Revert to Islam, click here
ISLAM AL-HAQ: QURAN & HADITH
(The True Islam)
Free Download / Download

Imam Tirmidzi (الإمام الترمذي) - 3891 Hadith

Hadith

Imam Tirmidzi : 2041

حَدَّثَنَا هَارُونُ أَبُو مُوسَى الْمُسْتَمْلِيُّ الْبَغْدَادِيُّ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ رُؤْبَةَ التَّغْلَبِيُّ عَنْ عَبْدِ الْوَاحِدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُسْرٍ النَّصْرِيِّ عَنْ وَاثِلَةَ بْنِ الْأَسْقَعِ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمَرْأَةُ تَحُوزُ ثَلَاثَةَ مَوَارِيثَ عَتِيقَهَا وَلَقِيطَهَا وَوَلَدَهَا الَّذِي لَاعَنَتْ عَلَيْهِهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لَا يُعْرَفُ إِلَّا مِنْ هَذَا الْوَجْهِ مِنْ حَدِيثِ مُحَمَّدِ بْنِ حَرْبٍ

Atwebele [Harun Abu Musa Al Mustamli Al Baghdadi]; atwebele [Muhamadi bin Harb]; atile [‘Umar bin Ru’yah Pa Taghlibi] ukufuma kuli [‘Abdul Wahid bin ‘Abdullah bin Busr An Nashri] ukufuma kuli [‘Watsila bin Al Asqa’] atile; Umwanakashi kuti akwata ifya bupyani fitatu: Ukufuma ku mubomfi uwalubulwa, umwana asangile, no mwana uo acitile nankwe mula’anah no mulume wakwe’. Iyi ni hadishi ukufuma kuli Hasan Gharib iyo tushishibe kano fye ukufuma muli iyi nshila, e kutila ukufuma kuli hadishi wa kwa Muhamadi bin Harb.

Hadith

Imam Tirmidzi : 2042

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عَامِرِ بْنِ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَمَرِضْتُ عَامَ الْفَتْحِ مَرَضًا أَشْفَيْتُ مِنْهُ عَلَى الْمَوْتِ فَأَتَانِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَعُودُنِي فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ لِي مَالًا كَثِيرًا وَلَيْسَ يَرِثُنِي إِلَّا ابْنَتِي أَفَأُوصِي بِمَالِي كُلِّهِ قَالَ لَا قُلْتُ فَثُلُثَيْ مَالِي قَالَ لَا قُلْتُ فَالشَّطْرُ قَالَ لَا قُلْتُ فَالثُّلُثُ قَالَ الثُّلُثُ وَالثُّلُثُ كَثِيرٌ إِنَّكَ إِنْ تَدَعْ وَرَثَتَكَ أَغْنِيَاءَ خَيْرٌ مِنْ أَنْ تَدَعَهُمْ عَالَةً يَتَكَفَّفُونَ النَّاسَ وَإِنَّكَ لَنْ تُنْفِقَ نَفَقَةً إِلَّا أُجِرْتَ فِيهَا حَتَّى اللُّقْمَةَ تَرْفَعُهَا إِلَى فِي امْرَأَتِكَ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أُخَلَّفُ عَنْ هِجْرَتِي قَالَ إِنَّكَ لَنْ تُخَلَّفَ بَعْدِي فَتَعْمَلَ عَمَلًا تُرِيدُ بِهِ وَجْهَ اللَّهِ إِلَّا ازْدَدْتَ بِهِ رِفْعَةً وَدَرَجَةً وَلَعَلَّكَ أَنْ تُخَلَّفَ حَتَّى يَنْتَفِعَ بِكَ أَقْوَامٌ وَيُضَرَّ بِكَ آخَرُونَ اللَّهُمَّ أَمْضِ لِأَصْحَابِي هِجْرَتَهُمْ وَلَا تَرُدَّهُمْ عَلَى أَعْقَابِهِمْ لَكِنْ الْبَائِسُ سَعْدُ ابْنُ خَوْلَةَ يَرْثِي لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ مَاتَ بِمَكَّةَقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنَّهُ لَيْسَ لِلرَّجُلِ أَنْ يُوصِيَ بِأَكْثَرَ مِنْ الثُّلُثِ وَقَدْ اسْتَحَبَّ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنْ يَنْقُصَ مِنْ الثُّلُثِ لِقَوْلِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالثُّلُثُ كَثِيرٌ

Atwebele [Ibnu Abu Umar]; atile [Sufyan bin Uyaina] ukufuma kuli [Az Zuhri] ukufuma kuli [Amir bin Sa’d bin Abu Waqqash] ukufuma kuli [wishi] atile; Mu mwaka wa kwa Fathu Makka, nalilwele kabili naleumfwa kwati ndefwa. Lyene Rasulullah antandalile, eico namwebele ukuti, ‘O Mutumwa wa kwa Lesa, mu cine cine ndi ne fyuma ifingi, lintu tapali uwanpyana kano fye umwana wandi umwanakashi eka. Bushe mfwile ukulemba icipangano ne fikwatwa fyandi fyonse?’ ayaswike ukuti: ‘Awe’. Natile, ‘Nangu fibili pali fitatu ifya iko?’ Ayaswike ati: ‘Awe’. Natile na kabili, ‘Nangu ni ciputulwa ca iko?’ ayaswike ukuti: ‘Awe’. Natile na kabili, ‘Nga ca kuti bushe ica butatu ca iko?’ Mu kupelako atile: ‘Iciputulwa cimo pali fitatu. Lelo, ica butatu calicilapo. Mu cine cine, nga mwasha abapyani benu abasuma, kuti cawama ukucila ukubasha abapiina no kulomba abantu. Kabili mwibomfya nangu cimo kano fye nga mwapeelwa icilambu, ukufika ku cipimo ca fya kulya ifyo mwabika mu kanwa ka mukashi wenu’. Lyena naipusha ukuti, ‘O Mutumwa wa kwa Lesa, bushe nalilekeleshiwa ukufuma ku hijrah wandi?’ Ayaswike ati: ‘Mu cine cine, tamwakashale pa numa yandi, mpaka mukacite imilimo iyo mulesubila ku cinso ca kwa Allah, muli ifyo ukulenga icifulo cenu - mu menso Yakwe - ukucilapo ukucilapo. Kabili nalicetekela ukuti pa numa ya kufwa pa numa yandi, abantu kuti banonkelamo muli iwe, kabili bambi bakakwata amasanso. O Allah, pokeleleni hijrah wa fibusa fyandi, kabili mwikaana impela yabo’. Lelo, Al Ba’is Sa’d bin Khaulah, umukalamba wa cikolwe, alicipyane, pa kuti engafwa mu Mecca. Abu Isa atile; Hadith na kabili yalondolwelwe ukufuma kuli Ibn Abas. Iyi ni hadith iya kwa Hasan. Kabili iyi hadith na kabili yalilondolwelwe na balondoloshi ukucila pali umo ukufuma kuli Sa’d bin Abu Waqhas. Ukulingana na Kasambilisha Imu, iyi hadith yabikwa mu mulimo, e kutila, umuntu te kuti aleke ukucila pali cimo pali fitatu ifya bunonshi bwakwe. Pa nshita imo ine, ku basambilila bamo, ni Mustahab - Sunnah - nga ca kuti ukufwaya kwacepako pali cimo pali fitatu, ukushintilila pa mashiwi ya kwa Kasesema: ‘Kabili ico cimo pali fitatu ni cipimo cikalamba’.

