަބޫ ސަޢީދުގެ ޙަދީޘްގައިވާ ޙަދީޘްފުޅުގެ ޗޭން އޮފް ޓްރާންސްމިޝަންއާ ބެހޭގޮތުންވެސް ވާހަކަ ދެއްކެވިއިރު، ޔަޙްޔާ ބިން ސަޢީދު ވަނީ ޢަލީ ބިން އަލީ އާރިފާޢީ ވާހަކަފުޅު ދައްކަވާފައެވެ. އިމާމް އަޙްމަދު ވިދާޅުވެފައިވަނީ "މި ޙަދީޘަކީ ޞައްޙަ ޙަދީޘެއް ނޫނެވެ."
Hadith
Imam Tirmidzi : 226
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَرَفَةَ وَيَحْيَى بْنُ مُوسَى قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ حَارِثَةَ بْنِ أَبِي الرِّجَالِ عَنْ عَمْرَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا افْتَتَحَ الصَّلَاةَ قَالَ سُبْحَانَكَ اللَّهُمَّ وَبِحَمْدِكَ وَتَبَارَكَ اسْمُكَ وَتَعَالَى جَدُّكَ وَلَا إِلَهَ غَيْرُكَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ لَا نَعْرِفُهُ مِنْ حَدِيثِ عَائِشَةَ إِلَّا مِنْ هَذَا الْوَجْهِ وَحَارِثَةُ قَدْ تُكُلِّمَ فِيهِ مِنْ قِبَلِ حِفْظِهِ وَأَبُو الرِّجَالِ اسْمُهُ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْمَدِينِيُّ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފައިވާ [އަލްޙަސަން ބިން ޢަރަފާ] އާއި [ޔަޙްޔާ ބިން މޫސާ] ދެމީހުންވެސް ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ؛ އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަބޫ މުޢާވިޔަތު] [ޙަރިތުސާ ބިން އަބޫ ޢަރު ރިޖަލް] ގެ ކިބައިން [ޢަމްރާ] އިން [ޢާއިޞަޙް] ގެ ކިބައިން ކިޔައިދީފައި ވެއެވެ. 'ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ނަމާދު ހުޅުއްވައިދެއްވިއިރު އޭނާ ކިޔައިދެއްވީ: 'ސުބްހާނަކަ الله ތަޢާލާ ޖަދުއްޑޫކާ ވާ ލާ އިލާހާ އިއްލާ ޣައިރޫކާ -ތިބާއަށް ޝަރަފުވެރިވެވަޑައިގަންނަވަމެވެ އަޅުކަން ކުރަން ޙައްޤު ނަމަވެސް ތިބާ-'. އަބޫ އީސާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އަޅުގަނޑުމެންނަކަށް ނޭނގެ މި ޙަދީޘް އައިސްފައިވަނީ މިމަގު ނޫން އެހެން ޢާއިޞަޙުގެ ޙަދީޘުން ކަމުގައި ވާއިރު، ހަރިތުސާ ވަނީ ހިތުދަސްކުރުމުގެ ގޮތުން މިކަމާ ބެހޭގޮތުން މަޝްވަރާކުރައްވާފައެވެ. އަބޫ އާރް ރިޖާލް އަށް ބަލާއިރު، އޭނާގެ ނަމަކީ މުޙައްމަދު ބިން ޢަބްދުއްރަޙްމާން އަލް މަދީނީ’ އެވެ.
Hadith
Imam Tirmidzi : 227
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ إِيَاسٍ الْجُرَيْرِيُّ عَنْ قَيْسِ بْنِ عَبَايَةَ عَنْ ابْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُغَفَّلٍ قَالَسَمِعَنِي أَبِي وَأَنَا فِي الصَّلَاةِ أَقُولُ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ فَقَالَ لِي أَيْ بُنَيَّ مُحْدَثٌ إِيَّاكَ وَالْحَدَثَ قَالَ وَلَمْ أَرَ أَحَدًا مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ أَبْغَضَ إِلَيْهِ الْحَدَثُ فِي الْإِسْلَامِ يَعْنِي مِنْهُ قَالَ وَقَدْ صَلَّيْتُ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَعَ أَبِي بَكْرٍ وَمَعَ عُمَرَ وَمَعَ عُثْمَانَ فَلَمْ أَسْمَعْ أَحَدًا مِنْهُمْ يَقُولُهَا فَلَا تَقُلْهَا إِذَا أَنْتَ صَلَّيْتَ فَقُلْ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُغَفَّلٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ وَالْعَمَلُ عَلَيْهِ عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْهُمْ أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ وَعُثْمَانُ وَعَلِيٌّ وَغَيْرُهُمْ وَمَنْ بَعْدَهُمْ مِنْ التَّابِعِينَ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ لَا يَرَوْنَ أَنْ يَجْهَرَ بِ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ قَالُوا وَيَقُولُهَا فِي نَفْسِهِ
[އަޙްމަދު ބިން މާނީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވިދާޅުވިއެވެ؛ [އިސްމާޢީލް ބިން އިބްރާހީމް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވިދާޅުވިއެވެ؛ [ސަޢީދު ބިން އިޔާސް އަލް ޖުރައިރީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޤައިޞް ބިން އަބާޔާ] ގެ އަރިހުން [އިބްނު ޢަބްދުالله ބިން މުޣައްފަލް] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވިއެވެ. [ބައްޕައަށް] އަޅުގަނޑު ނަމާދުގައި ހުއްޓާ އަޑުއެހިން، އެވަގުތު އަޅުގަނޑު ކިޔަމުން ދިޔައީ، 'ބިސްމިލާހިރު ރަޙްމާނީރު ރަޙީމް - الله ގެ އިސްމުފުޅުގައި، ރަޙްމަތްތެރި، ރަޙްމަތްތެރި ރަސްކަލާނގެ -، ދެން ބައްޕަ ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އޭ އަހަރެންގެ ދަރިފުޅާ، ތިބާ އާ ކަމެއް ކޮށްފިން، އާ ކަމެއްގެ ސަބަބުން ދުރުހެލިވާށެވެ!' އޭނާ - އަހަރެންގެ ބައްޕަ - ބުންޏެވެ؛ 'ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އެއްވެސް ޞަޙާބީއަކު އިސްލާމްދީނުގައި އާ - އީޖާދުކޮށްފައިވާ - އެއްޗެއް ނޫން އެހެން އެއްޗަކަށް ނަފްރަތުކުރާތަނެއް އަޅުގަނޑަކަށް ނުފެނެއެވެ'. އެކަލޭގެފާނު އަނެއްކާވެސް ވިދާޅުވިއެވެ. ނަމާދު ކުރާއިރު ދެން ކިޔާނީ، 'އަލްހަމްދުލިއްލާހީ ރަބީލް ޢަލަމީން -ހުރިހާ ޙަމްދުތަކެއް ލިބެނީ ދުނިޔެތަކުގެ ވެރި الله އަށް-' އެވެ. އަބޫ އީސާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ ޢަބްދުﷲ ބިން މުޣައްފަލްގެ މި ޙަދީޘަކީ ޙަސަން ޞަޙީޙެކެވެ. މި ޙަދީޘަކީ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ޞަޙާބީންގެ ތެރެއިންނާއި އެއުރެންނަށްފަހު ތަބީޢީންގެ ތެރެއިން ގިނަ ޢިލްމުވެރިން ޢަމަލުކުރެއްވި ޙަދީޘްފުޅެކެވެ. މި ރައުޔު ވެސް ގެންގުޅުއްވީ ސުފްޔާން އައްތައުރީ އާއި ބިން އަލް މުބާރަކާއި އަހުމަދާއި އިސްހާގު އެވެ. އެބޭކަލުން ދެކެވަޑައިގަތީ 'ބިސްމިލާހިރު ރަޙްމާނީރު ރަޙީމް -الله ގެ އިސްމުފުޅުގައި، ރަޙްމަތްތެރި ރަޙްމަތްވަންތަ ރަސްކަލާނގެ- މި ބަސްފުޅަކީ އަޑުގަދަކޮށް ބުނަން ޖެހޭ އެއްޗެއް ނޫން ކަމަށެވެ. އެމީހުން ބުނީ؛ 'އެމީހުން ހިތުގައި ބުނަންވީ'.
