Imam Tirmidzi : 1
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ ح و حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ سِمَاكٍ عَنْ مُصْعَبِ بْنِ سَعْدٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تُقْبَلُ صَلَاةٌ بِغَيْرِ طُهُورٍ وَلَا صَدَقَةٌ مِنْ غُلُولٍقَالَ هَنَّادٌ فِي حَدِيثِهِ إِلَّا بِطُهُورٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا الْحَدِيثُ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَحْسَنُ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي الْمَلِيحِ عَنْ أَبِيهِ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَأَنَسٍ وَأَبُو الْمَلِيحِ بْنُ أُسَامَةَ اسْمُهُ عَامِرٌ وَيُقَالُ زَيْدُ بْنُ أُسَامَةَ بْنِ عُمَيْرٍ الْهُذَلِيُّ
[Qutaibah bin Sa’d] kɛɛ wɔ akɛ, [Abu Awanah] kɛɛ wɔ kɛjɛ [Simak bin Harb], ni [Hannad] kɛɛ wɔ akɛ, [Waki’] kɛɛ wɔ kɛjɛ [Israel] kɛjɛ [Simak] kɛjɛ [Mush’ab bin Sa’d] kɛjɛ [Ibn Umar] kɛjɛ Gbalɔ lɛ ŋɔɔ, ha lɛ toiŋjɔlɛ kɛ sɔlemɔ ni ekɛɛ akɛ: akpɛlɛ nɔ, ni akpɛlɛŋ ejurɔfeemɔ ni jɛ ninamɔi ni aju mli lɛ nɔ.’ Hannad tsĩ tã yɛ e-hadith lɛ mli akɛ, ‘he tseee’. Abu Isa kɛɛ; ‘Hadith nɛɛ ji nɔ ni ji anɔkwale fe fɛɛ ni hi fe fɛɛ yɛ yitso nɛɛ mli.’ Yɛ yitso nɛɛ mli lɛ, hadith ko hu yɛ ni jɛ Abu Al Malih ŋɔɔ kɛjɛ etsɛ kɛ Abu Hurairah kɛ Anas ŋɔɔ. Ni Abu Al Malih bin Usamah egbɛi ji Amir, ni atsɛɔ lɛ hu akɛ Zaid bin Usamah bin Umair Al Hudhali’.
Imam Tirmidzi : 2
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ مُوسَى الْأَنْصَارِيُّ حَدَّثَنَا مَعْنُ بْنُ عِيسَى الْقَزَّازُ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ ح و حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ عَنْ مَالِكٍ عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا تَوَضَّأَ الْعَبْدُ الْمُسْلِمُ أَوْ الْمُؤْمِنُ فَغَسَلَ وَجْهَهُ خَرَجَتْ مِنْ وَجْهِهِ كُلُّ خَطِيئَةٍ نَظَرَ إِلَيْهَا بِعَيْنَيْهِ مَعَ الْمَاءِ أَوْ مَعَ آخِرِ قَطْرِ الْمَاءِ أَوْ نَحْوَ هَذَا وَإِذَا غَسَلَ يَدَيْهِ خَرَجَتْ مِنْ يَدَيْهِ كُلُّ خَطِيئَةٍ بَطَشَتْهَا يَدَاهُ مَعَ الْمَاءِ أَوْ مَعَ آخِرِ قَطْرِ الْمَاءِ حَتَّى يَخْرُجَ نَقِيًّا مِنْ الذُّنُوبِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ حَدِيثُ مَالِكٍ عَنْ سُهَيْلٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَأَبُو صَالِحٍ وَالِدُ سُهَيْلٍ هُوَ أَبُو صَالِحٍ السَّمَّانُ وَاسْمُهُ ذَكْوَانُ وَأَبُو هُرَيْرَةَ اخْتُلِفَ فِي اسْمِهِ فَقَالُوا عَبْدُ شَمْسٍ وَقَالُوا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرٍو وَهَكَذَا قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ وَهُوَ الْأَصَحُّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ وَثَوْبَانَ وَالصُّنَابِحِيِّ وَعَمْرِو بْنِ عَبَسَةَ وَسَلْمَانَ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَالصُّنَابِحِيُّ الَّذِي رَوَى عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ لَيْسَ لَهُ سَمَاعٌ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاسْمُهُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عُسَيْلَةَ وَيُكْنَى أَبَا عَبْدِ اللَّهِ رَحَلَ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُبِضَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ فِي الطَّرِيقِ وَقَدْ رَوَى عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَحَادِيثَ وَالصُّنَابِحُ بْنُ الْأَعْسَرِ الْأَحْمَسِيُّ صَاحِبُ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُقَالُ لَهُ الصُّنَابِحِيُّ أَيْضًا وَإِنَّمَا حَدِيثُهُ قَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنِّي مُكَاثِرٌ بِكُمْ الْأُمَمَ فَلَا تَقْتَتِلُنَّ بَعْدِي
Ekɛɛ wɔ [Ishaq bin Musa Al Ansari] akɛ, ekɛɛ wɔ [Ma’n bin Isa Al Qazzaz] ekɛɛ, ekɛɛ wɔ [Malik bin Anas]. Kɛjɛ gbɛ kroko nɔ; ni egba wɔ [Qutaibah] kɛjɛ [Malik] kɛjɛ [Suhail bin Abu Salih] kɛjɛ [etsɛ] kɛjɛ [Abu Hurairah] ŋɔɔ ekɛɛ, Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wa Sallam kɛɛ: ‘Kɛ́ Muslimnyo, loo heyelilɔ ko fee ablution, no lɛ efɔ ehiɛ he, no lɛ ehiɛ ni eshai ni ji wa lɛ jeɔ kpo lɛ, no lɛ ehiɛ ni ji eshai ni ji . loo kɛ naagbee nu ŋmɔtɔ, loo nɔ ko ni tamɔ nakai. Kɛji efɔ eniji ahe lɛ, eshai ni jɛ eniji amli lɛ baaje kpo kɛ nu lɛ, loo kɛ naagbee nu ŋmɔtɔ lɛ kɛyashi ebaaje kpo ni esha bibioo ko kwraa bɛ ehe’. Abu Isa kɛɛ; 'Enɛ ji Hasan hadith diɛŋtsɛ, ni ji hadith ko ni Malik gba kɛjɛ Suhail ŋɔɔ kɛjɛ etsɛ ŋɔɔ kɛjɛ Abu Hurairah kɛ Abu Shalih, Suhail tsɛ, ni ji Abu Salih As Samman, ni egbɛi ji Dzakwan. Akɛ Abu Hurairah diɛŋtsɛ miigba egbɛi lɛ he ŋwane lolo; mɛi komɛi kɛɛ Abdu Syamsi, mɛi komɛi kɛɛ Abdullah bin Amru ni tamɔ nɛkɛ, Muhammad bin Isma’il kɛɛ; 'No ji nɔ ni ja fe fɛɛ'. Abu Isa kɛɛ; Yɛ yitso nɛɛ mli lɛ, yinɔsane ko hu yɛ ni jɛ Uthman bin ‘Affan, Tsauban, Ash Shunabihi, Umar bin Abasah, Salman, Abdullah bin ‘Amru, kɛ Ash Shunabihi ni gba kɛjɛ Abu Bakar Ash Shiddiq ŋɔɔ lɛ ŋɔɔ, shi enuuu tɛ̃ɛ kɛjɛɛɛ Gbalɔ sallalahallah Sallahahu ŋɔɔ. Egbɛi ji Abdurrahman bin Usailah, yɛ be mli ni egbɛi kroko ji Abu Abdullah, efã gbɛ koni ekɛ Gbalɔ lɛ ayakpe, yɛ be mli ni Gbalɔ lɛ diɛŋtsɛ egbo beni eyɔɔ gbɛfaa lɛ nɔ lolo lɛ. Egba hadiths babaoo kɛjɛ Gbalɔ Shallahu ‘alaihi wa Sallam ŋɔɔ. Ash Shunabi Ibnul A’sar Al Ahmasi ji gbalɔ Shallahu ‘alaihi wa Sallam naanyo, atsɛɔ lɛ hu akɛ Ash Shunabihi. Hadith ni egba lɛ ji; ekɛɛ; Mi nu Gbalɔ sallallaahu 'alaihi wa Sallam kɛɛ: 'Lɛɛlɛŋ, mafee Ummah lɛ babaoo, no hewɔ lɛ nyɛkagbea nyɛhe kɔkɔɔkɔ yɛ misɛɛ'.