Hadith

Imam Tirmidzi : 2043

حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ بْنُ عَبْدِ الْوَارِثِ حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ حَدَّثَنَا الْأَشْعَثُ بْنُ جَابِرٍ عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّهُ حَدَّثَهُعَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ الرَّجُلَ لَيَعْمَلُ وَالْمَرْأَةُ بِطَاعَةِ اللَّهِ سِتِّينَ سَنَةً ثُمَّ يَحْضُرُهُمَا الْمَوْتُ فَيُضَارَّانِ فِي الْوَصِيَّةِ فَتَجِبُ لَهُمَا النَّارُ ثُمَّ قَرَأَ عَلَيَّ أَبُو هُرَيْرَةَ{ مِنْ بَعْدِ وَصِيَّةٍ يُوصَى بِهَا أَوْ دَيْنٍ غَيْرَ مُضَارٍّ وَصِيَّةً مِنْ اللَّهِ إِلَى قَوْلِهِ ذَلِكَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ }قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ وَنَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الَّذِي رَوَى عَنْ الْأَشْعَثِ بْنِ جَابِرٍ هُوَ جَدُّ نَصْرِ بْنِ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيِّ

Atwebele ukuti [Nashr bin ‘Ali Al Jahdhami]; atwebele [‘Abdushi Shamad bin ‘Abdul Warits]; atwebele [Nashr bin ‘Ali]; atile: ‘Mu cine cine, umwaume no mwanakashi kuti bacita ifya kumfwila Lesa pa myaka amakumi mutanda, lyene ilyo imfwa yabo yaba iyabipisha, both . bonse babili ukuya ku mulilo wa pe’. Lyena Abu Hurairah abelengele icikomo kuli ine ukuti: ‘Pa numa ya kufikilisha ukufwaya kwakwe ukwacitilwe nelyo pa numa ya kulipila inkongole shakwe ukwabula ukulenga ububi ku bapyani. -Lesa abikile ici nga Shari’ah wa cine ukufuma kuli Lesa. -QS An Nisa': 12- ukufika ku mashiwi ya kwa Lesa, 'Ukucimfya kwakulisha-'. 13- Abu Isa atile; Iyi hadith ni hasan shahih, nga fintu kuli Nashr bin Ali uwalondolwele ukufuma kuli Ats’ats bin Jabir, ali ni shikulu wa kwa Nashr bin Ali Al Jahdlami.

Hadith

Imam Tirmidzi : 2044

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا حَقُّ امْرِئٍ مُسْلِمٍ يَبِيتُ لَيْلَتَيْنِ وَلَهُ مَا يُوصِي فِيهِ إِلَّا وَوَصِيَّتُهُ مَكْتُوبَةٌ عِنْدَهُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَهُ

Atwebele [Ibnu Abu Umar]; atile [Sufyani] ukufuma kuli [Ayyub] ukufuma kuli [Nafi’] ukufuma kuli [Ibn ‘Umar] atile; Kasesema atile: ‘Takuli insambu ku Musulumi ukulaala ubushiku pa nshiku shibili, ilyo ali ne fyuma ifyo afwile ukuleka, kano fye nga ca kuti ukufwaya kwakwe kwalembwa ku lubali lwakwe’. Abu Isa atile; Iyi ni hadith iya kwa Hasan. Kabili na kabili calilandwa ukufuma kuli [Az Zuhri] ukufuma kuli [Salim] ukufuma kuli [Ibnu Umar] ukufuma kuli Kasesema na ma hadith nga aya.

Hadith

Imam Tirmidzi : 2045

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا أَبُو قَطَنٍ عَمْرُو بْنُ الْهَيْثَمِ الْبَغْدَادِيُّ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ مِغْوَلٍ عَنْ طَلْحَةَ بْنِ مُصَرِّفٍ قَالَ قُلْتُ لِابْنِ أَبِي أَوْفَىأَوْصَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا قُلْتُ كَيْفَ كُتِبَتْ الْوَصِيَّةُ وَكَيْفَ أَمَرَ النَّاسَ قَالَ أَوْصَى بِكِتَابِ اللَّهِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ مَالِكِ بْنِ مِغْوَلٍ

Atwebele [Ahmad bin Mani’]; atwebele [Abu Qatani Amr bin Al Haitsam Al Baghdadi]; atile [Malik bin Mighwal] ukufuma kuli [Talaha bin Musharif] atile; Inshita imo naipwishe [Ibn Abu Aufa] ukuti, ‘Bushe umukalamba wa citungu alicitile icipangano - ukukuma ku fikwatwa fyakwe -?’ Ayaswike ati, 'Awe'. Lyene nalipwishe na kabili ukuti, ‘Nga kanshi mulandu nshi ukulemba ifya kucita kwacindama? Kabili mulandu nshi alandile abantu ukucite co?’ Ayaswike ukuti, ‘Acitile ukufwaya ne Citabo ca kwa Allah’. Abu Isa atile; Iyi ni hadith ya kwa Hasan Sahih Gharib. Tatwaishiba ici kano fye ukufuma mu citabo ca kwa Malik.