Hadith
Imam Tirmidzi : 228
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الضَّبِّيُّ حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ قَالَ حَدَّثَنِي إِسْمَعِيلُ بْنُ حَمَّادٍ عَنْ أَبِي خَالِدٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَفْتَتِحُ صَلَاتَهُ بْ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ لَيْسَ إِسْنَادُهُ بِذَاكَ وَقَدْ قَالَ بِهَذَا عِدَّةٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْهُمْ أَبُو هُرَيْرَةَ وَابْنُ عُمَرَ وَابْنُ عَبَّاسٍ وَابْنُ الزُّبَيْرِ وَمَنْ بَعْدَهُمْ مِنْ التَّابِعِينَ رَأَوْا الْجَهْرَ بْ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ وَبِهِ يَقُولُ الشَّافِعِيُّ وَإِسْمَعِيلُ بْنُ حَمَّادٍ هُوَ ابْنُ أَبِي سُلَيْمَانَ وَأَبُو خَالِدٍ يُقَالُ هُوَ أَبُو خَالِدٍ الْوَالِبِيُّ وَاسْمُهُ هُرْمُزُ وَهُوَ كُوفِيٌّ
[އަޙްމަދު ބިން ޢަބްދާޙް އަދުލް ދްލާބީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވިއެވެ؛ [އަލް މުޢުތަމިރު ބިން ސުލައިމާން] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވިދާޅުވިއެވެ؛ [އިސްމާޢީލް ބިން ހައްމާދު] އަޅުގަނޑަށް [އަބޫ ޚާލިދު] ގެ އަރިހުން [އިބްނު ޢައްބާސް] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވި ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'ރަސޫލުﷲ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އެކަލޭގެފާނުގެ ނަމާދު ފައްޓަވައިދެއްވީ: 'ބިސްމިއްލާހިރު ރަޙްމާނީރު ރަޙީމް - ރަޙްމަތްތެރި ރަޙްމަތްތެރި الله ގެ އިސްމުފުޅުގައި-' އެވެ. އަބޫ އީސާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'މި ޙަދީޘަކީ ބަލިކަށި ސިލްސިލާއެއް ފޯރުކޮށްދިނުމެވެ. ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ބައެއް ޞަޙާބީން މި ޙަދީޘްގެ ރައުޔަތުގައި ގެންގުޅުއްވިއިރު، އޭގެ ތެރޭގައި ހިމެނެނީ؛ އަބޫ ހުރައިރާ، އިބްނު ޢުމަރު، އިބްނު ޢައްބާސް އަދި އިބްނު ޒުބައިރެވެ. އަދި ހަމައެހެންމެ، އެބޭކަލުންގެ ފަހަތުން ޠާބިޢީނުން، އެބައިމީހުން ހިފަހައްޓަމުން ދިޔައީ ބިސްމިލާހިރު ރަޙްމާނީރު ރަޙީމް އަޑުގަދަކޮށް ކިޔެވުމުގެ ވިސްނުމެވެ. މިއީ ޝާފިޢީގެ ރައުޔެވެ. އިސްމާޢީލް ބިން ހައްމާދުގެ ނަމަކީ އިބްނު އަބޫ ސުލައިމާން ކަމަށާއި، އަބޫ ޚާލިދަށް ކިޔަނީ އަބޫ ޚާލިދު އަލް ވަލީބީ ކަމަށާއި، އޭނާގެ ނަމަކީ ޙުރުމުޒް ކަމަށެވެ. އޭނާއަކީ ކުފާގެ މީހެކެވެ.'
Hadith
Imam Tirmidzi : 229
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ وَعُثْمَانُ يَفْتَتِحُونَ الْقِرَاءَةَ بِالْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ كَانُوا يَسْتَفْتِحُونَ الْقِرَاءَةَ بِالْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ قَالَ الشَّافِعِيُّ إِنَّمَا مَعْنَى هَذَا الْحَدِيثِ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبَا بَكْرٍ وَعُمَرَ وَعُثْمَانَ كَانُوا يَفْتَتِحُونَ الْقِرَاءَةَ بِالْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ مَعْنَاهُ أَنَّهُمْ كَانُوا يَبْدَءُونَ بِقِرَاءَةِ فَاتِحَةِ الْكِتَابَ قَبْلَ السُّورَةِ وَلَيْسَ مَعْنَاهُ أَنَّهُمْ كَانُوا لَا يَقْرَءُونَ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ وَكَانَ الشَّافِعِيُّ يَرَى أَنْ يُبْدَأَ بْ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ وَأَنْ يُجْهَرَ بِهَا إِذَا جُهِرَ بِالْقِرَاءَةِ
[ޤުޠައިބާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވިދާޅުވީ؛ [އަބޫ ޢަވާނާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޤަތަދާއިން] [އަނަސް] އިން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވިއެވެ. 'الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم، އަބޫބަކުރު، ޢުމަރު އަދި ޢުޘްމާން އަބަދުވެސް ދުޢާ ހުޅުއްވައިދެއްވީ އަލްޙަމްދުލިއްލާޙީ ރަބީލް ޢަލަމީން - ހުރިހާ ޙަމްދުތަކެއް ލިބެނީ ދުނިޔޭގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ الله އަށް-'. އަބޫ އީސާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'މި ޙަދީޘަކީ ޙަސަން ޞަޙީޙެކެވެ. ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ޞަޙާބީންނާއި، ޠަބީޢީންނާއި، އެއުރެންނަށް ފަހުގެ ބޭފުޅުންގެ ތެރެއިން ޢިލްމުވެރިން މި ޙަދީޘް ޢަމަލުކުރެއްވިއެވެ. އެބޭފުޅުންގެ ކިޔެވުން ހުޅުއްވައިދެއްވީ އަލްޙަމްދުލިއްލާޙީ ރަބީޢީލް ޢަލަމީން އާއި އެކުގައެވެ. އިމާމް ޝާފިޢީ ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'މި ޙަދީޘްގެ މާނައަކީ، ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ، އަބޫބަކުރު، ޢުމަރު އަދި ޢުޘްމާން ކިޔެވުން ފައްޓަވައިދެއްވީ އަލްޙަމްދުލިއްލާޙީ ރަބީޢީލް ޢަލަމީން އިންނެވެ. އެއީ، އެބޭކަލުން ސޫރަތް ކިޔުމުގެ ކުރިން އަލްފާތިޙާ ކިޔެވުމުން ފެށިގެންނެވެ. މީގެ މާނައަކީ އެމީހުން ބިސްމިލާހިރު ރަޙްމާނީރު ރަޙިމް ނުކިޔަވާ ކަމަކަށް ނުވާނެއެވެ'. އިމާމް ޝާފިޢީ ދެކެވަޑައިގަތީ އެއީ ބިސްމިލާހިރަޙްމާނީރާޙީމް ކިޔެވުމުން ހުޅުވައި، ނަމާދު ކިޔެވުން ދަތިވެއްޖެނަމަ އުނދަގޫ ކުރުމަށެވެ'.
