Imam Tirmidzi : 181
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ عَنْ عَوْنِ بْنِ أَبِي جُحَيْفَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَرَأَيْتُ بِلَالًا يُؤَذِّنُ وَيَدُورُ وَيُتْبِعُ فَاهُ هَا هُنَا وَهَا هُنَا وَإِصْبَعَاهُ فِي أُذُنَيْهِ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي قُبَّةٍ لَهُ حَمْرَاءَ أُرَاهُ قَالَ مِنْ أَدَمٍ فَخَرَجَ بِلَالٌ بَيْنَ يَدَيْهِ بِالْعَنَزَةِ فَرَكَزَهَا بِالْبَطْحَاءِ فَصَلَّى إِلَيْهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَمُرُّ بَيْنَ يَدَيْهِ الْكَلْبُ وَالْحِمَارُ وَعَلَيْهِ حُلَّةٌ حَمْرَاءُ كَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَى بَرِيقِ سَاقَيْهِقَالَ سُفْيَانُ نُرَاهُ حِبَرَةً قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي جُحَيْفَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَعَلَيْهِ الْعَمَلُ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ يَسْتَحِبُّونَ أَنْ يُدْخِلَ الْمُؤَذِّنُ إِصْبَعَيْهِ فِي أُذُنَيْهِ فِي الْأَذَانِ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ وَفِي الْإِقَامَةِ أَيْضًا يُدْخِلُ إِصْبَعَيْهِ فِي أُذُنَيْهِ وَهُوَ قَوْلُ الْأَوْزَاعِيِّ وَأَبُو جُحَيْفَةَ اسْمُهُ وَهْبُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ السُّوَائِيُّ
[മഹ്മൂദ് ബിൻ ഗൈലാൻ] ഞങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടു; [അബ്ദുറസാഖ്] ഞങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടു; [സുഫ്യാൻ അത്സ് തൗരി] [ഔൻ ബിൻ അബു ജുഹൈഫ] [അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിതാവ്] യിൽ നിന്ന് ഞങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടു: 'ബിലാൽ വായ അങ്ങോട്ടും ഇങ്ങോട്ടും തിരിച്ച് അദാൻ വിളിക്കുന്നത് ഞാൻ കണ്ടു, അവന്റെ വിരലുകൾ ചെവികളിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു. അല്ലാഹുവിന്റെ ദൂതൻ (സ) തന്റെ ചുവന്ന താഴികക്കുടത്തിലായിരുന്നു. അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു, 'തുകൽ കൊണ്ടുള്ളത്' എന്ന്. അപ്പോൾ ബിലാൽ താഴികക്കുടത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തുവന്ന് ഒരു ചെറിയ കുന്തവും എടുത്ത് തുറന്ന നിലത്ത് കുത്തി. അതിനുശേഷം അല്ലാഹുവിന്റെ ദൂതൻ (സ) കുന്തത്തിന്റെ ദിശയിലേക്ക് തിരിഞ്ഞു പ്രാർത്ഥിച്ചു, ഒരു നായയും കഴുതയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ മുന്നിലൂടെ കടന്നുപോയി. അദ്ദേഹം ഒരു ചുവന്ന വസ്ത്രം ധരിച്ചിരുന്നു, അദ്ദേഹത്തിന്റെ കാലുകളുടെ തിളക്കം എനിക്ക് കാണാൻ കഴിയുന്നതുപോലെ തോന്നി.' സുഫ്യാൻ പറഞ്ഞു: 'ഇത് ഒരു ഹിബ്രയാണെന്ന് ഞങ്ങൾ കരുതുന്നു - പട്ടും കമ്പിളിയും കൊണ്ടുള്ള ഒരു വസ്ത്രം.' അബു ഈസ പറഞ്ഞു: 'അബു ജുഹൈഫയുടെ ഈ ഹദീസ് ആധികാരികമാണ്.' ഈ ഹദീസ് ഉലമാക്കള് പിന്തുടരുന്ന ഒന്നാണ്, പ്രാര്ത്ഥനയ്ക്കിടെ മുഅദ്ദിന് തന്റെ വിരലുകള് ചെവിയില് വയ്ക്കുന്നത് അവര്ക്ക് ഇഷ്ടമാണ്. അതേസമയം, മറ്റൊരു പണ്ഡിതന് പറഞ്ഞു, 'ഇഖാമത്ത് സമയത്ത് ഒരാളുടെ വിരലുകള് ചെവിയില് വയ്ക്കുന്നതും സുന്നത്താണ്.' അല് ഔസാഇയുടെ അഭിപ്രായമാണിത്. അബു ജുഹൈഫയുടെ പേര് വഹ്ബ് ബിന് അബ്ദുല്ല അസ് സുവൈ എന്നാണ്.
Imam Tirmidzi : 182
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ الزُّبَيْرِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو إِسْرَائِيلَ عَنْ الْحَكَمِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ بِلَالٍ قَالَقَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تُثَوِّبَنَّ فِي شَيْءٍ مِنْ الصَّلَوَاتِ إِلَّا فِي صَلَاةِ الْفَجْرِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي مَحْذُورَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ بِلَالٍ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ أَبِي إِسْرَائِيلَ الْمُلَائِيِّ وَأَبُو إِسْرَائِيلَ لَمْ يَسْمَعْ هَذَا الْحَدِيثَ مِنْ الْحَكَمِ بْنِ عُتَيْبَةَ قَالَ إِنَّمَا رَوَاهُ عَنْ الْحَسَنِ بْنِ عُمَارَةَ عَنْ الْحَكَمِ بْنِ عُتَيْبَةَ وَأَبُو إِسْرَائِيلَ اسْمُهُ إِسْمَعِيلُ بْنُ أَبِي إِسْحَقَ وَلَيْسَ هُوَ بِذَاكَ الْقَوِيِّ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ وَقَدْ اخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي تَفْسِيرِ التَّثْوِيبِ فَقَالَ بَعْضُهُمْ التَّثْوِيبُ أَنْ يَقُولَ فِي أَذَانِ الْفَجْرِ الصَّلَاةُ خَيْرٌ مِنْ النَّوْمِ وَهُوَ قَوْلُ ابْنِ الْمُبَارَكِ وَأَحْمَدَ و قَالَ إِسْحَقُ فِي التَّثْوِيبِ غَيْرَ هَذَا قَالَ التَّثْوِيبُ الْمَكْرُوهُ هُوَ شَيْءٌ أَحْدَثَهُ النَّاسُ بَعْدَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَذَّنَ الْمُؤَذِّنُ فَاسْتَبْطَأَ الْقَوْمَ قَالَ بَيْنَ الْأَذَانِ وَالْإِقَامَةِ قَدْ قَامَتْ الصَّلَاةُ حَيَّ عَلَى الصَّلَاةِ حَيَّ عَلَى الْفَلَاحِ قَالَ وَهَذَا الَّذِي قَالَ إِسْحَقُ هُوَ التَّثْوِيبُ الَّذِي قَدْ كَرِهَهُ أَهْلُ الْعِلْمِ وَالَّذِي أَحْدَثُوهُ بَعْدَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالَّذِي فَسَّرَ ابْنُ الْمُبَارَكِ وَأَحْمَدُ أَنَّ التَّثْوِيبَ أَنْ يَقُولَ الْمُؤَذِّنُ فِي أَذَانِ الْفَجْرِ الصَّلَاةُ خَيْرٌ مِنْ النَّوْمِ وَهُوَ قَوْلٌ صَحِيحٌ وَيُقَالُ لَهُ التَّثْوِيبُ أَيْضًا وَهُوَ الَّذِي اخْتَارَهُ أَهْلُ الْعِلْمِ وَرَأَوْهُ وَرُوِيَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ أَنَّهُ كَانَ يَقُولُ فِي صَلَاةِ الْفَجْرِ الصَّلَاةُ خَيْرٌ مِنْ النَّوْمِ وَرُوِيَ عَنْ مُجَاهِدٍ قَالَ دَخَلْتُ مَعَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ مَسْجِدًا وَقَدْ أُذِّنَ فِيهِ وَنَحْنُ نُرِيدُ أَنْ نُصَلِّيَ فِيهِ فَثَوَّبَ الْمُؤَذِّنُ فَخَرَجَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ مِنْ الْمَسْجِدِ وَقَالَ اخْرُجْ بِنَا مِنْ عِنْدِ هَذَا الْمُبْتَدِعِ وَلَمْ يُصَلِّ فِيهِ قَالَ وَإِنَّمَا كَرِهَ عَبْدُ اللَّهِ التَّثْوِيبَ الَّذِي أَحْدَثَهُ النَّاسُ بَعْدُ