Hadith

Imam Tirmidzi : 2046

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ وَهَنَّادٌ قَالَا حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ عَيَّاشٍ حَدَّثَنَا شُرَحْبِيلُ بْنُ مُسْلِمٍ الْخَوْلَانِيُّ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ الْبَاهِلِيِّ قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ فِي خُطْبَتِهِ عَامَ حَجَّةِ الْوَدَاعِ إِنَّ اللَّهَ قَدْ أَعْطَى لِكُلِّ ذِي حَقٍّ حَقَّهُ فَلَا وَصِيَّةَ لِوَارِثٍ الْوَلَدُ لِلْفِرَاشِ وَلِلْعَاهِرِ الْحَجَرُ وَحِسَابُهُمْ عَلَى اللَّهِ وَمَنْ ادَّعَى إِلَى غَيْرِ أَبِيهِ أَوْ انْتَمَى إِلَى غَيْرِ مَوَالِيهِ فَعَلَيْهِ لَعْنَةُ اللَّهِ التَّابِعَةُ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ لَا تُنْفِقُ امْرَأَةٌ مِنْ بَيْتِ زَوْجِهَا إِلَّا بِإِذْنِ زَوْجِهَا قِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَلَا الطَّعَامَ قَالَ ذَلِكَ أَفْضَلُ أَمْوَالِنَا ثُمَّ قَالَ الْعَارِيَةُ مُؤَدَّاةٌ وَالْمِنْحَةُ مَرْدُودَةٌ وَالدَّيْنُ مَقْضِيٌّ وَالزَّعِيمُ غَارِمٌقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عَمْرِو بْنِ خَارِجَةَ وَأَنَسٍ وَهُوَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ غَيْرِ هَذَا الْوَجْهِ وَرِوَايَةُ إِسْمَعِيلَ بْنِ عَيَّاشٍ عَنْ أَهْلِ الْعِرَاقِ وَأَهْلِ الْحِجَازِ لَيْسَ بِذَلِكَ فِيمَا تَفَرَّدَ بِهِ لِأَنَّهُ رَوَى عَنْهُمْ مَنَاكِيرَ وَرِوَايَتُهُ عَنْ أَهْلِ الشَّامِ أَصَحُّ هَكَذَا قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ قَال سَمِعْتُ أَحْمَدَ بْنَ الْحَسَنِ يَقُولُ قَالَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ إِسْمَعِيلُ بْنُ عَيَّاشٍ أَصْلَحُ حَدِيثًا مِنْ بَقِيَّةَ وَلِبَقِيَّةَ أَحَادِيثُ مَنَاكِيرُ عَنْ الثِّقَاتِ و سَمِعْت عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ يَقُولُ سَمِعْتُ زَكَرِيَّا بْنَ عَدِيٍّ يَقُولُ قَالَ أَبُو إِسْحَقَ الْفَزَارِيُّ خُذُوا عَنْ بَقِيَّةَ مَا حَدَّثَ عَنْ الثِّقَاتِ وَلَا تَأْخُذُوا عَنْ إِسْمَعِيلَ بْنِ عَيَّاشٍ مَا حَدَّثَ عَنْ الثِّقَاتِ وَلَا عَنْ غَيْرِ الثِّقَاتِ

Atwebele [‘Ali bin Hujr] na [Hanadi] bonse babili batile; atwebele [Isma’ili bin ‘Ayasi]; atile [Syurahbil bin Musulumi Al Khaulani] ukufuma kuli [Abu Umamah Al Bahili] atile; Naumfwile Umutumwa wa kwa Lesa (umutende ne fipaalo fya kwa Lesa fibe pali wene) alelanda mu lyashi lyakwe mu nshita ya Hajj Wada ukuti: ‘Mu cine cine, Lesa apeele kuli onse uuli ne nsambu ifyo alingile ukucita. E ico takwaba ukufwaya kwa bapyani. Ubuyo bwa mwana bwaba kuli wishi. Kuli uwa bucende, alapooswa amabwe - ukupooswa amabwe - kabili ukupenda kulashilwa kuli Allah. Kabili onse uwaipeela umwine ku muntu umbi ukucila pali wishi, nangu uwakwata umulinshi umbi ukucila pali umulinshi wakwe, ninshi ukutukana kwa kwa Allah kukamuponena ukufika ku Bushiku bwa Kubuuka. Umukashi te kuti abomfye indalama ku fintu fya mulume wakwe, kano fye nga alisuminishe’. Lyena aipwishiwe ukuti, ‘O Mutumwa wa kwa Lesa, bushe ifya kulya nafyo tafyasuminishiwa?’ Ayaswike ukuti: ‘Ifya kulya e fyacindama sana pa fikwatwa ifyo tuli nafyo’. Lyene atile na kabili: ‘Abakashi ababula ifya kufwala bakapingulwa. Ifipe fikakanishiwa, lintu inkongole shikalipilwa. Kabili umushininkisho akalipila'. Abu Isa atile; Hadith iyacindama na kabili yalondolwelwe ukufuma kuli Amru na Ana. Iyi ni hadith iya kwa Hasan. Kabili na kabili calilondolwelwe ukufuma kuli Umamah wa kwa Kasesema ukucila pali iyi nshila. Ilyashi lya kale ilya kwa Isma’ili ukufuma ku bantu ba ku Iraq. Pa nshita imo ine, abantu ba ku Hijaz tabali nga filya fine, ukukuma ku ma hadith umo muli tafarrud - umulondoloshi umo umo mu kulondolola hadith -, pantu Hadith wa Munkarul - abalondolola abo amalyashi yabo yali ayabipa - balilondolwele ukufuma kuli bene. Kabili ilyashi lya kale ukufuma ku bantu ba ku Siria lyali lya cine cine. Ici eco Muhamati wa Isma’ili asosele. Atile; Naumfwile Muhamadi Bin Isma’ili alelanda ukuti; Naumfwile ukuti Ahmad Bin Al Hasan alelanda ukuti; atile Ahamadi; Isma’il bin ‘Ayyasy ali ne hadith iisuma ukucila bambi. Icimbi icalenga ni fyo amahadith ya Munkar ayalondolwelwe ukufuma ku Ats Tsiqqah. Kabili naumfwile Abdula atile: “ Naumfwile Zakariya bin Adi alelanda ukuti; Abu Ishaq Al Fazari atile, ‘Buleni ukufuma kuli Al Baqiyyah, e kutila hadith iyo balondolwele ukufuma ku Ats Tsiqqaat. Kabili mwipoka hadith ukufuma kuli Isma’il bin ‘Ayyasy, nangu ca kuti alilondolwele ukufuma kuli Ats nelyo ukufuma kuli bambi ukucila pali Ats.

