Imam Tirmidzi : 201
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ بُرْقَانَ عَنْ يَزِيدَ بْنِ الْأَصَمِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَقَدْ هَمَمْتُ أَنْ آمُرَ فِتْيَتِي أَنْ يَجْمَعُوا حُزَمَ الْحَطَبِ ثُمَّ آمُرَ بِالصَّلَاةِ فَتُقَامَ ثُمَّ أُحَرِّقَ عَلَى أَقْوَامٍ لَا يَشْهَدُونَ الصَّلَاةَقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ وَأَبِي الدَّرْدَاءِ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَمُعَاذِ بْنِ أَنَسٍ وَجَابِرٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُمْ قَالُوا مَنْ سَمِعَ النِّدَاءَ فَلَمْ يُجِبْ فَلَا صَلَاةَ لَهُ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ هَذَا عَلَى التَّغْلِيظِ وَالتَّشْدِيدِ وَلَا رُخْصَةَ لِأَحَدٍ فِي تَرْكِ الْجَمَاعَةِ إِلَّا مِنْ عُذْرٍ
ekɛɛ wɔ akɛ [Hannad] kɛɛ; ekɛɛ wɔ [Waki’] kɛjɛ [Ja’far bin Burqan] kɛjɛ [Yazid bin Al Asham] kɛjɛ [Abu Hurairah] kɛjɛ Gbalɔ sallallaahu ‘alaihi wasallam ŋɔɔ, ekɛɛ: ‘Miisumɔ waa akɛ mafã mi oblahii kɛ oblayei lɛ koni amɛbua tso naa, no sɛɛ lɛ mifãa akɛ ato sɔlemɔi ahe gbɛjianɔ yɛ mɛi ni kɛ amɛhe wooo sɔlemɔ mli lɛ amli’. Abu Isa kɛɛ; 'Yɛ yitso nɛɛ mli lɛ, saji ni jɛ Abdullah bin Mas'ud, Abu Darda, Ibnu Abbas, Mu'adz bin Anas kɛ Jabir hu mli'. Abu Isa kɛɛ; ‘Nɛkɛ Abu Hurairah hadith nɛɛ ji hasan anɔkwale. Akɛ Gbalɔ sallallaahu ‘alaihi wasallam nanemɛi lɛ gba yɛ gbɛi babaoo nɔ, amɛkɛɛ, ‘Mɔ fɛɛ mɔ ni nuɔ sɔlemɔ tsɛmɔ ni ehaaa tsɛmɔ lɛ hetoo lɛ, no lɛ sɔlemɔ ko bɛ kɛha lɛ’. Ni jeŋ nilelɔi komɛi kɛɔ akɛ; 'Ama enɛ nɔ mi waa ni ejeee ni ebɛ mlɛo akɛ mɔ ko baashi asafoŋ sɔlemɔi ja kɛ yijiemɔi'.
Imam Tirmidzi : 202
قَالَ مُجَاهِدٌوَسُئِلَ ابْنُ عَبَّاسٍ عَنْ رَجُلٍ يَصُومُ النَّهَارَ وَيَقُومُ اللَّيْلَ لَا يَشْهَدُ جُمْعَةً وَلَا جَمَاعَةً قَالَ هُوَ فِي النَّارِقَالَ حَدَّثَنَا بِذَلِكَ هَنَّادٌ حَدَّثَنَا الْمُحَارِبِيُّ عَنْ لَيْثٍ عَنْ مُجَاهِدٍ قَالَ وَمَعْنَى الْحَدِيثِ أَنْ لَا يَشْهَدَ الْجَمَاعَةَ وَالْجُمُعَةَ رَغْبَةً عَنْهَا وَاسْتِخْفَافًا بِحَقِّهَا وَتَهَاوُنًا بِهَا
[Mujahid] kɛɛ akɛ; ‘Abi [Ibn Abbas] be ko yɛ nuu ko ni hiɛɔ hɔmɔ yɛ shwane mli ni esɔleɔ gbɛkɛ, shi eyaaa Jufɔ sɔlemɔi kɛ asafoŋ sɔlemɔi ni yaa nɔ yɛ sɔlemɔtsu lɛ mli lɛ he?’ eha hetoo akɛ, ‘Nakai nuu lɛ yɛ hɛl’. Ekɛɛ akɛ; ‘Akɛ [Hannad] kɛɛ wɔ akɛ; ekɛɛ wɔ [Al Muharibi] kɛjɛ [AL Laits] kɛjɛ [Mujahid] ekɛɛ; 'Hadith nɛɛ shishinumɔ ji akɛ, aŋmɛɛɛ mɔ ko gbɛ ni ekɛ hetsɛ̃ aya Jufɔ sɔlemɔi kɛ asafoŋ sɔlemɔi, kɛ agbɛnɛ hu hegbɛi ni mɔ ko yɔɔ lɛ nɔ ni aba shi ni abuɔ lɛ shi'.
Imam Tirmidzi : 203
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ أَخْبَرَنَا يَعْلَى بْنُ عَطَاءٍ حَدَّثَنَا جَابِرُ بْنُ يَزِيدَ بْنِ الْأَسْوَدِ الْعَامِرِيُّ عَنْ أَبِيهِ قَالَشَهِدْتُ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَجَّتَهُ فَصَلَّيْتُ مَعَهُ صَلَاةَ الصُّبْحِ فِي مَسْجِدِ الْخَيْفِ قَالَ فَلَمَّا قَضَى صَلَاتَهُ وَانْحَرَفَ إِذَا هُوَ بِرَجُلَيْنِ فِي أُخْرَى الْقَوْمِ لَمْ يُصَلِّيَا مَعَهُ فَقَالَ عَلَيَّ بِهِمَا فَجِيءَ بِهِمَا تُرْعَدُ فَرَائِصُهُمَا فَقَالَ مَا مَنَعَكُمَا أَنْ تُصَلِّيَا مَعَنَا فَقَالَا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا كُنَّا قَدْ صَلَّيْنَا فِي رِحَالِنَا قَالَ فَلَا تَفْعَلَا إِذَا صَلَّيْتُمَا فِي رِحَالِكُمَا ثُمَّ أَتَيْتُمَا مَسْجِدَ جَمَاعَةٍ فَصَلِّيَا مَعَهُمْ فَإِنَّهَا لَكُمَا نَافِلَةٌقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ مِحْجَنٍ الدِّيلِيِّ وَيَزِيدَ بْنِ عَامِرٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ يَزِيدَ بْنِ الْأَسْوَدِ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ قَالُوا إِذَا صَلَّى الرَّجُلُ وَحْدَهُ ثُمَّ أَدْرَكَ الْجَمَاعَةَ فَإِنَّهُ يُعِيدُ الصَّلَوَاتِ كُلَّهَا فِي الْجَمَاعَةِ وَإِذَا صَلَّى الرَّجُلُ الْمَغْرِبَ وَحْدَهُ ثُمَّ أَدْرَكَ الْجَمَاعَةَ قَالُوا فَإِنَّهُ يُصَلِّيهَا مَعَهُمْ وَيَشْفَعُ بِرَكْعَةٍ وَالَّتِي صَلَّى وَحْدَهُ هِيَ الْمَكْتُوبَةُ عِنْدَهُمْ
ekɛɛ wɔ akɛ [Ahmad bin Mani’] kɛɛ; ekɛɛ wɔ [Husyaim] akɛ; ebɔ wɔ amaniɛ [Ya’la bin ‘Atha`] akɛ; ekɛɛ wɔ [Jabir bin Yazid bin Al Aswad Al ‘Amiri] kɛjɛ [etsɛ] ŋɔɔ ekɛɛ; 'Be ko lɛ, mikɛ Gbalɔ sallallaahu 'alaihi wasallam fee Hajj, kɛkɛ ni mikɛ lɛ sɔle leebi sɔlemɔ yɛ Al Khaif sɔlemɔtsu lɛ mli.' Ekɛɛ akɛ; ‘Beni egbe leebi sɔlemɔ lɛ naa ni etsɔ ehe lɛ, trukaa lɛ, hii enyɔ komɛi ni jɛ akutso kroko mli ni kɛ lɛ fataaa asafo sɔlemɔ lɛ he lɛ ba. Enɛ ɔ he ɔ, e de mɛ ke: ‘Nyɛɛ ngɔ jamɛ a nimli enyɔ ɔmɛ kɛ ba hiɛ ɔ!’ no hewɔ lɛ akɛ amɛ ba Gbalɔ lɛ hiɛ be mli ni amɛ lá fãji lɛ hosoɔ lɛ. Ekɛɛ akɛ: ‘Mɛni tsiɔ bo gbɛ koni okɛ wɔ akasɔle?’ amɛha hetoo akɛ, ‘O Allah bɔfo, wɔsɔle yɛ wɔhe,’ ekɛɛ: ‘Kaafee, kɛji ofee yɛ ohe lɛ, no lɛ obaa mosque ni kɛ asafo sɔlemɔi haa lɛ no sɛɛ lɛ okɛ amɛ asɔle, ejaakɛ no baafee nafilah nyɔmɔwoo kɛha nyɛyi enyɔ lɛ fɛɛ’. Ekɛɛ akɛ; 'Yɛ yitso nɛɛ mli lɛ, yinɔsane ko hu yɛ ni jɛ Mihjan Ad Dili kɛ Yazid bin Amir ŋɔɔ'. Abu Isa kɛɛ; 'Yazid bin Al Aswad hadith lɛ ji hasan anɔkwale, enɛ ji woloŋlelɔi babaoo ajwɛŋmɔ. Nɛkɛ susumɔ nɛɛ ji nɔ ni Sufyan Ats Tsauri, Syafi’i, Ahmad kɛ Ishaq’ hu hiɛ. Amɛkɛɛ akɛ; ‘Kɛ́ nuu ko pɛ esɔle ni no sɛɛ lɛ ena akɛ esɔleɔ yɛ asafo mli lɛ, no lɛ ha ekɛ esɔlemɔi lɛ fɛɛ atĩ mli yɛ asafo mli. Ni kɛji nuu ko pɛ sɔleɔ Maghrib ni no sɛɛ lɛ esɔleɔ yɛ asafo mli lɛ, no lɛ amɛkɛɛ, ‘Ha ekɛ amɛ asɔle ni etsu he nii, yɛ be mli ni sɔlemɔ ni lɛ pɛ esɔleɔ lɛ ji fardlu kɛha amɛ’.
