Imam Tirmidzi (الإمام الترمذي) - 3891 හදීස්

හදීස්

Imam Tirmidzi : 201

حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ بُرْقَانَ عَنْ يَزِيدَ بْنِ الْأَصَمِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَقَدْ هَمَمْتُ أَنْ آمُرَ فِتْيَتِي أَنْ يَجْمَعُوا حُزَمَ الْحَطَبِ ثُمَّ آمُرَ بِالصَّلَاةِ فَتُقَامَ ثُمَّ أُحَرِّقَ عَلَى أَقْوَامٍ لَا يَشْهَدُونَ الصَّلَاةَقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ وَأَبِي الدَّرْدَاءِ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَمُعَاذِ بْنِ أَنَسٍ وَجَابِرٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُمْ قَالُوا مَنْ سَمِعَ النِّدَاءَ فَلَمْ يُجِبْ فَلَا صَلَاةَ لَهُ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ هَذَا عَلَى التَّغْلِيظِ وَالتَّشْدِيدِ وَلَا رُخْصَةَ لِأَحَدٍ فِي تَرْكِ الْجَمَاعَةِ إِلَّا مِنْ عُذْرٍ

[හන්නාද්] අපට විස්තර කළේය; [වාකි' [ජාෆර් බින් බුර්කාන්] [යාසිද් බින් අල් අෂාම්] [අබු හුරෙයිරා] [නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්] තුමාණන්ගෙන් අපට විස්තර කළේය, ඔහු මෙසේ පැවසීය: 'මගේ තරුණයින්ට දර එකතු කරන ලෙස මම ඇත්තටම අණ කිරීමට කැමතියි, පසුව මම එම සලාතය ස්ථාපිත කරන ලෙස නියෝග කරමි, ඉන්පසු මම සභා යාච්ඤාවට සහභාගී නොවන අයගේ නිවාස පුළුස්සා දමමි'. අබු ඊසා පැවසීය; 'මෙම පරිච්ඡේදයේ අබ්දුල්ලා බින් මස්'උද්, අබු දර්දා, ඉබ්නු අබ්බාස්, මුආද් බින් අනස් සහ ජාබිර් යන අයගෙන් ද වාර්තා වේ'. අබු ඊසා පැවසීය; 'අබු හුරෙයිරාගේ මෙම හදීසය හසන් සහීහ් වේ. එය නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන්ගේ සහචරයින්ගෙන් බොහෝ ආකාරවලින් විස්තර කර ඇත, ඔවුන් මෙසේ පැවසූහ, 'යමෙක් සලාතයට කැඳවීම අසා එහි ඇමතුමට ප්‍රතිචාර නොදක්වන්නේ නම්, ඔහුට කිසිදු සලාතයක් නොමැත'. සමහර විද්වතුන් මෙසේ පැවසූහ: 'මෙය ඉතා අවධාරණය කර ඇති අතර නිදහසට කරුණක් නොමැතිව සභා යාච්ඤාවෙන් ඉවත් වීමට කෙනෙකුට කිසිදු සහනයක් නොමැත'.

තහවුරු කරන හදීස් (31)

හදීස්

Imam Tirmidzi : 202

قَالَ مُجَاهِدٌوَسُئِلَ ابْنُ عَبَّاسٍ عَنْ رَجُلٍ يَصُومُ النَّهَارَ وَيَقُومُ اللَّيْلَ لَا يَشْهَدُ جُمْعَةً وَلَا جَمَاعَةً قَالَ هُوَ فِي النَّارِقَالَ حَدَّثَنَا بِذَلِكَ هَنَّادٌ حَدَّثَنَا الْمُحَارِبِيُّ عَنْ لَيْثٍ عَنْ مُجَاهِدٍ قَالَ وَمَعْنَى الْحَدِيثِ أَنْ لَا يَشْهَدَ الْجَمَاعَةَ وَالْجُمُعَةَ رَغْبَةً عَنْهَا وَاسْتِخْفَافًا بِحَقِّهَا وَتَهَاوُنًا بِهَا

[මුජාහිද්] මෙසේ පැවසීය; '[ඉබ්නු අබ්බාස්] ගෙන් වරක් දිවා කාලයේ නිරාහාරව සිට රාත්‍රියේ යාච්ඤා කළ නමුත් සිකුරාදා යාඥාවන්ට සහ පල්ලියේ සභා යාච්ඤාවලට සහභාගී නොවූ මිනිසෙකු ගැන විමසන ලදී?' ඔහු පිළිතුරු දුන්නේ, 'ඒ මිනිසා නිරයේ ය' යනුවෙනි. ඔහු මෙසේ පැවසීය; '[හන්නද්] විසින් අපට කියන ලදී; [අල් ලයිට්ස්] [මුජාහිද්] වෙතින් [අල් මුහාරිබි] අපට පවසා ඇති බව ඔහු පැවසීය; 'මෙම හදීසයේ තේරුම නම්, සිකුරාදා යාඥාවන්ට සහ සභා යාච්ඤාවලට වෛරයෙන් මෙන්ම කෙනෙකුගේ අයිතිවාසිකම් අඩු කර හෑල්ලු කරමින් සහභාගී වීමට අවසර නොමැති බවයි'.

හදීස්

Imam Tirmidzi : 203

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ أَخْبَرَنَا يَعْلَى بْنُ عَطَاءٍ حَدَّثَنَا جَابِرُ بْنُ يَزِيدَ بْنِ الْأَسْوَدِ الْعَامِرِيُّ عَنْ أَبِيهِ قَالَشَهِدْتُ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَجَّتَهُ فَصَلَّيْتُ مَعَهُ صَلَاةَ الصُّبْحِ فِي مَسْجِدِ الْخَيْفِ قَالَ فَلَمَّا قَضَى صَلَاتَهُ وَانْحَرَفَ إِذَا هُوَ بِرَجُلَيْنِ فِي أُخْرَى الْقَوْمِ لَمْ يُصَلِّيَا مَعَهُ فَقَالَ عَلَيَّ بِهِمَا فَجِيءَ بِهِمَا تُرْعَدُ فَرَائِصُهُمَا فَقَالَ مَا مَنَعَكُمَا أَنْ تُصَلِّيَا مَعَنَا فَقَالَا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا كُنَّا قَدْ صَلَّيْنَا فِي رِحَالِنَا قَالَ فَلَا تَفْعَلَا إِذَا صَلَّيْتُمَا فِي رِحَالِكُمَا ثُمَّ أَتَيْتُمَا مَسْجِدَ جَمَاعَةٍ فَصَلِّيَا مَعَهُمْ فَإِنَّهَا لَكُمَا نَافِلَةٌقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ مِحْجَنٍ الدِّيلِيِّ وَيَزِيدَ بْنِ عَامِرٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ يَزِيدَ بْنِ الْأَسْوَدِ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ قَالُوا إِذَا صَلَّى الرَّجُلُ وَحْدَهُ ثُمَّ أَدْرَكَ الْجَمَاعَةَ فَإِنَّهُ يُعِيدُ الصَّلَوَاتِ كُلَّهَا فِي الْجَمَاعَةِ وَإِذَا صَلَّى الرَّجُلُ الْمَغْرِبَ وَحْدَهُ ثُمَّ أَدْرَكَ الْجَمَاعَةَ قَالُوا فَإِنَّهُ يُصَلِّيهَا مَعَهُمْ وَيَشْفَعُ بِرَكْعَةٍ وَالَّتِي صَلَّى وَحْدَهُ هِيَ الْمَكْتُوبَةُ عِنْدَهُمْ