Hadith

Imam Tirmidzi : 2047

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ غَنْمٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ خَارِجَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَطَبَ عَلَى نَاقَتِهِ وَأَنَا تَحْتَ جِرَانِهَا وَهِيَ تَقْصَعُ بِجِرَّتِهَا وَإِنَّ لُعَابَهَا يَسِيلُ بَيْنَ كَتِفَيَّ فَسَمِعْتُهُ يَقُولُ إِنَّ اللَّهَ أَعْطَى كُلَّ ذِي حَقٍّ حَقَّهُ وَلَا وَصِيَّةَ لِوَارِثٍ وَالْوَلَدُ لِلْفِرَاشِ وَلِلْعَاهِرِ الْحَجَرُ وَمَنْ ادَّعَى إِلَى غَيْرِ أَبِيهِ أَوْ انْتَمَى إِلَى غَيْرِ مَوَالِيهِ رَغْبَةً عَنْهُمْ فَعَلَيْهِ لَعْنَةُ اللَّهِ لَا يَقْبَلُ اللَّهُ مِنْهُ صَرْفًا وَلَا عَدْلًاقَالَ و سَمِعْت أَحْمَدَ بْنَ الْحَسَنِ يَقُولُ قَالَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ لَا أُبَالِي بِحَدِيثِ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ قَالَ وَسَأَلْتُ مُحَمَّدَ بْنَ إِسْمَعِيلَ عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ فَوَثَّقَهُ وَقَالَ إِنَّمَا يَتَكَلَّمُ فِيهِ ابْنُ عَوْنٍ ثُمَّ رَوَى ابْنُ عَوْنٍ عَنْ هِلَالِ بْنِ أَبِي زَيْنَبَ عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ

Atwebele [Kutaba]; atwebele [Abu ‘Awanah] ukufuma kuli [Qatadah] ukufuma kuli [Syahr bin Hausyab] ukufuma kuli [‘Abdurrahman bin Ghanm] ukufuma kuli [‘Amr bin Kharijah] ukuti Kasesema inshita imo alelanda pa ngamila yakwe, ilyo ine nashele mwi samba lya nshingo ya ngamila yakwe. E ico naumfwile alelanda ukuti: ‘Mu cine cine, Allah apeele bonse abakwata insambu ifyo balingile ukucita. E ico, takwaba na kabili ukufwaya kwa bapyani. Ubumi bwa mwana bwaba bwa kwa wishi. Kuli uwa bucende, ali ni libwe lya kupoosa amabwe. Umuntu onse uuli no bwampano no muntu umbi ukucila pali wishi nelyo uwakwata ubucibusa no muntu umbi ukucila pa mucemi wakwe pantu alibapata, lyena ukutukana kwa kwa Allah kukaponena pali wene kabili Allah takasumine ukufuma kuli wene, nangu ca kuti ni ntambi sha sunnah nelyo ni ntambi sha kucincimusha’. Abu Isa atile; Naumfwile ukuti Ahmad bin Al Husain alelanda ukuti; Ahmadi atile; Tandisakamana pa lwa hadith wa kwa Syahri bin Hausyab. Kabili inshita imo naipwishe Muhamadi wa Isma’il pa lwa kwa Syahri wa kwa Hausyab, eico acitile tsiqqah yakwe kabili lyene atile, ‘Umo fye uwalandilepo pali wene ni Ibn ‘Aun. Lyena Ibn ‘Aun alondolwele ukufuma kuli Hilal, ukufuma kuli Siyari. Abu Isa atile; Iyi ni hadith iya kwa Hasan.

Hadith

Imam Tirmidzi : 2048

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ الْهَمْدَانِيِّ عَنْ الْحَارِثِ عَنْ عَلِيٍّأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَضَى بِالدَّيْنِ قَبْلَ الْوَصِيَّةِ وَأَنْتُمْ تُقِرُّونَ الْوَصِيَّةَ قَبْلَ الدَّيْنِقَالَ أَبُو عِيسَى وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ عَامَّةِ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنَّهُ يُبْدَأُ بِالدَّيْنِ قَبْلَ الْوَصِيَّةِ

Atwebele [Ibnu Abu Umar]; atwebele ukuti [Sufyan bin ‘Uyainah] ukufuma kuli [Abu Ishaq Al Hamdani] ukufuma kuli [Al Harith] ukufuma kuli [‘Ali] ukuti Kasesema alibikile pa ntanshi ukulipila inkongole, ilyo ashilacita ifyo alefwaya. Pali ino nshita, mulebika pa ntanshi ukufwaya kwenu ukucila ukulipila inkongole. Abu Isa atile; Ukulingana na basambilila abengi, iyi hadith ilabomfiwa. E kutila, mufwile ukutendeka ne nkongole intanshi, ilyo tamulacita ifyo mulefwaya.

Hadith

Imam Tirmidzi : 2049

حَدَّثَنَا بُنْدَارٌ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي حَبِيبَةَ الطَّائِيِّ قَالَ أَوْصَى إِلَيَّ أَخِي بِطَائِفَةٍ مِنْ مَالِهِ فَلَقِيتُ أَبَا الدَّرْدَاءِ فَقُلْتُ إِنَّ أَخِي أَوْصَى إِلَيَّ بِطَائِفَةٍ مِنْ مَالِهِ فَأَيْنَ تَرَى لِي وَضْعَهُ فِي الْفُقَرَاءِ أَوْ الْمَسَاكِينِ أَوْ الْمُجَاهِدِينَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَقَالَ أَمَّا أَنَا فَلَوْ كُنْتُ لَمْ أَعْدِلْ بِالْمُجَاهِدِينَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَثَلُ الَّذِي يَعْتِقُ عِنْدَ الْمَوْتِ كَمَثَلِ الَّذِي يُهْدِي إِذَا شَبِعَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ

Atwebele [Bunda]; atushimikile [‘Abdurrahmani bin Mahdi]; atile [Sufyan] ukufuma kuli [Abu Ishaq] ukufuma kuli [Abu Habiba Ath Tha’i] atile; Munyina alishile kuli ine umulonga wa fipe ifyo akwete. E ico naile kuli [Abu Darda`] no kumweba ukuti, ‘Mu cine cine, umunyina alishile kuli ine umulonga wa fikwatwa fyakwe. Eico cinshi muletontonkanya, bushe mfwile ukucipeela ku ba fuqara` nelyo ku bantu abapiina, nelyo ku baMujahidi mu nshila ya kwa Lesa?’ E ico ayaswike ukuti; Mu kumona kwandi, nshacitile ubupingushi ku bamujahidi. Inshita imo naumfwile Kasesema alelanda ukuti: ‘Icilangililo ca muntu uulelubula umusha ilyo ali mupepi no kufwa -sakarat-, caba nga muntu uulemupeela ubupe ilyo ali uwakunkuma’. Abu Isa atile; Iyi ni hadishi ya cine cine iya kwa Hasan.