Imam Tirmidzi : 3
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَهَنَّادٌ وَمَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ قَالُوا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ ح و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَنَفِيَّةِ عَنْ عَلِيٍّعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مِفْتَاحُ الصَّلَاةِ الطُّهُورُ وَتَحْرِيمُهَا التَّكْبِيرُ وَتَحْلِيلُهَا التَّسْلِيمُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا الْحَدِيثُ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَحْسَنُ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ هُوَ صَدُوقٌ وَقَدْ تَكَلَّمَ فِيهِ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ قِبَلِ حِفْظِهِ قَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت مُحَمَّدَ بْنَ إِسْمَعِيلَ يَقُولُ كَانَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَالْحُمَيْدِيُّ يَحْتَجُّونَ بِحَدِيثِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ قَالَ مُحَمَّدٌ وَهُوَ مُقَارِبُ الْحَدِيثِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرٍ وَأَبِي سَعِيدٍ
Akɛɛ wɔ [Qutaibah] kɛ [Hannad] kɛ [Mahmud bin Ghailan] akɛ amɛkɛɛ; ekɛɛ wɔ [Waki’] kɛjɛ [Sufyan] ŋɔɔ. -yɛ gbɛ kroko nɔ lɛ, atsĩ tã- Ekɛɛ wɔ [Muhammad bin Basyar] kɛɛ, ekɛɛ wɔ [Abdurrahman bin Mahdi] kɛɛ, ekɛɛ wɔ [Sufyan] kɛjɛ [Abdullah bin Muhammad bin ke Aqil] kɛjɛ [Muhammad Ibnul Hanafiah] kɛjɛ [Ali Salahiya] kɛjɛ ‘Ali’ lɛ mli. kɛha sɔlemɔ ji hetsemɔ, nɔ ni agu lɛ ji takbir ni halal ji ŋamɔi’. Abu Isa kɛɛ; ‘Hadith nɛɛ ji nɔ ni ji anɔkwale fe fɛɛ ni hi fe fɛɛ yɛ yitso nɛɛ mli. Abdullah bin Muhammad bin Aqil ji anɔkwafo, shi jeŋ nilelɔi komɛi yɛ ni wieɔ bɔ ni ekɛ ehe woɔ eyitsoŋ lɛ he. Abu Isa kɛɛ; ‘Minu akɛ Muhammad bin Isma’il kɛɛ akɛ; 'Ahmad bin Hanbal, Ishaq bin Ibrahim kɛ Al Humaidi, amɛkɛ Abdullah bin Muhammad bin Aqil hadith lɛ toɔ he. Muhammed kɛɛ akɛ; 'Be lɛ ebɛŋkɛ'. Abu Isa kɛɛ; 'Yɛ yitso nɛɛ mli lɛ, yinɔsane ko hu yɛ ni jɛ Jabir kɛ Abu Sa'id ŋɔɔ'.
Imam Tirmidzi : 4
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ مُحَمَّدُ بْنُ زَنْجَوَيْهِ الْبَغْدَادِيُّ وَغَيْرُ وَاحِدٍ قَالَ حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ قَرْمٍ عَنْ أَبِي يَحْيَى الْقَتَّاتِ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِفْتَاحُ الْجَنَّةِ الصَّلَاةُ وَمِفْتَاحُ الصَّلَاةِ الْوُضُوءُ
ekɛɛ wɔ [Abu Bakr Muhammad bin Zanjawih Al Baghdadi] ni jeee mɔ kome pɛ, ekɛɛ; ekɛɛ wɔ [Husain bin Muhammad] kɛɛ, ekɛɛ wɔ [Sulaiman bin Qarn] kɛjɛ [Abu Yahya Al Qattat] kɛjɛ [Mujahid] kɛjɛ [Jabir bin Abdullah] Radliaallahu ‘anhuma, ekɛɛ, Rasulullah Shallahu ‘alaihi wa Sallam kɛɛ: ‘Sɔlemɔ ji saji otii kɛha lɛ,’
Imam Tirmidzi : 5
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَهَنَّادٌ قَالَا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا دَخَلَ الْخَلَاءَ قَالَ اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ قَالَ شُعْبَةُ وَقَدْ قَالَ مَرَّةً أُخْرَى أَعُوذُ بِكَ مِنْ الْخُبْثِ وَالْخَبِيثِ أَوْ الْخُبُثِ وَالْخَبَائِثِقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَزَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ وَجَابِرٍ وَابْنِ مَسْعُودٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَنَسٍ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَحْسَنُ وَحَدِيثُ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ فِي إِسْنَادِهِ اضْطِرَابٌ رَوَى هِشَامٌ الدَّسْتُوَائِيُّ وَسَعِيدُ بْنُ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ قَتَادَةَ فَقَالَ سَعِيدٌ عَنْ الْقَاسِمِ بْنِ عَوْفٍ الشَّيْبَانِيِّ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ و قَالَ هِشَامٌ الدَّسْتُوَائِيُّ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ وَرَوَاهُ شُعْبَةُ وَمَعْمَرٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ النَّضْرِ بْنِ أَنَسٍ فَقَالَ شُعْبَةُ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ وَقَالَ مَعْمَرٌ عَنْ النَّضْرِ بْنِ أَنَسٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَبُو عِيسَى سَأَلْتُ مُحَمَّدًا عَنْ هَذَا فَقَالَ يُحْتَمَلُ أَنْ يَكُونَ قَتَادَةُ رَوَى عَنْهُمَا جَمِيعًا
amɛkɛɛ wɔ [Qutaiba] kɛ [Hannad] amɛkɛɛ; ekɛɛ wɔ [Waki’] kɛjɛ [Syu’bah] kɛjɛ [Abdul Aziz bin Shuhaib] kɛjɛ [Anas bin Malik] ni ekɛɛ, Gbalɔ lɛ beni eyaboteɔ tsũ mli lɛ ekɛɛ: ‘ALLAHUMMA INNI A’UUDZU BIKA -O I Allah, indefugeed’. Shuba kɛɛ; 'Be kroko mli lɛ ekɛɛ: 'A'UUDZU BIKA MINAL KHUBTSI WAL KHUBIIS -Mitaoɔ abobaahe yɛ Odɛŋ kɛjɛɔ daimonioi hii kɛ daimonioi yei adɛŋ- loo AL KHUBUTSI WAL KHABA`ITS -Mitaoɔ abobaahe yɛ Odɛŋ kɛjɛ daimonioi hii kɛ daimonioi yei adɛŋ-'. Abu Isa kɛɛ; 'Yɛ yitso nɛɛ mli lɛ, saji ni jɛ Ali, Zaid bin Arqam, Jabir kɛ Ibnu Mas'ud hu yɛ'. Abu Isa kɛɛ; ‘Anas bin Isa hadith lɛ ji nɔ ni ji anɔkwale fe fɛɛ ni hi fe fɛɛ yɛ yitso nɛɛ mli. Yɛ nakai beaŋ lɛ, yɛ Zaid bin Arqam hadith lɛ mli lɛ, basabasafeemɔ yɛ sanad lɛ mli. Hisyam Ad Dastuwa`i kɛ Sa’id bin Abu Arubah ni jɛ Qatadah lɛ hu gba nɛkɛ hadith nɛɛ. Sa’id kɛɛ ejɛ Al Qasim bin ‘Auf Asy Syaibani kɛjɛ Zaid bin Arqam ŋɔɔ. Ni Hisyam Ad Dastuwa`i jɛ Zaid bin Arqam Qatadah lɛ mli, yɛ be mli ni Syu’bah kɛ Ma’mar gba kɛjɛ An Nadlr bin Anas Qatadah lɛ mli. Syu’bah tsĩ tã kɛjɛ Zaid bin Arqam ŋɔɔ. Ma’mar kɛɛ ejɛ An Nadlr bin Anas ŋɔɔ kɛjɛ etsɛ ŋɔɔ, kɛjɛ Gbalɔ lɛ ŋɔɔ. Abu Isa kɛɛ; 'Mibi Muhammad yinɔsane nɛɛ he sane, no hewɔ lɛ eha hetoo akɛ, 'Ebaanyɛ eba lolo akɛ Qatadah gba sane kɛjɛ amɛyi enyɔ lɛ fɛɛ mli'.