Imam Tirmidzi : 204
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ سُلَيْمَانَ النَّاجِيِّ الْبَصْرِيِّ عَنْ أَبِي الْمُتَوَكِّلِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ قَالَجَاءَ رَجُلٌ وَقَدْ صَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَيُّكُمْ يَتَّجِرُ عَلَى هَذَا فَقَامَ رَجُلٌ فَصَلَّى مَعَهُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي أُمَامَةَ وَأَبِي مُوسَى وَالْحَكَمِ بْنِ عُمَيْرٍ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ أَبِي سَعِيدٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَغَيْرِهِمْ مِنْ التَّابِعِينَ قَالُوا لَا بَأْسَ أَنْ يُصَلِّيَ الْقَوْمُ جَمَاعَةً فِي مَسْجِدٍ قَدْ صَلَّى فِيهِ جَمَاعَةٌ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ و قَالَ آخَرُونَ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ يُصَلُّونَ فُرَادَى وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَمَالِكٌ وَالشَّافِعِيُّ يَخْتَارُونَ الصَّلَاةَ فُرَادَى وَسُلَيْمَانُ النَّاجِيُّ بَصْرِيٌّ وَيُقَالُ سُلَيْمَانُ بْنُ الْأَسْوَدِ وَأَبُو الْمُتَوَكِّلِ اسْمُهُ عَلِيُّ بْنُ دَاوُدَ
ekɛɛ wɔ akɛ [Hannad] kɛɛ; ekɛɛ wɔ [Abdah] kɛjɛ [Sa’id bin Abu Arubah] kɛjɛ [Sulaiman An Naji Al Bashri] kɛjɛ [Abu Al Mutawakkil] kɛjɛ [Abu Sa’id] ŋɔɔ ekɛɛ; 'Nuu ko ba beni Allah bɔfo sallallaahu 'alaihi wasallam lɛ miisɔle lɛ, kɛkɛ ni ekɛɛ: 'Namɔ miisumɔ ni ekɛ gbɔmɔ nɛɛ ajara - tao nyɔmɔwoo -?' kɛkɛ ni nuu ko te shi ni ekɛ lɛ sɔle’. Ekɛɛ akɛ; 'Yɛ yitso nɛɛ mli lɛ, yinɔsane ko hu yɛ ni jɛ Abu Umamah, Abu Musa kɛ Al Hakam bin Umair ŋɔɔ'. Abu Isa kɛɛ; 'Abu Sa'id hadith lɛ yɛ hasan gbɛhe, enɛ ji susumɔ ko ni jeee Gbalɔ sallallaahu 'alaihi wasallam nanemɛi lɛ ateŋ mɔ kome pɛ ji mɔ ni kɛ mɛi ni jɛ tabi'in lɛ ateŋ lɛ fata he. Amɛkɛɛ akɛ; 'Ehi akɛ amɛbaafee asafoŋ sɔlemɔi yɛ sɔlemɔtsu ko ni afee asafoŋ sɔlemɔi yɛ mli'. Ahmad kɛ Ishaq ji mɛi ni ná susumɔ nɛɛ. Yɛ nakai beaŋ lɛ, woloŋlelɔi krokomɛi kɛɛ, ‘Nyɛhaa amɛsɔlea srɔtoi’. Sufyan Ats Tsauri, bin Al Mubarak, Malik kɛ Syafi’i ji mɛi ni kɛ susumɔ nɛɛ tsu nii. Amɛhala akɛ amɛbaasɔle amɛteŋ mɔ fɛɛ mɔ. Sulaiman An Naji jɛ Basrah, atsɛɔ lɛ Sulaiman bin Al Aswad. Yɛ nakai beaŋ lɛ, Abu Al Mutawakkil gbɛi ji Ali bin Dawud’.
Imam Tirmidzi : 205
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ السَّرِيِّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ حَكِيمٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي عَمْرَةَ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ شَهِدَ الْعِشَاءَ فِي جَمَاعَةٍ كَانَ لَهُ قِيَامُ نِصْفِ لَيْلَةٍ وَمَنْ صَلَّى الْعِشَاءَ وَالْفَجْرَ فِي جَمَاعَةٍ كَانَ لَهُ كَقِيَامِ لَيْلَةٍقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عُمَرَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَأَنَسٍ وَعُمَارَةَ بْنِ رُوَيْبَةَ وَجُنْدَبِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سُفْيَانَ الْبَجَلِيِّ وَأُبَيِّ بْنِ كَعْبٍ وَأَبِي مُوسَى وَبُرَيْدَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عُثْمَانَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي عَمْرَةَ عَنْ عُثْمَانَ مَوْقُوفًا وَرُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ عُثْمَانَ مَرْفُوعًا
ekɛɛ wɔ akɛ [Mahmud bin Ghailan] kɛɛ; ekɛɛ wɔ [Bisyr bin Taakɛ Sari] kɛɛ lɛ; ekɛɛ wɔ [Sufyan] kɛjɛ [Uthman bin Hakim] kɛjɛ [Abdurrahman bin Abu Amrah] kɛjɛ [Uthman bin ‘Affan] ŋɔɔ ekɛɛ; 'Allah bɔfo sallallaahu 'alaihi wasallam kɛɛ: 'Mɔ fɛɛ mɔ ni feɔ Isha sɔlemɔ lɛ yɛ asafo mli lɛ baaná nyɔmɔwoo ni ji sɔlemɔ gbɛkɛ fã, ni mɔ fɛɛ mɔ ni feɔ gbɛkɛ kɛ leebi sɔlemɔi yɛ asafo mli lɛ baaná nyɔmɔwoo ni ji sɔlemɔ gbɛkɛ kome'. Ekɛɛ akɛ; 'Yɛ yitso nɛɛ mli lɛ, saji ni jɛ Ibn Umar, Abu Hurairah, Anas, Umarah bin Ruwaibah, Jundab bin Abdullah bin Sufyan Al Bajali, Ubai bin Ka'ab, Abu Musa kɛ Buraidah hu yɛ'. Abu Isa kɛɛ; ‘Uthman hadith lɛ ji hasan anɔkwale. Akɛ hadith nɛɛ hu egba kɛjɛ Abdurrahman bin Abu Amrah kɛjɛ Uthman ŋɔɔ yɛ mauquf gbɛ nɔ. Ni agba hadith nɛɛ hu kɛjɛ Uthman ŋɔɔ yɛ gbɛi babaoo nɔ.