Hadith

Imam Tirmidzi : 2050

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُرْوَةَ أَنَّ عَائِشَةَ أَخْبَرَتْهُأَنَّ بَرِيرَةَ جَاءَتْ تَسْتَعِينُ عَائِشَةَ فِي كِتَابَتِهَا وَلَمْ تَكُنْ قَضَتْ مِنْ كِتَابَتِهَا شَيْئًا فَقَالَتْ لَهَا عَائِشَةُ ارْجِعِي إِلَى أَهْلِكِ فَإِنْ أَحَبُّوا أَنْ أَقْضِيَ عَنْكِ كِتَابَتَكِ وَيَكُونَ لِي وَلَاؤُكِ فَعَلْتُ فَذَكَرَتْ ذَلِكَ بَرِيرَةُ لِأَهْلِهَا فَأَبَوْا وَقَالُوا إِنْ شَاءَتْ أَنْ تَحْتَسِبَ عَلَيْكِ وَيَكُونَ لَنَا وَلَاؤُكِ فَلْتَفْعَلْ فَذَكَرَتْ ذَلِكَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ لَهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ابْتَاعِي فَأَعْتِقِي فَإِنَّمَا الْوَلَاءُ لِمَنْ أَعْتَقَ ثُمَّ قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ مَا بَالُ أَقْوَامٍ يَشْتَرِطُونَ شُرُوطًا لَيْسَتْ فِي كِتَابِ اللَّهِ مَنْ اشْتَرَطَ شَرْطًا لَيْسَ فِي كِتَابِ اللَّهِ فَلَيْسَ لَهُ وَإِنْ اشْتَرَطَ مِائَةَ مَرَّةٍقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ عَائِشَةَ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنَّ الْوَلَاءَ لِمَنْ أَعْتَقَ

Atwebele [Kutaba]; alitwebele [Al Laits] ukufuma kuli [Ibnu Shihab] ukufuma kuli [Urwah] ukuti [Aisyah] amushimikiile ukuti Barirah aishile ku kulomba Aisyah ukwafwilisha pa lwa Kitabah wakwe -icipangano ca buntungwa bwakwe ukupitila mu kulipila indalama shimo-, lelo Aisyah takwete inshita ya kufikilisha. Lyena Aisyah atile kuli Barirah, ‘Bwelela kuli shikulu obe, nga ca kuti baliitemenwa ukuti nfikilishe amalembo yobe kabili ukusunga kobe kukaba insambu shandi, nkacicita ukwabula no kutwishika’. Mu kupelako Barirah aebele ifi kuli bakapokola bakwe, lelo balifililwe, batile, ‘Nga alefwaya, kuti akufumyapo, lelo ubusaka bobe bwashala kuli iwe’. Lyena Aisyah asosele ici kuli Rasulullah, lyena Rasulullah atile: ‘Cinshi cikabacitikila, pa kuti bapeele ifishinte ne cintu icishili mu Kibatullah. Umuntu onse uubika ifishinte pa cintu icishili mu Citabo ca kwa Allah, lyena ifyo ifishinte tafyakwata ubupilibulo kuli wene, nangu nga alefwaya imiku umwanda umo’. Abu Isa atile; Iyi ni hadith iya kwa Hasan. Kabili iyi hadith na kabili yalilondolwelwe na balondoloshi ukucila pali umo ukufuma kuli Aisyah. Ukulingana na Ahlul Imi, iyi hadishi ilabomfiwa. E kutila, ukucetekela ni cikwatwa ica kulubula.

Hadith

Imam Tirmidzi : 2051

حَدَّثَنَا بُنْدَارٌ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ الْأَسْوَدِ عَنْ عَائِشَةَأَنَّهَا أَرَادَتْ أَنْ تَشْتَرِيَ بَرِيرَةَ فَاشْتَرَطُوا الْوَلَاءَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْوَلَاءُ لِمَنْ أَعْطَى الثَّمَنَ أَوْ لِمَنْ وَلِيَ النِّعْمَةَقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عُمَرَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ

Atwebele [Bunda]; atushimikile [‘Abdurrahmani bin Mahdi]; atwebele [Sufyan] ukufuma kuli [Mansur] ukufuma kuli [Ibrahim] ukufuma kuli [Al Aswad] ukufuma kuli [‘Aisyah] ukuti; Alefwaya ukushita Barirah, lelo umukalamba wakwe uwa ncito alefwaya Al Wala` - ubuni bwabo ubwa muyayaya -, eico Kasesema atile: 'Mucine cine ubusaka - insambu sha fikwatwa - bwa kwa uyo uulipila, nangu kuli waliyun ni'mah - uyo uucilubula -'. Abu Isa atile; Hadith na kabili yalandwa ukufuma kuli Ibn Umar na Abu Hurairah. Kabili iyi ni Hadishi wa Hasan Sahih. Kabili ukulingana na Ahlul Ilmi, iyi hadith ilabomfiwa.

Hadith

Imam Tirmidzi : 2052

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ دِينَارٍ سَمِعَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى عَنْ بَيْعِ الْوَلَاءِ وَعَنْ هِبَتِهِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ نَهَى عَنْ بَيْعِ الْوَلَاءِ وَعَنْ هِبَتِهِ وَقَدْ رَوَاهُ شُعْبَةُ وَسُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَمَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ وَيُرْوَى عَنْ شُعْبَةَ قَالَ لَوَدِدْتُ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ دِينَارٍ حِينَ حَدَّثَ بِهَذَا الْحَدِيثِ أَذِنَ لِي حَتَّى كُنْتُ أَقُومُ إِلَيْهِ فَأُقَبِّلُ رَأْسَهُ وَرَوَى يَحْيَى بْنُ سُلَيْمٍ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ وَهْمٌ وَهِمَ فِيهِ يَحْيَى بْنُ سُلَيْمٍ وَالصَّحِيحُ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَكَذَا رَوَاهُ غَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَتَفَرَّدَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ دِينَارٍ بِهَذَا الْحَدِيثِ

Atwebele [Ibnu Abu Umar]; atwebele [Sufyani bin ‘Uyaina]; atwebele ukuti aumfwile [Abdullah bin Dinar] ukuti Umutumwa wa kwa Lesa alikeene ukushita Al Wala` -ubunini- kabili na kabili alipeele. Abu Isa atile; Ici cikomo ca kwa Hasan Sahih, tatuishiba pali ci kano fye ukufuma ku cikomo ca kwa Abdullah bin Dinar ukufuma kuli Ibn Umar ukufuma kuli Kasesema ukuti alikeene ukushita Al Wala` nelyo ukucipeela. Iyi hadith na kabili yalilondolwelwe na [Syu’ba], [Sufyan Ats Tsauri] na [Malik bin Anas] ukufuma kuli [Abdullah bin Dinar]. Kabili na kabili calandwa ukufuma kuli Syu’ba, atile, ‘Mu cine cine, ndefwaya ukuti Abdullah Bin Dinar ilyo alelondolola iyi hadishi ansuminishe ukunsuntinkanya ku mutwe wakwe. [Yahya bin Sulaim] na o alondolwele iyi hadith ukufuma kuli [Ubaidullah bin Umar], ukufuma kuli [Nafi’] ukufuma kuli [Ibn Umar] ukufuma kuli Kasesema saw, lelo muli iyo muli Wahm. Uwa cine cine ni ukufuma kuli Abdullah bin Umar ukufuma kuli Abdullah bin Umar ukufuma kuli Ibn Umar ukufuma kuli Kasesema saw. Kabili ici eco na kabili calondolwelwe na balondoloshi ukucila pali umo ukufuma kuli Ubaidullah bin Umar. Abu Isa atile; Abdullah bin Umar ali eka uwalondolwele iyi hadith.