Imam Tirmidzi : 6
أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الضَّبِّيُّ الْبَصْرِيُّ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ إِذَا دَخَلَ الْخَلَاءَ قَالَ اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ الْخُبْثِ وَالْخَبَائِثِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
ekɛɛ wɔ [Ahmad bin Abdah Adl Dlabbi Al Bashri] kɛɛ, ekɛɛ wɔ [Hammad bin Zaid] kɛjɛ [Abdul Aziz bin Shuhaib] kɛjɛ [Anas bin Malik] kɛɛ; 'Gbalɔ sallallaahu 'alaihi wa Sallam, beni ebote toilet lɛ mli lɛ, ekɛɛ: 'ALLAHUMMA INNI A'UUDZU BIKA MINAL KHUBUTSI WAL KHABA`ITS -O Allah, mitaoɔ abobaahe yɛ Odɛŋ kɛjɛ daimonioi hii kɛ yei ahe-'. Abu Isa kɛɛ; 'Enɛ ji Hasan hadith diɛŋtsɛ'.
Imam Tirmidzi : 7
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ إِسْمَعِيلَ عَنْ إِسْرَائِيلَ بْنِ يُونُسَ عَنْ يُوسُفَ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا خَرَجَ مِنْ الْخَلَاءِ قَالَ غُفْرَانَكَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ إِسْرَائِيلَ عَنْ يُوسُفَ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ وَأَبُو بُرْدَةَ بْنُ أَبِي مُوسَى اسْمُهُ عَامِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ قَيْسٍ الْأَشْعَرِيُّ وَلَا نَعْرِفُ فِي هَذَا الْبَابِ إِلَّا حَدِيثَ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
ekɛɛ wɔ [Muhammad bin Isma’il] kɛɛ, ekɛɛ wɔ [Malik bin Isma’il] kɛjɛ [Israel bin Yunus] kɛjɛ [Yusuf bin Abu Burdah] kɛjɛ [etsɛ] kɛjɛ [Aisyah] Radliaallahu ‘anha, ekɛɛ; 'Beni Gbalɔ lɛ je kpo kɛjɛ toilet lɛ mli lɛ, ekane akɛ: 'GHUFRAANAKA -Mihiɛ kã Okɛkemɔ nɔ-'. Abu Isa kɛɛ; 'Hadith nɛɛ ji Hasan Gharib gbɛhe, wɔleee ehe nɔ ko ja Israel hadith ko mli, kɛjɛ Yusuf bin Abu Burdah ŋɔɔ, yɛ be mli ni Abu Burdah bin Abu Musa gbɛi ji 'Amir bin Abdullah bin Qais Al Asy'ari'. Ni wɔleee yɛ yitso nɛɛ mli ja Aisyah Radliaallahu ‘anha’ hadith ni jɛ Gbalɔ lɛ ŋɔɔ lɛ pɛ.
Imam Tirmidzi : 8
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْمَخْزُومِيُّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عَطَاءَ بْنِ يَزِيدَ اللَّيْثِيِّ عَنْ أَبِي أَيُّوبَ الْأَنْصَارِيِّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَتَيْتُمْ الْغَائِطَ فَلَا تَسْتَقْبِلُوا الْقِبْلَةَ بِغَائِطٍ وَلَا بَوْلٍ وَلَا تَسْتَدْبِرُوهَا وَلَكِنْ شَرِّقُوا أَوْ غَرِّبُواقَالَ أَبُو أَيُّوبَ فَقَدِمْنَا الشَّامَ فَوَجَدْنَا مَرَاحِيضَ قَدْ بُنِيَتْ مُسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةِ فَنَنْحَرِفُ عَنْهَا وَنَسْتَغْفِرُ اللَّهَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ جَزْءٍ الزُّبَيْدِيِّ وَمَعْقِلِ بْنِ أَبِي الْهَيْثَمِ وَيُقَالُ مَعْقِلُ بْنُ أَبِي مَعْقِلٍ وَأَبِي أُمَامَةَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَسَهْلِ بْنِ حُنَيْفٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي أَيُّوبَ أَحْسَنُ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَصَحُّ وَأَبُو أَيُّوبَ اسْمُهُ خَالِدُ بْنُ زَيْدٍ وَالزُّهْرِيُّ اسْمُهُ مُحَمَّدُ بْنُ مُسْلِمٍ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ شِهَابٍ الزُّهْرِيُّ وَكُنْيَتُهُ أَبُو بَكْرٍ قَالَ أَبُو الْوَلِيدِ الْمَكِّيُّ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ مُحَمَّدُ بْنُ إِدْرِيسَ الشَّافِعِيُّ إِنَّمَا مَعْنَى قَوْلِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَسْتَقْبِلُوا الْقِبْلَةَ بِغَائِطٍ وَلَا بِبَوْلٍ وَلَا تَسْتَدْبِرُوهَا إِنَّمَا هَذَا فِي الْفَيَافِي وَأَمَّا فِي الْكُنُفِ الْمَبْنِيَّةِ لَهُ رُخْصَةٌ فِي أَنْ يَسْتَقْبِلَهَا وَهَكَذَا قَالَ إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ و قَالَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ رَحِمَهُ اللَّهُ إِنَّمَا الرُّخْصَةُ مِنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي اسْتِدْبَارِ الْقِبْلَةِ بِغَائِطٍ أَوْ بَوْلٍ وَأَمَّا اسْتِقْبَالُ الْقِبْلَةِ فَلَا يَسْتَقْبِلُهَا كَأَنَّهُ لَمْ يَرَ فِي الصَّحْرَاءِ وَلَا فِي الْكُنُفِ أَنْ يَسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةَ
ekɛɛ wɔ [Sa’id bin Abdurrahman Al Makhzumi] kɛɛ, ekɛɛ wɔ [Sufyan bin Uyainah] kɛjɛ [Az Zuhri] kɛjɛ [‘Atho‘ bin Yazid Al Laitsi] kɛjɛ [‘Abu Ayyub Al Anshari] ekɛɛ, Nyɔŋmɔ bɔfo lɛ sɛɛ kɛya sɛɛ loo Qilɛhi wa Sallamfe de lɛ sɛɛ kɛyaa sɛɛ loo Qillafe wa Sallamfeca de lɛ sɛɛ kɛyaa sɛɛ loo kɛyaa sɛɛ kɛyaa sɛɛ. kɛji akɛ eji shwiemɔ loo shwiemɔ. bibioo. Shi hiɛ bokagbɛ loo anaigbɛ'. Abu Ayyub kɛɛ akɛ; 'Be ni wɔyashɛ Syria lɛ, wɔna amɛ toilet ni ama ni amɛkwɛ Qibla gbɛ lɛ nɔ, no hewɔ lɛ wɔtsi wɔhe kɛjɛ amɛhe ni wɔbi Allah ni ekɛke wɔ'. Abu Isa kɛɛ; 'Yɛ yitso nɛɛ mli lɛ, yinɔsane ko hu yɛ ni jɛ Abdullah bin Al Harith bin Jaz`i Az Zubaidi kɛ Ma'qil bin Abu Al Haitsam -ni ale amɛ hu akɛ Ma'qil bin Abu Umamah-, Abu Hurairah kɛ Suhail bin Hanif'. Abu Isa kɛɛ; ‘Yɛ yitso nɛɛ mli lɛ, hadith ni Abu Ayyub gba lɛ ji nɔ ni hi fe fɛɛ ni ji anɔkwale fe fɛɛ. Abu Ayyub gbɛi ji Khalid bin Zaid, yɛ be mli ni Az Zuhri gbɛi ji Muhammad bin Muslim bin Ubaidullah bin Syihab Az Zuhri, egbɛi kroko ji Abu Bakr’. Abu Al Walid Al Makki kɛɛ; Abu Abdullah Muhammad bin bin Idris Asy Syafi’i kɛɛ akɛ; 'Gbalɔ sallaahu 'alaihi wa sallam wiemɔi lɛ ashishinumɔ pɛ ji 'Kaakwɛ Qibla lɛ hiɛ loo okɛ osɛɛ akakwɛ lɛ beni oowo ŋmɔtɔ loo ooshwie ŋmɔtɔ' lɛ ji he ko ni agbele naa. Yɛ nakai beaŋ lɛ, kɛji oyɛ tsu ko ni agbe naa lɛ mli lɛ, hejɔɔmɔ yɛ ni oookwɛ Qibla lɛ gbɛtsɔɔmɔ lɛ mli. Enɛ ji nɔ ni Ishaq bin Ibrahim hu kɛɛ. Yɛ nakai beaŋ lɛ, Ahmad bin Hanbal Rahimahullah kɛɛ; "Gbalɔ sallaahu 'alaihi wa Sallam hejɔɔmɔ beni ekɛ ehe woɔ fɔmɔ kotoku mli loo ekɛ fɔmɔ kotoku mli lɛ ji ni ekɛ esɛɛ aku sɛɛ aha lɛ pɛ, yɛ be mli ni aŋmɛɛɛ gbɛ ni ekɛ lɛ akpe lolo." Etamɔ nɔ ni Imam Ahmad etsɔɔɔ srɔtofeemɔ ni yɔɔ ŋa lɛ nɔ loo tsu ko ni agbe naa mli ni ekɛ Qibla lɛ gbɛtsɔɔmɔ lɛ kpeɔ lɛ teŋ.