Hadith
Imam Tirmidzi : 230
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى بْنُ أَبِي عُمَرَ الْمَكِّيُّ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ الْعَدَنِيُّ وَعَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ قَالَا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ مَحْمُودِ بْنِ الرَّبِيعِ عَنْ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا صَلَاةَ لِمَنْ لَمْ يَقْرَأْ بِفَاتِحَةِ الْكِتَابِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَعَائِشَةَ وَأَنَسٍ وَأَبِي قَتَادَةَ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عُبَادَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَيْهِ عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْهُمْ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ وَعَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ وَجَابِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ وَعِمْرَانُ بْنُ حُصَيْنٍ وَغَيْرُهُمْ قَالُوا لَا تُجْزِئُ صَلَاةٌ إِلَّا بِقِرَاءَةِ فَاتِحَةِ الْكِتَابِ و قَالَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ كُلُّ صَلَاةٍ لَمْ يُقْرَأْ فِيهَا بِفَاتِحَةِ الْكِتَابِ فَهِيَ خِدَاجٌ غَيْرُ تَمَامٍ وَبِهِ يَقُولُ ابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ سَمِعْت ابْنَ أَبِي عُمَرَ يَقُولُ اخْتَلَفْتُ إِلَى ابْنِ عُيَيْنَةَ ثَمَانِيَةَ عَشَرَ سَنَةً وَكَانَ الْحُمَيْدِيُّ أَكْبَرَ مِنِّي بِسَنَةٍ و سَمِعْت ابْنَ أَبِي عُمَرَ يَقُولُ حَجَجْتُ سَبْعِينَ حَجَّةً مَاشِيًا عَلَى قَدَمَيَّ
[މުޙައްމަދު ބިން ޔަޙްޔާ ބިން އަބޫ ޢުމަރު އަލް މައްކީ އަބޫ ޢަބްދުﷲ އަލްޢަދާނީ] އާއި [ޢަލީ ބިން ޙުޖުރު] ދެމީހުންވެސް ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ؛ [ސުފްޔާން ބިން އުއްޔިނާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަޒް ޒުހުރީ] ގެ އަރިހުން [މަޙްމޫދު އިބްނު އާރް ރަބީޢު] ގެ އަރިހުން [ޢުބާދާ ބިން ޝާމިތު] ގެ އަރިހުން ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވާފައިވާ ގޮތުގައި: ‘އަލްފާތިޙާ ނުކިޔަވާ މީހާއަށް ދުޢާއެއް ނެތެވެ. އޭނާ ވިދާޅުވީ؛ 'މި ބާބުގައި އަބޫ ހުރައިރާއާއި، ޢާއިޝާއާއި، އަނަސްއާއި، އަބޫޤަތަދާއާއި، ޢަބްދުالله ބިން ޢަމްރޫގެ ރިވާޔަތެއްވެސް ވެއެވެ. އަބޫ އީސާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އުބާދާ ބިން އަޝްޝާމިތުގެ ޙަދީޘަކީ ޙަސަން ޞަޙީޙެވެ. މި ޙަދީޘަކީ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ގެ ޞަޙާބީންގެ ތެރެއިން ޢިލްމުވެރިން ޢަމަލުކުރެއްވި ޙަދީޘެކެވެ. ޢުމަރު ބިން އަލް ޚައްޠާބު، އިމްރާން ބިން ޙުސައިން ފަދަ ބޭފުޅުންނެވެ. އެމީހުން ބުނީ؛ 'އަލްފާތިހާ ނުކިޔާ ދުޢާ ޞައްޙައެއް ނޫނެވެ'. އަލީ ބިން އަބީ ތާލިބް ވިދާޅުވި އެވެ؛ 'އަލްފާތިހާ ނުކިޔާ ކޮންމެ ދުޢާއަކީ އުނިކަމާއި ފުރިހަމަ ނުވާ ދުޢާއެކެވެ'. މި ރައުޔަކީ ބިން އަލް މުބާރަކާއި، ޞައްފާޢީ، އަޙްމަދާއި، އިސްޙާޤެވެ. އިބްނު އަބޫ ޢުމަރު ވިދާޅުވާ އަޑު އިވުނެވެ؛ 'އަހަރެން އިބްނު އަބޫ ޢުމަރާއި އަށާރަ އަހަރު ތަފާތު ވާއިރު، އަލް ހުމައިދީ އަކީ އަހަންނަށް ވުރެ އެއް އަހަރު ދޮށީ މީހެކެވެ. އަޅުގަނޑު އެއްފަހަރަކު އިބްނު އަބޫ ޢުމަރު ވިދާޅުވާ އަޑު އިވުނެވެ؛ 'އަހަރެން ހަތް ފަހަރު ހިނގާފައި ހައްޖު ކުރިން'.
Hadith
Imam Tirmidzi : 231
حَدَّثَنَا بُنْدَارٌ مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ قَالَا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ كُهَيْلٍ عَنْ حُجْرِ بْنِ عَنْبَسٍ عَنْ وَائِلِ بْنِ حُجْرٍ قَالَسَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَرَأَ{ غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَلَا الضَّالِّينَ }فَقَالَ آمِينَ وَمَدَّ بِهَا صَوْتَهُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَأَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ وَائِلِ بْنِ حُجْرٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ وَبِهِ يَقُولُ غَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ يَرَوْنَ أَنَّ الرَّجُلَ يَرْفَعُ صَوْتَهُ بِالتَّأْمِينِ وَلَا يُخْفِيهَا وَبِهِ يَقُولُ الشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ وَرَوَى شُعْبَةُ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ كُهَيْلٍ عَنْ حُجْرٍ أَبِي الْعَنْبَسِ عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ وَائِلٍ عَنْ أَبِيهِ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَرَأَ{ غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَلَا الضَّالِّينَ }فَقَالَ آمِينَ وَخَفَضَ بِهَا صَوْتَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت مُحَمَّدًا يَقُولُ حَدِيثُ سُفْيَانَ أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ شُعْبَةَ فِي هَذَا وَأَخْطَأَ شُعْبَةُ فِي مَوَاضِعَ مِنْ هَذَا الْحَدِيثِ فَقَالَ عَنْ حُجْرٍ أَبِي الْعَنْبَسِ وَإِنَّمَا هُوَ حُجْرُ بْنُ عَنْبَسٍ وَيُكْنَى أَبَا السَّكَنِ وَزَادَ فِيهِ عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ وَائِلٍ وَلَيْسَ فِيهِ عَنْ عَلْقَمَةَ وَإِنَّمَا هُوَ عَنْ حُجْرِ بْنِ عَنْبَسٍ عَنْ وَائِلِ بْنِ حُجْرٍ وَقَالَ وَخَفَضَ بِهَا صَوْتَهُ وَإِنَّمَا هُوَ وَمَدَّ بِهَا صَوْتَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى وَسَأَلْتُ أَبَا زُرْعَةَ عَنْ هَذَا الْحَدِيثِ فَقَالَ حَدِيثُ سُفْيَانَ فِي هَذَا أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ شُعْبَةَ قَالَ وَرَوَى الْعَلَاءُ بْنُ صَالِحٍ الْأَسَدِيُّ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ كُهَيْلٍ نَحْوَ رِوَايَةِ سُفْيَانَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ مُحَمَّدُ بْنُ أَبَانَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا الْعَلَاءُ بْنُ صَالِحٍ الْأَسَدِيُّ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ كُهَيْلٍ عَنْ حُجْرِ بْنِ عَنْبَسٍ عَنْ وَائِلِ بْنِ حُجْرٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَ حَدِيثِ سُفْيَانَ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ كُهَيْلٍ