Hadith

Imam Tirmidzi : 2053

حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ عَنْ أَبِيهِ قَالَ خَطَبَنَا عَلِيٌّ فَقَالَمَنْ زَعَمَ أَنَّ عِنْدَنَا شَيْئًا نَقْرَؤُهُ إِلَّا كِتَابَ اللَّهِ وَهَذِهِ الصَّحِيفَةَ صَحِيفَةٌ فِيهَا أَسْنَانُ الْإِبِلِ وَأَشْيَاءٌ مِنْ الْجِرَاحَاتِ فَقَدْ كَذَبَ وَقَالَ فِيهَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمَدِينَةُ حَرَامٌ مَا بَيْنَ عَيْرٍ إِلَى ثَوْرٍ فَمَنْ أَحْدَثَ فِيهَا حَدَثًا أَوْ آوَى مُحْدِثًا فَعَلَيْهِ لَعْنَةُ اللَّهِ وَالْمَلَائِكَةِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ لَا يَقْبَلُ اللَّهُ مِنْهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ صَرْفًا وَلَا عَدْلًا وَمَنْ ادَّعَى إِلَى غَيْرِ أَبِيهِ أَوْ تَوَلَّى غَيْرَ مَوَالِيهِ فَعَلَيْهِ لَعْنَةُ اللَّهِ وَالْمَلَائِكَةِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ لَا يُقْبَلُ مِنْهُ صَرْفٌ وَلَا عَدْلٌ وَذِمَّةُ الْمُسْلِمِينَ وَاحِدَةٌ يَسْعَى بِهَا أَدْنَاهُمْقَالَ أَبُو عِيسَى وَرَوَى بَعْضُهُمْ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ عَنْ الْحَارِثِ بْنِ سُوَيْدٍ عَنْ عَلِيٍّ نَحْوَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ عَلِيٍّ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Atwebele [Hanadi]; atwebele [Abu Mu’awiyah] ukufuma kuli [Al’Amasy] ukufuma kuli [Ibrahim At Taimi] ukufuma kuli [wishi] atile; [Ali] inshita imo atupeele ilyashi lya kuti, ‘Uuli onse uutontonkanya ukuti tuli ne cintu conse ico tubelenga ukufumyako fye Icitabo ca kwa Lesa - Qur’an - kabili muli ici Sahifah amenso ya ngamila, nelyo icintu icapangwa ku mabwe, ninshi mu cine cine alibepeshe’. Kabili mu lyashi lyakwe, na kabili atile; Umusumba wa Medina waliba uwa mushilo, e kutila icifulo ca pa kati ka ‘Air na Tsaur. Eico onse uucita ububi muli ci, nangu uulefwaya ukucita ububi muli ci, ukutukana kwa kwa Allah, kwa Bamalaika no kutukana kwa bantu bonse kukamuponena. Allah takasumine ukufuma kuli wene, nangu ni milimo ya kucincimusha nelyo imilimo ya sunnah. Kabili onse uuli no bwampano no muntu umbi ukucila pali wishi, nangu uwakwata ubucibusa no muntu umbi ukucila pa mucemi wakwe, lyena ukutukana kwa kwa Allah, Abamalaika no kutukana kwa bantunse bonse fikaponena pali wene, kabili takacisumine na kabili, nangu ca kuti ni ncito ya kucincimusha nelyo ni ncito ya sunnah. Dhimmah wa baMuslim ni umo. Kabili cikaba icakulisha na kabili, icacepako pali bene'. Abu Isa atile; Bamo pali bene balondolwele ukufuma kuli [Al’Amasy] ukufuma kuli [Ibrahim At Tamimi], ukufuma kuli [Al Harits bin Suwaid], ukufuma kuli [Ali] na ma hadith nga yalya. Abu Isa atile; Iyi ni hadishi ya cine cine iya kwa Hasan. Kabili na kabili calilondolwelwe mu nshila ukucila pali imo ukufuma kuli Ali ukufuma kuli Kasesema saw.

Hadith

Imam Tirmidzi : 2054

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْجَبَّارِ بْنُ الْعَلَاءِ بْنِ عَبْدِ الْجَبَّارِ الْعَطَّارُ وَسَعِيدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْمَخْزُومِيُّ قَالَا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيِّبِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَجَاءَ رَجُلٌ مِنْ بَنِي فَزَارَةَ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ امْرَأَتِي وَلَدَتْ غُلَامًا أَسْوَدَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَلْ لَكَ مِنْ إِبِلٍ قَالَ نَعَمْ قَالَ فَمَا أَلْوَانُهَا قَالَ حُمْرٌ قَالَ فَهَلْ فِيهَا أَوْرَقُ قَالَ نَعَمْ إِنَّ فِيهَا لَوُرْقًا قَالَ أَنَّى أَتَاهَا ذَلِكَ قَالَ لَعَلَّ عِرْقًا نَزَعَهَا قَالَ فَهَذَا لَعَلَّ عِرْقًا نَزَعَهُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ

Catwebelwe [‘Abdul Jabbar bin Al’Ala bin ‘Abdul Jabbar Al’Aththar] na [‘Sa’id bin ‘Abdurrahman Al Makhzumi] bonse babili batile; atile [Sufyan] ukufuma kuli [Az Zuhri] ukufuma kuli [Sa’id bin Al Musayyab] ukufuma kuli [Abu Hurairah] atile; Kwaliko umwaume ukufuma ku Banu Fararah uwaishile kuli Shikulu wa Bufumu no kutila, ‘We Shikulu wa Bukulu, mu cine cine umukashi wakwe afyele umwana uwafiita’. E ico Kasesema aipwishe ukuti: ‘Bushe muli ne ngamila shimo?’ Uyu mwaume ayaswike ati, ‘Ee’. Aipwishe na kabili ukuti: ‘Nga kanshi ni shani fintu amabala ya nkanda yaba?’ Uyu mwaume ayaswike ati, 'Uwafiita'. Aipwishe na kabili ukuti: ‘Bushe pali fimo pali ifi ifya buuta?’ umuntu ayaswike ukuti, ‘Ee’. Aipwishe na kabili ukuti: ‘Nga kanshi ni kwi ibala lyafuma?’ Uyu mwaume ayaswike ukuti, ‘Nalimo cali ukufuma ku mishishi afumishe’. Mu kupelako atile: ‘Eico e fyo caba na kuli ici, napamo ukufuma ku mushila uo afumishe’. Abu Isa atile; Iyi ni hadishi ya cine cine iya kwa Hasan.