Imam Tirmidzi : 206
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ أَخْبَرَنَا دَاوُدُ بْنُ أَبِي هِنْدٍ عَنْ الْحَسَنِ عَنْ جُنْدَبِ بْنِ سُفْيَانَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ صَلَّى الصُّبْحَ فَهُوَ فِي ذِمَّةِ اللَّهِ فَلَا تُخْفِرُوا اللَّهَ فِي ذِمَّتِهِقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
ekɛɛ wɔ akɛ [Muhammad bin Basysyar] kɛɛ; ekɛɛ wɔ akɛ [Yazid bin Harun] kɛɛ; ebɔ wɔ amaniɛ [Dawud bin Abu Hind] kɛjɛ [Al Hasan] kɛjɛ [Jundab bin Sufyan] kɛjɛ Gbalɔ lɛ ŋɔɔ, ekɛɛ: ‘Mɔ fɛɛ mɔ ni sɔleɔ leebi sɔlemɔ lɛ yɛ Allah nɔmimaa mli, no hewɔ lɛ kaafo Allah nɔmimaa lɛ mli’.
Imam Tirmidzi : 207
حَدَّثَنَا عَبَّاسٌ الْعَنْبَرِيُّ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ كَثِيرٍ أَبُو غَسَّانَ الْعَنْبَرِيُّ عَنْ إِسْمَعِيلَ الْكَحَّالِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَوْسٍ الْخُزَاعِيِّ عَنْ بُرَيْدَةَ الْأَسْلَمِيِّعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ بَشِّرْ الْمَشَّائِينَ فِي الظُّلَمِ إِلَى الْمَسَاجِدِ بِالنُّورِ التَّامِّ يَوْمَ الْقِيَامَةِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ مَرْفُوعٌ هُوَ صَحِيحٌ مُسْنَدٌ وَمَوْقُوفٌ إِلَى أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَمْ يُسْنَدْ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
ekɛɛ wɔ akɛ [Abbas Al Anbari] kɛɛ; ekɛɛ wɔ [Yahya bin Katsir Abu Ghassan Al Anbari] kɛjɛ [Isma’il Al Kahhal] kɛjɛ [Abdullah bin Aus Al Khuza’i] kɛjɛ [Buraidah Al Aslami] kɛjɛ [Buraidah Al Aslami] kɛjɛ Gbalɔ lɛ ŋɔɔ, ekɛɛ: ‘Nyɛhaa mɛi ni nyiɛɔ kɛyaa la ni yeɔ emuu lɛ mli yɛ gbi ni yeɔ emuu lɛ nɔ lɛ sanekpakpa. Gbohiiashitee’. Abu Isa kɛɛ; ‘Hadith nɛɛ ji gharib kɛjɛ nɛkɛ line nɛɛ mli, shi eji marfu’ ni e-sanad lɛ ji anɔkwale. Eshɛ Gbalɔ lɛ nanemɛi lɛ pɛ ahe ni eshɛɛɛ Gbalɔ lɛ he.
Imam Tirmidzi : 208
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَيْرُ صُفُوفِ الرِّجَالِ أَوَّلُهَا وَشَرُّهَا آخِرُهَا وَخَيْرُ صُفُوفِ النِّسَاءِ آخِرُهَا وَشَرُّهَا أَوَّلُهَاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرٍ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَأَبِي سَعِيدٍ وَأُبَيٍّ وَعَائِشَةَ وَالْعِرْبَاضِ بْنِ سَارِيَةَ وَأَنَسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ كَانَ يَسْتَغْفِرُ لِلصَّفِّ الْأَوَّلِ ثَلَاثًا وَلِلثَّانِي مَرَّةً
ekɛɛ wɔ [Qutaibah] akɛ; ekɛɛ wɔ [Abdul Aziz bin Muhammad] kɛjɛ [Suhail bin Abu Salih] kɛjɛ [etsɛ] kɛjɛ [Abu Hurairah] ŋɔɔ ekɛɛ; 'Allah bɔfo sallallaahu 'alaihi wasallam kɛɛ: 'Hii ni sɔleɔ lɛ akuu ni hi fe fɛɛ ji nɔ ni yɔɔ hiɛ lɛ ni nɔ ni ehiii fe fɛɛ ji naagbee nɔ lɛ. Ni yei akuu ni hi fe fɛɛ ni sɔleɔ lɛ ji nɔ ni yɔɔ sɛɛ lɛ ni nɔ ni ehiii fe fɛɛ ji nɔ ni yɔɔ hiɛ lɛ’. Ekɛɛ akɛ; 'Yɛ yitso nɛɛ mli lɛ, saji ni jɛ Jabir, Ibn Abbas, Abu Sa'id, Ubai, 'Aisyah, Irbadl bin Sariyah kɛ Anas' hu yɛ. Abu Isa kɛɛ; ‘Nɛkɛ Abu Hurairah hadith nɛɛ ji hasan anɔkwale. Ni agba hu akɛ Gbalɔ sallallaahu ‘alaihi wasallam bi mɛi ni yɔɔ klɛŋklɛŋ sɛɛkuu lɛ mli lɛ eshaifaa shii etɛ, kɛ sɛɛkuu ni ji enyɔ lɛ shii enyɔ’.
Imam Tirmidzi : 209
و قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَوْ أَنَّ النَّاسَ يَعْلَمُونَ مَا فِي النِّدَاءِ وَالصَّفِّ الْأَوَّلِ ثُمَّ لَمْ يَجِدُوا إِلَّا أَنْ يَسْتَهِمُوا عَلَيْهِ لَاسْتَهَمُوا عَلَيْهِقَالَ حَدَّثَنَا بِذَلِكَ إِسْحَقُ بْنُ مُوسَى الْأَنْصَارِيُّ حَدَّثَنَا مَعْنٌ حَدَّثَنَا مَالِكٌ عَنْ سُمَيٍّ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَهُ و حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ عَنْ مَالِكٍ نَحْوَهُ
Gbalɔ sallallaahu 'alaihi wasallam kɛɛ: 'Kɛ́ gbɔmɛi le nyɔmɔwoo ni jɛɔ sɔlemɔ tsɛmɔ lɛ kɛ klɛŋklɛŋ line lɛ mlibaa mli baa lɛ, no lɛ amɛnaŋ ja ehe bahia ni amɛfo oshiki, lɛɛlɛŋ amɛbaafo oshiki koni amɛná'. Ekɛɛ akɛ; ’ [Ishaq bin Musa] gba wɔ kɛjɛ [Ma’n] wiemɔ mli; ekɛɛ wɔ [Malik] kɛjɛ [Sumai] kɛjɛ [Abu Shalih] kɛjɛ [Abu Hurairah] kɛjɛ Gbalɔ lɛ ŋɔɔ taakɛ eji yɛ hadith lɛ mli lɛ. Ni [Qutaibah] hu ekɛɛ wɔ kɛjɛ [Malik] mli tamɔ bɔ ni yɔɔ hadith lɛ mli lɛ’.