[അഹ്മദ് ബിൻ മാനി'] പറഞ്ഞതായി ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞു; [അബു അഹമ്മദ് അസ് സുബൈർ] പറഞ്ഞതായി ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞു; [അൽ ഹകം] ൽ നിന്ന് [അബ്ദുറഹ്മാൻ ബിൻ അബു ലൈല] ൽ നിന്ന് [ബിലാലിൽ] അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു; 'റസൂലുല്ലാഹ് സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലം പറഞ്ഞു; 'പ്രാർത്ഥന സമയങ്ങളിൽ പ്രഭാത നമസ്കാരമല്ലാതെ തസ്ത്വീബ് - അലറരുത് - ഒരിക്കലും ചെയ്യരുത്'. അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു; 'ഈ അധ്യായത്തിൽ അബു മഹ്ദലൂരയിൽ നിന്നുള്ള ഒരു ചരിത്രവുമുണ്ട്'. അബു ഈസ പറഞ്ഞു; 'ബിലാലിന്റെ ഹദീസിനെക്കുറിച്ച് അബു ഇസ്രാഈൽ അൽ മുലായിയിൽ നിന്ന് ഒഴികെ ഞങ്ങൾക്ക് അറിയില്ല, അബു ഇസ്മാഈൽ അൽ ഹകം ബിൻ ഉതൈബയിൽ നിന്ന് ഈ ഹദീസ് ഒരിക്കലും കേട്ടിട്ടില്ല'. അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു; 'അൽ ഹകം ബിൻ ഉതൈബയിൽ നിന്ന് അൽ ഹസൻ ബിൻ ഉമറയിൽ നിന്ന് അദ്ദേഹം മാത്രമാണ് ഈ ഹദീസ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തത്. അബു ഇസ്മാഈലിന്റെ പേര് ഇസ്മാഈൽ ബിൻ അബു ഇസ്ഹാഖ് എന്നാണ്. എന്നിരുന്നാലും, ഹദീസ് വിദഗ്ധരുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, അദ്ദേഹം ശക്തനായ വ്യക്തിയായിരുന്നില്ല. പണ്ഡിതന്മാർക്കിടയിൽ ലഫദ്സ് തത്സ്വിബ് വ്യാഖ്യാനിക്കുന്നതിൽ വ്യത്യാസമുണ്ട്, ചിലർ പറയുന്നത് തസ്ത്വിദ് എന്നാൽ അദാനിൽ പ്രഭാത നമസ്കാരത്തിൽ "അശ് ശലാത്തു ഖൈറുൻ മിനൻ നൗം" - ഉറക്കത്തേക്കാൾ ഉത്തമം - എന്ന് പറയുന്ന ഒരാളാണെന്നാണ്. ബിൻ അൽ മുബാറക്കും അഹ്മദും സ്വീകരിച്ച അഭിപ്രായമാണിത്. അതേസമയം, തത്സ്വിബിനെക്കുറിച്ച് ഇസ്ഹാഖിന് മറ്റൊരു അഭിപ്രായമുണ്ടായിരുന്നു, അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു; 'വെറുക്കപ്പെട്ട തത്സ്വിബ് പ്രവാചകൻ സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലമിന് ശേഷം മനുഷ്യർ സൃഷ്ടിച്ച ഒന്നാണ്, മുഅദ്ദിൻ പ്രാർത്ഥനയ്ക്കുള്ള ആഹ്വാനം നൽകിയാൽ ആളുകൾ അത് നിറവേറ്റുന്നതിൽ മടിയന്മാരായിരുന്നു, പ്രാർത്ഥനയ്ക്കും ഇഖാമത്തിനും ഇടയിൽ അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു; ഖദ് ഖമാതിഷ് പ്രാർത്ഥന - ഹയ്യ 'അലാ ആഷ് പ്രാർത്ഥന - ഹയ്യ 'അലാൽ ഫലാഹ് - പ്രാർത്ഥന സ്ഥിരപ്പെട്ടു, നമുക്ക് പ്രാർത്ഥന സ്ഥാപിക്കാം, നമുക്ക് വിജയത്തിലേക്ക് പോകാം-'. അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു; 'ഇസ്ഹാഖ് പറഞ്ഞത് പ്രവാചകൻ സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലമിന് ശേഷം കണ്ടുപിടിച്ചതും ശാസ്ത്ര വിദഗ്ദ്ധർ വെറുത്തതുമായ ഒരു തത്സ്വിബ് മാതൃകയായിരുന്നു'. ബിൻ അൽ മുബാറക്കും അഹ്മദും വ്യാഖ്യാനിച്ചത്, തത്സ്വിബ് എന്നത് ഒരു മുഅദ്സിൻ രാവിലെ പ്രാർത്ഥനാ ക്ഷണം നടത്തുമ്പോൾ നടത്തിയ പ്രസംഗമായിരുന്നു എന്നാണ്; അശ് ശലാത്തു ഖൈറുൻ മിനൻ നൗം - ഉറക്കത്തേക്കാൾ നല്ലത് - എന്നാണ്. ഇതാണ് ശരിയായ അഭിപ്രായം. ശാസ്ത്ര വിദഗ്ധർ തിരഞ്ഞെടുത്തതും സ്വീകരിച്ചതുമായ തത്സ്വിദ് എന്നാണ് അത്. ഇബ്നു ഉമറിൽ നിന്ന് നിവേദനം: പ്രഭാത പ്രാർത്ഥനാ ക്ഷണം സ്വീകരിക്കുമ്പോൾ അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു; അശ് ശലാത്തു ഖൈറുൻ മിനൻ നൗം - ഉറക്കത്തേക്കാൾ നല്ലത് - എന്നാണ്. മുജാഹിദിൽ നിന്ന് നിവേദനം: 'ഞാനും അബ്ദുല്ല ബിൻ ഉമറും പ്രാർത്ഥനാ ക്ഷണം സ്വീകരിച്ചപ്പോൾ പള്ളിയിൽ പ്രവേശിച്ചു, പക്ഷേ മുഅദ്ദിൻ തത്സ്വിബ് പറഞ്ഞു. അങ്ങനെ അബ്ദുല്ല ബിൻ ഉമർ പള്ളിയിൽ നിന്ന് പുറത്തുവന്ന് പറഞ്ഞു: 'ഈ മതവിരുദ്ധന്റെ പക്ഷത്ത് നിന്ന് എന്നോടൊപ്പം പുറത്തുവരൂ!' എന്നാൽ അദ്ദേഹം അതിൽ നമസ്കരിച്ചില്ല'. അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു; 'അബ്ദുള്ള വെറുക്കുന്ന ഒരേയൊരു തത്വം മനുഷ്യർ നിർമ്മിച്ച തത്വ്വിബ് ആണ്'.
Imam Tirmidzi : 183
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ وَيَعْلَى بْنُ عُبَيْدٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ زِيَادِ بْنِ أَنْعُمٍ الْأَفْرِيقِيِّ عَنْ زِيَادِ بْنِ نُعَيْمٍ الْحَضْرَمِيِّ عَنْ زِيَادِ بْنِ الْحَارِثِ الصُّدَائِيِّ قَالَأَمَرَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ أُؤَذِّنَ فِي صَلَاةِ الْفَجْرِ فَأَذَّنْتُ فَأَرَادَ بِلَالٌ أَنْ يُقِيمَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ أَخَا صُدَاءٍ قَدْ أَذَّنَ وَمَنْ أَذَّنَ فَهُوَ يُقِيمُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ زِيَادٍ إِنَّمَا نَعْرِفُهُ مِنْ حَدِيثِ الْأَفْرِيقِيِّ وَالْأَفْرِيقِيُّ هُوَ ضَعِيفٌ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ ضَعَّفَهُ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ وَغَيْرُهُ قَالَ أَحْمَدُ لَا أَكْتُبُ حَدِيثَ الْأَفْرِيقِيِّ قَالَ وَرَأَيْتُ مُحَمَّدَ بْنَ إِسْمَعِيلَ يُقَوِّي أَمْرَهُ وَيَقُولُ هُوَ مُقَارِبُ الْحَدِيثِ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنَّ مَنْ أَذَّنَ فَهُوَ يُقِيمُ
[ഹന്നദ്] പറഞ്ഞതായി ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്; [അബ്ദുറഹ്മാൻ ബിൻ സിയാദ് ബിൻ അനൂം അൽ അഫ്രീഖി] യിൽ നിന്ന് [സിയാദ് ബിൻ നുഐം അൽ ഹദ്ൽറാമി] യിൽ നിന്ന് [സിയാദ് ബിൻ അൽ ഹാരിത് ആഷ് ഷുദാഫി] യിൽ നിന്ന് [അബ്ദ] യും [യ'ല ബിൻ ഉബൈദും] പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്; 'റസൂലുള്ളാഹ് സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലം എന്നോട് പ്രഭാതത്തിൽ പ്രാർത്ഥനയ്ക്ക് വിളിക്കാൻ കൽപ്പിച്ചു, അതിനാൽ ഞാനും പ്രാർത്ഥനയ്ക്ക് വിളിച്ചു. അപ്പോൾ ബിലാൽ ഇഖാമ ചൊല്ലാൻ ആഗ്രഹിച്ചു, പക്ഷേ റസൂലുള്ളാഹ് ശല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലം പറഞ്ഞു; 'സഹോദരൻ ശുദ' പ്രാർത്ഥനയ്ക്ക് ആഹ്വാനം ചെയ്തു, അതിനാൽ ഇഖാമ ചെയ്യാൻ അവകാശമുള്ളത് അദ്ദേഹത്തിനാണ്'. അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു; 'ഈ അധ്യായത്തിൽ ഇബ്നു ഉമറിൽ നിന്ന് ഒരു ചരിത്രവുമുണ്ട്'. അബു ഈസ പറഞ്ഞു; 'അൽ അഫ്രീഖി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്ത ഹദീസിൽ നിന്ന് സിയാദ് ഹദീസ് ഞങ്ങൾക്ക് അറിയാം, ഹദീസ് വിദഗ്ധരുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ അൽ അഫ്രീഖി ഒരു ദുർബല വ്യക്തിയായിരുന്നു.' 'യഹ്യ ബിൻ സഈദ് ബിൻ അൽ ഖത്താനും മറ്റുള്ളവരും അദ്ദേഹത്തെ ദുർബലപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്'. അഹ്മദ് പറഞ്ഞു; 'ഞാൻ അൽ അഫ്രീഖി ഹദീസ് എഴുതിയിട്ടില്ല'. അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു; 'മുഹമ്മദ് ബിൻ ഇസ്മാഈൽ തന്റെ അഭിപ്രായത്തെ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നത് ഞാൻ കണ്ടു. ഇത് മറ്റ് ഹദീസുകളുമായി കൂടുതൽ അടുത്താണെന്ന് അദ്ദേഹം കരുതുന്നു, ഈ ഹദീസ് ശാസ്ത്രത്തിലെ വിദഗ്ധരും പ്രയോഗിക്കുന്നു; പ്രാർത്ഥനയിലേക്കുള്ള ആഹ്വാനം നടത്തുന്നവൻ ഇഖാമത്ത് ചെയ്യുന്നവനാണ്'.