Imam Tirmidzi : 9
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى قَالَا حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ جَرِيرٍ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَقَ عَنْ أَبَانَ بْنِ صَالِحٍ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَنَهَى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ نَسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةَ بِبَوْلٍ فَرَأَيْتُهُ قَبْلَ أَنْ يُقْبَضَ بِعَامٍ يَسْتَقْبِلُهَاوَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي قَتَادَةَ وَعَائِشَةَ وَعَمَّارِ بْنِ يَاسِرٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ جَابِرٍ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ
ekɛɛ wɔ akɛ [Muhammad bin Basyar] kɛ [Muhammad bin Al Mutsanna] fɛɛ kɛɛ; ekɛɛ wɔ [Wahb bin Jarir] ekɛɛ, ekɛɛ wɔ [mitsɛ] kɛjɛ [Muhammad bin Ishaq] kɛjɛ [Aban bin Salih] kɛjɛ [Mujahid] kɛjɛ [Jabir bin Abdullah] ekɛɛ; Gbalɔ, toiŋjɔlɛ kɛ jɔɔmɔi ahi enɔ lɛ, gu akɛ ekwɛ Qibla gbɛtsɔɔmɔ lɛ nɔ kɛ́ eya shwiili mli, shi mina lɛ afi dani egbo ni ekwɛ Qibla gbɛtsɔɔmɔ lɛ hiɛ.’ Yɛ yitso nɛɛ mli lɛ, yinɔsane ko hu yɛ ni jɛ Abu Qatadah, Aisyah kɛ Ammar bin Yasir ŋɔɔ. Abu Isa kɛɛ; 'Yɛ yitso nɛɛ mli lɛ, hadith ni Jabir gba lɛ ji hasan gharib'.
Imam Tirmidzi : 10
وَقَدْ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ ابْنُ لَهِيعَةَ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي قَتَادَةَأَنَّهُ رَأَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَبُولُ مُسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةِحَدَّثَنَا بِذَلِكَ قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ وَحَدِيثُ جَابِرٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ ابْنِ لَهِيعَةَ وَابْنُ لَهِيعَةَ ضَعِيفٌ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ ضَعَّفَهُ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ وَغَيْرُهُ مِنْ قِبَلِ حِفْظِهِ
Ni nɛkɛ hadith nɛɛ ji nɔ ni [Ibn Lahi’ah] gba, kɛjɛ [Abu Zubair] ŋɔɔ, kɛjɛ [Jabir] ŋɔɔ, kɛjɛ [Abu Qatadah] ŋɔɔ, akɛ be ko lɛ ena Gbalɔ sallallaahu ‘alaihi wa Sallam ni ekɛ ehiɛ miifɔ Qibla gbɛtsɔɔmɔ lɛ nɔ. [Qutaibah] ekɛɛ wɔ nakai, ekɛɛ; ‘Ibn Lahi’ah ekɛɛ wɔ’. Ni Jabir hadith ni agba kɛjɛ Gbalɔ sallaahu ‘alaihi wa Sallam ŋɔɔ lɛ ji anɔkwale fe Ibn Lahi’ah hadith lɛ, ejaakɛ Ibn Lahi’ah ji gbɔmɔ ni bɛ hewalɛ taakɛ hadith he nilelɔi, Imam Yahya bin Sa’id Al Qaththan kɛ mɛi krokomɛi ni tsɔɔ shishi kɛjɛ amɛ shishitsɔɔmɔ mli lɛ tsɔɔ lɛ.
Imam Tirmidzi : 11
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يَحْيَى بْنِ حَبَّانَ عَنْ عَمِّهِ وَاسِعِ بْنِ حَبَّانَ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَرَقِيتُ يَوْمًا عَلَى بَيْتِ حَفْصَةَ فَرَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى حَاجَتِهِ مُسْتَقْبِلَ الشَّامِ مُسْتَدْبِرَ الْكَعْبَةِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
ekɛɛ wɔ [Hannad] kɛɛ, ekɛɛ wɔ [Abdah bin Sulaiman] kɛjɛ [Ubaidullah bin Umar] kɛjɛ [Muhammad bin Yahya bin Habban] kɛjɛ etsɛkwɛ̃ - [Wasi’ bin Habban] - kɛjɛ [Ibn Umar] ŋɔɔ ekɛɛ; 'Gbi ko lɛ, mikwɔ kɛtee Hafshah shia lɛ yiteŋ, kɛkɛ ni mina Gbalɔ sallaahu 'alaihi wa sallam lɛ miiho beni ekwɛɔ Syria gbɛtsɔɔmɔ lɛ hiɛ ni ekɛ esɛɛ tsɔɔ Kaaba lɛ.' Abu Isa kɛɛ; 'Hadith nɛɛ ji hasan anɔkwale yɛ gbɛhe mli'.
Imam Tirmidzi : 12
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ أَخْبَرَنَا شَرِيكٌ عَنْ الْمِقْدَامِ بْنِ شُرَيْحٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْمَنْ حَدَّثَكُمْ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَبُولُ قَائِمًا فَلَا تُصَدِّقُوهُ مَا كَانَ يَبُولُ إِلَّا قَاعِدًاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عُمَرَ وَبُرَيْدَةَ وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ حَسَنَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَائِشَةَ أَحْسَنُ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَصَحُّ وَحَدِيثُ عُمَرَ إِنَّمَا رُوِيَ مِنْ حَدِيثِ عَبْدِ الْكَرِيمِ بْنِ أَبِي الْمُخَارِقِ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ عُمَرَ قَالَ رَآنِي النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا أَبُولُ قَائِمًا فَقَالَ يَا عُمَرُ لَا تَبُلْ قَائِمًا فَمَا بُلْتُ قَائِمًا بَعْدُ قَالَ أَبُو عِيسَى وَإِنَّمَا رَفَعَ هَذَا الْحَدِيثَ عَبْدُ الْكَرِيمِ بْنُ أَبِي الْمُخَارِقِ وَهُوَ ضَعِيفٌ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ ضَعَّفَهُ أَيُّوبُ السَّخْتِيَانِيُّ وَتَكَلَّمَ فِيهِ وَرَوَى عُبَيْدُ اللَّهِ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَ قَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ مَا بُلْتُ قَائِمًا مُنْذُ أَسْلَمْتُ وَهَذَا أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ عَبْدِ الْكَرِيمِ وَحَدِيثُ بُرَيْدَةَ فِي هَذَا غَيْرُ مَحْفُوظٍ وَمَعْنَى النَّهْيِ عَنْ الْبَوْلِ قَائِمًا عَلَى التَّأْدِيبِ لَا عَلَى التَّحْرِيمِ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَ إِنَّ مِنْ الْجَفَاءِ أَنْ تَبُولَ وَأَنْتَ قَائِمٌ
ekɛɛ wɔ [Ali Bin Hujr] ekɛɛ, ekɛɛ wɔ [Sharik] kɛjɛ [Al Miqdam bin Syuraih] kɛjɛ [etsɛ] kɛjɛ [Aisyah] ekɛɛ; 'Mɔ fɛɛ mɔ ni kɛɛ bo akɛ Gbalɔ sallallaahu 'alaihi wa Sallam shwie shi beni edamɔ shi lɛ, kaahe lɛ oye, ejaakɛ eshwieee shwiemɔ ja beni eta shi'. Ekɛɛ akɛ; 'Yɛ yitso nɛɛ mli lɛ, hadiths ni jɛ Umar nanemɛi, Buraidah kɛ Abdurrahman bin Hasanah ŋɔɔ lɛ hu yɛ'. Abu Isa kɛɛ; ‘Aisyah hadith lɛ ji nɔ ni hi fe fɛɛ ni ji anɔkwale fe fɛɛ yɛ yitso nɛɛ mli, yɛ be mli ni Umar hadith lɛ ji nɔ ni agba kɛjɛ Abdul Karim bin Abul Mukhariq hadith lɛ mli, kɛjɛ Nafi’, kɛjɛ Ibn Umar, kɛjɛ Umar ŋɔɔ, ekɛɛ; 'Gbalɔ sallallaahu 'alaihi wa Sallam na mi be ko ni mikɛ mihe miifɔ mihe ni midamɔ shi, kɛkɛ ni ekɛɛ: 'O Umar, kaafee mihe mishwie shi ni midamɔ shi,' no hewɔ lɛ no sɛɛ lɛ mikɛ mihe wooo mli ni midamɔ shi dɔŋŋ'. Abu Isa kɛɛ; Mɔ pɛ ni tsɔɔ hadith nɛɛ shishi ji Abdul Karim bin Abul Mukhariq, ni eji gbɔmɔ ni bɛ hewalɛ taakɛ hadith he nilelɔi tsɔɔ lɛ. Abu Ayyub Tamɔ Sikhtiyani hu egbɔjɔ ni esusu he’. Ubaidullah egba sane kɛjɛ Nafi’ ŋɔɔ, kɛjɛ Ibn Umar ŋɔɔ, ekɛɛ; Umar Radliallahu kɛɛ akɛ; 'Mikɛ mihe wooo mli pɛŋ kɛjɛ be mli ni mitsake mihe kɛtee Islam mli'. Ni nɛkɛ hadith nɛɛ ji anɔkwale fe Abdul Karim hadith lɛ, yɛ be mli ni Buraidah hadith ni yɔɔ yitso nɛɛ mli lɛ jeee mahfudz -awake-’. Yɛ nakai beaŋ lɛ, shishinumɔ ni yɔɔ gu ni akɛteɔ shi awoɔ shwiemɔ mli lɛ kɔɔ jeŋba he, shi jeee gu ni tsiɔ mɔ naa. Agba kɛjɛ Abdullah bin Mas’ud ŋɔɔ, ekɛɛ; 'Yɛ anɔkwale mli lɛ, eji jeŋba gbonyo kɛji okɛ ohe wo mli ni ote shi'.