Hadith

Imam Tirmidzi : 2055

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ دَخَلَ عَلَيْهَا مَسْرُورًا تَبْرُقُ أَسَارِيرُ وَجْهِهِ فَقَالَ أَلَمْ تَرَيْ أَنَّ مُجَزِّزًا نَظَرَ آنِفًا إِلَى زَيْدِ بْنِ حَارِثَةَ وَأُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ فَقَالَ هَذِهِ الْأَقْدَامُ بَعْضُهَا مِنْ بَعْضٍقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رَوَى ابْنُ عُيَيْنَةَ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ وَزَادَ فِيهِ أَلَمْ تَرَيْ أَنَّ مُجَزِّزًا مَرَّ عَلَى زَيْدِ بْنِ حَارِثَةَ وَأُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ قَدْ غَطَّيَا رُءُوسَهُمَا وَبَدَتْ أَقْدَامُهُمَا فَقَالَ إِنَّ هَذِهِ الْأَقْدَامَ بَعْضُهَا مِنْ بَعْضٍ وَهَكَذَا حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ وَغَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ سُفْيَانَ بْنِ عُيَيْنَةَ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ احْتَجَّ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ بِهَذَا الْحَدِيثِ فِي إِقَامَةِ أَمْرِ الْقَافَةِ

Atwebele [Kutaba]; atile: ‘Bushe tamwamwene ukuti Mujazziz alelolesha kuli Zaid bin Haritsah na Usamah bin Zaid? Atile na kabili, ‘Mu cine cine, uku kuulu, iciputulwa ca uko cifuma ku ciputulwa cimbi’. Abu Isa atile; Iyi ni hadishi ya cine cine iya kwa Hasan. Ibn Uyaina alondolwele iyi hadith ukufuma kuli Az Zuhri ukufuma ku Urwah ukufuma kuli ‘Aisyah, kabili alundilepo kuli yene; 'Bushe tamwamwene ukuti Mujazziz apitile pali Zaid na Usamah, bonse babili abafimbile imitwe yabo, ilyo amakasa yabo yalemoneka?' lyene atile: ‘Mu cine cine aya makasa, yamo yafuma kuli yambi’. Kabili nga ifi, [Sa’id bin Abdurrahman] na bambi balondolwele iyi hadith ukufuma kuli [Sufyan bin Uyaina] ukufuma kuli [Zuhri] ukufuma kuli [Urwah] ukufuma kuli [Aisyah]. Kabili iyi hadith ya cine cine. Aba Ulama bamo balikansana na iyi hadith, e kutila yalikuma ku funde lya kufikilisha umulandu wa Al Qafah.

Hadith

Imam Tirmidzi : 2056

حَدَّثَنَا أَزْهَرُ بْنُ مَرْوَانَ الْبَصْرِيُّ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَوَاءٍ حَدَّثَنَا أَبُو مَعْشَرٍ عَنْ سَعِيدٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ تَهَادَوْا فَإِنَّ الْهَدِيَّةَ تُذْهِبُ وَحَرَ الصَّدْرِ وَلَا تَحْقِرَنَّ جَارَةٌ لِجَارَتِهَا وَلَوْ شِقَّ فِرْسِنِ شَاةٍقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ وَأَبُو مَعْشَرٍ اسْمُهُ نَجِيحٌ مَوْلَى بَنِي هَاشِمٍ وَقَدْ تَكَلَّمَ فِيهِ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ قِبَلِ حِفْظِهِ

Atwebele ukuti [Azhar bin Marwan Al Bashri]; atwebele [Muhamadi bin Sawa’]; atile: ‘Mulingile ukupeelana ifya bupe, pantu ifya bupe kuti fyafumyapo ulupato mu cifuba, kabili te kuti umuntu umo aleke ukucefyako ubupe bwa munyina, nangu ca kuti bwaba fye a le’. Abu Isa atile; Iyi hadith yalibipisha nga yamonwa ukufuma kuli uyu mulongo wa cisenshi. Ukukuma kuli Abu Mi’syar, ishina lyakwe lyali Najih, e kutila, ali kale umusha wa kwa Bani Hashim, kabili abasambilila bamo balilandapo pali ici ukufuma ku kwibukisha.

Hadith

Imam Tirmidzi : 2057

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ يُوسُفَ الْأَزْرَقُ حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ الْمُكَتَّبُ عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ عَنْ طَاوُسٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَثَلُ الَّذِي يُعْطِي الْعَطِيَّةَ ثُمَّ يَرْجِعُ فِيهَا كَالْكَلْبِ أَكَلَ حَتَّى إِذَا شَبِعَ قَاءَ ثُمَّ عَادَ فَرَجَعَ فِي قَيْئِهِقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو

Atwebele [Ahmad bin Mani’]; atwebele [Ishaki bin Yusufu Al Azrak]; uwatwebele [Husain Al Mukattab] ukufuma kuli [‘Amr bin Syu’aib] ukufuma kuli [Thawus] ukufuma kuli [Ibn ‘Umar] ukuti Umutumwa wa kwa Lesa atile: ‘Ica kumwenako ca muntu uupeela ica bupe kabili lyene acibweseshamo caba nga imbwa iyo iilya ukufika na lintu yacifumya. Abu Isa atile; Hadishi na kabili yalondolwelwe ukufuma kuli Ibn Abas na Abdullah bin Amru.

Hadith

Imam Tirmidzi : 2058

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ حُسَيْنٍ الْمُعَلِّمِ عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ حَدَّثَنِي طَاوُوسٌ عَنْ ابْنِ عُمَرَ وَابْنِ عَبَّاسٍ يَرْفَعَانِ الْحَدِيثَ قَالَلَا يَحِلُّ لِلرَّجُلِ أَنْ يُعْطِيَ عَطِيَّةً ثُمَّ يَرْجِعُ فِيهَا إِلَّا الْوَالِدَ فِيمَا يُعْطِي وَلَدَهُ وَمَثَلُ الَّذِي يُعْطِي الْعَطِيَّةَ ثُمَّ يَرْجِعُ فِيهَا كَمَثَلِ الْكَلْبِ أَكَلَ حَتَّى إِذَا شَبِعَ قَاءَ ثُمَّ عَادَ فِي قَيْئِهِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ قَالَ الشَّافِعِيُّ لَا يَحِلُّ لِمَنْ وَهَبَ هِبَةً أَنْ يَرْجِعَ فِيهَا إِلَّا الْوَالِدَ فَلَهُ أَنْ يَرْجِعَ فِيمَا أَعْطَى وَلَدَهُ وَاحْتَجَّ بِهَذَا الْحَدِيثِ

Atwebele [Muhamadi bin Basiya]; atwebele [Ibn Abu Adi] ukufuma kuli [Husain Al Mualim] ukufuma kuli [Amr bin Syu’aib]; - bonse babili bapilibwile iyi hadith - atile, ‘Tacili ica halal ku muntu ukupeela ica bupe kabili lyene ukucibwesha. Ukufumyako fye wishi pa lwa fyo apeela umwana wakwe. Kabili icilangililo ca muntu uupeela ica bupe, lyena acibwesesha, caba nga mbushi iyalya ukufika na lintu yafikapo no kuluka, lyena yalya ifyaluka na kabili’. Abu Isa atile; Iyi ni hadith iya kwa Hasan. Asy Syafi atile, ‘Tacili icalinga ku muntu uwapeela icintu kabili lyene acibwesha. Ukufumyako fye wishi, kuti abwesha ifyo apeele umwana wakwe’. Lyena apingwilepo ukukansana na iyi hadith.