Imam Tirmidzi : 184
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ يَحْيَى الصَّدَفِيِّ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يُؤَذِّنُ إِلَّا مُتَوَضِّئٌ
അലി ബിൻ ഹുജ്ർ (റ) പറഞ്ഞു: "വുദു ചെയ്തിട്ടില്ലെങ്കിൽ നമസ്കാരത്തിലേക്കുള്ള ആഹ്വാനം അനുവദനീയമല്ല" എന്ന് നബി (സ) യിൽ നിന്ന് അബൂ ഹുറൈറ (റ) പറഞ്ഞു: മുആവിയ ബിൻ യഹ്യ അഷ് ശദാഫി (അൽ വാലിദ് ബിൻ മുസ്ലിം) പറഞ്ഞു: "വുദു ചെയ്തിട്ടില്ലെങ്കിൽ നമസ്കാരത്തിലേക്കുള്ള ആഹ്വാനം അനുവദനീയമല്ല".
Imam Tirmidzi : 185
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ عَنْ يُونُسَ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَلَا يُنَادِي بِالصَّلَاةِ إِلَّا مُتَوَضِّئٌقَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا أَصَحُّ مِنْ الْحَدِيثِ الْأَوَّلِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ لَمْ يَرْفَعْهُ ابْنُ وَهْبٍ وَهُوَ أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ الْوَلِيدِ بْنِ مُسْلِمٍ وَالزُّهْرِيُّ لَمْ يَسْمَعْ مِنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَاخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي الْأَذَانِ عَلَى غَيْرِ وُضُوءٍ فَكَرِهَهُ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ وَبِهِ يَقُولُ الشَّافِعِيُّ وَإِسْحَقُ وَرَخَّصَ فِي ذَلِكَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَأَحْمَدُ
[യഹ്യ ബിൻ മൂസ] പറഞ്ഞു; [യൂനുസ്] (റ) വിൽ നിന്ന് [ഇബ്നു ശിഹാബ്] പറഞ്ഞു; [അബ്ദുല്ല ബിൻ വഹ്ബ്] പറഞ്ഞു; അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു; '[അബു ഹുറൈറ] പറഞ്ഞു; 'വുദു ചെയ്ത ആളുകൾ ഒഴികെ നമസ്കാരത്തിലേക്കുള്ള ആഹ്വാനം ഉചിതമല്ല.' അബു ഈസ പറഞ്ഞു; 'ഈ ഹദീസ് ആദ്യ ഹദീസിനേക്കാൾ ആധികാരികമാണ്'. അബു ഈസ പറഞ്ഞു; 'റസൂലുല്ലാഹി സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലമിന് ബാധകമായ അബു ഹുറൈറയുടെ ഹദീസ് ഇബ്നു വഹ്ബ് ഒഴികെ മറ്റാർക്കും ഇല്ല, പക്ഷേ ഈ ഹദീസ് അൽ വാലിദ് ഇബ്നു മുസ്ലിം നിവേദനം ചെയ്ത ഹദീസിനേക്കാൾ ആധികാരികമാണ്. അതേസമയം, അബു ഹുറൈറയിൽ നിന്ന് അസ് സുഹ്രിയും കേട്ടില്ല. ആദ്യം വുദു ചെയ്യാതെ നമസ്കാരത്തിലേക്കുള്ള ആഹ്വാനം സംബന്ധിച്ച നിയമത്തെക്കുറിച്ച് പണ്ഡിതന്മാർ വിയോജിക്കുന്നു. അവരിൽ ചിലർ ഇത് സ്ഥിരീകരിച്ചു, ഈ അഭിപ്രായം സിയാഫിയും ഇസ്ഹാഖും സ്വീകരിച്ചു. മറ്റുള്ളവർ ആശ്വാസം നൽകിയപ്പോൾ, സുഫ്യാൻ അത്സ് ത്സൗരി, ബിൻ അൽ മുബാറക്, അഹമ്മദ് എന്നിവർ ഈ അഭിപ്രായം സ്വീകരിച്ചു.
Imam Tirmidzi : 186
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا إِسْرَائِيلُ أَخْبَرَنِي سِمَاكُ بْنُ حَرْبٍ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ سَمُرَةَ يَقُولُكَانَ مُؤَذِّنُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُمْهِلُ فَلَا يُقِيمُ حَتَّى إِذَا رَأَى رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ خَرَجَ أَقَامَ الصَّلَاةَ حِينَ يَرَاهُقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ هُوَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَحَدِيثُ إِسْرَائِيلَ عَنْ سِمَاكٍ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ هَذَا الْوَجْهِ وَهَكَذَا قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ إِنَّ الْمُؤَذِّنَ أَمْلَكُ بِالْأَذَانِ وَالْإِمَامُ أَمْلَكُ بِالْإِقَامَةِ
[യഹ്യ ബിൻ മൂസ] പറഞ്ഞു; [അബ്ദുറസാഖ്] പറഞ്ഞു; [ഇസ്രായേൽ] ഞങ്ങൾക്ക് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു; [ജാബിർ ബിൻ സമ്ര] പറയുന്നത് കേട്ടതായി [സിമാക് ബിൻ ഹർബ്] എന്നെ അറിയിച്ചു; 'റസൂലുല്ലാഹി ശല്ലാഹി അലൈഹി വസല്ലമിന്റെ മുഅദ്സിൻ ഉടൻ ഇഖാമത്ത് പ്രഖ്യാപിച്ചില്ല, അതിനാൽ റസൂലുല്ലാഹി ശല്ലാഹി അലൈഹി വസല്ലം പുറത്തുവന്നത് കണ്ടപ്പോൾ അദ്ദേഹം അത് പ്രഖ്യാപിച്ചു'. അബു ഈസ പറഞ്ഞു; 'ജാബിർ ബിൻ സമ്രയുടെ ഹദീസ് ഹസൻ ആധികാരികമാണ്, അതേസമയം ഈ വഴിയിൽ നിന്നല്ലാതെ ഇസ്രായേലിന്റെ ഹദീസ് ഞങ്ങൾക്ക് അറിയില്ല'. ചില പണ്ഡിതന്മാർ പറയുന്നു; 'ഒരു മുഅദ്സിൻ പ്രാർത്ഥനാ സമയം നിർണ്ണയിക്കുന്നതിൽ കൂടുതൽ അവകാശപ്പെടുന്നു, അതേസമയം ഇഖാമത്തിന് ഇഖാമത്ത് നിർണ്ണയിക്കുന്നതിൽ കൂടുതൽ അവകാശങ്ങളുണ്ട്'.