Imam Tirmidzi : 210
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ عَنْ النُّعْمَانِ بْنِ بَشِيرٍ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُسَوِّي صُفُوفَنَا فَخَرَجَ يَوْمًا فَرَأَى رَجُلًا خَارِجًا صَدْرُهُ عَنْ الْقَوْمِ فَقَالَ لَتُسَوُّنَّ صُفُوفَكُمْ أَوْ لَيُخَالِفَنَّ اللَّهُ بَيْنَ وُجُوهِكُمْقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ وَالْبَرَاءِ وَجَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ وَأَنَسٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَعَائِشَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ النُّعْمَانِ بْنِ بَشِيرٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ مِنْ تَمَامِ الصَّلَاةِ إِقَامَةُ الصَّفِّ وَرُوِيَ عَنْ عُمَرَ أَنَّهُ كَانَ يُوَكِّلُ رِجَالًا بِإِقَامَةِ الصُّفُوفِ فَلَا يُكَبِّرُ حَتَّى يُخْبَرَ أَنَّ الصُّفُوفَ قَدْ اسْتَوَتْ وَرُوِيَ عَنْ عَلِيٍّ وَعُثْمَانَ أَنَّهُمَا كَانَا يَتَعَاهَدَانِ ذَلِكَ وَيَقُولَانِ اسْتَوُوا وَكَانَ عَلِيٌّ يَقُولُ تَقَدَّمْ يَا فُلَانُ تَأَخَّرْ يَا فُلَانُ
ekɛɛ wɔ [Qutaibah] akɛ; ekɛɛ wɔ [Abu Awanah] kɛjɛ [Simak bin Harb] kɛjɛ [An Nu’man bin Basyir] akɛ; 'Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam ji nɔ ni akɛtsuɔ nii koni akɛjaje wɔsɔlemɔi lɛ. No hewɔ lɛ, gbi ko lɛ, eje kpo ni ena mɔ ko ni etsitsi etsɔ hiɛ fe mɛi krokomɛi lɛ, ni ekɛɛ: ‘Okɛ ohe awo mli ja loo Allah baaja bo mli.’ Imam Tirmidhi kɛɛ akɛ, ‘Yɛ yitso nɛɛ mli lɛ, hadiths ni jɛ Jabir bin Samrah, Al Barra, Jabir bin Abdullah, Anas, Abu Hurairah kɛ ‘Aisyah’ hu yɛ. Abu Isa kɛɛ; ‘Nɛkɛ Nu’man bin Basyir hadith nɛɛ ji hasan diɛŋtsɛ.’ Agba kɛjɛ Gbalɔ sallallaahu 'alaihi wasallam ŋɔɔ, akɛ ekɛɛ: ‘Sɔlemɔ emuuyeli lɛ fã ko ji sɔlemɔ sɛɛkuu lɛ jajemɔ’. Abɔ amaniɛ hu kɛjɛ Umar ŋɔɔ akɛ efã hii babaoo koni amɛjaje sɔlemɔ gbɛ lɛ, ni ejeee takbir lɛ shishi kɛyashi enine shɛ adafitswaa nɔ akɛ sɔlemɔ gbɛ lɛ ja. Agba kɛjɛ Ali kɛ Uthman hu ŋɔɔ akɛ amɛyi enyɔ lɛ fɛɛ amɛkɛ amɛjwɛŋmɔ maa enɛ nɔ be fɛɛ be. Amɛyi enyɔ lɛ fɛɛ kɛɛ: ‘Nyɛjajea nyɛsɔlemɔi lɛ’. Ali kɛɔ bei komɛi akɛ; 'Yaa hiɛ, nakai kɛ nakai, yaa sɛɛ, nakai kɛ nakai'.
Imam Tirmidzi : 211
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ حَدَّثَنَا خَالِدٌ الْحَذَّاءُ عَنْ أَبِي مَعْشَرٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لِيَلِيَنِّي مِنْكُمْ أُولُو الْأَحْلَامِ وَالنُّهَى ثُمَّ الَّذِينَ يَلُونَهُمْ ثُمَّ الَّذِينَ يَلُونَهُمْ وَلَا تَخْتَلِفُوا فَتَخْتَلِفَ قُلُوبُكُمْ وَإِيَّاكُمْ وَهَيْشَاتِ الْأَسْوَاقِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أُبَيِّ بْنِ كَعْبٍ وَأَبِي مَسْعُودٍ وَأَبِي سَعِيدٍ وَالْبَرَاءِ وَأَنَسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ مَسْعُودٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ كَانَ يُعْجِبُهُ أَنْ يَلِيَهُ الْمُهَاجِرُونَ وَالْأَنْصَارُ لِيَحْفَظُوا عَنْهُ قَالَ وَخَالِدٌ الْحَذَّاءُ هُوَ خَالِدُ بْنُ مِهْرَانَ يُكْنَى أَبَا الْمُنَازِلِ قَالَ و سَمِعْت مُحَمَّدَ بْنَ إِسْمَعِيلَ يَقُولُ يُقَالُ إِنَّ خَالِدًا الْحَذَّاءَ مَا حَذَا نَعْلًا قَطُّ إِنَّمَا كَانَ يَجْلِسُ إِلَى حَذَّاءٍ فَنُسِبَ إِلَيْهِ قَالَ وَأَبُو مَعْشَرٍ اسْمُهُ زِيَادُ بْنُ كُلَيْبٍ
ekɛɛ wɔ akɛ [Nashr bin Ali Al Jahdlami] kɛɛ; ekɛɛ wɔ akɛ [Yazid bin Zurai’] kɛɛ; ekɛɛ wɔ [Khalid Al Hadza`] kɛjɛ [Abu Ma’syar] kɛjɛ [Ibrahim] kɛjɛ [Alqamah] kɛjɛ [Abdullah] kɛjɛ Gbalɔ lɛ ŋɔɔ, ekɛɛ: ‘Ha mɔ ni yɔɔ misɛɛ lɛ afee mɔ ni le nii fe fɛɛ ni egbɔ yɛ nyɛteŋ, no sɛɛ lɛ, enyiɛ esɛɛ, no sɛɛ lɛ, esɛɛ. Ni nyɛkajea ŋwane kɛyashi be mli ni nyɛtsuii kɛ amɛhe kpaaa gbee. Ni tsi ohe kɛjɛ jarayeli hei basabasafeemɔ lɛ he’. Ekɛɛ akɛ; 'Yɛ yitso nɛɛ mli lɛ, saji ni jɛ Ubai bin Ka'ab, Abu Mas'ud, Abu Sa'id, Al Bara kɛ Anas hu mli'. Akɛ Gbalɔ sallallaahu 'alaihi wasallam hu gba akɛ esumɔɔ ni mɛi ni yɔɔ esɛɛ lɛ ji Muhajirin kɛ Ansar, koni amɛbu ehe.' Ekɛɛ akɛ; 'Khalid Al Hadza' ji Khalid bin Mihran, atsɛɔ lɛ Abu Al Manazil'. Ekɛɛ akɛ; ‘Mi nu ni Muhammad bin Isma’il kɛɛ akɛ; 'Akɛɔ akɛ Khalid Al Hadza` wooo tokotai kɔkɔɔkɔ. Ekɛ ehe woɔ tokotai anɔ shitaramɔ mli aahu kɛyashi atsɛɔ lɛ gbɛi kroko tamɔ nɛkɛ’. Ekɛɛ akɛ; ‘Abu Ma’syar gbɛi ji Ziyad bin Kulaib’.
Imam Tirmidzi : 212
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ يَحْيَى بْنِ هَانِئِ بْنِ عُرْوَةَ الْمُرَادِيِّ عَنْ عَبْدِ الْحَمِيدِ بْنِ مَحْمُودٍ قَالَصَلَّيْنَا خَلْفَ أَمِيرٍ مِنْ الْأُمَرَاءِ فَاضْطَرَّنَا النَّاسُ فَصَلَّيْنَا بَيْنَ السَّارِيَتَيْنِ فَلَمَّا صَلَّيْنَا قَالَ أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ كُنَّا نَتَّقِي هَذَا عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَوَفِي الْبَاب عَنْ قُرَّةَ بْنِ إِيَاسٍ الْمُزَنِيِّ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَنَسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ كَرِهَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنْ يُصَفَّ بَيْنَ السَّوَارِي وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ وَقَدْ رَخَّصَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ فِي ذَلِكَ
ekɛɛ wɔ akɛ [Hannad] kɛɛ; ekɛɛ wɔ [Waki’] kɛjɛ [Sufyan] kɛjɛ [Yahya bin Hani` bin Urwah Al Muradi] kɛjɛ [Abdul Hamid bin Mahmud] ŋɔɔ ekɛɛ; ‘Be ko lɛ wɔsɔle yɛ wɔhiɛnyiɛlɔi lɛ ateŋ mɔ kome sɛɛ, kɛkɛ ni gbɔmɛi lɛ tsi - amɛfee bibioo - kɛyashi wɔsɔle yɛ akulashiŋi enyɔ ateŋ. Beni wɔsɔle wɔgbe naa lɛ [Anas bin Malik] kɛɛ; 'Wɔtsi wɔhe kɛjɛ nibii ni tamɔ nɛkɛ he yɛ Gbalɔ sallallaahu 'alaihi wasallam' beaŋ. Ekɛɛ akɛ; 'Yɛ yitso nɛɛ mli lɛ, hadith ko hu yɛ ni jɛ Qurrah bin Iyas Al Muzani ŋɔɔ'. Abu Isa kɛɛ; ‘Hadith nɛɛ ni jɛ Anas ŋɔɔ lɛ ji hasan anɔkwale. Woloŋlelɔi komɛi heɔ amɛyeɔ akɛ esa akɛ afee sɔlemɔ line yɛ akulashiŋi enyɔ ateŋ. Enɛ ji susumɔ ni Imam Ahmad kɛ Ishaq hiɛ, shi ŋaalɔi krokomɛi komɛi kɛ hejɔɔmɔ haa.