Imam Tirmidzi : 13
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ حُذَيْفَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَتَى سُبَاطَةَ قَوْمٍ فَبَالَ عَلَيْهَا قَائِمًا فَأَتَيْتُهُ بِوَضُوءٍ فَذَهَبْتُ لِأَتَأَخَّرَ عَنْهُ فَدَعَانِي حَتَّى كُنْتُ عِنْدَ عَقِبَيْهِ فَتَوَضَّأَ وَمَسَحَ عَلَى خُفَّيْهِقَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت الْجَارُودَ يَقُولُ سَمِعْتُ وَكِيعًا يُحَدِّثُ بِهَذَا الْحَدِيثِ عَنْ الْأَعْمَشِ ثُمَّ قَالَ وَكِيعٌ هَذَا أَصَحُّ حَدِيثٍ رُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْمَسْحِ و سَمِعْت أَبَا عَمَّارٍ الْحُسَيْنَ بْنَ حُرَيْثٍ يَقُولُ سَمِعْتُ وَكِيعًا فَذَكَرَ نَحْوَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَكَذَا رَوَى مَنْصُورٌ وَعُبَيْدَةُ الضَّبِّيُّ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ حُذَيْفَةَ مِثْلَ رِوَايَةِ الْأَعْمَشِ وَرَوَى حَمَّادُ بْنُ أَبِي سُلَيْمَانَ وَعَاصِمُ بْنُ بَهْدَلَةَ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَحَدِيثُ أَبِي وَائِلٍ عَنْ حُذَيْفَةَ أَصَحُّ وَقَدْ رَخَّصَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ فِي الْبَوْلِ قَائِمًا قَالَ أَبُو عِيسَى وَعَبِيدَةُ بْنُ عَمْرٍو السَّلْمَانِيُّ رَوَى عَنْهُ إِبْرَاهِيمُ النَّخَعِيُّ وَعَبِيدَةُ مِنْ كِبَارِ التَّابِعِينَ يُرْوَى عَنْ عَبِيدَةَ أَنَّهُ قَالَ أَسْلَمْتُ قَبْلَ وَفَاةِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِسَنَتَيْنِ وَعُبَيْدَةُ الضَّبِّيُّ صَاحِبُ إِبْرَاهِيمَ هُوَ عُبَيْدَةُ بْنُ مُعَتِّبٍ الضَّبِّيُّ وَيُكْنَى أَبَا عَبْدِ الْكَرِيمِ
ekɛɛ wɔ [Hannad] kɛɛ, ekɛɛ wɔ [Waki’] kɛjɛ [Al A’masy] kɛjɛ [Abu Wa`il] kɛjɛ [Hudzaifah] kɛɛ; 'Be ko lɛ, Gbalɔ sallaahu 'alaihi wa Sallam tee gbɔmɛi komɛi ashwiemɔ he ko, kɛkɛ ni ekɛ ŋmɔtɔ shwie shi beni edamɔ shi lɛ. Mitee koni miyatsi mihe kɛjɛ ehe, shi etsɛ mi diɛŋtsɛ kɛyashi mibashɛ emasɛi, kɛkɛ ni efee ablution ni etsumɔ ekhuf’ lɛ. Abu Isa kɛɛ; ‘Minu [Al Jarud] akɛ; ‘Mi nu [Waki’] ni miigba hadith nɛɛ kɛjɛ [Al A’masy] ŋɔɔ, no sɛɛ lɛ Waki’ kɛɛ; 'Enɛ ji hadith ni ji anɔkwale fe fɛɛ ni agba kɛjɛ Gbalɔ Shallahu 'alaihi wa Sallam ŋɔɔ yɛ khuf lɛ tsumɔ he. Ni minu hu akɛ Abu Ammar Al Husain bin Huraib kɛɛ; 'Mi nu Waki', kɛkɛ ni ekɛɛ nakai'. Abu Isa kɛɛ; 'Tamɔ nɛkɛ [Mansur] kɛ [Ubaidah Adl Dlabbi] gba kɛjɛ [Abu Wa`il] kɛjɛ [Hudzaifah], taakɛ Al A'masy gba lɛ'. [Hammad bin Abu Sulaiman] kɛ [Ashim bin Bindah] hu gba kɛjɛ [Abu Wa`il], kɛjɛ [Al Mughirah bin Syu’bah], kɛjɛ Gbalɔ sallaahu ‘alaihi wa Sallam’ ŋɔɔ. Yɛ nakai beaŋ lɛ, Abu Wa`il ni jɛ Hudzaifah lɛ hadith lɛ ji hadith ni ji anɔkwale fe fɛɛ. Jeŋ nilelɔi komɛi eha efee mlɛo akɛ oooshɛre shwiemɔ be mli ni odamɔ shi. Abu Isa kɛɛ; 'Ibrahin An Nakha'i gba kɛjɛ Abidah bin 'Amru As Salmani ŋɔɔ, ni 'Abidah ji Tabi'in woloŋlelɔ nukpa'. Agba akɛ be ko lɛ, Abidah kɛɛ akɛ; 'Mitsake mihe kɛtee Islam mli afii enyɔ dani Gbalɔ sallaahu 'alaihi wa Sallam gbo'. Yɛ nakai beaŋ lɛ, Ubaidah Adl Dlabbi ji Ibrahim naanyo, ni ji Ubaidah bin Mu’attib Adl Dlabbi, ni atsɛɔ lɛ Abu Abdul Karim’ lɛ.