Hadith

Imam Tirmidzi : 2059

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاوِيَةَ الْجُمَحِيُّ الْبَصْرِيُّ حَدَّثَنَا صَالِحٌ الْمُرِّيُّ عَنْ هِشَامِ بْنِ حَسَّانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَخَرَجَ عَلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَنَحْنُ نَتَنَازَعُ فِي الْقَدَرِ فَغَضِبَ حَتَّى احْمَرَّ وَجْهُهُ حَتَّى كَأَنَّمَا فُقِئَ فِي وَجْنَتَيْهِ الرُّمَّانُ فَقَالَ أَبِهَذَا أُمِرْتُمْ أَمْ بِهَذَا أُرْسِلْتُ إِلَيْكُمْ إِنَّمَا هَلَكَ مَنْ كَانَ قَبْلَكُمْ حِينَ تَنَازَعُوا فِي هَذَا الْأَمْرِ عَزَمْتُ عَلَيْكُمْ أَلَّا تَتَنَازَعُوا فِيهِقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عُمَرَ وَعَائِشَةَ وَأَنَسٍ وَهَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ هَذَا الْوَجْهِ مِنْ حَدِيثِ صَالِحٍ الْمُرِّيِّ وَصَالِحٌ الْمُرِّيُّ لَهُ غَرَائِبُ يَنْفَرِدُ بِهَا لَا يُتَابَعُ عَلَيْهَا

Atwebele ukuti [‘Abdullah bin Mu’awiyah Al Jumahi Al Bashri]; atwebele [Salih Al Murri]; ukufuma kuli [Hisyam bin Hasan] ukufuma kuli [Muhamadi bin Sirin] ukufuma kuli [Abu Hurairah] atile; Ukutusanga ilyo twalekansana pa lwa nshita, lyene alifulilwe ukufika na lintu icinso cakwe cafiita ukufika na lintu calemoneka kwati amasaya yakwe yali nga amapomegraneti ayaputulwa, lyene aipwishe ukuti ‘Bushe mwapeelwe ifunde nga ifi nelyo natumilwe kuli imwe pa mulandu wa ici? Mu cine cine, ukuonaulwa kwa abo abali pa ntanshi yenu kwali pa mulandu wa kukansana kwabo muli ici cishinka. Eico, ndeshininkisha kuli imwe ukuti mwikaana pali ili lyashi'. Abu Isa atile; Hadith iyacindama na kabili yalondolwelwe ukufuma kuli Umar, A'isyah na Anas. Kabili iyi hadith ni Gharib, tatuishiba kano fye ukufuma kuli uyu mulongo wa sanad ukufuma ku hadith ya kwa Salih, lintu Salih alikwata hadith ya kwa Gharib iyo alondolwele eka kabili tapali uwamukonkele.

Hadith

Imam Tirmidzi : 2060

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَبِيبِ بْنِ عَرَبِيٍّ حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ سُلَيْمَانَ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ احْتَجَّ آدَمُ وَمُوسَى فَقَالَ مُوسَى يَا آدَمُ أَنْتَ الَّذِي خَلَقَكَ اللَّهُ بِيَدِهِ وَنَفَخَ فِيكَ مِنْ رُوحِهِ أَغْوَيْتَ النَّاسَ وَأَخْرَجْتَهُمْ مِنْ الْجَنَّةِ قَالَ فَقَالَ آدَمُ وَأَنْتَ مُوسَى الَّذِي اصْطَفَاكَ اللَّهُ بِكَلَامِهِ أَتَلُومُنِي عَلَى عَمَلٍ عَمِلْتُهُ كَتَبَهُ اللَّهُ عَلَيَّ قَبْلَ أَنْ يَخْلُقَ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضَ قَالَ فَحَجَّ آدَمُ مُوسَىقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عُمَرَ وَجُنْدَبٍ وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ مِنْ حَدِيثِ سُلَيْمَانَ التَّيْمِيِّ عَنْ الْأَعْمَشِ وَقَدْ رَوَى بَعْضُ أَصْحَابِ الْأَعْمَشِ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَهُ و قَالَ بَعْضُهُمْ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Atwebele [Yaya bin Habibi bin ‘Arabi]; atwebele [Al Mu’tamir wa kwa Sulemani]; [tata] atwebele ukufuma kuli [Sulaiman Al A’masy] ukufuma kuli [Abu Salih] ukufuma kuli [Abu Hurairah] ukufuma kuli Kasesema, atile: ‘Kasesema Adamu na Musa balyalwike indimi. Mose atile, ‘We Adamu, ni we Allah alengele, kabili akufushishe iciputulwa ca mupashi wakwe. Lelo mwatungulwile abantu mu nshila ya bufi no kutamfya abantu muli paradise’. Lyena Adamu ayaswike ati, ‘O Musa, walisanguluka kuli Lesa ne Cebo Cakwe, bushe ulensuminisha pa mulandu wa cicitwa ico nacitile kabili ico Lesa na o apingwilepo ilyo ashilapanga imyulu ne calo? 'Eico Kasesema Adamu apingwile pali Mose'. Abu Isa atile; Hadith na kabili yalondolwelwe ukufuma kuli Umar na Jundub. Kabili ici cishinka ca kutila kuti twacimona ukufuma muli iyi nshila, e kutila ukufuma ku cishinka ca kwa Sulaiman At Tamimi ukufuma kuli Al A’masy. Bamo ababifi ba kwa A’masy balilondolwele ukufuma kuli A’masy ukufuma kuli Abu Salih ukufuma kuli Abu Hurairah ukufuma kuli Kasesema na ma hadith nga aya. Kabili bambi bambi balalandapo ukufuma kuli [Al A’masy] ukufuma kuli [Abu Salih] ukufuma kuli [Abu Sa’id] ukufuma kuli Kasesema saw. Kabili iyi hadith yalilondolwelwe mu nshila ukucila pali imo ukufuma kuli Abu Hurairah, ukufuma kuli Kasesema Saw.