[අහ්මද් බින් මානි'] අපට පැවසූ බව අපට පවසා ඇත; [හුසයිම්] අපට පැවසූ බව අපට පවසා ඇත; [යා'ලා බින් 'අතා'] අපට පැවසූ බව අපට දන්වා ඇත; [ජාබීර් බින් යාසිද් බින් අල් අස්වද් අල් 'අමිරි] අපට [ඔහුගේ පියාගෙන්] ඔහු මෙසේ පැවසීය: 'මම වරක් නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් සමඟ හජ් ඉටු කළෙමි, පසුව මම අල් කයිෆ් පල්ලියේදී ඔහු සමඟ උදෑසන සලාතය ඉටු කළෙමි.' ඔහු මෙසේ පැවසීය; 'ඔහු උදෑසන සලාතය ඉටු කර ආපසු හැරෙන විට, හදිසියේම ඔහු සමඟ සමූහ සලාතයට එක් නොවූ වෙනත් ගෝත්‍රයකින් මිනිසුන් දෙදෙනෙක් සිටියහ. එබැවින් ඔහු මෙසේ පැවසීය: 'ඒ දෙදෙනා මෙහි ගෙනෙන්න!' එබැවින් ඔවුන්ගේ නහර වෙව්ලමින් සිටියදී ඔවුන් නබිතුමා ඉදිරියට ගෙන එන ලදී. ඔහු මෙසේ පැවසීය: 'ඔබ අප සමඟ සලාතය ඉටු කිරීමෙන් වළක්වන්නේ කුමක්ද?' ඔවුන් පිළිතුරු දෙමින්, 'අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෙනි, අපි අපගේ ස්ථානයේ යාච්ඤා කළෙමු' යනුවෙන් ඔහු පැවසීය: 'එය නොකරන්න, ඔබ එය ඔබේ ස්ථානයේ කර ඇත්නම්, ඔබ සභා යාච්ඤා පවත්වන පල්ලියට පැමිණ ඔවුන් සමඟ යාච්ඤා කරන්න, මන්ද එය ඔබ දෙදෙනාටම නෆිලා සඳහා විපාකයක් වනු ඇත'. ඔහු පැවසීය; 'මෙම පරිච්ඡේදයේ මිහ්ජාන් අද් ඩිලි සහ යසිද් බින් අමීර්ගෙන් ද ඉතිහාසයක් ඇත'. අබු ඊසා පැවසීය; 'යසිද් බින් අල් අස්වද්ගේ හදීසය හසන් සත්‍ය ය, මෙය බොහෝ විද්වතුන්ගේ මතයයි. මෙම මතය සුෆියාන් අට්ස් ත්සෞරි, සියාෆි, අහමඩ් සහ ඉෂාක් විසින් ද දරනු ලැබේ'. ඔවුන් මෙසේ පැවසූහ; 'මිනිසෙකු තනිවම යාච්ඤා කර පසුව ඔහු සභාව තුළ යාච්ඤා කරන්නේ නම්, ඔහු තම සියලු යාච්ඤාවන් සභාව තුළ නැවත කළ යුතුය. මිනිසෙකු තනිවම මග්‍රිබ් යාච්ඤා කර පසුව සභාව තුළ යාච්ඤා කරන්නේ නම්, ඔවුන් මෙසේ පවසති, 'ඔහු ඔවුන් සමඟ යාච්ඤා කර එය ඉටු කිරීමට ඉඩ දෙන්න, ඔහු තනිවම කරන යාච්ඤාව ඔවුන්ට ෆාර්ඩ්ලු වේ'.

හදීස්

Imam Tirmidzi : 204

حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ سُلَيْمَانَ النَّاجِيِّ الْبَصْرِيِّ عَنْ أَبِي الْمُتَوَكِّلِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ قَالَجَاءَ رَجُلٌ وَقَدْ صَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَيُّكُمْ يَتَّجِرُ عَلَى هَذَا فَقَامَ رَجُلٌ فَصَلَّى مَعَهُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي أُمَامَةَ وَأَبِي مُوسَى وَالْحَكَمِ بْنِ عُمَيْرٍ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ أَبِي سَعِيدٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَغَيْرِهِمْ مِنْ التَّابِعِينَ قَالُوا لَا بَأْسَ أَنْ يُصَلِّيَ الْقَوْمُ جَمَاعَةً فِي مَسْجِدٍ قَدْ صَلَّى فِيهِ جَمَاعَةٌ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ و قَالَ آخَرُونَ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ يُصَلُّونَ فُرَادَى وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَمَالِكٌ وَالشَّافِعِيُّ يَخْتَارُونَ الصَّلَاةَ فُرَادَى وَسُلَيْمَانُ النَّاجِيُّ بَصْرِيٌّ وَيُقَالُ سُلَيْمَانُ بْنُ الْأَسْوَدِ وَأَبُو الْمُتَوَكِّلِ اسْمُهُ عَلِيُّ بْنُ دَاوُدَ

[හන්නාද්] අපට පවසා ඇත; [අබ්දා] [සයිද් බින් අබු අරුබා] [සුලෙයිමාන් අන් නජි අල් බෂ්රි] [අබු අල් මුතවක්කිල්] [අබු සායිද්] වෙතින් අපට පවසා ඇත ඔහු මෙසේ පැවසීය; 'අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෝ (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණෝ යාඥා කරමින් සිටියදී මිනිසෙක් පැමිණ මෙසේ ඇසූහ: 'මේ පුද්ගලයා සමඟ වෙළඳාම් කිරීමට - විපාක සෙවීමට - කවුද කැමති?' එවිට මිනිසෙක් නැඟිට ඔහු සමඟ යාච්ඤා කළේය'. ඔහු මෙසේ පැවසීය; 'මෙම පරිච්ඡේදයේ අබු උමාමා, අබු මූසා සහ අල් හකම් බින් උමයිර්ගෙන් ද ඉතිහාසයක් ඇත'. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'අබු සායිද්ගේ හදීසයට හසන් තරාතිරමක් ඇත, මෙය නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන්ගේ සහචරයෙකු පමණක් නොව තබියීන්වරුන්ගෙන් අයගෙන් බැහැරව ගත් මතයකි. ඔවුන් මෙසේ පැවසූහ; 'ඔවුන්ට සභා යාච්ඤා පැවැත්වූ පල්ලියක සභා යාච්ඤා කිරීම කමක් නැත'. මෙම මතය අහමඩ් සහ ඉෂාක් විසින් දරන ලදී. කෙසේ වෙතත්, අනෙකුත් විද්වතුන් පැවසුවේ, "ඔවුන් සලාතය තනි තනිව ඉටු කළ යුතුය" යනුවෙනි. මෙම මතය සුෆ්යාන් අට්ස් තවුරි, ඉබ්න් අල් මුබාරක්, මලික් සහ සියාෆි විසින් දරන ලදී. ඔවුන් තනි තනිව යාච්ඤා කිරීමට තෝරා ගත්හ. සුලෙයිමාන් අන් නජි බස්රාහි සිට පැමිණි අතර ඔහු සුලෙයිමාන් ඉබ්න් අල් අස්වද් ලෙස හැඳින්විණි. අබු අල් මුතවක්කිල්ගේ නම අලි ඉබ්න් දාවුද් ය.

හදීස්

Imam Tirmidzi : 205

حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ السَّرِيِّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ حَكِيمٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي عَمْرَةَ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ شَهِدَ الْعِشَاءَ فِي جَمَاعَةٍ كَانَ لَهُ قِيَامُ نِصْفِ لَيْلَةٍ وَمَنْ صَلَّى الْعِشَاءَ وَالْفَجْرَ فِي جَمَاعَةٍ كَانَ لَهُ كَقِيَامِ لَيْلَةٍقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عُمَرَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَأَنَسٍ وَعُمَارَةَ بْنِ رُوَيْبَةَ وَجُنْدَبِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سُفْيَانَ الْبَجَلِيِّ وَأُبَيِّ بْنِ كَعْبٍ وَأَبِي مُوسَى وَبُرَيْدَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عُثْمَانَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي عَمْرَةَ عَنْ عُثْمَانَ مَوْقُوفًا وَرُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ عُثْمَانَ مَرْفُوعًا

[මහමුද් බින් ගයිලාන්] අපට මෙසේ පැවසීය; [බිසීර් බින් අස් සාරි] අපට මෙසේ පැවසීය; [උස්මාන් බින් හකීම්] වෙතින් [අබ්දුර් රහ්මාන් බින් අබු අම්රා] වෙතින් [සුෆ්යාන්] අපට මෙසේ පැවසීය: [උස්මාන් බින් 'අෆ්ෆාන්] වෙතින් ඔහු මෙසේ පැවසීය: 'අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෝ සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණෝ මෙසේ පැවසූහ: 'ඉෂා සලාතය සමූහ වශයෙන් ඉටු කරන ඕනෑම කෙනෙකුට රාත්‍රියේ අඩක් යාච්ඤා කිරීමේ විපාකය ලැබෙනු ඇති අතර, සවස් කාලයේ සහ උදෑසන යාච්ඤාවන් සමූහ වශයෙන් ඉටු කරන ඕනෑම කෙනෙකුට එක් රාත්‍රියක යාච්ඤා කිරීමේ විපාකය ලැබෙනු ඇත'. ඔහු මෙසේ පැවසීය; 'මෙම පරිච්ඡේදයේ ඉබ්නු උමර්, අබු හුරෙයිරා, අනස්, උමාරා බින් රුවයිබා, ජුන්දබ් බින් අබ්දුල්ලා බින් සුෆ්යාන් අල් බජාලි, උබයි බින් ක'අබ්, අබු මූසා සහ බුරයිදා යන අයගේ කථා ද ඇත'. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'උස්මාන්ගේ හදීසය හසන් සත්‍ය වේ. මෙම හදීසය අබ්දුර් රහ්මාන් බින් අබු අම්රාගෙන් උත්මාන් වෙතින් ද මව්කුෆ් ආකාරයෙන් විස්තර කර ඇත. තවද මෙම හදීසය උත්මාන් තුමාගෙන් බොහෝ ආකාරවලින් විස්තර කර ඇත.