Imam Tirmidzi : 213
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو الْأَحْوَصِ عَنْ حُصَيْنٍ عَنْ هِلَالِ بْنِ يَسَافٍ قَالَأَخَذَ زِيَادُ بْنُ أَبِي الْجَعْدِ بِيَدِي وَنَحْنُ بِالرَّقَّةِ فَقَامَ بِي عَلَى شَيْخٍ يُقَالُ لَهُ وَابِصَةُ بْنُ مَعْبَدٍ مِنْ بَنِي أَسَدٍ فَقَالَ زِيَادٌ حَدَّثَنِي هَذَا الشَّيْخُ أَنَّ رَجُلًا صَلَّى خَلْفَ الصَّفِّ وَحْدَهُ وَالشَّيْخُ يَسْمَعُ فَأَمَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يُعِيدَ الصَّلَاةَقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيِّ بْنِ شَيْبَانَ وَابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ وَابِصَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ وَقَدْ كَرِهَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنْ يُصَلِّيَ الرَّجُلُ خَلْفَ الصَّفِّ وَحْدَهُ وَقَالُوا يُعِيدُ إِذَا صَلَّى خَلْفَ الصَّفِّ وَحْدَهُ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ وَقَدْ قَالَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ يُجْزِئُهُ إِذَا صَلَّى خَلْفَ الصَّفِّ وَحْدَهُ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيِّ وَقَدْ ذَهَبَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْكُوفَةِ إِلَى حَدِيثِ وَابِصَةَ بْنِ مَعْبَدٍ أَيْضًا قَالُوا مَنْ صَلَّى خَلْفَ الصَّفِّ وَحْدَهُ يُعِيدُ مِنْهُمْ حَمَّادُ بْنُ أَبِي سُلَيْمَانَ وَابْنُ أَبِي لَيْلَى وَوَكِيعٌ وَرَوَى حَدِيثَ حُصَيْنٍ عَنْ هِلَالِ بْنِ يَسَافٍ غَيْرُ وَاحِدٍ مِثْلَ رِوَايَةِ أَبِي الْأَحْوَصِ عَنْ زِيَادِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ عَنْ وَابِصَةَ بْنِ مَعْبَدٍ وَفِي حَدِيثِ حُصَيْنٍ مَا يَدُلُّ عَلَى أَنَّ هِلَالًا قَدْ أَدْرَكَ وَابِصَةَ وَاخْتَلَفَ أَهْلُ الْحَدِيثِ فِي هَذَا فَقَالَ بَعْضُهُمْ حَدِيثُ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ هِلَالِ بْنِ يَسَافٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ رَاشِدٍ عَنْ وَابِصَةَ بْنِ مَعْبَدٍ أَصَحُّ وَقَالَ بَعْضُهُمْ حَدِيثُ حُصَيْنٍ عَنْ هِلَالِ بْنِ يَسَافٍ عَنْ زِيَادِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ عَنْ وَابِصَةَ بْنِ مَعْبَدٍ أَصَحُّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا عِنْدِي أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ عَمْرِو ابْنِ مُرَّةَ لِأَنَّهُ قَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ حَدِيثِ هِلَالِ بْنِ يَسَافٍ عَنْ زِيَادِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ عَنْ وَابِصَةَ
ekɛɛ wɔ akɛ [Hannad] kɛɛ; ekɛɛ wɔ akɛ [Abu Al Ahwash] ni jɛ [Hushain] ni jɛ [Hilal bin Yasaf] lɛ mli lɛ kɛɛ; Ziyad bin Abu Al Ja’d mɔ minine mli beni wɔyɔɔ shikpɔŋ ni nɔ ewo muji nɔ - ni nu afua nui lɛ efolɔ wɔhe -. Kɛkɛ ni ekɛ mi tee koni mikɛ sheikh ko ni bei pii lɛ atsɛɔ lɛ [Wabishah bin Ma’bad] ni jɛ Bani Asad lɛ ayakpe. Abri kɛɛ; 'Nɛkɛ sheikh nɛɛ kɛɛ mi, be ko ni nuu ko pɛ miisɔle yɛ sɛɛgbɛ lɛ, sheikh lɛ nu Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam fã nuu lɛ koni ekɛ esɔlemɔ lɛ aku sɛɛ aba'. Abu Isa kɛɛ; 'Yɛ yitso nɛɛ mli lɛ, yinɔsane ko hu yɛ ni jɛ Ali bin Syaiban kɛ Ibn Abbas ŋɔɔ'. Abu Isa kɛɛ; ‘Nɛkɛ Wabishah hadith nɛɛ yɛ hasan ŋwɛi gbɛhe lɛ mli. Woloŋlelɔi komɛi pɛ sɔleɔ yɛ imam lɛ sɛɛ, amɛkɛɛ; 'Esa akɛ etĩ esɔlemɔ lɛ mli kɛji akɛ lɛ pɛ efee yɛ imam lɛ sɛɛ'. Ahmad kɛ Ishaq ji mɛi ni ná susumɔ nɛɛ. Ni woloŋlelɔi krokomɛi hu kɛɛ, ‘Kɛ́ lɛ pɛ esɔle yɛ imam lɛ sɛɛ lɛ, no lɛ no pɛ kɛkɛ fa’. Sufyan Ats Tsauri, bin Al Mubarak kɛ Syafi’i ji mɛi ni kɛ susumɔ nɛɛ tsu nii. Woloŋlelɔi komɛi ni jɛ Kufa lɛ hu kɛ amɛhe kpɛtɛɔ Wabishah bin Ma’bad hadith lɛ he, amɛkɛɛ; 'Mɔ fɛɛ mɔ ni sɔleɔ ekome too yɛ sɛɛgbɛ lɛ, esa akɛ ekɛ esɔlemɔ lɛ atsu nii'. Mɛi ni hiɛ susumɔ nɛɛ ateŋ mɛi komɛi ji Hammad bin Sulaiman, Ibn Abu Laila kɛ Waki’. Akɛ Hushain hadith ni jɛ Hilal bin Yasaf ŋɔɔ lɛ jɛ mɛi babaoo adɛŋ, tamɔ Abu Al Ahwash yinɔsane, kɛjɛ Ziyad bin Abu Al Ja’d ŋɔɔ, kɛjɛ Wabishah bin Ma’bad ŋɔɔ. Yɛ Hushain hadith nɛɛ mli lɛ, nɔ ko yɛ ni tsɔɔ akɛ be ko lɛ, Hilal kɛ Wabishah kpe. Yɛ sane nɛɛ mli lɛ, béi ko ba hadith he nilelɔi ateŋ, amɛteŋ mɛi komɛi kɛɛ; 'Hadith ni agba kɛjɛ Amru bin Murrah, kɛjɛ Hilal bin Yasaf ŋɔɔ, kɛjɛ Amru bin Risydin ŋɔɔ, kɛjɛ Wabishah bin Ma'bad ŋɔɔ lɛ ji anɔkwale fe no. ni mɛi krokomɛi kɛɔ akɛ, ‘Hushain Hadith ni agba kɛjɛ Hilal bin Yasaf ŋɔɔ, kɛjɛ Ziyad bin Abu Al Ja’d ŋɔɔ, kɛjɛ Wabishah bin Ma’bad ŋɔɔ lɛ ji anɔkwale fe no’. Abu Isa kɛɛ; ‘Yɛ misusumɔ naa lɛ, hadith nɛɛ ji anɔkwale fe Amru bin Murrah hadith lɛ. Ejaakɛ nɛkɛ hadith nɛɛ hu ji nɔ ni agba kɛjɛ he kroko fe Hilal bin Yasaf hadith lɛ, kɛjɛ Ziyad bin Abu Al Ja’d, kɛjɛ Wabishah’.
