Imam Tirmidzi : 181
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ عَنْ عَوْنِ بْنِ أَبِي جُحَيْفَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَرَأَيْتُ بِلَالًا يُؤَذِّنُ وَيَدُورُ وَيُتْبِعُ فَاهُ هَا هُنَا وَهَا هُنَا وَإِصْبَعَاهُ فِي أُذُنَيْهِ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي قُبَّةٍ لَهُ حَمْرَاءَ أُرَاهُ قَالَ مِنْ أَدَمٍ فَخَرَجَ بِلَالٌ بَيْنَ يَدَيْهِ بِالْعَنَزَةِ فَرَكَزَهَا بِالْبَطْحَاءِ فَصَلَّى إِلَيْهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَمُرُّ بَيْنَ يَدَيْهِ الْكَلْبُ وَالْحِمَارُ وَعَلَيْهِ حُلَّةٌ حَمْرَاءُ كَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَى بَرِيقِ سَاقَيْهِقَالَ سُفْيَانُ نُرَاهُ حِبَرَةً قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي جُحَيْفَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَعَلَيْهِ الْعَمَلُ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ يَسْتَحِبُّونَ أَنْ يُدْخِلَ الْمُؤَذِّنُ إِصْبَعَيْهِ فِي أُذُنَيْهِ فِي الْأَذَانِ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ وَفِي الْإِقَامَةِ أَيْضًا يُدْخِلُ إِصْبَعَيْهِ فِي أُذُنَيْهِ وَهُوَ قَوْلُ الْأَوْزَاعِيِّ وَأَبُو جُحَيْفَةَ اسْمُهُ وَهْبُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ السُّوَائِيُّ
به ما گفته است [محمود بن غیلان] گفته است؛ به ما گفته است [عبد الرزاق] گفته است؛ ما را [سفیان اتس تصوری] از [عون بن ابو جحیفه] از [پدرش] اطلاع داده است او گفت؛ 'من دیدم که بلال اذان میداد در حالیکه با دهانش به این طرف و آن طرف میچرخید، در حالیکه انگشتانش در گوش هایش بود. و رسول الله صلی الله علیه وسلم در آن زمان در داخل گنبد سرخ آن بود. من فکر میکنم او گفت، 'از پوست'. بعد بلال با حمل یک نیزه کوچک از گنبد بیرون آمد، او نیزه را در زمین باز گیر کرد. بعد از آن رسول الله صلی الله علیه وسلم رو به نیزه نماز خواند و یک سگ و یک خر از جلو او گذشت. او در آن زمان لباس های سرخ پوشیده بود و این طوری بود که گویا من میتوانستم درخشش دو گوساله او را ببینم.' سفیان گفت؛ 'ما تخمین میکنیم که لباس ها هیبراه بودند – لباس های ساخته شده از ابریشم و پشم'. ابوعیسی گفت؛ این حدیث از ابوجحیفه حسن معتبر است. این حدیث را علما عملی میکنند، خوش دارند اگر مؤذن در هنگام اذان انگشتانش را در گوشش بگذارد. در این میان، عالم دیگری نیز گفت: «گذاشتن انگشتان در گوشهای او در هنگام اقامه نیز سنت است». این نظر است که توسط العوزایی گرفته شده است. و نام ابوجهیفه وهب بن عبدالله عاص سوایی است.