තහවුරු කරන හදීස් (7)

හදීස්

Imam Tirmidzi : 206

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ أَخْبَرَنَا دَاوُدُ بْنُ أَبِي هِنْدٍ عَنْ الْحَسَنِ عَنْ جُنْدَبِ بْنِ سُفْيَانَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ صَلَّى الصُّبْحَ فَهُوَ فِي ذِمَّةِ اللَّهِ فَلَا تُخْفِرُوا اللَّهَ فِي ذِمَّتِهِقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ

[මුහම්මද් බින් බසිසියාර්] අපට පවසා ඇත; [යාසිඩ් බින් හරුන්] අපට පවසා ඇත; [ජුන්දාබ් බින් සුෆියාන්] වෙතින් [අල් හසන්] වෙතින් [දාවුද් බින් අබු හින්ද්] අපට වාර්තා කර ඇත, ඔහු පැවසුවේ: 'කවුරුන් උදෑසන සලාතය ඉටු කරන්නේද ඔහු අල්ලාහ්ගේ ඇපකරයේ සිටී, එබැවින් අල්ලාහ්ගේ ඇපකරය අවලංගු නොකරන්න'.

තහවුරු කරන හදීස් (10)

හදීස්

Imam Tirmidzi : 207

حَدَّثَنَا عَبَّاسٌ الْعَنْبَرِيُّ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ كَثِيرٍ أَبُو غَسَّانَ الْعَنْبَرِيُّ عَنْ إِسْمَعِيلَ الْكَحَّالِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَوْسٍ الْخُزَاعِيِّ عَنْ بُرَيْدَةَ الْأَسْلَمِيِّعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ بَشِّرْ الْمَشَّائِينَ فِي الظُّلَمِ إِلَى الْمَسَاجِدِ بِالنُّورِ التَّامِّ يَوْمَ الْقِيَامَةِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ مَرْفُوعٌ هُوَ صَحِيحٌ مُسْنَدٌ وَمَوْقُوفٌ إِلَى أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَمْ يُسْنَدْ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

[අබ්බාස් අල් අන්බාරි] අපට පවසා ඇත; [යාහ්යා බින් කට්සිර් අබු ගසාන් අල් අන්බාරි] [ඉස්මායිල් අල් කහහාල්] [අබ්දුල්ලාහ් බින් අවුස් අල් කුසායි] [බුරයිදා අල් අස්ලමි] නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන්ගෙන් අපට පවසා ඇත: 'නැවත නැඟිටීමේ දිනයේදී පරිපූර්ණ ආලෝකයෙන් පල්ලිය දෙසට රාත්‍රියේ අඳුරේ ගමන් කරන අයට ශුභාරංචිය දෙන්න'. අබු ඊසා පැවසීය; 'මෙම හදීසය මෙම රේඛාවෙන් ගරිබ් වේ, නමුත් එය මර්ෆු' වන අතර එහි සනද් සත්‍ය වේ. එය නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන්ගේ සහචරයින්ට පමණක් ළඟා වූ අතර නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන් වෙත ළඟා නොවීය.

හදීස්

Imam Tirmidzi : 208

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَيْرُ صُفُوفِ الرِّجَالِ أَوَّلُهَا وَشَرُّهَا آخِرُهَا وَخَيْرُ صُفُوفِ النِّسَاءِ آخِرُهَا وَشَرُّهَا أَوَّلُهَاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرٍ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَأَبِي سَعِيدٍ وَأُبَيٍّ وَعَائِشَةَ وَالْعِرْبَاضِ بْنِ سَارِيَةَ وَأَنَسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ كَانَ يَسْتَغْفِرُ لِلصَّفِّ الْأَوَّلِ ثَلَاثًا وَلِلثَّانِي مَرَّةً

"[කුටයිබා] අපට මෙසේ පැවසීය; [සුහයිල් බින් අබු සාලිහ්] වෙතින් [අබු හුරෙයිරා] වෙතින් [අබ්දුල් අසීස් බින් මුහම්මද්] අපට මෙසේ පැවසීය; 'අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෝ (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණෝ මෙසේ පැවසූහ: 'පිරිමින්ගේ හොඳම පේළිය ඉදිරියෙන් සිටින පේළියයි, නරකම පේළිය අවසාන පේළියයි. කාන්තාවන්ගේ හොඳම පේළිය පිටුපස සිටින පේළියයි, නරකම පේළිය ඉදිරියෙන් සිටින පේළියයි'. ඔහු මෙසේ පැවසීය; 'මෙම පරිච්ඡේදයේ ජාබීර්, ඉබ්නු අබ්බාස්, අබු සායිද්, උබයි, 'අයිස්යා, ඉර්බාද් බින් සාරියා සහ අනස්' යන අයගේ කථා ද ඇත. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'අබු හුරෙයිරාගේ මෙම හදීසය හසන් සත්‍ය වේ. තවද නබි (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් පළමු පේළියේ සිටින අය වෙනුවෙන් තුන් වතාවක් සහ දෙවන පේළියේ දෙවරක් සමාව අයැද සිටි බව ද වාර්තා වී ඇත'.

තහවුරු කරන හදීස් (15)

හදීස්

Imam Tirmidzi : 209

و قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَوْ أَنَّ النَّاسَ يَعْلَمُونَ مَا فِي النِّدَاءِ وَالصَّفِّ الْأَوَّلِ ثُمَّ لَمْ يَجِدُوا إِلَّا أَنْ يَسْتَهِمُوا عَلَيْهِ لَاسْتَهَمُوا عَلَيْهِقَالَ حَدَّثَنَا بِذَلِكَ إِسْحَقُ بْنُ مُوسَى الْأَنْصَارِيُّ حَدَّثَنَا مَعْنٌ حَدَّثَنَا مَالِكٌ عَنْ سُمَيٍّ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَهُ و حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ عَنْ مَالِكٍ نَحْوَهُ

නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණෝ මෙසේ පැවසූහ: 'සලාතයට කැඳවීම සහ පළමු පේළිය ඉටු කිරීමේ විපාකය මිනිසුන් දැන සිටියේ නම්, ඔවුන්ට එය ලැබෙන්නේ ඔවුන්ට දාදු දැමීමකින් තොරව නම්, ඔවුන් එය ලබා ගැනීමට දාදු අඳිනු ඇත'. ඔහු මෙසේ පැවසීය; '[ඉෂාක් බින් මූසා] එය [මාන්] කියමනෙන් අපට විස්තර කළේය; [මලික්] [සුමයි] [අබු ෂාලිහ්] [අබු හුරෙයිරා] නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන්ගෙන් හදීසයේ මෙන් අපට පවසා ඇත. තවද [කුටයිබා] [මලික්] ගෙන් ද හදීසයේ මෙන් අපට පවසා ඇත'.