Imam Tirmidzi : 187
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ سَالِمٍ عَنْ أَبِيهِأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ بِلَالًا يُؤَذِّنُ بِلَيْلٍ فَكُلُوا وَاشْرَبُوا حَتَّى تَسْمَعُوا تَأْذِينَ ابْنِ أُمِّ مَكْتُومٍقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ مَسْعُودٍ وَعَائِشَةَ وَأُنَيْسَةَ وَأَنَسٍ وَأَبِي ذَرٍّ وَسَمُرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عُمَرَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ اخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي الْأَذَانِ بِاللَّيْلِ فَقَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ إِذَا أَذَّنَ الْمُؤَذِّنُ بِاللَّيْلِ أَجْزَأَهُ وَلَا يُعِيدُ وَهُوَ قَوْلُ مَالِكٍ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ إِذَا أَذَّنَ بِلَيْلٍ أَعَادَ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَرَوَى حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ أَنَّ بِلَالًا أَذَّنَ بِلَيْلٍ فَأَمَرَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يُنَادِيَ إِنَّ الْعَبْدَ نَامَ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَيْرُ مَحْفُوظٍ وَالصَّحِيحُ مَا رَوَى عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ وَغَيْرُهُ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ بِلَالًا يُؤَذِّنُ بِلَيْلٍ فَكُلُوا وَاشْرَبُوا حَتَّى يُؤَذِّنَ ابْنُ أُمِّ مَكْتُومٍ وَرَوَى عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ أَبِي رَوَّادٍ عَنْ نَافِعٍ أَنَّ مُؤَذِّنًا لِعُمَرَ أَذَّنَ بِلَيْلٍ فَأَمَرَهُ عُمَرُ أَنْ يُعِيدَ الْأَذَانَ وَهَذَا لَا يَصِحُّ أَيْضًا لِأَنَّهُ عَنْ نَافِعٍ عَنْ عُمَرَ مُنْقَطِعٌ وَلَعَلَّ حَمَّادَ بْنَ سَلَمَةَ أَرَادَ هَذَا الْحَدِيثَ وَالصَّحِيحُ رِوَايَةُ عُبَيْدِ اللَّهِ وَغَيْرِ وَاحِدٍ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ وَالزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ بِلَالًا يُؤَذِّنُ بِلَيْلٍ قَالَ أَبُو عِيسَى وَلَوْ كَانَ حَدِيثُ حَمَّادٍ صَحِيحًا لَمْ يَكُنْ لِهَذَا الْحَدِيثِ مَعْنًى إِذْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ بِلَالًا يُؤَذِّنُ بِلَيْلٍ فَإِنَّمَا أَمَرَهُمْ فِيمَا يُسْتَقْبَلُ و قَالَ إِنَّ بِلَالًا يُؤَذِّنُ بِلَيْلٍ وَلَوْ أَنَّهُ أَمَرَهُ بِإِعَادَةِ الْأَذَانِ حِينَ أَذَّنَ قَبْلَ طُلُوعِ الْفَجْرِ لَمْ يَقُلْ إِنَّ بِلَالًا يُؤَذِّنُ بِلَيْلٍ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْمَدِينِيِّ حَدِيثُ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَيْرُ مَحْفُوظٍ وَأَخْطَأَ فِيهِ حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ
'ബിലാൽ രാത്രിയിൽ പ്രാർത്ഥനയ്ക്ക് വിളിക്കുന്നു, അതിനാൽ ഇബ്നു ഉമ്മി മക്തൂമിന്റെ പ്രാർത്ഥനാ വിളി കേൾക്കുന്നതുവരെ നിങ്ങൾ തിന്നുകയും കുടിക്കുകയും വേണം' എന്ന് [ഖുതൈബ] [സ്വന്തം പിതാവിൽ] നിന്ന് [അൽ ലൈത്സ്] [സ്വന്തം ഇബ്നു ശിഹാബ്] [സ്വന്തം സലീമിൽ] നിന്ന് [അൽ ലൈത്സ്] [നബി] [സ്വന്തം പിതാവിൽ] നിന്ന് [നബി] [സ്വല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലം] ഈ അഭിപ്രായം സ്വീകരിച്ചത് സുഫ്യാൻ അത്സ് ത്സൗരിയാണ്. അയ്യൂബിൽ നിന്ന്, ഇബ്നു ഉമറിൽ നിന്ന്, നാഫിയിൽ നിന്ന്, ബിലാൽ ഒരിക്കൽ രാത്രിയിൽ പ്രാർത്ഥനയ്ക്കായി ആഹ്വാനം ചെയ്തുവെന്ന് ഹമ്മാദ് ബിൻ സലമ ഉദ്ധരിക്കുന്നു, അതിനാൽ പ്രവാചകൻ സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലം അദ്ദേഹത്തോട് 'തീർച്ചയായും, ഒരു ദാസൻ ഉറങ്ങിപ്പോയി' എന്ന് പറയാൻ കൽപ്പിച്ചു. അബു ഈസ പറഞ്ഞു; 'ഈ ഹദീസ് കൃത്യമല്ല. എന്നാൽ ആധികാരികമായത് [ഉബൈദുള്ള ബിൻ ഉമർ] നിവേദനം ചെയ്ത ഹദീസും [ഇബ്നു ഉമർ] നിവേദനം ചെയ്ത [നാഫി'യിൽ നിന്ന്] പ്രവാചകൻ സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലം പറഞ്ഞതും ആണ്; 'തീർച്ചയായും, ബിലാൽ രാത്രിയിൽ പ്രാർത്ഥനയ്ക്കായി വിളിക്കുന്നു, അതിനാൽ ഇബ്നു ഉമ്മി മക്തൂമിന്റെ പ്രാർത്ഥനയ്ക്കുള്ള ആഹ്വാനം നിങ്ങൾ കേൾക്കുന്നതുവരെ നിങ്ങൾ തിന്നുകയും കുടിക്കുകയും വേണം'. നാഫിയിൽ നിന്ന് അബ്ദുൽ അസീസ് ബിൻ അബു റവ്വാദ് എന്നും റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്; വിളിച്ചയാൾ ഉമർ ഒരിക്കൽ രാത്രിയിൽ പ്രാർത്ഥനയ്ക്കായി ആഹ്വാനം ചെയ്തു, അതിനാൽ അദ്ദേഹം അത് ആവർത്തിക്കാൻ ഉത്തരവിട്ടു, പക്ഷേ ഈ ഹദീസും അസാധുവാണ്. കാരണം നാഫിക്കും ഉമറിനും ഇടയിൽ സനദ് തകർന്നു. ഒരുപക്ഷേ ഹമ്മദ് ബിൻ സലമ ഈ ഹദീസ് ആഗ്രഹിച്ചിരിക്കാം. ശരിയായത് ഉബൈദുള്ളയും നാഫിയിൽ നിന്നുള്ള മറ്റുള്ളവരും ഇബ്നു ഉമറിൽ നിന്നും, സാലിം ബിൻ ഉമറിൽ നിന്നും അസ് സുഹ്രിയിൽ നിന്നും ഉദ്ധരിക്കപ്പെട്ട ഹദീസാണ്; പ്രവാചകൻ സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലം പറഞ്ഞു; 'തീർച്ചയായും, ബിലാൽ രാത്രിയിൽ പ്രാർത്ഥനയിലേക്ക് വിളിക്കുന്നു.' അബു ഈസ പറഞ്ഞു; 'ഹമ്മദ് നിവേദനം ചെയ്ത ഹദീസ് ആധികാരികമാണെങ്കിൽ, തീർച്ചയായും ഈ ഹദീസിന് അർത്ഥമില്ല. കാരണം റസൂലുല്ലാഹ് സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലം പറഞ്ഞു; 'തീർച്ചയായും, ബിലാൽ രാത്രിയിൽ പ്രാർത്ഥനയിലേക്ക് വിളിക്കുന്നു;' അവൻ തന്റെ സുഹൃത്തുക്കളോട് വരാനിരിക്കുന്ന എന്തെങ്കിലും ആവശ്യപ്പെട്ടു. അവൻ പറഞ്ഞു; 'തീർച്ചയായും, ബിലാൽ രാത്രിയിൽ പ്രാർത്ഥനയിലേക്ക് വിളിക്കുന്നു;' പ്രഭാതത്തിനുമുമ്പ് പ്രാർത്ഥനയ്ക്കുള്ള ആഹ്വാനം ആവർത്തിക്കാൻ അവൻ ഉത്തരവിട്ടിരുന്നെങ്കിൽ, പ്രവാചകൻ പറയുമായിരുന്നില്ല; 'തീർച്ചയായും, ബിലാൽ രാത്രിയിൽ പ്രാർത്ഥനയിലേക്ക് വിളിക്കുന്നു.' അലി ബിൻ അൽ മദീനി പറഞ്ഞു; 'അയ്യുബിൽ നിന്ന് ഹമ്മദ് ബിൻ സലമയുടെ ഹദീസ്, നാഫിയിൽ നിന്ന്, ഇബ്നു ഉമറിൽ നിന്ന് പ്രവാചകൻ സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലമയിൽ നിന്ന്' കൃത്യമല്ല, ഹമ്മാദ് ബിൻ സലമ അതിൽ തെറ്റുകൾ വരുത്തി'.