Imam Tirmidzi : 14
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ السَّلَامِ بْنُ حَرْبٍ الْمُلَائِيُّ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَنَسٍ قَالَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَرَادَ الْحَاجَةَ لَمْ يَرْفَعْ ثَوْبَهُ حَتَّى يَدْنُوَ مِنْ الْأَرْضِقَالَ أَبُو عِيسَى هَكَذَا رَوَى مُحَمَّدُ بْنُ رَبِيعَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَنَسٍ هَذَا الْحَدِيثَ وَرَوَى وَكِيعٌ وَأَبُو يَحْيَى الْحِمَّانِيُّ عَنْ الْأَعْمَشِ قَالَ قَالَ ابْنُ عُمَرَ كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَرَادَ الْحَاجَةَ لَمْ يَرْفَعْ ثَوْبَهُ حَتَّى يَدْنُوَ مِنْ الْأَرْضِ وَكِلَا الْحَدِيثَيْنِ مُرْسَلٌ وَيُقَالُ لَمْ يَسْمَعْ الْأَعْمَشُ مِنْ أَنَسٍ وَلَا مِنْ أَحَدٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَدْ نَظَرَ إِلَى أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ رَأَيْتُهُ يُصَلِّي فَذَكَرَ عَنْهُ حِكَايَةً فِي الصَّلَاةِ وَالْأَعْمَشُ اسْمُهُ سُلَيْمَانُ بْنُ مِهْرَانَ أَبُو مُحَمَّدٍ الْكَاهِلِيُّ وَهُوَ مَوْلًى لَهُمْ قَالَ الْأَعْمَشُ كَانَ أَبِي حَمِيلًا فَوَرَّثَهُ مَسْرُوقٌ
ekɛɛ wɔ [Qutaibah bin Sa’id] kɛɛ, ekɛɛ wɔ [Abdussalam bin Harb Al Mula`i] kɛjɛ [Al A’masy] kɛjɛ [Anas] ekɛɛ; 'Beni Gbalɔ sallallaahu 'alaihi wa Sallam miisumɔ ni ejie ehe lɛ, ewóoo etade lɛ nɔ kɛyashi eshwɛ fioo ni ebaashɛ shikpɔŋ'. Abu Isa kɛɛ; ‘Nakai ji bɔ ni [Muhammad bin Rabi’ah] gba hadith nɛɛ kɛjɛ [Al A’masy], kɛjɛ [Anas] ŋɔɔ’. Yɛ be mli ni [Waki’ kɛ [Abu Yahya Al Himmani] gbaa sane kɛjɛɔ [Al A’masy] ŋɔɔ lɛ, ekɛɛ; ’ [Ibn Umar] kɛɛ; 'Beni Gbalɔ sallallaahu 'alaihi wa Sallam miisumɔ ni ejie ehe lɛ, ewóoo etade lɛ nɔ kɛyashi eshwɛ fioo ni ebaashɛ shikpɔŋ'. Ni hadith enyɔ nɛɛ ji mursal. Akɛɛ hu akɛ Al A’masy nuuu Anas he, loo Gbalɔ sallallaahu ‘alaihi wa Sallam nanemɛi lɛ ateŋ mɔ ko mɔ ko ŋɔɔ. Ena Anas bin Malik, kɛkɛ ni ekɛɛ; ‘Mina Anas ni miisɔle,’ kɛkɛ ni etsĩ sɔlemɔ he tã etsɔɔ lɛ.’ Yɛ nakai beaŋ lɛ, Al A’masy gbɛi ji Sulaiman bin Mihran Abu Muhammad Al Kahili, ni eji tsutsu nyɔŋ ni jɛ Kahili akutso lɛ mli. Al A’masy kɛɛ; 'Mitsɛ fɔɔ bi ko ni yɔɔ musu mli lolo ni no sɛɛ lɛ Masruq ŋɔ lɛ gboshinii'.
Imam Tirmidzi : 15
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عُمَرَ الْمَكِّيُّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي قَتَادَةَ عَنْ أَبِيهِأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى أَنْ يَمَسَّ الرَّجُلُ ذَكَرَهُ بِيَمِينِهِوَفِي هَذَا الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَسَلْمَانَ وَأبِي هُرَيْرَةَ وَسَهْلِ بْنِ حُنَيْفٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَأَبُو قَتَادَةَ الْأَنْصَارِيُّ اسْمُهُ الْحَارِثُ بْنُ رِبْعِيٍّ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ عَامَّةِ أَهْلِ الْعِلْمِ كَرِهُوا الِاسْتِنْجَاءَ بِالْيَمِينِ
ekɛɛ wɔ [Muhammad bin Abu Umar Al Makki] kɛɛ, ekɛɛ wɔ [Sufyan bin Uyainah] kɛjɛ [Ma’mar] kɛjɛ [Yahya bin Abu Katsir] kɛjɛ [Abdullah bin Abu Qatadah] kɛjɛ [etsɛ] ŋɔɔ; 'Gbalɔ sallaahu 'alaihi wa Sallam gu nuu ko ni ekɛ eninejurɔ akata ehewolo nɔ nibii ahe'. Yɛ yitso nɛɛ mli lɛ, yinɔsaji ni jɛ Aisyah, Salman, Abu Hurairah kɛ Suhail bin Hanif hu mli lɛ yɛ. Abu Isa kɛɛ; 'Hadith nɛɛ ji hasan anɔkwale.' Yɛ nakai beaŋ lɛ, Abu Qatadah Al Ansari gbɛi ji Al Harith Ar Rib’i. Taakɛ jeŋ nilelɔi tsɔɔ lɛ, hadith nɛɛ nitsumɔ ji akɛ, aŋmɛ gbɛ ni akɛ ninejurɔ atsu istinja` -cebok- he nii'.
Imam Tirmidzi : 16
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ قَالَ قِيلَ لِسَلْمَانَقَدْ عَلَّمَكُمْ نَبِيُّكُمْ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كُلَّ شَيْءٍ حَتَّى الْخِرَاءَةَ فَقَالَ سَلْمَانُ أَجَلْ نَهَانَا أَنْ نَسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةَ بِغَائِطٍ أَوْ بَوْلٍ وَأَنْ نَسْتَنْجِيَ بِالْيَمِينِ أَوْ أَنْ يَسْتَنْجِيَ أَحَدُنَا بِأَقَلَّ مِنْ ثَلَاثَةِ أَحْجَارٍ أَوْ أَنْ نَسْتَنْجِيَ بِرَجِيعٍ أَوْ بِعَظْمٍقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَخُزَيْمَةَ بْنِ ثَابِتٍ وَجَابِرٍ وَخَلَّادِ بْنِ السَّائِبِ عَنْ أَبِيهِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ سَلْمَانَ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ رَأَوْا أَنَّ الِاسْتِنْجَاءَ بِالْحِجَارَةِ يُجْزِئُ وَإِنْ لَمْ يَسْتَنْجِ بِالْمَاءِ إِذَا أَنْقَى أَثَرَ الْغَائِطِ وَالْبَوْلِ وَبِهِ يَقُولُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ
ekɛɛ wɔ [Hannad] kɛɛ, ekɛɛ wɔ [Abu Mu’awiyah] kɛjɛ [Al A’masy] kɛjɛ [Ibrahim] kɛjɛ [Abdurrahman bin Yazid] ekɛɛ: ‘Ani nyɛ Gbalɔ lɛ tsɔɔ nyɛ nɔ fɛɛ nɔ kɛyashi bɔ ni afeɔ ashɛreɔ shwiemɔ nɔ?’ [Salman] ha hetoo akɛ, ‘Nakai eji, egu wɔ akɛ wɔkakwɛ Qibla lɛ hiɛ beni wɔmiijie wɔfɔmɔ nii loo wɔmiijie wɔfɔmɔ nii, ni wɔkɛ ninejurɔ afee istinja`, ni wɔkɛ tɛi ni shɛɛɛ etɛ afee istinja`, ni wɔkɛ kooloo ŋmei loo wui afee istinja`. Abu Isa kɛɛ; 'Yɛ yitso nɛɛ mli lɛ, yinɔsane ko hu yɛ ni jɛ Aisyah, Khuzaimah bin Thabit, Jabir, Khallad Ibn As Sa`ib, kɛjɛ etsɛ ŋɔɔ'. Abu Isa kɛɛ; 'Yɛ yitso nɛɛ mli lɛ, Salman hadith lɛ ji hasan anɔkwale, enɛ ji woloŋlelɔi babaoo ni jɛ Gbalɔ sallallaahu 'alaihi wa sallam nanemɛi lɛ kɛ mɛi ni ba yɛ esɛɛ lɛ ateŋ lɛ ajwɛŋmɔ.' Amɛsusuɔ akɛ tɛ ni akɛsɔleɔ lɛ fa kɛji akɛ akɛ nu tsuuu he nii po, ni ji, kɛ́ tɛ lɛ nyɛ etsumɔ muji ni yɔɔ jɛmɛ lɛ. Ats Tsauri, Ibnul Mubarak, Asy Syafi’i, Ahmad kɛ Ishaq’ hu kɛ susumɔ nɛɛ tsu nii.