තහවුරු කරන හදීස් (15)

හදීස්

Imam Tirmidzi : 210

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ عَنْ النُّعْمَانِ بْنِ بَشِيرٍ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُسَوِّي صُفُوفَنَا فَخَرَجَ يَوْمًا فَرَأَى رَجُلًا خَارِجًا صَدْرُهُ عَنْ الْقَوْمِ فَقَالَ لَتُسَوُّنَّ صُفُوفَكُمْ أَوْ لَيُخَالِفَنَّ اللَّهُ بَيْنَ وُجُوهِكُمْقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ وَالْبَرَاءِ وَجَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ وَأَنَسٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَعَائِشَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ النُّعْمَانِ بْنِ بَشِيرٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ مِنْ تَمَامِ الصَّلَاةِ إِقَامَةُ الصَّفِّ وَرُوِيَ عَنْ عُمَرَ أَنَّهُ كَانَ يُوَكِّلُ رِجَالًا بِإِقَامَةِ الصُّفُوفِ فَلَا يُكَبِّرُ حَتَّى يُخْبَرَ أَنَّ الصُّفُوفَ قَدْ اسْتَوَتْ وَرُوِيَ عَنْ عَلِيٍّ وَعُثْمَانَ أَنَّهُمَا كَانَا يَتَعَاهَدَانِ ذَلِكَ وَيَقُولَانِ اسْتَوُوا وَكَانَ عَلِيٌّ يَقُولُ تَقَدَّمْ يَا فُلَانُ تَأَخَّرْ يَا فُلَانُ

[කුටයිබා] අපට පවසා ඇත; [සිමාක් බින් හාර්බ්] [අන් නු'මාන් බින් බසීර්] වෙතින් [අබු අවනා] අපට පවසා ඇත; ඔහු මෙසේ පැවසීය; 'රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් අපගේ යාඥා රේඛා කෙළින් කිරීමට පුරුදුව සිටියේය. එබැවින් දිනක් ඔහු පිටතට පැමිණ, අනෙක් අයට වඩා ඉදිරියට නෙරා ඇති පපුවක් දුටු විට, ඔහු මෙසේ පැවසීය: 'ඔබ ඔබේ තරාතිරම කෙළින් නොකරන්නේ නම් අල්ලාහ් ඔබව බෙදනු ඇත.' ඉමාම් තිර්මිදි මෙසේ පැවසීය, 'මෙම පරිච්ඡේදයේ ජාබීර් බින් සම්රා, අල් බර්රා, ජාබීර් බින් අබ්දුල්ලා, අනස්, අබු හුරයිරා සහ 'අයිස්යා' යන අයගේ හදීස් ද ඇත. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'නු'මාන් බින් බසීර්ගේ මෙම හදීසය හසන් සත්‍ය වේ.' නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන්ගෙන් ඔහු මෙසේ පැවසීය: 'යාච්ඤාවේ පරිපූර්ණත්වයේ කොටසක් යාච්ඤා පේළි කෙළින් කිරීම'. උමර් (රලි) තුමාගෙන් ද වාර්තා වන්නේ, ඔහු සමහර පිරිමින්ට යාඥා රේඛා කෙළින් කරන ලෙස අණ කළ බවත්, යාඥා රේඛා කෙළින් බව ඔහුට ආරංචි වන තුරු ඔහු තක්බීර් ආරම්භ නොකළ බවත්ය. අලි සහ උත්මාන් (රලි) තුමාගෙන් ද වාර්තා වී ඇත්තේ, ඔවුන් සැමවිටම මේ කෙරෙහි අවධානය යොමු කළ බවයි. ඔවුන් දෙදෙනාම "ඔබේ යාඥා රේඛා කෙළින් කරන්න" යනුවෙන් පැවසූහ. අලි සමහර විට මෙසේ පැවසීය, "ඉදිරියට යන්න, ඕ අහවල් එක, ආපසු යන්න, ඕ අහවල් එක."

තහවුරු කරන හදීස් (13)

හදීස්

Imam Tirmidzi : 211

حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ حَدَّثَنَا خَالِدٌ الْحَذَّاءُ عَنْ أَبِي مَعْشَرٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لِيَلِيَنِّي مِنْكُمْ أُولُو الْأَحْلَامِ وَالنُّهَى ثُمَّ الَّذِينَ يَلُونَهُمْ ثُمَّ الَّذِينَ يَلُونَهُمْ وَلَا تَخْتَلِفُوا فَتَخْتَلِفَ قُلُوبُكُمْ وَإِيَّاكُمْ وَهَيْشَاتِ الْأَسْوَاقِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أُبَيِّ بْنِ كَعْبٍ وَأَبِي مَسْعُودٍ وَأَبِي سَعِيدٍ وَالْبَرَاءِ وَأَنَسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ مَسْعُودٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ كَانَ يُعْجِبُهُ أَنْ يَلِيَهُ الْمُهَاجِرُونَ وَالْأَنْصَارُ لِيَحْفَظُوا عَنْهُ قَالَ وَخَالِدٌ الْحَذَّاءُ هُوَ خَالِدُ بْنُ مِهْرَانَ يُكْنَى أَبَا الْمُنَازِلِ قَالَ و سَمِعْت مُحَمَّدَ بْنَ إِسْمَعِيلَ يَقُولُ يُقَالُ إِنَّ خَالِدًا الْحَذَّاءَ مَا حَذَا نَعْلًا قَطُّ إِنَّمَا كَانَ يَجْلِسُ إِلَى حَذَّاءٍ فَنُسِبَ إِلَيْهِ قَالَ وَأَبُو مَعْشَرٍ اسْمُهُ زِيَادُ بْنُ كُلَيْبٍ

[නෂ්ර් බින් අලි අල් ජහ්ද්ලමි] අපට පවසා ඇත; [යාසිඩ් බින් සුරායි'] අපට පවසා ඇත; [අබු ම'ස්යාර්] වෙතින් [ඉබ්‍රාහිම්] වෙතින් [අල්කාමා] වෙතින් [අබ්දුල්ලාහ්] වෙතින් [නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්] තුමාණන්ගෙන් [කාලිඩ් අල් හඩ්සා`] අපට පවසා ඇත, ඔහු මෙසේ පැවසීය: 'මා පිටුපස සිටින පුද්ගලයා ඔබ අතර වඩාත්ම දැනුමැති සහ මහලු විය යුතුය, පසුව ඔහුට පසුව, පසුව ඔහුට පසුව. ඔබේ හදවත් භේද වන තුරු වාද නොකරන්න. වෙළඳපොළවල කලබලයෙන් ඈත් වන්න'. ඔහු මෙසේ පැවසීය; 'මෙම පරිච්ඡේදයේ උබයි බින් ක'අබ්, අබු මස්'උද්, අබු සඊද්, අල් බාරා සහ අනස්' යන අයගෙන් ද කථා ඇත. ඔහු පිටුපස සිටින අය මුහාජිරින් සහ අන්සාර්වරුන් නම්, ඔවුන් ඔහුව ආරක්ෂා කර ගැනීමට ඔහු කැමති බව නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන්ගෙන් ද කථා කර ඇත.' ඔහු මෙසේ පැවසීය; 'කාලිඩ් අල් හඩ්සා' යනු කාලිඩ් බින් මිහ්රාන් ය, ඔහුට අබු අල් මනාසිල් යන අන්වර්ථ නාමය තබන ලදී. ඔහු මෙසේ පැවසීය; 'මම මුහම්මද් බින් ඉස්මයිල් මෙසේ පවසනවා අසා ඇත්තෙමි; 'කාලිඩ් අල් හඩ්සා' කිසි විටෙකත් සපත්තු පැළඳ සිටියේ නැතැයි කියනු ලැබේ. ඔහු එසේ නම් කරන තුරු ඔහුගේ සපත්තු මත හිඳගත්තේය'. ඔහු මෙසේ පැවසීය; 'අබු මස්යාර්ගේ නම සියාද් බින් කුලයිබ්'.

තහවුරු කරන හදීස් (9)

හදීස්

Imam Tirmidzi : 212

حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ يَحْيَى بْنِ هَانِئِ بْنِ عُرْوَةَ الْمُرَادِيِّ عَنْ عَبْدِ الْحَمِيدِ بْنِ مَحْمُودٍ قَالَصَلَّيْنَا خَلْفَ أَمِيرٍ مِنْ الْأُمَرَاءِ فَاضْطَرَّنَا النَّاسُ فَصَلَّيْنَا بَيْنَ السَّارِيَتَيْنِ فَلَمَّا صَلَّيْنَا قَالَ أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ كُنَّا نَتَّقِي هَذَا عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَوَفِي الْبَاب عَنْ قُرَّةَ بْنِ إِيَاسٍ الْمُزَنِيِّ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَنَسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ كَرِهَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنْ يُصَفَّ بَيْنَ السَّوَارِي وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ وَقَدْ رَخَّصَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ فِي ذَلِكَ

[හන්නාද්] අපට විස්තර කළේය; [වාකි'] [සුෆ්යාන්] [යාහ්යා බින් හනී' බින් උර්වා අල් මුරාඩි] [අබ්දුල් හමීඩ් බින් මහමුද්] ගෙන් [සුෆ්යාන්] ගෙන් අපට විස්තර කළේය; ඔහු මෙසේ පැවසීය: 'අපි වරක් අපගේ නායකයෙකු පිටුපස යාච්ඤා කළෙමු, පසුව ජනතාව අපට තද කළහ - පටු විය - අපි කුළුණු දෙකක් අතර යාච්ඤා කරන තුරු. අපි යාච්ඤාව අවසන් කළ පසු [අනස් බින් මලික්] මෙසේ පැවසීය: 'අල්ලාහ්ගේ දූතයා (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ගේ කාලයේ අපි එවැනි දේවලින් වැළකී සිටියෙමු'. ඔහු මෙසේ පැවසීය; 'මෙම පරිච්ඡේදයේ කුර්රා බින් ඉයාස් අල් මුසානිගේ හදීසයක් ද ඇත'. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'අනස්ගේ මෙම හදීසය හසන් සහීහ් වේ. සමහර විද්වතුන් කුළුණු දෙකක් අතර යාච්ඤාව සඳහා පෙළ ගැසීම මක්රූහ් ලෙස සලකති. මෙය ඉමාම් අහමඩ් සහ ඉෂාක්ගේ මතයයි, නමුත් තවත් සමහර විද්වතුන් ලිහිල් කරයි'.