Imam Tirmidzi : 188
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ الْمُهَاجِرِ عَنْ أَبِي الشَّعْثَاءِ قَالَخَرَجَ رَجُلٌ مِنْ الْمَسْجِدِ بَعْدَ مَا أُذِّنَ فِيهِ بِالْعَصْرِ فَقَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ أَمَّا هَذَا فَقَدْ عَصَى أَبَا الْقَاسِمِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عُثْمَانَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَعَلَى هَذَا الْعَمَلُ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ أَنْ لَا يَخْرُجَ أَحَدٌ مِنْ الْمَسْجِدِ بَعْدَ الْأَذَانِ إِلَّا مِنْ عُذْرٍ أَنْ يَكُونَ عَلَى غَيْرِ وُضُوءٍ أَوْ أَمْرٍ لَا بُدَّ مِنْهُ وَيُرْوَى عَنْ إِبْرَاهِيمَ النَّخَعِيِّ أَنَّهُ قَالَ يَخْرُجُ مَا لَمْ يَأْخُذْ الْمُؤَذِّنُ فِي الْإِقَامَةِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا عِنْدَنَا لِمَنْ لَهُ عُذْرٌ فِي الْخُرُوجِ مِنْهُ وَأَبُو الشَّعْثَاءِ اسْمُهُ سُلَيْمُ بْنُ أَسْوَدَ وَهُوَ وَالِدُ أَشْعَثَ بْنِ أَبِي الشَّعْثَاءِ وَقَدْ رَوَى أَشْعَثُ بْنُ أَبِي الشَّعْثَاءِ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ أَبِيهِ
[ഹന്നദ്] നമ്മോട് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്; [വാക്കി'] [സുഫ്യാനിൽ നിന്ന് [ഇബ്രാഹിം ബിൻ അൽ മുഹാജിറിൽ നിന്ന്] [അബു അഷ്-സിയ'ത്സ`] നമ്മോട് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്; 'നമസ്കാരത്തിലേക്കുള്ള ആഹ്വാനം വായിച്ചതിനുശേഷം, ഒരാൾ പള്ളിയിൽ നിന്ന് പുറത്തുവന്നു, തുടർന്ന് [അബു ഹുറൈറ] പറഞ്ഞു; 'ഈ മനുഷ്യൻ അബു ഖാസിം ശല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലമിനെ ധിക്കരിച്ചു'. അബു ഈസ പറഞ്ഞു; 'ഈ അധ്യായത്തിൽ ഉസ്മാൻ (റ) വിൽ നിന്നുള്ള ഒരു ഹദീസും ഉണ്ട്'. അബു ഈസ പറഞ്ഞു; 'അബു ഹുറൈറയുടെ ഹദീസ് ഹസൻ സ്വഹീഹാണ്. പ്രവാചകൻ ശല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലമിന്റെയും അവരുടെ ശേഷവുമുള്ള പണ്ഡിതന്മാരും ഈ ഹദീസ് പ്രയോഗത്തിൽ വരുത്തിയിരുന്നു. അതായത്, പ്രാർത്ഥനയ്ക്കുള്ള ആഹ്വാനം വായിച്ചതിനുശേഷം ഒരു വ്യക്തിക്ക് പള്ളിയിൽ നിന്ന് പുറത്തുപോകാൻ അനുവാദമില്ല, ഒരു ഒഴികഴിവ് പറഞ്ഞില്ലെങ്കിൽ; ഉദാഹരണത്തിന് വുദു ചെയ്യാതിരിക്കുകയോ ചെയ്യേണ്ട മറ്റ് കാര്യങ്ങൾ ചെയ്യുകയോ ചെയ്യുക'. ഇബ്രാഹിം അൻ-നഖായിയിൽ നിന്ന് അദ്ദേഹം ഒരിക്കൽ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: 'മുഅദ്സിൻ ഇഖാമത്ത് പറഞ്ഞിട്ടില്ലെങ്കിൽ ഒരാൾക്ക് പള്ളി വിട്ടുപോകാം'. അബു ഈസ പറഞ്ഞു; 'ഈ അഭിപ്രായത്തോട് ഞങ്ങൾക്കും യോജിക്കുന്നു, ഒരു ഒഴികഴിവ് ഉള്ളതിനാൽ ഒരാൾക്ക് പോകാം'. അബു സ്യാത്ത്സയുടെ പേര് സുലൈം ബിൻ അസ്വദ് എന്നായിരുന്നു, അദ്ദേഹം അസ്യാത്സ് ബിൻ അബു ആസ്യി സ്യാത്ത്സയുടെ പിതാവായിരുന്നു. [അശ്അത്ത് ബിൻ അബു ആസ്യി സ്യാത്ത്സ`] [പിതാവിൽ] നിന്ന് ഈ ഹദീസ് ഉദ്ധരിച്ചിട്ടുണ്ട്'.
Imam Tirmidzi : 189
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ مَالِكِ بْنِ الْحُوَيْرِثِ قَالَقَدِمْتُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَا وَابْنُ عَمٍّ لِي فَقَالَ لَنَا إِذَا سَافَرْتُمَا فَأَذِّنَا وَأَقِيمَا وَلْيَؤُمَّكُمَا أَكْبَرُكُمَاقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَيْهِ عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ اخْتَارُوا الْأَذَانَ فِي السَّفَرِ و قَالَ بَعْضُهُمْ تُجْزِئُ الْإِقَامَةُ إِنَّمَا الْأَذَانُ عَلَى مَنْ يُرِيدُ أَنْ يَجْمَعَ النَّاسَ وَالْقَوْلُ الْأَوَّلُ أَصَحُّ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ
[മഹ്മൂദ് ബിൻ ഗൈലാൻ] പറഞ്ഞു; [സുഫ്യാനിൽ നിന്ന്] [ഖാലിദ് അൽ ഹിദ്സയിൽ നിന്ന്] [മാലിക് ബിൻ അൽ ഹുവൈരിത്തുകളിൽ നിന്ന്] [വാകി') പറഞ്ഞു; 'ഞാനും എന്റെ സഹോദരന്റെ മകനും റസൂലുല്ലാഹി സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലമിനെ കാണാൻ വന്നു, എന്നിട്ട് അദ്ദേഹം ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞു; 'നിങ്ങൾ ഒരു യാത്രയിലാണെങ്കിൽ, നിങ്ങൾ പ്രാർത്ഥനയിലേക്കും ഇഖാമത്തിലേക്കും വിളിക്കണം, ഏറ്റവും വലിയ വ്യക്തി ഇമാം ആയിരിക്കണം'. അബു ഈസ പറഞ്ഞു; 'ഈ ഹദീസ് ആധികാരികമാണ്, ശാസ്ത്ര വിദഗ്ധരും ഈ ഹദീസ് പ്രയോഗിക്കുന്നു. യാത്ര ചെയ്യുമ്പോൾ പ്രാർത്ഥനയിലേക്കുള്ള ആഹ്വാനം തുടരുക എന്നതാണ് അവരുടെ ഇഷ്ട അഭിപ്രായം. എന്നാൽ അവരിൽ ചിലർ പറഞ്ഞു; 'ഇഖാമ മതി, കാരണം പ്രാർത്ഥനയിലേക്കുള്ള ആഹ്വാനം ധാരാളം ആളുകളെ ഒരുമിച്ചുകൂട്ടാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ആളുകൾക്കുള്ളതാണ്'. ആദ്യത്തെ അഭിപ്രായം കൂടുതൽ സാധുവായ അഭിപ്രായമാണ്. ഈ അഭിപ്രായം -ആദ്യം- അഹ്മദും ഇസ്ഹാഖും സ്വീകരിച്ചതാണ്'.
Imam Tirmidzi : 190
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حُمَيْدٍ الرَّازِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو تُمَيْلَةَ حَدَّثَنَا أَبُو حَمْزَةَ عَنْ جَابِرٍ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ أَذَّنَ سَبْعَ سِنِينَ مُحْتَسِبًا كُتِبَتْ لَهُ بَرَاءَةٌ مِنْ النَّارِقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ وَثَوْبَانَ وَمُعَاوِيَةَ وَأَنَسٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَأَبِي سَعِيدٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ حَدِيثٌ غَرِيبٌ وَأَبُو تُمَيْلَةَ اسْمُهُ يَحْيَى بْنُ وَاضِحٍ وَأَبُو حَمْزَةَ السُّكَّرِيُّ اسْمُهُ مُحَمَّدُ بْنُ مَيْمُونٍ وَجَابِرُ بْنُ يَزِيدَ الْجُعْفِيُّ ضَعَّفُوهُ تَرَكَهُ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ قَالَ أَبُو عِيسَى سَمِعْت الْجَارُودَ يَقُولُ سَمِعْتُ وَكِيعًا يَقُولُ لَوْلَا جَابِرٌ الْجُعْفِيُّ لَكَانَ أَهْلُ الْكُوفَةِ بِغَيْرِ حَدِيثٍ وَلَوْلَا حَمَّادٌ لَكَانَ أَهْلُ الْكُوفَةِ بِغَيْرِ فِقْهٍ
[മുഹമ്മദ് ബിൻ ഹുമൈദ് അർ റാസി] പറഞ്ഞു; [അബു തുമൈല] പറഞ്ഞു; [മുജാഹിദിൽ] നിന്ന് [ജാബിർ] നിന്ന് [ഇബ്നു അബ്ബാസ്] പറഞ്ഞു; 'അല്ലാഹുവിന്റെ അംഗീകാരം പ്രതീക്ഷിച്ച് ഏഴ് വർഷം പ്രാർത്ഥനയ്ക്കുള്ള ആഹ്വാനം ചൊല്ലുന്നവൻ നരകത്തീയിൽ നിന്ന് മുക്തനാകും' എന്ന് പ്രവാചകൻ (സ) പറഞ്ഞതായി [അബു ഹംസ] പറഞ്ഞു. അബു ഈസ പറഞ്ഞു; 'ഈ അധ്യായത്തിൽ അബ്ദുല്ല ബിൻ മസ്ഊദ്, ത്സൗബാൻ, മുആവിയ, അനസ്, അബു ഹുറൈറ, അബു സഈദ് എന്നിവരുടെ ഹദീസുകളും ഉണ്ട്'. അബു ഈസ പറഞ്ഞു; 'ഇബ്നു അബ്ബാസിൽ നിന്നുള്ള ഈ ഹദീസ് ഗരീബാണ്. അബു തുമൈലയുടെ പേര് യഹ്യ ബിൻ വാദ്ലിഹ് എന്നും അബു ഹംസ അസ്സുകരിയുടെ പേര് മുഹമ്മദ് ബിൻ മൈമുൻ എന്നുമാണ്.' ജാബിർ ബിൻ യാസിദ് അൽ ജു'ഫിയെയും ഉലമാക്കൾ ദുർബലപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്, അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഹദീസ് യഹ്യ ബിൻ സഈദും അബ്ദുറഹ്മാൻ ബിൻ മഹ്ദിയും പരിഗണിക്കുന്നില്ല. അബു ഈസ പറഞ്ഞു; 'അൽ ജറൂദ് പറയുന്നത് ഞാൻ കേട്ടു; 'വാക്കി പറയുന്നത് ഞാൻ കേട്ടു'; 'ജാബിർ അൽ ജു'ഫി ഇല്ലായിരുന്നുവെങ്കിൽ, തീർച്ചയായും കൂഫയിലെ ആളുകൾക്ക് ഹദീസ് ഉണ്ടാകുമായിരുന്നില്ല. ഹമ്മാദ് ഇല്ലായിരുന്നുവെങ്കിൽ, കൂഫയിലെ ആളുകൾക്ക് ഫിഖ്ഹ് ഉണ്ടാകുമായിരുന്നില്ല'.