[ބުންދަރު މުޙައްމަދު ބިން ބަޝީޝާރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވިއެވެ؛ [ޔަޙްޔާ ބިން ސަޢީދު] އާއި [ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބިން މަހުދީ] ދެމީހުންވެސް އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނެވެ؛ [ސުފްޔާން] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވީ [ސަލާމާ ބިން ކުހައިލް] އިން [ހުޖުރު ބިން އަންބާސާ] ގެ އަރިހުން [ވަޢީލް ބިން ޙުޖުރު] ގެ އަރިހުން އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އަޅުގަނޑަށް އަޑުއެހިން ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ކީރިތި ކުރެއްވި އަޑު: 'ޣައިރިލް މަޣްދުލޫބީ ޢަލައިހިމް ވަ ލަދުލައްލީން -އެކަލާނގެ ކޯފާ ހޯދި މީހުންގެ މަގެއް ނޫން އަދި މަގުފުރެދިފައިވާ މީހުންގެ މަގެއް ނޫން-، ދެން އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވީ: 'އާމީން -ރަޙިމަހުﷲ-،' ދިގު އަޑަކުންނެވެ'. އޭނާ ވިދާޅުވީ؛ 'މި ބާބުގައި ވެސް ޢަލީ އާއި އަބޫ ހުރައިރާގެ ކިބައިން ރިވާޔަތެއް ވެއެވެ'. އަބޫ އީސާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'ވަޢީލް ބިން ޙުޖުރުގެ މި ޙަދީޘަކީ ޙަސަން އެވެ. މި ރައުޔު ނަބިއްޔާ صلى الله عليه وسلم ގެ ޞަޙާބީންނާއި ޠާބިޢީންނާއި އެއުރެންގެ ފަހުގެ މީހުންގެ ތެރެއިން ގިނަ ޢިލްމުވެރިން ނެގި ރައުޔުއެކެވެ. އެމީހުންގެ ޚިޔާލަކީ މީހަކު އަޑު އުފުލާ، މަޑުމަޑުން އަޑުއަހާކަށް ނުޖެހޭނެ ކަމެވެ. މި ރައުޔު އިމާމް ޝާފިޢީއާއި، އަޙްމަދާއި، އިސްޙާޤުވެސް ނެގިއެވެ. [ޝުޢޫބާ] ވެސް މި ޙަދީޘް ރިވާކުރައްވާފައިވަނީ [ޞަލަމާތު ބިން ކުހައިލް] ގެ އަރިހުން [ޙުޖުރު އަބޫ އަލް އަންބަސާ] ގެ އަރިހުން [އަލްޤަމަތް ބިން ވަޢީލް] ގެ އަރިހުން [އެކަލޭގެފާނުގެ ބައްޕާފުޅުގެ އަރިހުން] ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ކީރިތި ކުރެއްވިއެވެ މަގުފުރެދިފައިވާ މީހުންގެ ތެރެއިން-، ދެން އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ: 'އާމީން -الله އަބޫ އަލްކާން އަށް ރަޙްމަތް ލައްވާށި-، އަދި މަޑުމަޑުން ވިދާޅުވި އެވެ'. އަބޫ އީސާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އަހަރެން އަޑުއެހިން މުޙައްމަދު ވިދާޅުވި ވާހަކައެވެ؛ 'މިކަމުގައި ޝުޢޫބާގެ ޙަދީޘަށްވުރެ ސުފްޔާންގެ ޙަދީޘް ޞައްޙަވެގެންވެއެވެ. މި ޙަދީޘާ ގުޅޭގޮތުން ޝުޢޫބާއަށް ބައެއް ގޯސްތައް ހެދިއެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވީ، ޙުޖުރު އަބޫ އަލް އަންބާސާގެ ކިބައިން ކަމުގައި ވާއިރު، އޭގެ މާނައަކީ ޙުޖުރު ބިން އަންބާސް ކަމަށާއި، އޭނާގެ ލަޤަބަކީ އަބޫ އަސް ސަކާން ކަމަށެވެ. އޭގައި އޭނާ އިތުރަށް ވިދާޅުވީ؛ އަލްޤާމާ ބިން ވަޢުއިލް އިން، އޭގައި އަލްޤާމާއެއް ނެތް ނަމަވެސް. އެއީ ހަމައެކަނި ޙުޖުރު ބިން އަންބަސާގެ ކިބައިން، ވަޢީލް ބިން ޙުޖުރުގެ އަރިހުންނެވެ. އަދި 'ދެން މަޑުމަޑުން ވާހަކަ ދެއްކެވި' ކަމަށް ވިދާޅުވިއިރު، ޞައްޙަ ކަމަކީ، 'އަޑު އުފުއްލެވި' އެވެ. އަބޫ އީސާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އަޅުގަނޑު އެއްފަހަރަކު އަބޫޒުރުއާ އާއި މި ޙަދީޘާ ބެހޭގޮތުން ސުވާލު ކުރުމުން ދެން ޖަވާބު ދެއްވީ، 'މިކަމުގައި ސުފްޔާންގެ ޙަދީޘަކީ ޝުޢޫބާގެ ޙަދީޘަށްވުރެ ޞައްޙަ ޙަދީޘެކެވެ. އޭނާ ވިދާޅުވީ؛ 'އަލް ޢަލާ ބިން ޞާލިޙް އަލް އަސާދީ ރިވާކުރައްވާފައިވަނީ ސުފްޔާން ރިވާކުރައްވާފައިވާ ފަދައިން ސަލާމާ ބިން ކުހައިލްގެ އަރިހުންނެވެ'. އަބޫ އީސާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އަޅުގަނޑުމެން [އަބޫބަކުރު މުޙައްމަދު ބިން އަބާން] އަށް ރިވާވެގެންވެއެވެ؛ އެއީ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާވެގެންވާ [ޢަބްދުالله ބިން ނޫމައިރު] ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ؛ އެއީ އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަލްޢަލާ ބިން ޞާލިޙް އަލް އަސާދީ] އަށް [ޞަލަމާތު ބިން ކުހައިލް] އިން [ޙުޖުރު ބިން އަންބާސް] އިން [ވަޢީލް ބިން ޙުޖުރު] ގެ އަރިހުން ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހުން ރިވާވެގެންވާ ކަމެކެވެ.
Hadith
Imam Tirmidzi : 232
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلَاءِ حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ حُبَابٍ حَدَّثَنِي مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ حَدَّثَنَا الزُّهْرِيُّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ وَأَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا أَمَّنَ الْإِمَامُ فَأَمِّنُوا فَإِنَّهُ مَنْ وَافَقَ تَأْمِينُهُ تَأْمِينَ الْمَلَائِكَةِ غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާވެގެންވާ [އަބޫ ކުރުއިބް މުޙައްމަދު ބިން އަލް ޢާލާ`] ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ؛ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާވެގެންވާ [ޒައިދު ބިން ޙުބާބު] ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ؛ އަޅުގަނޑަށް ރިވާވެގެން [މަލިކު ބިން އަނަސް] ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ؛ އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަޒް ޒުހުރީ] [ސަޢީދު ބިން އަލް މުޞައްޔިބު] ގެ އަރިހުން އަދި [އަބޫ ޞަލަމާ] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ޙުރައިރާ] ގެ އަރިހުން ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހުން ރިވާކުރެއްވިއެވެ. އަބޫ އީސާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އަބޫ ހުރައިރާގެ މި ޙަދީޘަކީ ޙަސަން ޞަޙީޙެކެވެ'.