හදීස්

Imam Tirmidzi : 213

حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو الْأَحْوَصِ عَنْ حُصَيْنٍ عَنْ هِلَالِ بْنِ يَسَافٍ قَالَأَخَذَ زِيَادُ بْنُ أَبِي الْجَعْدِ بِيَدِي وَنَحْنُ بِالرَّقَّةِ فَقَامَ بِي عَلَى شَيْخٍ يُقَالُ لَهُ وَابِصَةُ بْنُ مَعْبَدٍ مِنْ بَنِي أَسَدٍ فَقَالَ زِيَادٌ حَدَّثَنِي هَذَا الشَّيْخُ أَنَّ رَجُلًا صَلَّى خَلْفَ الصَّفِّ وَحْدَهُ وَالشَّيْخُ يَسْمَعُ فَأَمَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يُعِيدَ الصَّلَاةَقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيِّ بْنِ شَيْبَانَ وَابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ وَابِصَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ وَقَدْ كَرِهَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنْ يُصَلِّيَ الرَّجُلُ خَلْفَ الصَّفِّ وَحْدَهُ وَقَالُوا يُعِيدُ إِذَا صَلَّى خَلْفَ الصَّفِّ وَحْدَهُ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ وَقَدْ قَالَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ يُجْزِئُهُ إِذَا صَلَّى خَلْفَ الصَّفِّ وَحْدَهُ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيِّ وَقَدْ ذَهَبَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْكُوفَةِ إِلَى حَدِيثِ وَابِصَةَ بْنِ مَعْبَدٍ أَيْضًا قَالُوا مَنْ صَلَّى خَلْفَ الصَّفِّ وَحْدَهُ يُعِيدُ مِنْهُمْ حَمَّادُ بْنُ أَبِي سُلَيْمَانَ وَابْنُ أَبِي لَيْلَى وَوَكِيعٌ وَرَوَى حَدِيثَ حُصَيْنٍ عَنْ هِلَالِ بْنِ يَسَافٍ غَيْرُ وَاحِدٍ مِثْلَ رِوَايَةِ أَبِي الْأَحْوَصِ عَنْ زِيَادِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ عَنْ وَابِصَةَ بْنِ مَعْبَدٍ وَفِي حَدِيثِ حُصَيْنٍ مَا يَدُلُّ عَلَى أَنَّ هِلَالًا قَدْ أَدْرَكَ وَابِصَةَ وَاخْتَلَفَ أَهْلُ الْحَدِيثِ فِي هَذَا فَقَالَ بَعْضُهُمْ حَدِيثُ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ هِلَالِ بْنِ يَسَافٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ رَاشِدٍ عَنْ وَابِصَةَ بْنِ مَعْبَدٍ أَصَحُّ وَقَالَ بَعْضُهُمْ حَدِيثُ حُصَيْنٍ عَنْ هِلَالِ بْنِ يَسَافٍ عَنْ زِيَادِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ عَنْ وَابِصَةَ بْنِ مَعْبَدٍ أَصَحُّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا عِنْدِي أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ عَمْرِو ابْنِ مُرَّةَ لِأَنَّهُ قَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ حَدِيثِ هِلَالِ بْنِ يَسَافٍ عَنْ زِيَادِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ عَنْ وَابِصَةَ

[හන්නාද්] අපට පවසා ඇත; [අබු අල් අහ්වාෂ්] [හුෂයින්] [හිලාල් බින් යසාෆ්] අපට පවසා ඇත; ගංවතුරෙන් කැළැල් වූ මඩ සහිත බිමක සිටියදී සියාද් බින් අබු අල් ජාද් මගේ අත අල්ලා ගත්තේය -. ඉන්පසු ඔහු මාව බානි අසාද්හි [වබිෂා බින් මබාද්] ලෙස හඳුන්වන ෂෙයික්වරයෙකු හමුවීමට ගෙන ගියේය. අබ්රි මෙසේ පැවසීය; 'මෙම ෂෙයික් මට පැවසුවේ, මිනිසෙකු පේළිය පිටුපස තනිවම යාච්ඤා කරන විට, ෂෙයික් රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් මිනිසාට තම යාච්ඤාව නැවත කරන ලෙස අණ කරන බව ඇසූ බවයි'. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'මෙම පරිච්ඡේදයේ අලි බින් සයයිබාන් සහ ඉබ්නු අබ්බාස්ගෙන් ඉතිහාසයක් ද ඇත'. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'මෙම වබිෂා හදීසය හසාන් මට්ටමින් ඇත. සමහර විද්වතුන් ඉමාම් පිටුපස තනිවම යාච්ඤා කරන බව ඔවුහු පවසති; 'ඉමාම් පිටුපස තනිවම සිදු කරන්නේ නම් ඔහු තම යාච්ඤාව නැවත කළ යුතුය'. මෙම මතය අහමඩ් සහ ඉෂාක් විසින් ගනු ලැබීය. තවත් සමහර විද්වතුන්, 'ඔහු ඉමාම් පිටුපස තනිවම යාච්ඤා කරන්නේ නම් එය ප්‍රමාණවත්'. මෙම මතය සුෆියාන් අට්ස් ත්සෞරි, බින් අල් මුබාරක් සහ සියාෆි විසින් ගන්නා ලදී. කුෆා හි සමහර විද්වතුන් ද වබිෂා බින් මබාද්ගේ හදීස් පිළිපදින අතර, ඔවුන් මෙසේ පැවසූහ; 'පේළිය පිටුපස තනිවම යාච්ඤා කරන ඕනෑම අයෙකු තම යාච්ඤාව අඩු කළ යුතුය'. මෙම මතය දරන අය අතර හමාඩ් බින් සුලෙයිමාන්, ඉබ්න් අබු ලයිලා සහ වාකි' ඇතුළත් වේ. හිලාල් බින් යසාෆ්ගේ හුෂයින්ගේ හදීසය, සියාද් බින් අබු අල් ජාද්ගේ අබු අල් අහ්වාෂ්ගේ විස්තරය, වබිෂා බින් මබාද්ගේ විස්තරය වැනි කිහිප දෙනෙකු විසින් විස්තර කෙරේ. හුෂයින්ගේ මෙම හදීසයේ හිලාල් වරක් වබිෂා හමුවූ බවට ඇඟවීමක් තිබේ. මේ සම්බන්ධයෙන් හදීස් විශේෂඥයින් අතර මතභේදයක් ඇති අතර, ඔවුන්ගෙන් සමහරක් පවසන්නේ; 'අම්රු බින් මුර්රාගෙන්, හිලාල් බින් යසාෆ්ගෙන්, අම්රු බින් රිසිඩින්ගෙන්, වබිෂා බින් මබාද්ගෙන් විස්තර කරන ලද හදීසය වඩාත් සත්‍ය වේ.' තවත් සමහරු පවසන්නේ, 'හිලාල් බින් යසාෆ්ගෙන්, සියාද් බින් අබු අල් ජාද්ගෙන්, වබීෂා බින් මබාද්ගෙන් කියැවෙන හුෂයින් පිළිබඳ හදීසය වඩාත් සත්‍ය වේ' යනුවෙනි. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'මගේ මතය අනුව මෙම හදීසය අම්රු බින් මුර්රාගේ හදීසයට වඩා සත්‍ය වේ. මන්ද එය හිලාල් බින් යසාෆ් හැර අනෙකුත් හදීසයන්ගෙන්, සියාද් බින් අබු අල් ජාද්ගෙන්, වබීෂාගෙන්' විස්තර කර ඇති බැවිනි.