Imam Tirmidzi : 191
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو الْأَحْوَصِ وَأَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْإِمَامُ ضَامِنٌ وَالْمُؤَذِّنُ مُؤْتَمَنٌ اللَّهُمَّ أَرْشِدْ الْأَئِمَّةَ وَاغْفِرْ لِلْمُؤَذِّنِينَقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَسَهْلِ بْنِ سَعْدٍ وَعُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ رَوَاهُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَحَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ وَغَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرَوَى أَسْبَاطُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ الْأَعْمَشِ قَالَ حُدِّثْتُ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرَوَى نَافِعُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَذَا الْحَدِيثَ قَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت أَبَا زُرْعَةَ يَقُولُ حَدِيثُ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ أَبِي صَالِحٍ عَنْ عَائِشَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت مُحَمَّدًا يَقُولُ حَدِيثُ أَبِي صَالِحٍ عَنْ عَائِشَةَ أَصَحُّ وَذَكَرَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْمَدِينِيِّ أَنَّهُ لَمْ يُثْبِتْ حَدِيثَ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَلَا حَدِيثَ أَبِي صَالِحٍ عَنْ عَائِشَةَ فِي هَذَا
[ഹന്നദ്] പറഞ്ഞതായി ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്; [അബു അൽ അഹ്വാഷ്], [അബു മുആവിയ] എന്നിവർ [അബു സാലിഹ്], [അബു ഹുറൈറ] എന്നിവർ [അബു ഹുറൈറ] എന്നിവർ ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്; 'റസൂലുള്ളാഹ് സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലം പറഞ്ഞു; ഇമാം ജാമ്യക്കാരനാണ്, മുഅദ്സിൻ വിശ്വസ്തനാണ്. അല്ലാഹുവേ, ഇമാമുകളെ നീ നേരെയാക്കുകയും മുഅദ്സിൻമാർക്ക് പൊറുത്തുകൊടുക്കുകയും ചെയ്യേണമേ'. അബു ഈസ പറഞ്ഞു; 'ഈ അധ്യായത്തിൽ 'ഐസ്യ, സഹ്ൽ ബിൻ സാദ്, ഉഖ്ബ ബിൻ ആമിർ' എന്നിവരിൽ നിന്നുള്ള ഒരു ചരിത്രവുമുണ്ട്. അബു ഈസ പറഞ്ഞു; 'അബു ഹുറൈറയുടെ ഹദീസ് [സുഫ്യാൻ അത്സ് ത്സൗരി], [ഹഫ്ഷ് ബിൻ ഗിയാത്സ്], [ചില ആളുകൾ] [അൽ അമസി], [അബു സാലിഹ്], [അബു ഹുറൈറ], [അബു ഹുറൈറ] എന്നിവർ പ്രവാചകൻ സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലം എന്നിവരിൽ നിന്ന് ഉദ്ധരിച്ചിട്ടുണ്ട്'. [അസ്ബത്ത് ബിൻ മുഹമ്മദ്] [അൽ അമാസിയിൽ] നിന്ന് ഉദ്ധരിച്ചു, അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു; 'ഒരിക്കൽ [അബു സാലിഹിൽ] നിന്ന് [അബു ഹുറൈറയിൽ] നിന്ന് നബി സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലമിൽ നിന്ന് ഒരു ഹദീസ് ഞാൻ വായിച്ചു. [നാഫി' ബിൻ സുലൈമാൻ] [മുഹമ്മദ് ബിൻ അബു സാലിഹിൽ] നിന്ന് [അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിതാവ്] [ആയിഷയിൽ] നിന്ന് നബി സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലമിൽ നിന്ന് ഈ ഹദീസ് ഉദ്ധരിച്ചു. അബു ഈസ പറഞ്ഞു; 'അബു സുറ പറയുന്നത് ഞാൻ കേട്ടു; 'അബു ഹുറൈറയിൽ നിന്ന് അബു സാലിഹിന്റെ ഹദീസ് 'ആയിഷയിൽ' നിന്ന് നിവേദനം ചെയ്യപ്പെട്ട അബു സാലിഹിന്റെ ഹദീസിനേക്കാൾ ആധികാരികമാണ്. അബു ഈസ പറഞ്ഞു; 'മുഹമ്മദ് പറയുന്നത് ഞാൻ കേട്ടു; 'ആയിഷയിൽ നിന്ന് അബു സാലിഹിന്റെ ഹദീസ് കൂടുതൽ ആധികാരികമാണ്'. അലി ബിൻ അൽ മദീനിയിൽ നിന്നും അദ്ദേഹം പരാമർശിച്ചു; അബു ഹുറൈറയിൽ നിന്ന് അബു സാലിഹിന്റെ ഹദീസും, ഈ വിഷയത്തിൽ 'ആയിഷയിൽ നിന്ന് അബു സാലിഹിന്റെ ഹദീസും' അദ്ദേഹം ഒരിക്കലും സ്ഥിരീകരിച്ചിട്ടില്ല - ആധികാരികമാണ്'.
Imam Tirmidzi : 192
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ مُوسَى الْأَنْصَارِيُّ حَدَّثَنَا مَعْنٌ حَدَّثَنَا مَالِكٌ ح قَالَ حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ عَنْ مَالِكٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَزِيدَ اللَّيْثِيِّ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا سَمِعْتُمْ النِّدَاءَ فَقُولُوا مِثْلَ مَا يَقُولُ الْمُؤَذِّنُقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي رَافِعٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَأُمِّ حَبِيبَةَ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ رَبِيعَةَ وَعَائِشَةَ وَمُعَاذِ بْنِ أَنَسٍ وَمُعَاوِيَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي سَعِيدٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهَكَذَا رَوَى مَعْمَرٌ وَغَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ مِثْلَ حَدِيثِ مَالِكٍ وَرَوَى عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ إِسْحَقَ عَنْ الزُّهْرِيِّ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرِوَايَةُ مَالِكٍ أَصَحُّ
[ഇസ്ഹാഖ് ബിൻ മൂസ അൽ അൻസാരി] പറഞ്ഞു; [മാൻ] പറഞ്ഞു; [മാലിക്] പറഞ്ഞു എന്ന് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു; [അസ് സുഹ്രി]യിൽ നിന്ന് [അതാ ബിൻ യാസിദ് അൽ ലൈത്സ്] [അബു സഈദ്] പറഞ്ഞു; അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു; 'റസൂലുള്ളാഹ് സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലം പറഞ്ഞു; 'നിങ്ങൾ പ്രാർത്ഥനയിലേക്കുള്ള വിളിയുടെ ശബ്ദം കേട്ടാൽ, മുഅദ്സിൻ പറഞ്ഞതുപോലെ അത് പറയുക'. അബു ഈസ പറഞ്ഞു; 'ഈ അധ്യായത്തിൽ അബു റാഫി, അബു ഹുറൈറ, ഉമ്മു ഹബീബ, അബ്ദുല്ലാഹ് ബിൻ അമ്രു, അബ്ദുല്ലാഹ് ബിൻ റബിയ, 'ഐസ്യ, മുആദ്സ് ബിൻ അനസ്, മുആവിയ' എന്നിവരിൽ നിന്നുള്ള ഹദീസുകളും ഉണ്ട്. അബു ഈസ പറഞ്ഞു; 'അബു സഈദിന്റെ ഈ ഹദീസ് ഹസൻ ആണ്. [മഅ്മർ] കൂടാതെ മാലിക് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്ത ഹദീസ് പോലെ [അസ് സുഹ്രി] യിൽ നിന്നും മറ്റ് ഹദീസുകളും റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. അതിനിടയിൽ, [അബ്ദുറഹ്മാൻ ബിൻ ഇസ്ഹാഖ്] ഈ ഹദീസ് [അസ് സുഹ്രി] ൽ നിന്ന് [അബു ഹുറൈറയിൽ] നിന്ന് [സെയ്ദ് ബിൻ അൽ മുസയ്യിബ്] നിന്ന് നബി സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലത്തിൽ നിന്ന് ഉദ്ധരിച്ചു. മാലിക്കിൻ്റെ ചരിത്രം കൂടുതൽ ആധികാരികമാണ്.'