Imam Tirmidzi : 214
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ هِلَالِ بْنِ يَسَافٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ رَاشِدٍ عَنْ وَابِصَةَ بْنِ مَعْبَدٍأَنَّ رَجُلًا صَلَّى خَلْفَ الصَّفِّ وَحْدَهُ فَأَمَرَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يُعِيدَ الصَّلَاةَقَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت الْجَارُودَ يَقُولُ سَمِعْتُ وَكِيعًا يَقُولُ إِذَا صَلَّى الرَّجُلُ خَلْفَ الصَّفِّ وَحْدَهُ فَإِنَّهُ يُعِيدُ
ekɛɛ wɔ akɛ [Muhammad bin Basysyar] kɛɛ; ekɛɛ wɔ akɛ [Muhammad bin Ja’far] kɛɛ; ekɛɛ wɔ akɛ [Syu’bah] kɛjɛ [Amru bin Murrah] kɛjɛ [Hilal bin Yasaf] kɛjɛ [Amru bin Rasyid] kɛjɛ [Wabishah bin Ma’bad] ŋɔɔ akɛ; 'Nuu ko pɛ miisɔle yɛ sɛɛgbɛ, kɛkɛ ni Gbalɔ sallallaahu 'alaihi wasallam fã lɛ ni ekɛ sɔlemɔ lɛ atsu nii ekoŋŋ'. Abu Isa kɛɛ; ‘Mi nu ni ‘Al Jarud kɛɛ; ‘Mi nu Waki’ kɛɛ; 'Kɛ́ nuu ko pɛ sɔle yɛ sɛɛgbɛ lɛ, no lɛ esa akɛ etĩ mli'.
Imam Tirmidzi : 215
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا دَاوُدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنْ الْعَطَّارُ عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ عَنْ كُرَيْبٍ مَوْلَى ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَصَلَّيْتُ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَاتَ لَيْلَةٍ فَقُمْتُ عَنْ يَسَارِهِ فَأَخَذَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِرَأْسِي مِنْ وَرَائِي فَجَعَلَنِي عَنْ يَمِينِهِقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ أَنَسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ قَالُوا إِذَا كَانَ الرَّجُلُ مَعَ الْإِمَامِ يَقُومُ عَنْ يَمِينِ الْإِمَامِ
ekɛɛ wɔ [Qutaibah] akɛ; ekɛɛ wɔ [Daud bin Abdurrahman Al Atthar] kɛjɛ [‘Amru bin Dinar] kɛjɛ [Kuraib] Ibn Abbas tsulɔ kɛjɛ [Ibnu Abbas] ŋɔɔ, ekɛɛ; 'Gbi ko gbɛkɛ lɛ, mikɛ Gbalɔ sallallaahu 'alaihi wasallam miisɔle, midamɔ ebɛkugbɛ, kɛkɛ ni Allah bɔfo lɛ mɔ miyitso kɛjɛ misɛɛ ni etsɔ kɛtee eninejurɔgbɛ.' Abu Isa kɛɛ; ‘Yɛ yitso nɛɛ mli lɛ, yinɔsane ko hu yɛ ni jɛ Anas ŋɔɔ’. Abu Isa kɛɛ; ‘Hadith nɛɛ ni jɛ Ibn Abbas ŋɔɔ lɛ ji hasan anɔkwale. Nɛkɛ hadith nɛɛ ji nɔ ni jeŋ nilelɔi ni jɛ Gbalɔ sallallaahu ‘alaihi wasallam nanemɛi lɛ kɛ mɛi ni ba amɛsɛɛ lɛ ateŋ lɛ tsu he nii. Amɛkɛɛ akɛ; 'Kɛ́ nuu ko kɛ imam lɛ sɔle lɛ, esa akɛ esɔle yɛ eninejurɔgbɛ'.
Imam Tirmidzi : 216
حَدَّثَنَا بُنْدَارٌ مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عَدِيٍّ قَالَ أَنْبَأَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ مُسْلِمٍ عَنْ الْحَسَنِ عَنْ سَمُرَةَ بْنِ جُنْدَبٍ قَالَأَمَرَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا كُنَّا ثَلَاثَةً أَنْ يَتَقَدَّمَنَا أَحَدُنَاقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ مَسْعُودٍ وَجَابِرٍ وَأَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ سَمُرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ قَالُوا إِذَا كَانُوا ثَلَاثَةً قَامَ رَجُلَانِ خَلْفَ الْإِمَامِ وَرُوِيَ عَنْ ابْنِ مَسْعُودٍ أَنَّهُ صَلَّى بِعَلْقَمَةَ وَالْأَسْوَدِ فَأَقَامَ أَحَدَهُمَا عَنْ يَمِينِهِ وَالْآخَرَ عَنْ يَسَارِهِ وَرَوَاهُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَدْ تَكَلَّمَ بَعْضُ النَّاسِ فِي إِسْمَعِيلَ بْنِ مُسْلِمٍ الْمَكِّيِّ مِنْ قِبَلِ حِفْظِهِ
ekɛɛ wɔ akɛ [Bundar Muhammad bin Basysyar] kɛɛ; ekɛɛ wɔ [Muhammad bin Abu Adi] akɛ; ebɔ wɔ [Ismail bin Muslim] amaniɛ kɛjɛ [Al Hasan] kɛjɛ [Samrah bin Jundab] ŋɔɔ ekɛɛ; 'Kɛ́ wɔyi etɛ ji lɛ, Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam fã wɔ akɛ wɔteŋ mɔ kome aba hiɛ akɛ imam'. Abu Isa kɛɛ; 'Yɛ yitso nɛɛ mli lɛ, hadiths ni jɛ Ibn Mas'ud, Jabir kɛ Anas bin Malik ŋɔɔ lɛ hu yɛ'. Abu Isa kɛɛ; 'Nɛkɛ Samrah hadith nɛɛ yɛ hasan gharib ŋwɛi gbɛhe lɛ mli, nɛkɛ hadith nɛɛ ji nɔ ni jeŋ nilee mli nilelɔi tsuɔ he nii. Amɛkɛɛ, ‘Kɛ́ mɛi etɛ yɔɔ lɛ, no lɛ mɛi enyɔ damɔ osɔfo lɛ sɛɛ’. Agba kɛjɛ Ibn Mas’ud ŋɔɔ akɛ be ko lɛ, ekɛ Alqamah kɛ Al Aswad sɔle, ni amɛteŋ mɔ kome damɔ ninejurɔgbɛ ni mɔ kroko lɛ damɔ abɛkugbɛ. Egba sane hu kɛjɛ Gbalɔ lɛ ŋɔɔ. Ni jeŋ nilelɔi komɛi susuɔ Isma’il bin Muslim Al Makki he yɛ bɔ ni ekaseɔ nii ewoɔ eyitsoŋ lɛ he.