තහවුරු කරන හදීස් (9)

හදීස්

Imam Tirmidzi : 214

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ هِلَالِ بْنِ يَسَافٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ رَاشِدٍ عَنْ وَابِصَةَ بْنِ مَعْبَدٍأَنَّ رَجُلًا صَلَّى خَلْفَ الصَّفِّ وَحْدَهُ فَأَمَرَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يُعِيدَ الصَّلَاةَقَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت الْجَارُودَ يَقُولُ سَمِعْتُ وَكِيعًا يَقُولُ إِذَا صَلَّى الرَّجُلُ خَلْفَ الصَّفِّ وَحْدَهُ فَإِنَّهُ يُعِيدُ

[මුහම්මද් බින් බසිසියාර්] අපට පවසා ඇත; [මුහම්මද් බින් ජ'ෆාර්] අපට පවසා ඇත; [හිලාල් බින් යසාෆ්] [වබිෂා බින් ම'බාද්] වෙතින් [අම්රු බින් රසයිඩ්] ['අම්රු බින් මුර්රා] වෙතින් [සියුබා] අපට පවසා ඇත; 'මිනිසෙක් පේළිය පිටුපස තනිවම යාච්ඤා කරමින් සිටියේය, එවිට නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් ඔහුට යාච්ඤාව නැවත කිරීමට අණ කළේය'. අබු ඊසා පැවසීය; 'මම 'අල් ජරුද්' කියනවා ඇහුණා; 'වාකි' කියනවා ඇහුණා; 'මිනිසෙක් පේළිය පිටුපස තනිවම යාච්ඤා කරන්නේ නම්, ඔහු එය නැවත කළ යුතුයි'.

හදීස්

Imam Tirmidzi : 215

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا دَاوُدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنْ الْعَطَّارُ عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ عَنْ كُرَيْبٍ مَوْلَى ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَصَلَّيْتُ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَاتَ لَيْلَةٍ فَقُمْتُ عَنْ يَسَارِهِ فَأَخَذَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِرَأْسِي مِنْ وَرَائِي فَجَعَلَنِي عَنْ يَمِينِهِقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ أَنَسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ قَالُوا إِذَا كَانَ الرَّجُلُ مَعَ الْإِمَامِ يَقُومُ عَنْ يَمِينِ الْإِمَامِ

"[කුටයිබා] අපට පවසා ඇත; [ඉබ්නු අබ්බාස්] වෙතින් ඉබ්නු අබ්බාස්ගේ සේවකයා වන [කුරෙයිබ්] වෙතින් [දාවුද් බින් අබ්දුර් රහ්මාන් අල් අත්තාර්] අපට පවසා ඇත, ඔහු මෙසේ පැවසීය: 'එක් රාත්‍රියක මම නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් සමඟ යාච්ඤා කරමින් සිටියෙමි, මම ඔහුගේ වම් පැත්තේ සිටගෙන සිටියෙමි, එවිට අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෝ මගේ හිස පිටුපසින් අල්ලා ඔහුගේ දකුණට හරවා ගත්හ.' අබු ඊසා පැවසීය; 'මෙම පරිච්ඡේදයේ අනස්ගෙන් කතාවක් ද ඇත'. අබු ඊසා පැවසීය; 'ඉබ්නු අබ්බාස්ගේ මෙම හදීසය සත්‍ය වේ. මෙම හදීසය නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්ගේ සහචරයින් සහ ඔවුන්ගෙන් පසු පැමිණි අය අතර විද්‍යාඥයින් විසින් ප්‍රායෝගිකව ක්‍රියාත්මක කරන ලදී. ඔවුන් පැවසුවේ; 'මිනිසෙකු ඉමාම් සමඟ යාච්ඤා කරන්නේ නම්, ඔහු තම දකුණු පැත්තේ යාච්ඤා කළ යුතුය'.

තහවුරු කරන හදීස් (60)

හදීස්

Imam Tirmidzi : 216

حَدَّثَنَا بُنْدَارٌ مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عَدِيٍّ قَالَ أَنْبَأَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ مُسْلِمٍ عَنْ الْحَسَنِ عَنْ سَمُرَةَ بْنِ جُنْدَبٍ قَالَأَمَرَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا كُنَّا ثَلَاثَةً أَنْ يَتَقَدَّمَنَا أَحَدُنَاقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ مَسْعُودٍ وَجَابِرٍ وَأَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ سَمُرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ قَالُوا إِذَا كَانُوا ثَلَاثَةً قَامَ رَجُلَانِ خَلْفَ الْإِمَامِ وَرُوِيَ عَنْ ابْنِ مَسْعُودٍ أَنَّهُ صَلَّى بِعَلْقَمَةَ وَالْأَسْوَدِ فَأَقَامَ أَحَدَهُمَا عَنْ يَمِينِهِ وَالْآخَرَ عَنْ يَسَارِهِ وَرَوَاهُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَدْ تَكَلَّمَ بَعْضُ النَّاسِ فِي إِسْمَعِيلَ بْنِ مُسْلِمٍ الْمَكِّيِّ مِنْ قِبَلِ حِفْظِهِ

[බුන්දාර් මුහම්මද් බින් බසිසියාර්] අපට පවසා ඇත; [මුහම්මද් බින් අබු ආදි] අපට පවසා ඇත; [අල් හසන්] [සම්රා බින් ජුන්දබ්] වෙතින් [ඉස්මායිල් බින් මුස්ලිම්] අපට වාර්තා කර ඇත ඔහු මෙසේ පැවසීය; 'අපෙන් තිදෙනෙක් සිටියා නම්, රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම් අපෙන් කෙනෙකු ඉමාම් ලෙස ඉදිරිපත් විය යුතු යැයි අපට නියෝග කළේය'. අබු ඊසා පැවසීය; 'මෙම පරිච්ඡේදයේ ඉබ්නු මස්'උද්, ජාබිර් සහ අනස් බින් මලික් යන අයගේ හදීස් ද ඇත'. අබු ඊසා පැවසීය; 'මෙම සම්රා හදීස් හසන් ගරිබ් උපාධියේ ඇත, මෙම හදීසය විද්‍යාවේ ප්‍රවීණයන් විසින් ක්‍රියාත්මක කරනු ලැබේ. ඔවුන් පැවසුවේ, 'පුද්ගලයන් තිදෙනෙකු සිටී නම්, දෙදෙනෙකු පූජකයා පිටුපස සිටගෙන සිටිති' යනුවෙනි. ඉබ්නු මස්'උද්ගෙන් වාර්තා වූයේ ඔහු වරක් අල්කාමා සහ අල් අස්වද් සමඟ යාච්ඤා කළ බවත්, ඔවුන්ගෙන් එක් අයෙකු දකුණු පසින් සහ අනෙකා වම් පසින් සිටගෙන සිටි බවත්ය. ඔහු නබි සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්ගෙන් ද විස්තර කළේය. තවද සමහර විද්වතුන් ඉස්මායිල් බින් මුස්ලිම් අල් මක්කි ඔහුගේ කටපාඩම් කිරීම සම්බන්ධයෙන් සාකච්ඡා කරති.

හදීස්

Imam Tirmidzi : 217

حَدَّثَنَا إِسْحَقُ الْأَنْصَارِيُّ حَدَّثَنَا مَعْنٌ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ إِسْحَقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍأَنَّ جَدَّتَهُ مُلَيْكَةَ دَعَتْ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِطَعَامٍ صَنَعَتْهُ فَأَكَلَ مِنْهُ ثُمَّ قَالَ قُومُوا فَلْنُصَلِّ بِكُمْ قَالَ أَنَسٌ فَقُمْتُ إِلَى حَصِيرٍ لَنَا قَدْ اسْوَدَّ مِنْ طُولِ مَا لُبِسَ فَنَضَحْتُهُ بِالْمَاءِ فَقَامَ عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَصَفَفْتُ عَلَيْهِ أَنَا وَالْيَتِيمُ وَرَاءَهُ وَالْعَجُوزُ مِنْ وَرَائِنَا فَصَلَّى بِنَا رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ انْصَرَفَقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَنَسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَيْهِ عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ قَالُوا إِذَا كَانَ مَعَ الْإِمَامِ رَجُلٌ وَامْرَأَةٌ قَامَ الرَّجُلُ عَنْ يَمِينِ الْإِمَامِ وَالْمَرْأَةُ خَلْفَهُمَا وَقَدْ احْتَجَّ بَعْضُ النَّاسِ بِهَذَا الْحَدِيثِ فِي إِجَازَةِ الصَّلَاةِ إِذَا كَانَ الرَّجُلُ خَلْفَ الصَّفِّ وَحْدَهُ وَقَالُوا إِنَّ الصَّبِيَّ لَمْ تَكُنْ لَهُ صَلَاةٌ وَكَأَنَّ أَنَسًا كَانَ خَلْفَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَحْدَهُ فِي الصَّفِّ وَلَيْسَ الْأَمْرُ عَلَى مَا ذَهَبُوا إِلَيْهِ لِأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَقَامَهُ مَعَ الْيَتِيمِ خَلْفَهُ فَلَوْلَا أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَعَلَ لِلْيَتِيمِ صَلَاةً لَمَا أَقَامَ الْيَتِيمَ مَعَهُ وَلَأَقَامَهُ عَنْ يَمِينِهِ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ مُوسَى بْنِ أَنَسٍ عَنْ أَنَسٍ أَنَّهُ صَلَّى مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَقَامَهُ عَنْ يَمِينِهِ وَفِي هَذَا الْحَدِيثِ دَلَالَةٌ أَنَّهُ إِنَّمَا صَلَّى تَطَوُّعًا أَرَادَ إِدْخَالَ الْبَرَكَةِ عَلَيْهِمْ

[ඉෂාක් අල් අන්සාරි] අපට පවසා ඇත; [මාන්] අපට පවසා ඇත; [අනස් බින් මලික්] වෙතින් [ඉෂාක් බින් අබ්දුල්ලාහ් බින් අබු තල්හා] වෙතින් [මලික් බින් අනස්] අපට පවසා ඇත, ඔහුගේ ආච්චි - මුලයිකා - රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් ඇය පිසූ භෝජන සංග්‍රහයකට ආරාධනා කළ බව. ඉන්පසු ඔහු කෑවේය: 'නැඟිටින්න, අපි යාඥා කරන්නෙමු'. අනස් පැවසීය; 'පසුව මම දිගු කලක් භාවිතා කර ඇති නිසා කළු පැහැති අපගේ පැදුර මත සිටගෙන සිටියෙමි. මම එයට වතුර ද ඉසිමි. ඊට පසු, රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් ඒ මත සිටගෙන සිටියෙමි, මම සහ අනාථ දරුවෙකු ඔහු පිටුපස පේළියක් සෑදුවෙමි, ඔහුට පිටුපසින් දෙමාපියන් - ආච්චිලා - සිටිනු ඇත. ඔහු අප සමඟ රකඅත් දෙකක් යාච්ඤා කර පසුව පිටත් විය.' අබු ඊසා පැවසීය; 'අනස්ගෙන් ලැබුණු මෙම හදීසය හසාන් සත්‍යයකි.' මෙම හදීසය බොහෝ විද්වතුන් විසින් ද ක්‍රියාත්මක කරනු ලැබේ, ඔවුන් පවසන්නේ, 'ඉමාම් පුරුෂයෙකු සහ ස්ත්‍රියක් සමඟ සිටී නම්, පුරුෂයා ඉමාම්ගේ දකුණු පැත්තේ සිටින අතර කාන්තාව ඔවුන් දෙදෙනා පිටුපස සිටී. මෙම හදීසය සමඟ සමහරු තර්ක කරන්නේ පේළිය පිටුපස තනිවම යාච්ඤා කිරීමට අවසර ඇති බවයි. 'කුඩා දරුවන්ගේ යාච්ඤා ගණන් කර නැත, එබැවින් ඒ අවස්ථාවේ අනාස් නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් පිටුපස තනිවම යාච්ඤා කළාක් මෙනි. කෙසේ වෙතත්, මෙම ගැටළුව ඔවුන් තේරුම් ගත් තරම් පැහැදිලි නොවීය, මන්ද ඒ අවස්ථාවේ නබිතුමා අනාස්ව කුඩා දරුවෙකු සමඟ ඔහු පිටුපසින් තැබීය. නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමා අනාථයාගේ යාච්ඤා ගණන් නොකළේ නම්, ඔහු නිසැකවම ඔහුව අනාස් සමඟ තබන්නේ නැත, සහ නබිතුමා නිසැකවම ඔහුව - අනාස් - ඔහුගේ දකුණු පසින් තබනු ඇත.' මූසා බින් අනස්ගෙන්, අනස්ගෙන් ද වාර්තා විය, ඔහු වරක් නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමා සමඟ යාච්ඤා කළ බවත්, පසුව ඔහු ඔහුව ඔහුගේ දකුණු පැත්තේ තැබූ බවත්ය. මෙම හදීසයේ ඔවුන්ට ආශිර්වාද ලැබෙනු ඇතැයි අපේක්ෂාවෙන් ඔහු ඔවුන් සමඟ සුන්නාහ් සලාතය ඉටු කළ බවට සාක්ෂි තිබේ.

තහවුරු කරන හදීස් (12)

හදීස්

Imam Tirmidzi : 218

حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ قَالَ و حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِسْمَعِيلَ بْنِ رَجَاءٍ الزُّبَيْدِيِّ عَنْ أَوْسِ بْنِ ضَمْعَجٍ قَال سَمِعْتُ أَبَا مَسْعُودٍ الْأَنْصَارِيَّ يَقُولُقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَؤُمُّ الْقَوْمَ أَقْرَؤُهُمْ لِكِتَابِ اللَّهِ فَإِنْ كَانُوا فِي الْقِرَاءَةِ سَوَاءً فَأَعْلَمُهُمْ بِالسُّنَّةِ فَإِنْ كَانُوا فِي السُّنَّةِ سَوَاءً فَأَقْدَمُهُمْ هِجْرَةً فَإِنْ كَانُوا فِي الْهِجْرَةِ سَوَاءً فَأَكْبَرُهُمْ سِنًّا وَلَا يُؤَمُّ الرَّجُلُ فِي سُلْطَانِهِ وَلَا يُجْلَسُ عَلَى تَكْرِمَتِهِ فِي بَيْتِهِ إِلَّا بِإِذْنِهِقَالَ مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ قَالَ ابْنُ نُمَيْرٍ فِي حَدِيثِهِ أَقْدَمُهُمْ سِنًّا قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي سَعِيدٍ وَأَنَسِ بْنِ مَالِكٍ وَمَالِكِ بْنِ الْحُوَيْرِثِ وَعَمْرِو بْنِ سَلَمَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ أَبِي مَسْعُودٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ قَالُوا أَحَقُّ النَّاسِ بِالْإِمَامَةِ أَقْرَؤُهُمْ لِكِتَابِ اللَّهِ وَأَعْلَمُهُمْ بِالسُّنَّةِ وَقَالُوا صَاحِبُ الْمَنْزِلِ أَحَقُّ بِالْإِمَامَةِ و قَالَ بَعْضُهُمْ إِذَا أَذِنَ صَاحِبُ الْمَنْزِلِ لَغَيْرِهِ فَلَا بَأْسَ أَنْ يُصَلِّيَ بِهِ وَكَرِهَهُ بَعْضُهُمْ وَقَالُوا السُّنَّةُ أَنْ يُصَلِّيَ صَاحِبُ الْبَيْتِ قَالَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ وَقَوْلُ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَا يُؤَمُّ الرَّجُلُ فِي سُلْطَانِهِ وَلَا يُجْلَسُ عَلَى تَكْرِمَتِهِ فِي بَيْتِهِ إِلَّا بِإِذْنِهِ فَإِذَا أَذِنَ فَأَرْجُو أَنَّ الْإِذْنَ فِي الْكُلِّ وَلَمْ يَرَ بِهِ بَأْسًا إِذَا أَذِنَ لَهُ أَنْ يُصَلِّيَ بِهِ