Hadith
Imam Tirmidzi : 233
حَدَّثَنَا أَبُو مُوسَى مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا عَبْدُ الْأَعْلَى عَنْ سَعِيدٍ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ الْحَسَنِ عَنْ سَمُرَةَ قَالَسَكْتَتَانِ حَفِظْتُهُمَا عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَنْكَرَ ذَلِكَ عِمْرَانُ بْنُ حُصَيْنٍ وَقَالَ حَفِظْنَا سَكْتَةً فَكَتَبْنَا إِلَى أُبَيِّ بْنِ كَعْبٍ بِالْمَدِينَةِ فَكَتَبَ أُبَيٌّ أَنْ حَفِظَ سَمُرَةُ قَالَ سَعِيدٌ فَقُلْنَا لِقَتَادَةَ مَا هَاتَانِ السَّكْتَتَانِ قَالَ إِذَا دَخَلَ فِي صَلَاتِهِ وَإِذَا فَرَغَ مِنْ الْقِرَاءَةِ ثُمَّ قَالَ بَعْدَ ذَلِكَ وَإِذَا قَرَأَ{ وَلَا الضَّالِّينَ }قَالَ وَكَانَ يُعْجِبُهُ إِذَا فَرَغَ مِنْ الْقِرَاءَةِ أَنْ يَسْكُتَ حَتَّى يَتَرَادَّ إِلَيْهِ نَفَسُهُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ سَمُرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ يَسْتَحِبُّونَ لِلْإِمَامِ أَنْ يَسْكُتَ بَعْدَمَا يَفْتَتِحُ الصَّلَاةَ وَبَعْدَ الْفَرَاغِ مِنْ الْقِرَاءَةِ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ وَأَصْحَابُنَا
[އަބޫ މޫސާ މުޙައްމަދު ބިން އަލް މުޘައްނާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވިދާޅުވިއެވެ؛ [ޢަބްދުލްޢަޢްލާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ސަޢީދުން] [ޤަތަދާ] އިން [އަލްޙަސަން] ގެ އަރިހުން [ސަމްރާ] އިން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވިއެވެ. 'ދެ ސަކްތާއެއް - ކިޔެވުން ނުކިޔާ މަޑުޖެހުން - ވެއެވެ. 'އަހަރެމެން ހިތުދަސްކުރީ އެންމެ ސަކްތާއެއް'. އެހެންކަމުން އަހަރެމެން މަދީނާގައި [އުބައި ބިން ކަޢާބު] އަށް ސިޓީއެއް ލިޔުނީމެވެ، ދެން އުބާއީ ޖަވާބެއް ލިޔުއްވީ ސަމްރާ ހިތުދަސްކުރި ގޮތަށް'. ސަޢީދު ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އަހަރެމެން ޤަތަދާއާ ސުވާލުކުރީމެވެ، 'ކޮބާ އެ ދެ ސަކްތާ؟' އެކަލޭގެފާނު ޖަވާބު ދެއްވީ، 'ނަމާދަށް ވަދެ -އަލް ފާތިހާ- ކިޔެވުން ނިމުމުން' އެވެ. އެއަށްފަހު އަނެއްކާވެސް ވިދާޅުވީ 'ވަލަދުލައްލީން ކިޔަވާއިރު' ކަމަށެވެ. އޭނާ ވިދާޅުވީ؛ 'އޭނާ ހައިރާންވާ ކަމަކީ -އަލް ފާތިޙާ- ކިޔުމަށްފަހު، އޭނާގެ ހިތަށް ޝައްކު އުފެދޭންދެން ހުންނަ ހިމޭންކަމެވެ'. އޭނާ ވިދާޅުވީ؛ 'އަބޫ ހުރައިރާގެ ކިބައިން މި ބާބުގައި ރިވާޔަތެއް ވެސް ވެއެވެ'. އަބޫ އީސާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'ސަމްރާގެ މި ޙަދީޘަކީ ޙަސަން އެވެ. މިއީ ހަމައެކަނި ޢިލްމުވެރިންގެ ތެރެއިން އެންމެ ބޭފުޅަކު ނެގި ރައުޔެކެވެ. އެމީހުންނަށް ކަމުދަނީ އިމާމަކު އިފްތިތާޙް ނަމާދު - ފެށުމުގެ ނަމާދު - ކިޔުމަށްފަހު އަދި -އަލް ފާތިޙާ-' ކިޔުމަށްފަހު ކުޑައިރުކޮޅަކު ހިމޭންވުމެވެ. މި ޚިޔާލަކީވެސް އަޙްމަދާއި އިސްޙާޤާއި އަހަރެމެންގެ ރަޙްމަތްތެރިންވެސް ގެންގުޅޭ ރައުޔެކެވެ'.
Hadith
Imam Tirmidzi : 234
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا أَبُو الْأَحْوَصِ عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ عَنْ قَبِيصَةَ بْنِ هُلْبٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَؤُمُّنَا فَيَأْخُذُ شِمَالَهُ بِيَمِينِهِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ وَائِلِ بْنِ حُجْرٍ وَغُطَيْفِ بْنِ الْحَارِثِ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَابْنِ مَسْعُودٍ وَسَهْلِ بْنِ سَعْدٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ هُلْبٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ يَرَوْنَ أَنْ يَضَعَ الرَّجُلُ يَمِينَهُ عَلَى شِمَالِهِ فِي الصَّلَاةِ وَرَأَى بَعْضُهُمْ أَنْ يَضَعَهُمَا فَوْقَ السُّرَّةِ وَرَأَى بَعْضُهُمْ أَنْ يَضَعَهُمَا تَحْتَ السُّرَّةِ وَكُلُّ ذَلِكَ وَاسِعٌ عِنْدَهُمْ وَاسْمُ هُلْبٍ يَزِيدُ بْنُ قُنَافَةَ الطَّائِيُّ
[ޤުތައިބާ] އަޅުގަނޑުމެންނާ ގުޅޭ؛ [އަބޫ އަލް އަޙްވާޝް] އަޅުގަނޑުމެންނާ ރިވާކުރައްވާފައިވަނީ [ސިމާކް ބިން ޙަރްބު] ގެ އަރިހުން [ޤާބިޝާ ބިން ޙުލްބު] ގެ އަރިހުން [އެކަލޭގެފާނުގެ ބައްޕާފުޅު] ގެ އަރިހުން އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އަޅުގަނޑުމެންނަށް މަގުދައްކައިދެއްވައި، ދެން ކަނާތް އަތުން ކަނާތު އަތުގައި ހިފަހައްޓާލެއްވިއެވެ'. އޭނާ ވިދާޅުވީ؛ 'މި ބާބުގައި ވަޢީލް ބިން ޙުޖުރާއި، ޣުތައިފް ބިން އަލްޙަރީޘާއި، އިބްނު ޢައްބާސްއާއި، އިބްނު މަސްޢޫދާއި، ސަޙްލް ބިން ސަޢުދުގެ ރިވާޔަތެއްވެސް ވެއެވެ'. އަބޫ އީސާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'ހުލްބުގެ ޙަދީޘަކީ ޙަސަންއެވެ. މި ޙަދީޘަކީ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ޞަޙާބީންނާއި އެބޭކަލުންގެ ފަހުން އައި މީހުންގެ ފަރާތުން ޢިލްމުވެރިން ޢަމަލުކުރެއްވި ޙަދީޘެކެވެ. އެމީހުންގެ ރައުޔަކީ ނަމާދުގައި އިންސާނާ އޭނާގެ ކަނާތް އަތް ކަނާތު އަތުގެ މައްޗަށް ބާއްވާށެވެ. ބައެއް ޢިލްމުވެރިންގެ ނަޒަރުގައި ދެއަތް ނާރުގެ މަތީގައި ބަހައްޓަން ޖެހެއެވެ. އަދި ބައެއް އެހެން މީހުންގެ ޚިޔާލަކީ ދެއަތް ނާރު ތިރީގައި ބަހައްޓަން ޖެހޭ ކަމެވެ. އެމީހުން ބުނާ ގޮތުގައި މި ހުރިހާ ރައުޔުތަކަކީ ވެސް ވަރަށް ފްލެކްސިބަލް ރައުޔުތަކެކެވެ. ހުލްބުގެ ނަމާއި ބެހޭގޮތުން ބުނާނަމަ އެއީ ޔަޒީދު ބިން ޤުނަފާ އާތު ތަޢީޢެވެ.