Imam Tirmidzi : 193
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو زُبَيْدٍ وَهُوَ عَبْثَرُ بْنُ الْقَاسِمِ عَنْ أَشْعَثَ عَنْ الْحَسَنِ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ أَبِي الْعَاصِ قَالَإِنَّ مِنْ آخِرِ مَا عَهِدَ إِلَيَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ اتَّخِذْ مُؤَذِّنًا لَا يَأْخُذُ عَلَى أَذَانِهِ أَجْرًاقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عُثْمَانَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ كَرِهُوا أَنْ يَأْخُذَ الْمُؤَذِّنُ عَلَى الْأَذَانِ أَجْرًا وَاسْتَحَبُّوا لِلْمُؤَذِّنِ أَنْ يَحْتَسِبَ فِي أَذَانِهِ
[ഹന്നദ്] ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്; [അബു സുബൈദ്] - അതായത് അബ്ത്സർ ബിൻ അൽ ഖാസിം - [അൽ ഹസൻ] ൽ നിന്ന് [ഉഥ്മാൻ ബിൻ അബു അൽ ആഷ്] ൽ നിന്ന് [അശ്അത്സ്] ൽ നിന്ന് ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്; അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു; 'അല്ലാഹുവിന്റെ ദൂതൻ (സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലം) എനിക്ക് നൽകിയ അവസാന കൽപ്പന, പ്രാർത്ഥനയിലേക്കുള്ള തന്റെ വിളിക്ക് പ്രതിഫലം വാങ്ങാത്ത ഒരു മുഅദ്സിനെ ഞാൻ നിയമിക്കണം എന്നതായിരുന്നു.' അബു ഈസ, 'ഉഥ്മാന്റെ ഈ ഹദീസ് ഹസൻ സ്വഹീഹാണ്. പണ്ഡിതരുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ ഈ ഹദീസിന്റെ രീതി ഇതാണ്; പ്രാർത്ഥനയിലേക്കുള്ള ആഹ്വാനം സ്വീകരിക്കുന്നയാൾ തന്റെ പ്രാർത്ഥനയിലേക്കുള്ള വിളിക്ക് പ്രതിഫലം വാങ്ങുന്നത് അവർ ഇഷ്ടപ്പെടുന്നില്ല, കൂടാതെ അവർ - മുഅദ്സിൻ - താൻ ചെയ്യുന്ന പ്രാർത്ഥനയിലേക്കുള്ള വിളിക്ക് പ്രതിഫലം പ്രതീക്ഷിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിൽ അവർ അത് ഇഷ്ടപ്പെടുന്നു.'
Imam Tirmidzi : 194
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ الْحُكَيْمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ قَيْسٍ عَنْ عَامِرِ بْنِ سَعْدٍ عَنْ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍعَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ قَالَ حِينَ يَسْمَعُ الْمُؤَذِّنَ وَأَنَا أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ رَضِيتُ بِاللَّهِ رَبًّا وَبِمُحَمَّدٍ رَسُولًا وَبِالْإِسْلَامِ دِينًا غُفِرَ لَهُ ذَنْبُهُقَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ اللَّيْثِ بْنِ سَعْدٍ عَنْ حُكَيْمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ قَيْسٍ
[ഖുതൈബ] പറഞ്ഞു എന്ന് ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്; [അൽ ലൈത്ത്] [അൽ ഹുകൈം ബിൻ അബ്ദുല്ല ബിൻ ഖൈസിൽ നിന്ന്] [അമീർ ബിൻ സഅദ്] [സഅദ് ബിൻ അബു വഖാഷ്] അല്ലാഹുവിന്റെ ദൂതൻ ശല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലമിൽ നിന്ന് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്, അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: 'ആരെങ്കിലും മുഅദ്സിൻ പറയുന്നത് കേട്ടാൽ ഇങ്ങനെ പറയും: 'വ അഅ്ന അസിഹാദു അൻ ലാ ഇലാഹ ഇല്ലല്ലാഹു വഹ്ദഹു ലാ സിരിയിക്കലാഹ് വ അന്ന മുഹമ്മദ്അൻ അബ്ദുഹു വ റസൂലുഹു റദ്ലിത്തു ബില്ലാഹി റബ്ബൻ വ ബി മുഹമ്മദ്അദീൻ റസൂലുലൻ വ ബിൽ ഇസ്ലാമി ദീനാൻ - ആരാധനയ്ക്ക് യോഗ്യനായ അല്ലാഹു അല്ലാതെ മറ്റൊരു ദൈവമില്ലെന്നും, അവന് ഒരു പങ്കാളിയുമില്ലെന്നും, തീർച്ചയായും മുഹമ്മദ് അവന്റെ ദാസനും ദൂതനുമാണെന്നും ഞാൻ സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തുന്നു. അല്ലാഹുവിനെ ദൈവമായും, മുഹമ്മദ് നബിയെ ദൂതനായും, ഇസ്ലാമിനെ മതമായും ഞാൻ തൃപ്തിപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു - അപ്പോൾ അവന്റെ പാപങ്ങൾ പൊറുക്കപ്പെടും'.
Imam Tirmidzi : 195
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَهْلِ بْنِ عَسْكَرٍ الْبَغْدَادِيُّ وَإِبْرَاهِيمُ بْنُ يَعْقُوبَ قَالَا حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَيَّاشٍ الْحِمْصِيُّ حَدَّثَنَا شُعَيْبُ بْنُ أَبِي حَمْزَةَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُنْكَدِرِ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ قَالَ حِينَ يَسْمَعُ النِّدَاءَ اللَّهُمَّ رَبَّ هَذِهِ الدَّعْوَةِ التَّامَّةِ وَالصَّلَاةِ الْقَائِمَةِ آتِ مُحَمَّدًا الْوَسِيلَةَ وَالْفَضِيلَةَ وَابْعَثْهُ مَقَامًا مَحْمُودًا الَّذِي وَعَدْتَهُ إِلَّا حَلَّتْ لَهُ الشَّفَاعَةُ يَوْمَ الْقِيَامَةِقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ جَابِرٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ مِنْ حَدِيثِ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ لَا نَعْلَمُ أَحَدًا رَوَاهُ غَيْرَ شُعَيْبِ بْنِ أَبِي حَمْزَةَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ وَأَبُو حَمْزَةَ اسْمُهُ دِينَارٌ
ഞങ്ങളോട് [മുഹമ്മദ് ബിൻ സഹ്ൽ ബിൻ അസ്കർ അൽ ബാഗ്ദാദി] [ഇബ്രാഹിം ബിൻ യാക്കൂബ്] അവർ പറഞ്ഞു; ഞങ്ങളോട് വിവരിച്ചു [അലി ബിൻ അയ്യാസി അൽ ഹിംഷി] പറഞ്ഞു; ഞങ്ങളോട് വിവരിച്ചു [സ്യുഐബ് ബിൻ അബു ഹംസ] പറഞ്ഞു; അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു; 'അല്ലാഹുവിൻ്റെ റസൂൽ സ്വല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലം പറഞ്ഞു; 'ആരെങ്കിലും പ്രാർത്ഥനാ വിളി കേൾക്കുമ്പോൾ പറയും; 'അല്ലാഹുമ്മ റബ്ബാ ഹദ്സിഹി അദ് ദാവാത്തി തമ്മ വാഷ് ശാലാത്തിൽ ഖാഇമ ആറ്റി മുഹമ്മദനിൽ വസീലത വൽ വൽ ഫദ്ലിലാഹ് വബ്'അത്ഷു മഖാമൻ - മഹ്മുദനിലദ്സി അള്ളാഹുവിൻറെ നാഥനെ വിളിക്കൂ - ഈ പ്രാർത്ഥനയെ പരിപൂർണ്ണമായി വിളിക്കുക. നിർബന്ധിത പ്രാർത്ഥന. 'അൽ വസീല' - മുഹമ്മദിന് മാത്രമുള്ള സ്വർഗീയ പദവി - മുഹമ്മദിന് ഫദ്ലീല - നൽകണമേ. നീ വാഗ്ദാനം ചെയ്ത സ്തുത്യർഹമായ സ്ഥാനം അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിക്കത്തക്കവിധം അദ്ദേഹത്തെ ഉയർത്തണമേ. അപ്പോൾ ഉയിർത്തെഴുന്നേൽപ്പ് നാളിൽ അദ്ദേഹത്തിന് ശുപാർശ ലഭിക്കും.'
Imam Tirmidzi : 196
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ وَعَبْدُ الرَّزَّاقِ وَأَبُو أَحْمَدَ وَأَبُو نُعَيْمٍ قَالُوا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ زَيْدٍ الْعَمِّيِّ عَنْ أَبِي إِيَاسٍ مُعَاوِيَةَ بْنِ قُرَّةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الدُّعَاءُ لَا يُرَدُّ بَيْنَ الْأَذَانِ وَالْإِقَامَةِقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَنَسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رَوَاهُ أَبُو إِسْحَقَ الْهَمْدَانِيُّ عَنْ بُرَيْدِ بْنِ أَبِي مَرْيَمَ عَنْ أَنَسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَ هَذَا
[മഹ്മൂദ് ബിൻ ഗൈലാൻ] പറഞ്ഞതായി ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്; [വാക്കി], [അബ്ദുറസാഖ്], [അബു അഹ്മദ്], [അബു നുഐം] എന്നിവർ ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞതായി ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്; [അബു ഇയാസ് മുആവിയ ബിൻ ഖുറ], [അനസ് ബിൻ മാലിക്] എന്നിവർ ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞതായി [സുഫ്യാൻ] പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്; അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു; 'റസൂലുല്ലാഹ് സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലം പറഞ്ഞു; 'നമസ്കാരത്തിലേക്കുള്ള വിളിക്കും ഇഖാമത്തിനും ഇടയിലുള്ള പ്രാർത്ഥന നിരസിക്കപ്പെടില്ല'. അബൂ ഈസ പറഞ്ഞു; 'അനസിൽ നിന്നുള്ള ഈ ഹദീസ് യഥാർത്ഥമാണ്. ഈ ഹദീസ് [അബു ഇസ്ഹാഖ് അൽ ഹംദാനി] [ബുറൈദ് ബിൻ അബു മർയം], നബി (സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലം) എന്നിവർ ഈ ഹദീസ് പോലെ ഉദ്ധരിച്ചിട്ടുണ്ട്'.