[හන්නාද්] අපට මෙසේ පවසා ඇත; [අල් අ'මාසි] වෙතින් [අබු මුආවියා] අපට මෙසේ පවසා ඇත; සහ [මහ්මුද් බින් ගයිලාන්] අපට මෙසේ පවසා ඇත; [අවුස් බින් දලාමාජ්] වෙතින් [ඉස්මායිල් බින් රාජා` අස් සුබයිර්] වෙතින් [අල් අ'මාසි] වෙතින් [අබු මුආවියා] සහ [අබ්දුල්ලා බින් නුමෙයාර්] අපට මෙසේ පවසා ඇත; '[අබු මස්'උද් අල් අන්සාරි] පවසනු මම අසා ඇත්තෙමි; 'අල්ලාහ්ගේ දූතයා (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමා මෙසේ පැවසීය: 'ජනතාවකගේ ඉමාම් වීමට වඩාත්ම අයිතිය ඇති තැනැත්තා කුර්ආනය කියවීමට හොඳම තැනැත්තා ය. ඔවුන් කියවීමේදී සමාන නම්, සුන්නාව හොඳින් තේරුම් ගන්නා තැනැත්තා ය. ඔවුන් සුන්නාවේදී සමාන නම්, පළමුව සංක්‍රමණය වන තැනැත්තා ය. ඔවුන් සංක්‍රමණයේදී සමාන නම්, පැරණිතම තැනැත්තා පැරණිතමයා ය. "කිසිවෙකු තවත් කෙනෙකුගේ බලයේ පූජකයෙකු නොවිය යුතු අතර ඔහුගේ අවසරය ඇතිව මිස ඔහුගේ නිවසේ ඔහුගේ විශේෂ ස්ථානයේ හිඳ නොගත යුතුය". මහමුද් බින් ගයිලාන් පැවසීය; ඉබ්නු නුමෙයාර් ඔහුගේ හදීසයේ "වයසින් වැඩිමලා" ලෙස සඳහන් කළේය. අබු ඊසා පැවසීය; "මෙම පරිච්ඡේදයේ අබු සායිද් අල් කුද්රි, අනාස් බින් මලික්, මලික් බින් අල් හුවයිරිට්ස් සහ 'අම්ර් බින් සලාමා' යන අයගෙන් විස්තරයක් ද ඇත. අබු ඊසා පැවසීය; "අබු මස්'උද්ගේ මෙම හදීසය හසන් සහීහ් ය. මෙම හදීසය විද්වතුන් විසින් ක්‍රියාත්මක කරනු ලබන බව ඔවුන් පවසති; "ඉමාම්වරයෙකු වීමට වඩාත්ම සුදුසුකම් ලබන්නේ කුර්ආනය කියවීමට හොඳම තැනැත්තා සහ සුන්නාව හොඳින් තේරුම් ගන්නා තැනැත්තා ය." ඔවුන් ද පැවසූහ; "නිවසේ හිමිකරුට ඉමාම්වරයෙකු වීමට අයිතියක් ඇත." ඔවුන්ගෙන් සමහරක් මෙසේ පැවසූහ; "නිවසේ හිමිකරු අන් අයට අවසර දෙන්නේ නම් ඔහු සමඟ යාච්ඤා කිරීමෙන් කිසිදු හානියක් සිදු නොවේ." කෙසේ වෙතත්, තවත් සමහරු එය මක්රූහ් ලෙස සැලකූ අතර, ඔවුන් පැවසුවේ, "නිවසේ හිමිකරු ඉමාම්වරයෙකු වීම සුන්නාහ්වයි." ඉමාම් අහමඩ් බින් හන්බල් මෙසේ පැවසීය; "අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෝ (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ගේ වචන: 'කිසිවෙකු තවත් කෙනෙකුගේ බලයෙන් ඉමාම්වරයෙකු විය යුතු අතර ඔහුගේ අවසරය ඇතිව මිස ඔහුගේ නිවසේ ඔහුගේ වරප්‍රසාද ලත් ස්ථානයේ වාඩි නොවිය යුතුය.' එය අවසර දී ඇත්නම්, අවසරය සෑම කෙනෙකුටම ලැබෙනු ඇතැයි මම බලාපොරොත්තු වෙමි'. ඉන්පසු ඔහු තර්ක කළේ නිවසේ හිමිකරු වන ඔහු එයට අවසර දෙන්නේ නම් සලාතය මෙහෙයවීමට අවසර ඇති බවයි.

තහවුරු කරන හදීස් (11)

හදීස්

Imam Tirmidzi : 219

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا الْمُغِيرَةُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ الْأَعْرَجِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا أَمَّ أَحَدُكُمْ النَّاسَ فَلْيُخَفِّفْ فَإِنَّ فِيهِمْ الصَّغِيرَ وَالْكَبِيرَ وَالضَّعِيفَ وَالْمَرِيضَ فَإِذَا صَلَّى وَحْدَهُ فَلْيُصَلِّ كَيْفَ شَاءَقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عَدِيِّ بْنِ حَاتِمٍ وَأَنَسٍ وَجَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ وَمَالِكِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ وَأَبِي وَاقِدٍ وَعُثْمَانَ بْنِ أَبِي الْعَاصِ وَأَبِي مَسْعُودٍ وَجَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ وَابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ اخْتَارُوا أَنْ لَا يُطِيلَ الْإِمَامُ الصَّلَاةَ مَخَافَةَ الْمَشَقَّةِ عَلَى الضَّعِيفِ وَالْكَبِيرِ وَالْمَرِيضِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَأَبُو الزِّنَادِ اسْمُهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ ذَكْوَانَ وَالْأَعْرَجُ هُوَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ هُرْمُزَ الْمَدِينِيُّ وَيُكْنَى أَبَا دَاوُدَ

"ඔබගෙන් කෙනෙකු ඉමාම්වරයෙකු වුවහොත් එය පහසු කරන්න, මන්ද ඔවුන් අතර කුඩා දරුවන්, මහලු අය, දුර්වල අය සහ රෝගීන් සිටින බැවිනි. එබැවින් ඔහු තනිවම යාච්ඤා කරන්නේ නම්, ඔහු කැමති පරිදි යාච්ඤා කළ යුතුය" යනුවෙන් නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමා පැවසූ බව [කුටයිබා] අපට පවසා ඇත; "මෙම පරිච්ඡේදයේ ආදි බින් හාතිම්, අනස්, ජාබිර් බින් සම්රා, මලික් බින් අබ්දුල්ලා, අබු වාකිද්, උස්මාන් බින් අබු අල් 'අෂ්, අබු මස්'උද්, ජාබිර් බින් අබ්දුල්ලා සහ ඉබ්නු අබ්බාස් යන අයගේ කථා ද ඇත." අබු හුරෙයිරාගේ මෙම හදීසය හසන් සහීහ් වේ. බොහෝ විද්වතුන්ගේ මතය මෙයයි, දුර්වලයන්, මහලු අය සහ රෝගීන් මත බර පැටවෙනු ඇතැයි යන බියෙන් ඔවුන් යාච්ඤාව දිගු නොකිරීමට කැමැත්තක් දක්වයි." අබු ඊසා පැවසීය; 'Abu Az Zinad ගේ නම අබ්දුල්ලා bin Dzakwan වූ අතර Al A'raj යනු Abdurrahman bin Hurmuz Al Madini වූ අතර Abu Dawud යන අන්වර්ථ නාමය ද විය.

තහවුරු කරන හදීස් (43)

හදීස්

Imam Tirmidzi : 220

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ أَخَفِّ النَّاسِ صَلَاةً فِي تَمَامٍقَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَاسْمُ أَبِي عَوَانَةَ وَضَّاحٌ قَالَ أَبُو عِيسَى سَأَلْتُ قُتَيْبَةَ قُلْتُ أَبُو عَوَانَةَ مَا اسْمُهُ قَالَ وَضَّاحٌ قُلْتُ ابْنُ مَنْ قَالَ لَا أَدْرِي كَانَ عَبْدًا لِامْرَأَةٍ بِالْبَصْرَةِ

"අනස් බින් මලික්" තුමාගෙන් [කටාදා] සිට [අබු අවානා] තුමා අපට [කුටයිබා] තුමා අපට [අනාස් බින් මලික්] තුමා අපට [අබු අවානා] තුමා අපට [අනාස් බින් මලික්] තුමා අපට [අනාස් බින් මලික්] තුමා අපට [අබු අවානා] තුමා අපට [අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෝ] පරිපූර්ණ වුවද සැහැල්ලුවෙන් යාච්ඤා කළ පුද්ගලයා" යැයි පැවසීය. අබු ඊසා පැවසීය; "මෙම හදීසය හසන් සත්‍ය වේ. අබු අවානාගේ නම වද්ලලා". අබු ඊසා පැවසීය; "මම වරක් කුටයිබාගෙන් ඇසුවෙමි; අබු අවානාගේ නම කුමක්ද?" ඔහු පිළිතුරු දුන්නේ, "වද්ලලා". මම නැවත ඇසුවෙමි, "කාගේ දරුවාද?" ඔහු පිළිතුරු දුන්නේ, "මම දන්නේ නැහැ, බස්රාහි ඔහු කාන්තාවකට අයත් වහලෙකු විය".

තහවුරු කරන හදීස් (30)