Imam Tirmidzi : 182
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ الزُّبَيْرِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو إِسْرَائِيلَ عَنْ الْحَكَمِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ بِلَالٍ قَالَقَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تُثَوِّبَنَّ فِي شَيْءٍ مِنْ الصَّلَوَاتِ إِلَّا فِي صَلَاةِ الْفَجْرِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي مَحْذُورَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ بِلَالٍ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ أَبِي إِسْرَائِيلَ الْمُلَائِيِّ وَأَبُو إِسْرَائِيلَ لَمْ يَسْمَعْ هَذَا الْحَدِيثَ مِنْ الْحَكَمِ بْنِ عُتَيْبَةَ قَالَ إِنَّمَا رَوَاهُ عَنْ الْحَسَنِ بْنِ عُمَارَةَ عَنْ الْحَكَمِ بْنِ عُتَيْبَةَ وَأَبُو إِسْرَائِيلَ اسْمُهُ إِسْمَعِيلُ بْنُ أَبِي إِسْحَقَ وَلَيْسَ هُوَ بِذَاكَ الْقَوِيِّ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ وَقَدْ اخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي تَفْسِيرِ التَّثْوِيبِ فَقَالَ بَعْضُهُمْ التَّثْوِيبُ أَنْ يَقُولَ فِي أَذَانِ الْفَجْرِ الصَّلَاةُ خَيْرٌ مِنْ النَّوْمِ وَهُوَ قَوْلُ ابْنِ الْمُبَارَكِ وَأَحْمَدَ و قَالَ إِسْحَقُ فِي التَّثْوِيبِ غَيْرَ هَذَا قَالَ التَّثْوِيبُ الْمَكْرُوهُ هُوَ شَيْءٌ أَحْدَثَهُ النَّاسُ بَعْدَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَذَّنَ الْمُؤَذِّنُ فَاسْتَبْطَأَ الْقَوْمَ قَالَ بَيْنَ الْأَذَانِ وَالْإِقَامَةِ قَدْ قَامَتْ الصَّلَاةُ حَيَّ عَلَى الصَّلَاةِ حَيَّ عَلَى الْفَلَاحِ قَالَ وَهَذَا الَّذِي قَالَ إِسْحَقُ هُوَ التَّثْوِيبُ الَّذِي قَدْ كَرِهَهُ أَهْلُ الْعِلْمِ وَالَّذِي أَحْدَثُوهُ بَعْدَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالَّذِي فَسَّرَ ابْنُ الْمُبَارَكِ وَأَحْمَدُ أَنَّ التَّثْوِيبَ أَنْ يَقُولَ الْمُؤَذِّنُ فِي أَذَانِ الْفَجْرِ الصَّلَاةُ خَيْرٌ مِنْ النَّوْمِ وَهُوَ قَوْلٌ صَحِيحٌ وَيُقَالُ لَهُ التَّثْوِيبُ أَيْضًا وَهُوَ الَّذِي اخْتَارَهُ أَهْلُ الْعِلْمِ وَرَأَوْهُ وَرُوِيَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ أَنَّهُ كَانَ يَقُولُ فِي صَلَاةِ الْفَجْرِ الصَّلَاةُ خَيْرٌ مِنْ النَّوْمِ وَرُوِيَ عَنْ مُجَاهِدٍ قَالَ دَخَلْتُ مَعَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ مَسْجِدًا وَقَدْ أُذِّنَ فِيهِ وَنَحْنُ نُرِيدُ أَنْ نُصَلِّيَ فِيهِ فَثَوَّبَ الْمُؤَذِّنُ فَخَرَجَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ مِنْ الْمَسْجِدِ وَقَالَ اخْرُجْ بِنَا مِنْ عِنْدِ هَذَا الْمُبْتَدِعِ وَلَمْ يُصَلِّ فِيهِ قَالَ وَإِنَّمَا كَرِهَ عَبْدُ اللَّهِ التَّثْوِيبَ الَّذِي أَحْدَثَهُ النَّاسُ بَعْدُ