Imam Tirmidzi : 17
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ وَقُتَيْبَةُ قَالَا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَخَرَجَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِحَاجَتِهِ فَقَالَ الْتَمِسْ لِي ثَلَاثَةَ أَحْجَارٍ قَالَ فَأَتَيْتُهُ بِحَجَرَيْنِ وَرَوْثَةٍ فَأَخَذَ الْحَجَرَيْنِ وَأَلْقَى الرَّوْثَةَ وَقَالَ إِنَّهَا رِكْسٌقَالَ أَبُو عِيسَى وَهَكَذَا رَوَى قَيْسُ بْنُ الرَّبِيعِ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ نَحْوَ حَدِيثِ إِسْرَائِيلَ وَرَوَى مَعْمَرٌ وَعَمَّارُ بْنُ رُزَيْقٍ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ وَرَوَى زُهَيْرٌ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْأَسْوَدِ عَنْ أَبِيهِ الْأَسْوَدِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ وَرَوَى زَكَرِيَّا بْنُ أَبِي زَائِدَةَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ الْأَسْوَدِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ وَهَذَا حَدِيثٌ فِيهِ اضْطِرَابٌ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ الْعَبْدِيُّ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ قَالَ سَأَلْتُ أَبَا عُبَيْدَةَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ هَلْ تَذْكُرُ مِنْ عَبْدِ اللَّهِ شَيْئًا قَالَ لَا قَالَ أَبُو عِيسَى سَأَلْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَيُّ الرِّوَايَاتِ فِي هَذَا الْحَدِيثِ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ أَصَحُّ فَلَمْ يَقْضِ فِيهِ بِشَيْءٍ وَسَأَلْتُ مُحَمَّدًا عَنْ هَذَا فَلَمْ يَقْضِ فِيهِ بِشَيْءٍ وَكَأَنَّهُ رَأَى حَدِيثَ زُهَيْرٍ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْأَسْوَدِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ أَشْبَهَ وَوَضَعَهُ فِي كِتَابِ الْجَامِعِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَأَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا عِنْدِي حَدِيثُ إِسْرَائِيلَ وَقَيْسٍ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ لِأَنَّ إِسْرَائِيلَ أَثْبَتُ وَأَحْفَظُ لِحَدِيثِ أَبِي إِسْحَقَ مِنْ هَؤُلَاءِ وَتَابَعَهُ عَلَى ذَلِكَ قَيْسُ بْنُ الرَّبِيعِ قَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت أَبَا مُوسَى مُحَمَّدَ بْنَ الْمُثَنَّى يَقُولُ سَمِعْتُ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ مَهْدِيٍّ يَقُولُ مَا فَاتَنِي الَّذِي فَاتَنِي مِنْ حَدِيثِ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ إِلَّا لِمَا اتَّكَلْتُ بِهِ عَلَى إِسْرَائِيلَ لِأَنَّهُ كَانَ يَأْتِي بِهِ أَتَمَّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَزُهَيْرٌ فِي أَبِي إِسْحَقَ لَيْسَ بِذَاكَ لِأَنَّ سَمَاعَهُ مِنْهُ بِآخِرَةٍ قَالَ و سَمِعْت أَحْمَدَ بْنَ الْحَسَنِ التِّرْمِذِيَّ يَقُولُ سَمِعْتُ أَحْمَدَ بْنَ حَنْبَلٍ يَقُولُ إِذَا سَمِعْتَ الْحَدِيثَ عَنْ زَائِدَةَ وَزُهَيْرٍ فَلَا تُبَالِي أَنْ لَا تَسْمَعَهُ مِنْ غَيْرِهِمَا إِلَّا حَدِيثَ أَبِي إِسْحَقَ وَأَبُو إِسْحَقَ اسْمُهُ عَمْرُو بْنُ عَبْدِ اللَّهِ السَّبِيعِيُّ الْهَمْدَانِيُّ وَأَبُو عُبَيْدَةَ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ لَمْ يَسْمَعْ مِنْ أَبِيهِ وَلَا يُعْرَفُ اسْمُهُ
ekɛɛ wɔ akɛ [Hannad] kɛ [Qutaibah] fɛɛ kɛɛ; ekɛɛ wɔ [Waki’] kɛjɛ [Israel] kɛjɛ [Abu Ishaq] kɛjɛ [Abu Ubaidah] kɛjɛ [Abdullah] ekɛɛ, Gbalɔ sallallaahu ‘alaihi wa Sallam je kpo koni eyajie ehe, no sɛɛ lɛ ekɛɛ: ‘Nyɛtaoa mi tɛi etɛ,’ Abu Ubaid kɛɛ; ‘No hewɔ lɛ mikɛ tɛi enyɔ kɛ kooloo ŋmei kome ni egbi ba eha lɛ, eŋɔ tɛi enyɔ kɛkɛ ni ekɛ kooloo ŋmei lɛ shwie shi kɛkɛ ni ekɛɛ: ‘Lɛɛlɛŋ kooloo ŋmei he tseee’. Abu Isa kɛɛ; ‘Nɛkɛ ji bɔ ni [Qais bin Ar Rabi’] gba hadith nɛɛ kɛjɛ [Abu Ishaq] ŋɔɔ, kɛjɛ [Abu Ubaidah] ŋɔɔ, kɛjɛ [Abdullah] ŋɔɔ tamɔ hadith ni Israil gba lɛ. [Ma’mar] kɛ [’Ammar bin Ruzaiq] hu gba kɛjɛ [Abu Ishaq], kɛjɛ [Alqamah], kɛjɛ [Abdullah] ŋɔɔ. [Zuhair] gba kɛjɛ [Abu Ishaq] ŋɔɔ, kɛjɛ [Abdurrahman Ibnul Aswad] ŋɔɔ, kɛjɛ [Abdurrahman Ibnul Aswad] ŋɔɔ, kɛjɛ [Al Aswad bin Yazid] ŋɔɔ -, kɛjɛ [Abdullah] ŋɔɔ. Shi kɛlɛ, hadith nɛɛ yɛ futumɔ yɛ mli. Ekɛɛ wɔ akɛ Muhammad bin Basysyar Al Abdi kɛɛ, ekɛɛ wɔ Muhammad bin Ja’far kɛɛ, ekɛɛ wɔ Syu’bah ni jɛ ‘Amru bin Murrah lɛ ekɛɛ; ‘Ani okaiɔ nɔ ko kɛjɛ Abdullah ŋɔɔ?’ eha hetoo akɛ, ‘Daabi’. Abu Isa kɛɛ; ‘Mibi Abdulla bin Abdurrahman akɛ; Mɛɛ sanegbaa ji anɔkwale fe fɛɛ yɛ Abu Ishaq hadith lɛ mli?’ shi ehãaa nɔ ko nɔ ko hetoo. Ni mi hu mibi Muhammad, shi lɛ hu ehaaa hetoo ko’. Etamɔ nɔ ni ena akɛ Zuhair hadith ni jɛ Abu Ishaq ŋɔɔ, kɛjɛ Abdurrahman Ibnul Aswad ŋɔɔ, kɛjɛ etsɛ ŋɔɔ, kɛjɛ Abdullah ŋɔɔ lɛ yɛ nɔ ni tamɔ amɛhe, no sɛɛ lɛ ekɛwo Al Jami wolo lɛ mli''. Abu Isa kɛɛ; 'Yɛ yitso nɛɛ mli lɛ, yɛ misusumɔ naa lɛ, nɔ ni ji anɔkwale fe fɛɛ ji Israel kɛ Qais hadith ni jɛ Abu Ishaq, kɛjɛ Abu Ubaidah, kɛjɛ Abdullah ŋɔɔ lɛ. Ejaakɛ Israel ji mɔ ko ni he wa ni ekaseɔ Abu Ishaq hadith lɛ ewoɔ eyitsoŋ fe mɛi krokomɛi lɛ. Qais bin Ar Rabi wo enɛ mli hewalɛ. Abu Isa kɛɛ; ‘Mi nu nɛ Abu Musa Muhammad Ibnul Mutsanna de ke; Mi nu ni Abdurrahman bin Mahdi kɛɛ akɛ; 'Elaajeee kɛjɛɛɛ midɛŋ tamɔ bɔ ni elaaje kɛjɛ midɛŋ kɛjɛ Sufyan Ats Tsauri hadith lɛ mli, kɛjɛ Abu Ishaq ŋɔɔ ja nɔ ko ni mihiɛ Israel mli, ejaakɛ ekɛ nɔ ko ni yeɔ emuu fe no gba he sane'. Abu Isa kɛɛ; 'Zuhair yinɔsane kɛjɛ Abu Ishaq ŋɔɔ lɛ jeee nakai, ejaakɛ enu yɛ naagbee'. Ekɛɛ akɛ; ‘Mi nu ni Ahmad Ibnul Hasan At Turmudzi kɛɛ akɛ; ‘Mi nu ni Ahmad bin Hanbal kɛɛ akɛ; 'Kɛ́ onu hadith ni jɛ Za`idah kɛ Zuhair ŋɔɔ lɛ, no lɛ ná nɔmimaa, eyɛ mli akɛ onuuu he kɛjɛɛɛ mɔ kroko ŋɔɔ moŋ, ja hadith ni jɛ Abu Ishaq ŋɔɔ lɛ pɛ, yɛ be mli ni Abu Ishaq gbɛi ji 'Amru bin Abdullah As Sabi'i Al Hamdani, ni Abu Ubaidah bin Abdullah ni jɛ lɛ jeee lɛ. aleee gbɛi lɛ hu'.