Hadith
Imam Tirmidzi : 235
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا أَبُو الْأَحْوَصِ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْأَسْوَدِ عَنْ عَلْقَمَةَ وَالْأَسْوَدِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُكَبِّرُ فِي كُلِّ خَفْضٍ وَرَفْعٍ وَقِيَامٍ وَقُعُودٍ وَأَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَأَنَسٍ وَابْنِ عُمَرَ وَأَبِي مَالِكٍ الْأَشْعَرِيِّ وَأَبِي مُوسَى وَعِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ وَوَائِلِ بْنِ حُجْرٍ وَابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَيْهِ عِنْدَ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْهُمْ أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ وَعُثْمَانُ وَعَلِيٌّ وَغَيْرُهُمْ وَمَنْ بَعْدَهُمْ مِنْ التَّابِعِينَ وَعَلَيْهِ عَامَّةُ الْفُقَهَاءِ وَالْعُلَمَاءِ
[ޤުޠައިބާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވިދާޅުވިއެވެ؛ [އަބޫ އަލް އަޙްވާޝް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަބޫ އިސްޙާޤު] ގެ އަރިހުން [ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބިން އަލް އަސްވާދު] ގެ އަރިހުން [އަލްޤާމާ] ގެ އަރިހުން، އަދި [އަލް އަސްވާދު] [ޢަބްދުالله ބިން މަސްޢޫދު] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވިއެވެ. 'الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم، އަބޫބަކުރު އަދި ޢުމަރު ތިރިވެ ތެދުވާ ކޮންމެ ފަހަރަކު، ތެދުވެ އިށީންނަ ކޮންމެ ފަހަރަކު ތަކްބީރު ވިދާޅުވަމުން ގެންދެވިއެވެ'. އޭނާ ވިދާޅުވީ؛ 'މި ބާބުގައި އަބޫ ހުރައިރާ، އަނަސް، އިބްނު ޢުމަރު، އަބޫ މާލިކް އަލް އަޝްޢަރީ، އަބޫ މޫސާ، އިމްރާން ބިން ޙުސައިން، ވަޢީލް ބިން ޙުޖުރު އަދި އިބްނު ޢައްބާސްގެ ޙަދީޘްތައް ވެސް ވެއެވެ'. އަބޫ އީސާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ ޢަބްދުﷲ ބިން މަސްޢޫދުގެ މި ޙަދީޘަކީ ޙަސަން ޞަޙީޙެކެވެ. މި ޙަދީޘަކީ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ޞަޙާބީން ޢަމަލުކުރައްވަމުން ގެންދެވި ޙަދީޘްފުޅުތަކުގެ ތެރޭގައި އަބޫބަކުރު، ޢުމަރު، ޢުޘްމާން، ޢަލީ އަދި އެހެނިހެން ބޭފުޅުންވެސް ހިމެނިވަޑައިގަންނަވައެވެ. އަދި އެއުރެންގެ ފަހަތުން ތާބިޢީނުންގެ ތެރެއިން އައި މީހުންނެވެ. މިއީ ގިނަ ފިޤުހު ޢިލްމުވެރިންނާއި ޢިލްމުވެރިންގެ ރައުޔެވެ.
Hadith
Imam Tirmidzi : 236
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُنِيرٍ الْمَرْوَزِيُّ قَال سَمِعْتُ عَلِيَّ بْنَ الْحَسَنِ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُكَبِّرُ وَهُوَ يَهْوِيقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ مِنْ التَّابِعِينَ قَالُوا يُكَبِّرُ الرَّجُلُ وَهُوَ يَهْوِي لِلرُّكُوعِ وَالسُّجُودِ
[ޢަބްދުﷲ ބިން މުނީރު އަލް މަރްވާޒީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވީ: އަޅުގަނޑަށް އަޑުއިވިފައި އޮތީ [ޢަލީ ބިން އަލް ޙަސަން] ވިދާޅުވާ ވާހަކައެވެ: [ޢަބްދުالله ބިން އަލް މުބާރަކް] [އިބްނު ޖުރައިޖު] ގެ އަރިހުން [އަޒް ޒުހުރީ] ގެ އަރިހުން [އަބޫބަކުރު ބިން ޢަބްދުއްރަޙްމާން] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ޙުރައިރާ] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ ސަޖިދަ ކުރަމުން ދަނިކޮށެވެ.' އަބޫ ޢީސާ ވިދާޅުވިއެވެ: މި ޙަދީޘަކީ ޙަސަން ޞަޙީޙެވެ. މިއީ ރަސޫލުﷲ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ޞަޙާބީންގެ ތެރެއިން ޢިލްމުވެރިންގެ ރައުޔެއް ކަމަށާއި، އެބޭކަލުންގެ ފަހުން ތާބީޢީންގެ ތެރެއިން އައި މީހުންގެ ރައުޔެވެ. އެއުރެން ވިދާޅުވިއެވެ: 'ފިރިހެނަކު ރުކޫޢުކޮށް ސަޖިދަކުރާއިރު ތަކްބީރު ކިޔަންވާނެއެވެ.
Hadith
Imam Tirmidzi : 237
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَابْنُ أَبِي عُمَرَ قَالَا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَرَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا افْتَتَحَ الصَّلَاةَ يَرْفَعُ يَدَيْهِ حَتَّى يُحَاذِيَ مَنْكِبَيْهِ وَإِذَا رَكَعَ وَإِذَا رَفَعَ رَأْسَهُ مِنْ الرُّكُوعِوَزَادَ ابْنُ أَبِي عُمَرَ فِي حَدِيثِهِ وَكَانَ لَا يَرْفَعُ بَيْنَ السَّجْدَتَيْنِ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدَّثَنَا الْفَضْلُ بْنُ الصَّبَّاحِ الْبَغْدَادِيُّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ حَدَّثَنَا الزُّهْرِيُّ بِهَذَا الْإِسْنَادِ نَحْوَ حَدِيثِ ابْنِ أَبِي عُمَرَ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عُمَرَ وَعَلِيٍّ وَوَائِلِ بْنِ حُجْرٍ وَمَالِكِ بْنِ الْحُوَيْرِثِ وَأَنَسٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَأَبِي حُمَيْدٍ وَأَبِي أُسَيْدٍ وَسَهْلِ بْنِ سَعْدٍ وَمُحَمَّدِ بْنِ مَسْلَمَةَ وَأَبِي قَتَادَةَ وَأَبِي مُوسَى الْأَشْعَرِيِّ وَجَابِرٍ وَعُمَيْرٍ اللَّيْثِيِّ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عُمَرَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَبِهَذَا يَقُولُ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْهُمْ ابْنُ عُمَرَ وَجَابِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ وَأَبُو هُرَيْرَةَ وَأَنَسٌ وَابْنُ عَبَّاسٍ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ الزُّبَيْرِ وَغَيْرُهُمْ وَمِنْ التَّابِعِينَ الْحَسَنُ الْبَصْرِيُّ وَعَطَاءٌ وَطَاوُسٌ وَمُجَاهِدٌ وَنَافِعٌ وَسَالِمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ وَسَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ وَغَيْرُهُمْ وَبِهِ يَقُولُ مَالِكٌ وَمَعْمَرٌ وَالْأَوْزَاعِيُّ وَابْنُ عُيَيْنَةَ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ و قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ قَدْ ثَبَتَ حَدِيثُ مَنْ يَرْفَعُ يَدَيْهِ وَذَكَرَ حَدِيثَ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنْ أَبِيهِ وَلَمْ يَثْبُتْ حَدِيثُ ابْنِ مَسْعُودٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمْ يَرْفَعْ يَدَيْهِ إِلَّا فِي أَوَّلِ مَرَّةٍ حَدَّثَنَا بِذَلِكَ أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الْآمُلِيُّ حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ زَمْعَةَ عَنْ سُفْيَانَ بْنِ عَبْدِ الْمَلِكِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُبَارَكِ قَالَ و حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُوسَى قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ أَبِي أُوَيْسٍ قَالَ كَانَ مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ يَرَى رَفْعَ الْيَدَيْنِ فِي الصَّلَاةِ و قَالَ يَحْيَى وَحَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ قَالَ كَانَ مَعْمَرٌ يَرَى رَفْعَ الْيَدَيْنِ فِي الصَّلَاةِ و سَمِعْت الْجَارُودَ بْنَ مُعَاذٍ يَقُولُ كَانَ سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ وَعُمَرُ بْنُ هَارُونَ وَالنَّضْرُ بْنُ شُمَيْلٍ يَرْفَعُونَ أَيْدِيَهُمْ إِذَا افْتَتَحُوا الصَّلَاةَ وَإِذَا رَكَعُوا وَإِذَا رَفَعُوا رُءُوسَهُمْ
[ޤުޠައިބާ] އާއި [އިބްނު އަބޫ ޢުމަރު] ދެމީހުންވެސް އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނެވެ؛ [ސުފްޔާން ބިން އުޔައިނާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަޒް ޒުހުރީ] ގެ އަރިހުން [ސަލީމް] ގެ އަރިހުން [އޭނާގެ ބައްޕަ] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވިއެވެ. 'އަޅުގަނޑަށް ފެނުނީ الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ނަމާދު ހުޅުއްވައިދެއްވައި ކޮނޑާ އެއްވަރަށް އަތް އުފުއްލަވައިލެއްވިތަނެވެ. އަދި ބޯޖަހާއިރު އަތް އުފުލާލައި ބޯޖަހާލުމުން ބޯ އުފުލާލިއެވެ'. އިބްނު ޢުމަރު އެކަލޭގެފާނުގެ ޙަދީޘްފުޅުގައި އިތުރަށް ވިދާޅުވެފައިވަނީ، 'ދެ ސަޖިދައިގެ މެދުގައި އަތް އުފުއްލަވާފައެއް ނުވެއެވެ'. އަބޫ އީސާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ '[އަލް ފަދުލް ބިން އަޝް ޝައްބާ އަލް ބަޣްދާދީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވިދާޅުވިއެވެ؛ [ސުފްޔާން ބިން އުޔައިނާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނެވެ؛ [އަޒް ޒުހުރީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވީ އިބްނު އަބޫ ޢުމަރު ޙަދީޘެއްގެ ގޮތުގައި މި ޗޭން އޮފް ޓްރާންސްމިޝަން އާއި އެކުގައެވެ'. އޭނާ ވިދާޅުވީ؛ 'މި ބާބުގައި ޢުމަރު، ޢަލީ، ވަޢީލް ބިން ޖުހުރު، މާލިކް ބިން އަލް ހުވައިރިތު، އަނަސް، އަބޫ ޙުރައިރާ، އަބޫ ޙުމައިދު، އަބޫ އުސައިދު، ސަޙްލް ބިން ސަޢުދު، މުޙައްމަދު ބިން މަސްލަމާ، އަބޫ ޤަޠާދާ، އަބޫ މޫސާ އަލް އަޝްޢަރީ، ޖާބިރު އަދި އުމައިރު އަލް ލައިތީގެ ރިވާޔަތްތައް ވެސް ވެއެވެ'. އަބޫ އީސާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އިބްނު ޢުމަރުގެފާނުގެ މި ޙަދީޘަކީ ޙަސަން ޞަޙީޙެކެވެ. މި ރައުޔަކީ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ޞަޙާބީންގެ ތެރެއިން ޢިލްމުވެރިން ގެންގުޅުއްވާ ރައުޔެކެވެ. އިބްނު ޢުމަރު، ޖާބިރު ބިން ޢަބްދުالله، އަބޫ ހުރައިރާ، އަނަސް، އިބްނު ޢައްބާސް އަދި ޢަބްދުالله އިބްނު އަޒް ޒުބައިރު ފަދައެވެ. ހަމައެހެންމެ ޠާބިޢީންގެ ތެރެއިން އަލްޙަސަން އަލްބަޞްރީ، ޢަތާ`، ތައުސް، މުޖާހިދު، ނާފިޢު، ސަލީމް ބިން ޢަބްދުﷲ، ސަޢީދު ބިން ޖުބައިރު ފަދަ ބޭފުޅުން ފަދަ ބޭފުޅުންނެވެ. މި ރައުޔަކީ މަލިކާއި، މުޢުތަމަރާއި، އަލްއައުޒާޢީއާއި، އިބްނު އުޔާނާއާއި، ޢަބްދުﷲ ބިން އަލް މުބާރަކާއި، ޝާފިޢީއާއި، އަޙްމަދާއި، އިސްޙާޤުގެފާނުވެސް ގެންގުޅުއްވާ ރައުޔެކެވެ. އަބްދުالله ބިން އަލް މުބާރަކް ވިދާޅުވީ؛ 'ދެއަތް އުފުލުމާ ބެހޭ ޙަދީޘް ޤަބޫލުކުރެވެއެވެ. ދެން އެކަލޭގެފާނުގެ ބައްޕާފުޅުގެ އަރިހުން، ސަލީމްގެ އަރިހުން، އަޒްޒުހްރީގެ ޙަދީޘް ޛިކުރުކުރެއްވިއެވެ. އަދި އިބްނު މަސްޢޫދު ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ފުރަތަމަ ތަކްބީރުގައި - ތަކްބިރަތުލް އިކްރާމް - ގައި މެނުވީ ބޯ އުފުއްލަވައި ނުލެއްވި ކަމީ ޞައްޙަކަމެއް ނޫނެވެ. މިކަން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައިވަނީ އަޙްމަދު ބިން ޢަބްދާޙް އަލް އަމޫލީ ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ؛ ވަޙްބު ބިން ޒަމްޢާ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވީ، ސޫފިޔާން ބިން ޢަބްދުލް މާލިކުގެ އަރިހުން، ޢަބްދުالله ބިން އަލް މުބާރަކް’ ގެ އަރިހުންނެވެ. އޭނާ ވިދާޅުވީ؛ 'އަދި ޔަޙްޔާ ބިން މޫސާ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވިދާޅުވިއެވެ. އިސްމާޢީލް ބިން އަބޫ އުވައިސް އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'މާލިކު ބިން އަނަސްގެ ނަޒަރުގައި - އޭނާ އަމުރުކުރެއްވީ - ނަމާދުގައި ދެއަތް އުފުއްލަވުމަށެވެ'. ޔަހްޔާ ބުންޏެވެ؛ 'ޢަބްދުއްރައްޒާޤު އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރެއްވި ގޮތުގައި މަޢުމަރުގެފާނަކީ - އޭނާ އަމުރުކުރެއްވި - ނަމާދުގައި އަތް އުފުއްލަވައިދެއްވުމެވެ'. އަދި އަލްޖަރޫދު ބިން މުޢާޛު ބުނި އަޑު އިވުނެވެ. 'ސުފްޔާން ބިން އުޔައިނާ، ޢުމަރު ބިން ހާރޫން، އަންނަދުލު ބިން ޝުމާޢީލް، ނަމާދު ހުޅުވާއިރު - ތަކްބިރަތުލް އިޙްރާމް -، ބޯޖަހާއިރު އަދި ބޯ އުފުލާއިރު ދެއަތް އުފުލާލިއެވެ'.