Imam Tirmidzi : 217
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ الْأَنْصَارِيُّ حَدَّثَنَا مَعْنٌ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ إِسْحَقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍأَنَّ جَدَّتَهُ مُلَيْكَةَ دَعَتْ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِطَعَامٍ صَنَعَتْهُ فَأَكَلَ مِنْهُ ثُمَّ قَالَ قُومُوا فَلْنُصَلِّ بِكُمْ قَالَ أَنَسٌ فَقُمْتُ إِلَى حَصِيرٍ لَنَا قَدْ اسْوَدَّ مِنْ طُولِ مَا لُبِسَ فَنَضَحْتُهُ بِالْمَاءِ فَقَامَ عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَصَفَفْتُ عَلَيْهِ أَنَا وَالْيَتِيمُ وَرَاءَهُ وَالْعَجُوزُ مِنْ وَرَائِنَا فَصَلَّى بِنَا رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ انْصَرَفَقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَنَسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَيْهِ عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ قَالُوا إِذَا كَانَ مَعَ الْإِمَامِ رَجُلٌ وَامْرَأَةٌ قَامَ الرَّجُلُ عَنْ يَمِينِ الْإِمَامِ وَالْمَرْأَةُ خَلْفَهُمَا وَقَدْ احْتَجَّ بَعْضُ النَّاسِ بِهَذَا الْحَدِيثِ فِي إِجَازَةِ الصَّلَاةِ إِذَا كَانَ الرَّجُلُ خَلْفَ الصَّفِّ وَحْدَهُ وَقَالُوا إِنَّ الصَّبِيَّ لَمْ تَكُنْ لَهُ صَلَاةٌ وَكَأَنَّ أَنَسًا كَانَ خَلْفَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَحْدَهُ فِي الصَّفِّ وَلَيْسَ الْأَمْرُ عَلَى مَا ذَهَبُوا إِلَيْهِ لِأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَقَامَهُ مَعَ الْيَتِيمِ خَلْفَهُ فَلَوْلَا أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَعَلَ لِلْيَتِيمِ صَلَاةً لَمَا أَقَامَ الْيَتِيمَ مَعَهُ وَلَأَقَامَهُ عَنْ يَمِينِهِ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ مُوسَى بْنِ أَنَسٍ عَنْ أَنَسٍ أَنَّهُ صَلَّى مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَقَامَهُ عَنْ يَمِينِهِ وَفِي هَذَا الْحَدِيثِ دَلَالَةٌ أَنَّهُ إِنَّمَا صَلَّى تَطَوُّعًا أَرَادَ إِدْخَالَ الْبَرَكَةِ عَلَيْهِمْ
ekɛɛ wɔ akɛ [Ishaq Al Ansari] kɛɛ; ekɛɛ wɔ [Ma’n] kɛɛ; ekɛɛ wɔ [Malik bin Anas] kɛjɛ [Ishaq bin Abdullah bin Abu Talha] kɛjɛ [Anas bin Malik] ŋɔɔ akɛ enaa -Mulaikah- fɔ Rasulullah nine kɛtee okpɔlɔŋmɛɛ ko ni ehoo lɛ shishi. Kɛkɛ ni eye nii ni ekɛɛ: ‘Nyɛtea shi, wɔbaasɔle’. Anas kɛɛ akɛ; ‘Kɛkɛ ni midamɔ wɔ tsɔne ni ji ediŋŋ lɛ nɔ ejaakɛ akɛtsu nii be kakadaŋŋ. Mikɛ nu hu shwie nɔ. No sɛɛ lɛ, Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam damɔ nɔ, mi kɛ gbekɛ ko ni bɛ fɔlɔi fee line yɛ esɛɛ, yɛ be mli ni fɔlɔi -nanamɛi- baafee mɛi ni yɔɔ esɛɛ lɛ. Ekɛ wɔ sɔle rak’ah enyɔ ni eshi.’ Abu Isa kɛɛ; ‘Hadith nɛɛ ni jɛ Anas ŋɔɔ lɛ ji hasan anɔkwale. Nɛkɛ hadith nɛɛ hu ji nɔ ni woloŋlelɔi babaoo kɛtsuɔ nii, amɛkɛɛ, ‘Kɛ́ imam lɛ kɛ nuu kɛ yoo yɔɔ lɛ, no lɛ nuu lɛ damɔ imam lɛ ninejurɔgbɛ yɛ be mli ni yoo lɛ damɔ amɛyi enyɔ lɛ asɛɛ. Mɛi komɛi kɛ hadith nɛɛ jeɔ ŋwane akɛ aŋmɛ gbɛ ni mɔ ko pɛ asɔle yɛ sɛɛgbɛ. Amɛkɛɛ hu akɛ, ‘Akaneko gbekɛbii bibii lɛ asɔlemɔi lɛ, no hewɔ lɛ etamɔ nɔ ni Anas yɛ nakai beaŋ lɛ miisɔle yɛ Gbalɔ sallallaahu ‘alaihi wasallam lɛ pɛ sɛɛ yɛ sɛɛgbɛ. Shi kɛlɛ, naagba nɛɛ mli kãaa shi faŋŋ tamɔ bɔ ni amɛnu shishi lɛ, ejaakɛ nakai beaŋ lɛ Gbalɔ lɛ kɛ Anas kɛ gbekɛ bibioo ko to esɛɛ. Kɛji Gbalɔ sallallaahu 'alaihi wasallam kaneee gbekɛ ni bɛ fɔlɔi lɛ asɔlemɔi lɛ kulɛ, ekã shi faŋŋ akɛ ekɛ lɛ efɔɔɔ Anas ŋɔɔ, ni Gbalɔ lɛ hu kɛ lɛ - Anas - ehiŋ eninejurɔgbɛ.' Akɛ sane hu ha kɛjɛ Musa bin Anas, kɛjɛ Anas, akɛ be ko lɛ ekɛ Gbalɔ sallallaahu ‘alaihi wasallam sɔle, kɛkɛ ni ekɛ lɛ fɔ eninejurɔgbɛ’. Yɛ hadith nɛɛ mli lɛ, sanegbaa ko yɛ ni tsɔɔ akɛ ekɛ amɛ sɔle sunnah sɔlemɔi kɛ hiɛnɔkamɔ akɛ amɛbaaná jɔɔmɔi’.
Imam Tirmidzi : 218
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ قَالَ و حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِسْمَعِيلَ بْنِ رَجَاءٍ الزُّبَيْدِيِّ عَنْ أَوْسِ بْنِ ضَمْعَجٍ قَال سَمِعْتُ أَبَا مَسْعُودٍ الْأَنْصَارِيَّ يَقُولُقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَؤُمُّ الْقَوْمَ أَقْرَؤُهُمْ لِكِتَابِ اللَّهِ فَإِنْ كَانُوا فِي الْقِرَاءَةِ سَوَاءً فَأَعْلَمُهُمْ بِالسُّنَّةِ فَإِنْ كَانُوا فِي السُّنَّةِ سَوَاءً فَأَقْدَمُهُمْ هِجْرَةً فَإِنْ كَانُوا فِي الْهِجْرَةِ سَوَاءً فَأَكْبَرُهُمْ سِنًّا وَلَا يُؤَمُّ الرَّجُلُ فِي سُلْطَانِهِ وَلَا يُجْلَسُ عَلَى تَكْرِمَتِهِ فِي بَيْتِهِ إِلَّا بِإِذْنِهِقَالَ مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ قَالَ ابْنُ نُمَيْرٍ فِي حَدِيثِهِ أَقْدَمُهُمْ سِنًّا قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي سَعِيدٍ وَأَنَسِ بْنِ مَالِكٍ وَمَالِكِ بْنِ الْحُوَيْرِثِ وَعَمْرِو بْنِ سَلَمَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ أَبِي مَسْعُودٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ قَالُوا أَحَقُّ النَّاسِ بِالْإِمَامَةِ أَقْرَؤُهُمْ لِكِتَابِ اللَّهِ وَأَعْلَمُهُمْ بِالسُّنَّةِ وَقَالُوا صَاحِبُ الْمَنْزِلِ أَحَقُّ بِالْإِمَامَةِ و قَالَ بَعْضُهُمْ إِذَا أَذِنَ صَاحِبُ الْمَنْزِلِ لَغَيْرِهِ فَلَا بَأْسَ أَنْ يُصَلِّيَ بِهِ وَكَرِهَهُ بَعْضُهُمْ وَقَالُوا السُّنَّةُ أَنْ يُصَلِّيَ صَاحِبُ الْبَيْتِ قَالَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ وَقَوْلُ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَا يُؤَمُّ الرَّجُلُ فِي سُلْطَانِهِ وَلَا يُجْلَسُ عَلَى تَكْرِمَتِهِ فِي بَيْتِهِ إِلَّا بِإِذْنِهِ فَإِذَا أَذِنَ فَأَرْجُو أَنَّ الْإِذْنَ فِي الْكُلِّ وَلَمْ يَرَ بِهِ بَأْسًا إِذَا أَذِنَ لَهُ أَنْ يُصَلِّيَ بِهِ