Imam Tirmidzi : 197
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى النَّيْسَابُورِيُّ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَفُرِضَتْ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْلَةَ أُسْرِيَ بِهِ الصَّلَوَاتُ خَمْسِينَ ثُمَّ نُقِصَتْ حَتَّى جُعِلَتْ خَمْسًا ثُمَّ نُودِيَ يَا مُحَمَّدُ إِنَّهُ لَا يُبَدَّلُ الْقَوْلُ لَدَيَّ وَإِنَّ لَكَ بِهَذِهِ الْخَمْسِ خَمْسِينَقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ وَطَلْحَةَ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ وَأَبِي ذَرٍّ وَأَبِي قَتَادَةَ وَمَالِكِ بْنِ صَعْصَعَةَ وَأَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَنَسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ
[മുഹമ്മദ് ബിൻ യഹ്യ അൻ നൈസബൂരി] പറഞ്ഞു; [അബ്ദുറസാഖ്] പറഞ്ഞു; [അനസ് ബിൻ മാലിക്] പറഞ്ഞു; [അസ് സുഹ്രി]യിൽ നിന്ന് [മഅ്മർ] ഞങ്ങളെ അറിയിച്ചു; അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു; 'ഇസ്രാഅ് രാത്രിയിൽ', നബി (സ) അമ്പത് തവണ പ്രാർത്ഥിക്കാൻ നിർബന്ധിച്ചു. തുടർന്ന് എണ്ണം അഞ്ച് തവണയായി കുറച്ചു, തുടർന്ന് അദ്ദേഹത്തോട് വിളിച്ചു പറഞ്ഞു, 'ഓ മുഹമ്മദ്, തീർച്ചയായും എന്റെ പക്കലുള്ള വിഭവങ്ങൾ മാറ്റാൻ കഴിയില്ല, അതിനാൽ ഈ അഞ്ച് പ്രാർത്ഥന സമയങ്ങൾക്കൊപ്പം നിങ്ങൾക്ക് അമ്പത് തവണ പ്രാർത്ഥന ലഭിക്കും'. അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു; 'ഈ അധ്യായത്തിൽ ഉബാദ ബിൻ അഷ് ഷാമിത്, ത്വൽഹ ബിൻ ഉബൈദുള്ള, അബു ദ്സാർ, അബു ഖതാദ, മാലിക് ബിൻ ഷാഷാ, അബു സഈദ് അൽ ഖുദ്രി എന്നിവരുടെ ഹദീസുകളും ഉണ്ട്'. അബു ഈസ പറഞ്ഞു; 'അനസ് ഹദീസ് ഒരു ഹസൻ ഷാഹിഹ് ഗരീബ് ഹദീസാണ്'.
Imam Tirmidzi : 198
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ أَخْبَرَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ الْعَلَاءِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الصَّلَوَاتُ الْخَمْسُ وَالْجُمُعَةُ إِلَى الْجُمُعَةِ كَفَّارَاتٌ لِمَا بَيْنَهُنَّ مَا لَمْ تُغْشَ الْكَبَائِرُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرٍ وَأَنَسٍ وَحَنْظَلَةَ الْأُسَيِّدِيِّ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
[അലി ബിൻ ഹുജർ] പറഞ്ഞു; [അലാഇബ്നു അബ്ദുറഹ്മാൻ] (അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിതാവ്] [അബു ഹുറൈറ] യിൽ നിന്ന് [ഇസ്മാഈൽ ബിൻ ജാഫർ] ഞങ്ങളെ അറിയിച്ചിട്ടുണ്ട്; അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു; 'റസൂലുല്ലാഹി സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലം പറഞ്ഞു; 'വെള്ളിയാഴ്ച മുതൽ വെള്ളി വരെ ഒരു ദിവസം അഞ്ച് തവണ നമസ്കരിക്കുന്നത് ഈ സമയങ്ങൾക്കിടയിലുള്ള പാപങ്ങൾക്ക് പ്രായശ്ചിത്തമാണ്, അവൻ വലിയ പാപങ്ങൾ ഒഴിവാക്കുന്നിടത്തോളം'. അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു; 'ഈ അധ്യായത്തിൽ ജാബിർ, അനസ്, ഹന്ദ്ലല അൽ ഉസൈദ് എന്നിവരുടെ ചരിത്രങ്ങളും ഉണ്ട്'. അബു ഈസ പറഞ്ഞു; 'അബു ഹുറൈറയുടെ ഈ ഹദീസ് ആധികാരികമാണ്.'
Imam Tirmidzi : 199
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَاةُ الْجَمَاعَةِ تَفْضُلُ عَلَى صَلَاةِ الرَّجُلِ وَحْدَهُ بِسَبْعٍ وَعِشْرِينَ دَرَجَةًقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ وَأُبَيِّ بْنِ كَعْبٍ وَمُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ وَأَبِي سَعِيدٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَأَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عُمَرَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهَكَذَا رَوَى نَافِعٌ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ تَفْضُلُ صَلَاةُ الْجَمِيعِ عَلَى صَلَاةِ الرَّجُلِ وَحْدَهُ بِسَبْعٍ وَعِشْرِينَ دَرَجَةً قَالَ أَبُو عِيسَى وَعَامَّةُ مَنْ رَوَى عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّمَا قَالُوا خَمْسٍ وَعِشْرِينَ إِلَّا ابْنَ عُمَرَ فَإِنَّهُ قَالَ بِسَبْعٍ وَعِشْرِينَ
ഹന്നദ് (റ) പറഞ്ഞതായി ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്; [ഉബൈദുള്ള ബിൻ ഉമർ (റ) പറഞ്ഞതായി [നഫി]യിൽ നിന്ന് [അബ്ദ) പറഞ്ഞതായി [ഇബ്നു ഉമർ] പറഞ്ഞതായി അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു; 'റസൂലുല്ലാഹി സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലം (റ) പറഞ്ഞു; 'ഒരാൾ ജമാഅത്തായി നമസ്കരിക്കുന്നത് ഒറ്റയ്ക്ക് നമസ്കരിക്കുന്നതിനേക്കാൾ ഇരുപത്തിയേഴ് ഡിഗ്രി നല്ലതാണ്'. അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു; 'ഈ അധ്യായത്തിൽ അബ്ദുല്ലാഹ് ബിൻ മസ്ഊദ്, ഉബയ് ബിൻ കഅബ്, മുആദ്സ് ബിൻ ജബൽ, അബു സഈദ്, അബു ഹുറൈറ, അനസ് ബിൻ മാലിക് എന്നിവരിൽ നിന്നുള്ള ഹദീസുകളും ഉണ്ട്'. അബു ഈസ പറഞ്ഞു; 'ഇബ്നു ഉമറിന്റെ ഈ ഹദീസ് ഹസൻ ആധികാരികമാണ്. നബി (സ)യിൽ നിന്ന് ഇബ്നു ഉമറിൽ നിന്ന് നാഫിയും ഇത് ഉദ്ധരിച്ചിട്ടുണ്ട്; 'ഒറ്റ മനുഷ്യന്റെ നമസ്കാരത്തേക്കാൾ ഇരുപത്തിയേഴ് ഡിഗ്രി നല്ലതാണ്' എന്ന് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. അബു ഈസ പറഞ്ഞു; 'നബി (സ) യിൽ നിന്ന് നിവേദനം ചെയ്തവരിൽ ഭൂരിഭാഗവും 'ഇരുപത്തിയഞ്ച് ഡിഗ്രി' എന്നാണ് പറഞ്ഞത്, എന്നാൽ ഇബ്നു ഉമർ 'ഇരുപത്തിയേഴ് ഡിഗ്രി' എന്നാണ് പറഞ്ഞത്.'
Imam Tirmidzi : 200
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ مُوسَى الْأَنْصَارِيُّ حَدَّثَنَا مَعْنٌ حَدَّثَنَا مَالِكٌ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ صَلَاةَ الرَّجُلِ فِي الْجَمَاعَةِ تَزِيدُ عَلَى صَلَاتِهِ وَحْدَهُ بِخَمْسَةٍ وَعِشْرِينَ جُزْءًاقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
[ഇസ്ഹാഖ് ബിൻ മൂസ അൽ അൻസാരി] പറഞ്ഞു; [മാൻ] പറഞ്ഞു; [ഇബ്നു ശിഹാബ്] നിന്ന് [സഈദ് ബിൻ അൽ മുസയ്യിബ്] നിന്ന് [അബു ഹുറൈറ] നിന്ന് [മാലിക്] പറഞ്ഞു; അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു; 'റസൂലുല്ലാഹി സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലം പറഞ്ഞു; 'ഒരു മനുഷ്യന്റെ ജമാഅത്തായ നമസ്കാരം ഒറ്റയ്ക്ക് നമസ്കരിക്കുന്നതിനേക്കാൾ ഇരുപത്തിയഞ്ച് ഡിഗ്രി മികച്ചതാണ്'. അബൂ ഈസ പറഞ്ഞു; 'ഈ ഹദീസ് യഥാർത്ഥമാണ്.'