Imam Tirmidzi : 18
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ عَنْ دَاوُدَ بْنِ أَبِي هِنْدٍ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَسْتَنْجُوا بِالرَّوْثِ وَلَا بِالْعِظَامِ فَإِنَّهُ زَادُ إِخْوَانِكُمْ مِنْ الْجِنِّوَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَسَلْمَانَ وَجَابِرٍ وَابْنِ عُمَرَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ إِسْمَعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَغَيْرُهُ عَنْ دَاوُدَ بْنِ أَبِي هِنْدٍ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ أَنَّهُ كَانَ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْلَةَ الْجِنِّ الْحَدِيثَ بِطُولِهِ فَقَالَ الشَّعْبِيُّ إِنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تَسْتَنْجُوا بِالرَّوْثِ وَلَا بِالْعِظَامِ فَإِنَّهُ زَادُ إِخْوَانِكُمْ مِنْ الْجِنِّ وَكَأَنَّ رِوَايَةَ إِسْمَعِيلَ أَصَحُّ مِنْ رِوَايَةِ حَفْصِ بْنِ غِيَاثٍ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا الْحَدِيثِ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرٍ وَابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا
ekɛɛ wɔ [Hannad] kɛɛ, ekɛɛ wɔ [Hafsh bin Ghiyats] kɛjɛ [Dawud bin Abu Hind] kɛjɛ [Ash Sya’bi] kɛjɛ [Alqamah] kɛjɛ [Abdullah bin Mas’ud] ekɛɛ, Rasulullah shallahu ‘alaihi wa Sallam kɛɛ akɛ: ‘Kaafee oniyenii kɛ ŋmeii ni jɛ kooloo mli lɛ. jinn lɛ. Yɛ yitso nɛɛ mli lɛ, hadiths ni jɛ Abu Hurairah, Salman, Jabir kɛ Ibn Umar’ hu mli lɛ yɛ. Abu Isa kɛɛ; ’ [Isma’il bin Ibrahim] ni kɛfata he lɛ, egba hadith nɛɛ kɛjɛ [Dawud bin Abu Hind] ŋɔɔ, kɛjɛ [Ash Sya’bi] ŋɔɔ, kɛjɛ [Alqamah] ŋɔɔ, kɛjɛ [Abdullah] ŋɔɔ, akɛ ekɛ Gbalɔ lɛ hi shi yɛ Laylatul Qadar gbɛkɛ lɛ mli. Ash Sya’bi kɛɛ, Gbalɔ sallallaahu ‘alaihi wa Sallam kɛɛ: ‘Kaaye nii kɛ muji kɛ wu ejaakɛ yɛ anɔkwale mli lɛ eji niyenii kɛha onyɛmimɛi ni jɛ jinn lɛ mli’. Etamɔ nɔ ni hadith ni Isma’il gba lɛ ji anɔkwale fe nɔ ni Hafsh bin Ghiyats gba lɛ. Woloŋlelɔi lɛ kɛ hadith nɛɛ tsuɔ nii. Ni yɛ hadith lɛ mli lɛ, hadith kroko hu yɛ ni Jabir kɛ Ibn Umar Radliaallahu ‘anhuma’ gba.
Imam Tirmidzi : 19
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ أَبِي الشَّوَارِبِ الْبَصْرِيُّ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ مُعَاذَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْمُرْنَ أَزْوَاجَكُنَّ أَنْ يَسْتَطِيبُوا بِالْمَاءِ فَإِنِّي أَسْتَحْيِيهِمْ فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَفْعَلُهُوَفِي الْبَاب عَنْ جَرِيرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْبَجَلِيِّ وَأَنَسٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَعَلَيْهِ الْعَمَلُ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ يَخْتَارُونَ الِاسْتِنْجَاءَ بِالْمَاءِ وَإِنْ كَانَ الِاسْتِنْجَاءُ بِالْحِجَارَةِ يُجْزِئُ عِنْدَهُمْ فَإِنَّهُمْ اسْتَحَبُّوا الِاسْتِنْجَاءَ بِالْمَاءِ وَرَأَوْهُ أَفْضَلَ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ
ekɛɛ wɔ akɛ [Qutaibah] kɛ [Muhammad bin Abdul Malik bin Abu Asy Syawarib Al Bashri] fɛɛ kɛɛ; ekɛɛ wɔ akɛ [Abu Awanah] ni jɛ [Qotadah] ni jɛ [Mu’adzah] ni jɛ [Aisyah] lɛ mli lɛ kɛɛ; 'Fãa owumɛi lɛ ni amɛkɛ nu atsuu amɛhe, mihiɛ gboɔ amɛ, anɔkwale mli lɛ, Allah bɔfo sallallaahu 'alaihi wa Sallam ji mɔ ni fee'. Yɛ yitso nɛɛ mli lɛ, hadiths ni jɛ Jarir bin Abdullah Al Bajali nanemɛi, Anas kɛ Abu Hurairah hu mli lɛ yɛ. Abu Isa kɛɛ; 'Hadith nɛɛ ji hasan authentic, ni Ahlul Ilmi lɛ kɛ hadith nɛɛ tsuɔ nii, amɛhalaa akɛ amɛkɛ nu baatsuu amɛhe eyɛ mli akɛ amɛsusuɔ akɛ eja akɛ amɛkɛ tɛi baatsuu amɛhe moŋ, ni amɛsumɔɔ ni amɛkɛ nu atsuu amɛhe ejaakɛ amɛnaa akɛ no ji nɔ ni he hiaa fe fɛɛ. Sufyan Ats Tsauri, Ibnul Mubarak, Syafi’i, Ahmad kɛ Ishaq’ ji mɛi ni kɛ susumɔ nɛɛ tsu nii.
Imam Tirmidzi : 20
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ الثَّقَفِيُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ قَالَكُنْتُ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سَفَرٍ فَأَتَى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَاجَتَهُ فَأَبْعَدَ فِي الْمَذْهَبِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي قُرَادٍ وَأَبِي قَتَادَةَ وَجَابِرٍ وَيَحْيَى بْنِ عُبَيْدٍ عَنْ أَبِيهِ وَأَبِي مُوسَى وَابْنِ عَبَّاسٍ وَبِلَالِ بْنِ الْحَارِثِ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَيُرْوَى عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ كَانَ يَرْتَادُ لِبَوْلِهِ مَكَانًا كَمَا يَرْتَادُ مَنْزِلًا وَأَبُو سَلَمَةَ اسْمُهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ الزُّهْرِيُّ
ekɛɛ wɔ [Muhammad bin Basyar] ekɛɛ, ekɛɛ wɔ [Abdul Wahab Ats Tsaqafi] kɛjɛ [Muhammad bin ‘Amru] kɛjɛ [Abu Salamah] kɛjɛ [Al Mughirah bin Syu’bah] ekɛɛ; 'Mikɛ Gbalɔ lɛ tee gbɛfaa ko mli, kɛkɛ ni Gbalɔ lɛ he jɔ lɛ ni etee he kroko ni yɔɔ shɔŋŋ'. Abu Isa kɛɛ; 'Yɛ yitso nɛɛ mli lɛ, hadiths ni jɛ enanemɛi Abdurrahman bin Abu Qurad, Abu Qatadah, Jabir, Yahya bin Ubaid kɛjɛ etsɛ, Abu Musa, Ibn Abbas kɛ enaanyo Bilal bin Harith ŋɔɔ lɛ hu yɛ'. Abu Isa kɛɛ; 'Nɛkɛ hadith nɛɛ ji hasan anɔkwale, ni agba kɛjɛ Gbalɔ sallallaahu 'alaihi wasallam hu ŋɔɔ, akɛ eha e-urinal lɛ nɔ beni ekɛ e-urinal lɛ miitsu nii tamɔ bɔ ni shia baaha nɔ lɛ. Ni Abu Salamah gbɛi ji Abdullah bin Abdurrahman bin ‘Auf Az Zuhri’.