Hadith
Imam Tirmidzi : 238
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ عَاصِمِ بْنِ كُلَيْبٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْأَسْوَدِ عَنْ عَلْقَمَةَ قَالَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْعُودٍأَلَا أُصَلِّي بِكُمْ صَلَاةَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَصَلَّى فَلَمْ يَرْفَعْ يَدَيْهِ إِلَّا فِي أَوَّلِ مَرَّةٍقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ مَسْعُودٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ وَبِهِ يَقُولُ غَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَأَهْلِ الْكُوفَةِ
[ހަނާދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ؛ [ވާކީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި ގޮތުގައި [ސުފްޔާން] ގެ އަރިހުން [ޢާސިމް ބިން ކުލައިބް] ގެ އަރިހުން [ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބިން އަލް އަސްވާދު] ގެ އަރިހުން [އަލްޤަމާ] އިން އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ ' [ޢަބްދުالله ބިން މަސްޢޫދު] ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'ތިމަންރަސްކަލާނގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ދުޢާކުރެއްވި ގޮތަށް އަހަރެން ތިޔަބައިމީހުންނާއެކު ދުޢާކުރާނަން ހެއްޔެވެ؟' އަދި ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ނޫނީ ނަމާދުކޮށް އަތް އުފުލާފައެއް ނުވެއެވެ'. އޭނާ ވިދާޅުވީ؛ 'މި ބާބުގައި އަލް ބާރާ` ބިން 'އަޒީބު' ގެ އަރިހުން ވެސް ޙަދީޘެއް ވެއެވެ. އަބޫ އީސާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އިބްނު މަސްއޫދުގެ ޙަދީޘަކީ ޙަސަން އެވެ. މި ރައުޔު ޢަމަލުކުރަނީ ހަމައެކަނި ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ގެ ޞަޙާބީންނާއި ތަބީޢީންގެ ޢިލްމުވެރިއަކު ނޫނެވެ. މިއީ ސުފްޔާން އައްތައުރީ އާއި ކޫފާގެ އަހުލުވެރިންގެ ރައުޔެވެ.
Hadith
Imam Tirmidzi : 239
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ عَيَّاشٍ حَدَّثَنَا أَبُو حَصِينٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ السُّلَمِيِّ قَالَقَالَ لَنَا عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ إِنَّ الرُّكَبَ سُنَّتْ لَكُمْ فَخُذُوا بِالرُّكَبِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ سَعْدٍ وَأَنَسٍ وَأَبِي حُمَيْدٍ وَأَبِي أُسَيْدٍ وَسَهْلِ بْنِ سَعْدٍ وَمُحَمَّدِ بْنِ مَسْلَمَةَ وَأَبِي مَسْعُودٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عُمَرَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ لَا اخْتِلَافَ بَيْنَهُمْ فِي ذَلِكَ إِلَّا مَا رُوِيَ عَنْ ابْنِ مَسْعُودٍ وَبَعْضِ أَصْحَابِهِ أَنَّهُمْ كَانُوا يُطَبِّقُونَ وَالتَّطْبِيقُ مَنْسُوخٌ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ
[އަޙްމަދު ބިން މާނީޢު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވިދާޅުވިއެވެ؛ [އަބޫބަކުރު ބިން އައްޔަޝް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވިދާޅުވިއެވެ؛ [އަބޫ ޙާޝިން] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަބޫ ޢަބްދުއްރަޙްމާން އައްސުލާމީ] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވީ އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ '[ޢުމަރު ބިން އަލް ކަޘްތަބް] ރަދުލިއައްލަހޫ އަންހޫ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވިދާޅުވިއެވެ. އޭނާ ވިދާޅުވީ؛ 'މި ބާބުގައި ސަޢީދާއި، އަނަސްއާއި، އަބޫ ޙުމައިދުއާއި، އަބޫ އުސައިދާއި، ސަޙްލް ބިން ސަޢުދާއި، މުޙައްމަދު ބިން މަސްލަމާއާއި، އަބޫ މަސްޢޫދުގެ ރިވާޔަތެއްވެސް ވެއެވެ'. އަބޫ އީސާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ ޢުމަރުގެފާނުގެ މި ޙަދީޘަކީ ޙަސަން ޞަޙީޙެކެވެ. މި ޙަދީޘަކީ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ޞަޙާބީންނާއި ޠާބިޢީންނާއި އެއުރެންނަށް ފަހުގެ ޞަޙާބީންގެ ތެރެއިން ޢިލްމުވެރިން ޢަމަލުކުރެއްވި ޙަދީޘެކެވެ. އެކަމުގައި އިބްނު މަސްޢޫދާއި އެކަލޭގެފާނުގެ ބައެއް ޞަޙާބީން ރިވާކުރައްވާފައިވާ ޙަދީޘް ފިޔަވައި އެބައިމީހުންގެ މެދުގައި ޚިޔާލުތަފާތުވުމެއް ނެތެވެ. އެއީ އެމީހުން ކުރުކޮށްލި ކަމެވެ. އަދި ޢިލްމުވެރިން ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި، އެކަން ކުރުކުރުން ވަނީ އުވާލެވިފައި - ފޮހެވިފައެވެ-'.
Hadith
Imam Tirmidzi : 240
قَالَ سَعْدُ بْنُ أَبِي وَقَّاصٍكُنَّا نَفْعَلُ ذَلِكَ فَنُهِينَا عَنْهُ وَأُمِرْنَا أَنْ نَضَعَ الْأَكُفَّ عَلَى الرُّكَبِقَالَ حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ أَبِي يَعْفُورٍ عَنْ مُصْعَبِ بْنِ سَعْدٍ عَنْ أَبِيهِ سَعْدٍ بِهَذَا وَأَبُو حُمَيْدٍ السَّاعِدِيُّ اسْمُهُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ سَعْدِ بْنِ الْمُنْذِرِ وَأَبُو أُسَيْدٍ السَّاعِدِيُّ اسْمُهُ مَالِكُ بْنُ رَبِيعَةَ وَأَبُو حَصِينٍ اسْمُهُ عُثْمَانُ بْنُ عَاصِمٍ الْأَسَدِيُّ وَأَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ السُّلَمِيُّ اسْمُهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ حَبِيبٍ وَأَبُو يَعْفُورٍ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عُبَيْدِ بْنِ نِسْطَاسٍ وَأَبُو يَعْفُورٍ الْعَبْدِيُّ اسْمُهُ وَاقِدٌ وَيُقَالُ وَقْدَانُ وَهُوَ الَّذِي رَوَى عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي أَوْفَى وَكِلَاهُمَا مِنْ أَهْلِ الْكُوفَةِ
ސަޢުދު ބިން އަބޫ ވަޤާޝް ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އަހަރެމެން ކުރިން އެކަން ކުރަމުން ދިޔައީ ދެން އަހަރެމެންނަށް މަނާކޮށްފައި، އަދި އަހަރެމެންނަށް އަމުރު ކުރެވުނީ ކަކުލުގައި އަތްތިލަ ބަހައްޓަން'. އޭނާ ވިދާޅުވީ؛ 'އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާވެގެންވާ [ޤުޠައިބާ] ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ؛ އަޅުގަނޑުމެން [އަބޫ ޢަވާނާ] އަށް [އަބޫ ޔަޢުފޫރު] ގެ ކިބައިން [މުޝްޢަބް ބިން ސަޢުދު] ގެ ފަރާތުން އޭނާގެ ބައްޕަ [ސަޢުދު] ގެ އަރިހުން މިގޮތަށް ރިވާވެގެންވެއެވެ. އަދި އަބޫ ޙުމައިދު އަސް ސަޢީދީ އޭނާގެ ނަމަކީ ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބިން ސަޢުދު ބިން އަލް މުންދިރެވެ. އަބޫ އުސައިދު އަސް ސަޢީދީ އޭނާގެ ނަމަކީ މާލިކު ބިން ރަބީޢަތެވެ. އަބްދުالله ބިން ހަބީބު، އަބޫ ޔައުފޫރު އަބްދުއްރަހްމާން ބިން އުބައިދު ބިން ނިސްތާސް އެވެ. އަބޫ ޔަޢުފުރު އަލްޢަބްދީއަށް އޭނާގެ ނަމަކީ ވަޤީދު ކަމަށާއި، އޭނާއަށް ވަޤްދާން ވެސް ކިޔައެވެ، އަދި އެކަލޭގެފާނަކީ ޢަބްދުالله ބިން އަބޫ އައުފާގެ އަރިހުން ރިވާކުރެއްވި މީހާއެވެ.