ekɛɛ wɔ akɛ [Hannad] kɛɛ; ekɛɛ wɔ [Abu Mu’awiyah] kɛjɛ [Al A’masy] mli akɛ; ni ekɛɛ wɔ akɛ [Mahmud bin Ghailan] kɛɛ; ekɛɛ wɔ [Abu Mu’awiyah] kɛ [Abdullah bin Numair] kɛjɛ [Al A’masy] kɛjɛ [Isma’il bin Raja` Az Zubair] kɛjɛ [Aus bin Dlam’aj] ekɛɛ; ‘Mi nu [Abu Mas’ud Al Ansari] akɛ; 'Allah bɔfo sallallaahu 'alaihi wasallam kɛɛ: 'Mɔ ni yɔɔ hegbɛ fe fɛɛ akɛ ebaafee maŋ ko imam ji mɔ ni le Qur’an kanemɔ jogbaŋŋ. Kɛji amɛji ekome yɛ nikanemɔ mli lɛ, no lɛ mɔ ni nuɔ Sunnah lɛ shishi jogbaŋŋ lɛ. Kɛji amɛji ekome yɛ Sunnah lɛ mli lɛ, no lɛ klɛŋklɛŋ mɔ ni fãa kɛyaa maŋsɛɛ. Kɛji amɛji ekome yɛ shisharamɔ mli lɛ, no lɛ mɔ ni eda fe fɛɛ lɛ ji mɔ ni eda fe fɛɛ. Mɔ ko akafee osɔfo yɛ mɔ kroko hewalɛ mli ni ekata egbɛhe krɛdɛɛ yɛ eshia lɛ mli ja eŋmɛ gbɛ’. Mahmud bin Ghailan kɛɛ akɛ; 'Ibn Numair kɛɛ yɛ e-hadith lɛ mli akɛ, 'Mɔ ni eda fe fɛɛ yɛ afii amli'. Abu Isa kɛɛ; 'Yɛ yitso nɛɛ mli lɛ, yinɔsane ko hu yɛ ni jɛ Abu Sa'id Al Khudri, Anas bin Malik, Malik bin Al Huwairits kɛ 'Amru bin Salamah' ŋɔɔ. Abu Isa kɛɛ; ‘Abu Mas’ud hadith nɛɛ ji hasan anɔkwale. Jeŋ nilee mli nilelɔi kɛ hadith nɛɛ tsuɔ nii, amɛkɛɛ; 'Mɔ ni yɔɔ hegbɛ fe fɛɛ akɛ ebaafee osɔfo ji mɔ ni le Qur'an lɛ kanemɔ jogbaŋŋ kɛ mɔ ni le Sunnah lɛ jogbaŋŋ'. Amɛ hu amɛkɛɛ; ‘Shiatsɛ lɛ yɛ hegbɛ akɛ efeɔ osɔfo’. Amɛteŋ mɛi komɛi kɛɛ; ‘Kɛ́ shiatsɛ lɛ ha mɛi krokomɛi gbɛ lɛ, no lɛ tɔmɔ ko bɛ he akɛ okɛ lɛ asɔle’. Shi, mɛi krokomɛi ma nɔ mi, amɛkɛɛ, ‘Sunnah lɛ ji shiatsɛ ni bafeɔ imam’. Imam Ahmad bin Hambal kɛɛ akɛ; 'Allah bɔfo sallallaahu 'alaihi wasallam wiemɔi lɛ: 'Mɔ ko mɔ ko akafee imam yɛ mɔ kroko hegbɛ shishi ni ekata egbɛhe krɛdɛɛ yɛ eshia lɛ mli ja eŋmɛ gbɛ'. Kɛji aŋmɛ gbɛ lɛ, no lɛ mihiɛ ka nɔ akɛ gbɛŋmɛɛ lɛ ji mɔ fɛɛ mɔ nɔ'. Kɛkɛ ni ewie akɛ aŋmɛ gbɛ akɛ enyiɛ sɔlemɔ lɛ hiɛ kɛji lɛ - shiatsɛ lɛ - ŋmɛ gbɛ.
Imam Tirmidzi : 219
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا الْمُغِيرَةُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ الْأَعْرَجِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا أَمَّ أَحَدُكُمْ النَّاسَ فَلْيُخَفِّفْ فَإِنَّ فِيهِمْ الصَّغِيرَ وَالْكَبِيرَ وَالضَّعِيفَ وَالْمَرِيضَ فَإِذَا صَلَّى وَحْدَهُ فَلْيُصَلِّ كَيْفَ شَاءَقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عَدِيِّ بْنِ حَاتِمٍ وَأَنَسٍ وَجَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ وَمَالِكِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ وَأَبِي وَاقِدٍ وَعُثْمَانَ بْنِ أَبِي الْعَاصِ وَأَبِي مَسْعُودٍ وَجَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ وَابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ اخْتَارُوا أَنْ لَا يُطِيلَ الْإِمَامُ الصَّلَاةَ مَخَافَةَ الْمَشَقَّةِ عَلَى الضَّعِيفِ وَالْكَبِيرِ وَالْمَرِيضِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَأَبُو الزِّنَادِ اسْمُهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ ذَكْوَانَ وَالْأَعْرَجُ هُوَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ هُرْمُزَ الْمَدِينِيُّ وَيُكْنَى أَبَا دَاوُدَ
ekɛɛ wɔ [Qutaibah] akɛ; ekɛɛ wɔ [Al Mughirah bin Abdurrahman] kɛjɛ [Abu Az Zinad] kɛjɛ [Al A’raj] kɛjɛ [Abu Hurairah] ŋɔɔ akɛ Gbalɔ lɛ kɛɛ: ‘Kɛ́ nyɛteŋ mɔ kome batsɔ imam lɛ, no lɛ nyɛhaa efee mlɛo, ejaakɛ gbekɛbii bibii yɛ amɛteŋ, onukpai, mɛi ni bɛ hewalɛ kɛ helatsɛmɛi. No hewɔ lɛ, kɛ́ lɛ pɛ esɔleɔ lɛ, ha esɔle bɔ ni esumɔɔ’. Abu Isa kɛɛ; 'Yɛ yitso nɛɛ mli lɛ, saji ni jɛ Adi bin Hatim, Anas, Jabir bin Samrah, Malik bin Abdullah, Abu Waqid, Uthman bin Abu Al 'Ash, Abu Mas'ud, Jabir bin Abdullah kɛ Ibnu Abbas' hu mli lɛ yɛ. Hadith nɛɛ ni jɛ Abu Hurairah ŋɔɔ lɛ ji Hasan Sahih. Enɛ ji woloŋlelɔi babaoo ajwɛŋmɔ, amɛsumɔɔ ni amɛkaha sɔlemɔ lɛ sɛɛ tsɛ yɛ gbeyeishemɔ akɛ amɛbaawo mɛi ni bɛ hewalɛ, mɛi ni edara kɛ helatsɛmɛi lɛ jatsu lɛ hewɔ.’ Abu Isa kɛɛ; 'Abu Az Zinad gbɛi ji Abdullah bin Dzakwan, yɛ be mli ni Al A'raj ji Abdurrahman bin Hurmuz Al Madini, ni atsɛɔ lɛ hu akɛ Abu Dawud'.
Imam Tirmidzi : 220
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ أَخَفِّ النَّاسِ صَلَاةً فِي تَمَامٍقَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَاسْمُ أَبِي عَوَانَةَ وَضَّاحٌ قَالَ أَبُو عِيسَى سَأَلْتُ قُتَيْبَةَ قُلْتُ أَبُو عَوَانَةَ مَا اسْمُهُ قَالَ وَضَّاحٌ قُلْتُ ابْنُ مَنْ قَالَ لَا أَدْرِي كَانَ عَبْدًا لِامْرَأَةٍ بِالْبَصْرَةِ
ekɛɛ wɔ [Qutaibah] akɛ; ekɛɛ wɔ [Abu Awanah] kɛjɛ [Qatadah] kɛjɛ [Anas bin Malik] ekɛɛ; 'Allah bɔfo sallallaahu 'alaihi wasallam ji mɔ ni sɔleɔ mlɛo fe fɛɛ eyɛ mli akɛ eye emuu moŋ'. Abu Isa kɛɛ; ‘Hadith nɛɛ ji hasan anɔkwale. Abu Awanah gbɛi ji Wadldlah’. Abu Isa kɛɛ; ‘Mibi Qutaibah be ko akɛ; Mɛni ji Abu Awanah gbɛi?’ eha hetoo akɛ, ‘Wadldlah’. Mibi ekoŋŋ akɛ, ‘Namɔ bi?’ Eha hetoo akɛ, ‘Mileee, yɛ Basrah lɛ, yoo ko nyɔŋ ji lɛ’.