به ما گفته است [احمد بن منی] گفته است؛ به ما گفته است [ابو احمد از زبیر] گفته است؛ به ما [ابوسرائیل] از [الحکام] از [عبد الرحمن بن ابواللی] از [بلال] گفته است او گفت؛ رسول الله صلی الله علیه وسلم گفت؛ 'هیچگاه در وقت نماز به استثناء نماز صبح، خمیازه کشیدن نکنید'. او گفت؛ 'در این فصل همچنان یک تاریخ از ابومهدلوره وجود دارد'. ابوعیسی گفت؛ 'ما در مورد حدیث بلال جز از ابو اسرائیل الملاعی نمی دانیم و ابو اسماعیل هرگز این حدیث را از حکام بن عطیبه نشنیده است'. او گفت؛ فقط او این حدیث را از الحسن بن عمره، از الحکام بن عطیبه روایت کرده است. و نام ابو اسماعیل اسماعیل بن ابواسحاق است. با این حال، به گفته کارشناسان حدیث، او فردی قوی نبود. علما در تفسیر لفادز تاتسویب اختلاف دارند، بعضی از آنها میگویند که تاستوید است، کسی در اذان میگوید نماز صبح ASH SHALATU KHAIRUN MINAN NAUM -نماز بهتر از خواب است-. این نظر است که توسط بن المبارک و احمد گرفته شده است. در ضمن، اسحاق در مورد tatswib نظر دیگری داشت، او گفت؛ 'تسویب منفور چیزی است که توسط انسان ها بعد از پیامبر صلی الله علیه وسلم ایجاد شده است، اگر مؤذن اذان میکرد پس مردم در ادای آن تنبل بودند، او گفت بین اذان و اقامه؛ نماز قدقامتیش - نماز حیا الا عاش - حیا علال فلاح -نماز استقرار یافته است نماز را برپا کنیم بسوی پیروزی برویم-'. او گفت؛ 'آنچه اسحاق گفت یک مدل تتسویب بود که بعد از پیامبر صلى الله عليه وسلم اختراع شد و مورد نفرت کارشناسان علمی قرار گرفت'. چیزی که بن المبارک و احمد تفسیر کردند این بود که تتسویب سخنرانی یک معذن در اذان صبح بود؛ ASH SHALATU KHAIRUN MINAN NAUM -دعا بهتر از خواب است-'. این نظر درست است. این چیزی است که توسط متخصصین علمی گرفته و انتخاب شده است بنام tatswid یاد میشود. از ابن عمر روایت شده است که در اذان صبح گفت؛ ASH SHALATU KHAIRUN MINAN NAUM -نماز بهتر از خواب است-. از مجاهد روایت شده است که گفت؛ من و عبدالله بن عمر هنگامی وارد مسجد شدیم که اذان گفته شده بود، اما مؤذن تتسویب گفت. پس عبدالله بن عمر از مسجد بیرون آمد و گفت؛ 'از طرف این مرتد با من بیرون بیا! ' و او در آن نماز نخواند'. او گفت؛ 'تنها تتسویدی که عبدالله از آن نفرت دارد -تاتسویب- است که توسط انسان ها ساخته شده است'.
Imam Tirmidzi : 183
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ وَيَعْلَى بْنُ عُبَيْدٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ زِيَادِ بْنِ أَنْعُمٍ الْأَفْرِيقِيِّ عَنْ زِيَادِ بْنِ نُعَيْمٍ الْحَضْرَمِيِّ عَنْ زِيَادِ بْنِ الْحَارِثِ الصُّدَائِيِّ قَالَأَمَرَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ أُؤَذِّنَ فِي صَلَاةِ الْفَجْرِ فَأَذَّنْتُ فَأَرَادَ بِلَالٌ أَنْ يُقِيمَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ أَخَا صُدَاءٍ قَدْ أَذَّنَ وَمَنْ أَذَّنَ فَهُوَ يُقِيمُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ زِيَادٍ إِنَّمَا نَعْرِفُهُ مِنْ حَدِيثِ الْأَفْرِيقِيِّ وَالْأَفْرِيقِيُّ هُوَ ضَعِيفٌ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ ضَعَّفَهُ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ وَغَيْرُهُ قَالَ أَحْمَدُ لَا أَكْتُبُ حَدِيثَ الْأَفْرِيقِيِّ قَالَ وَرَأَيْتُ مُحَمَّدَ بْنَ إِسْمَعِيلَ يُقَوِّي أَمْرَهُ وَيَقُولُ هُوَ مُقَارِبُ الْحَدِيثِ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنَّ مَنْ أَذَّنَ فَهُوَ يُقِيمُ
به ما گفته است [هاند] گفته است؛ به ما گفته است [عبده] و [یعله بن عبید] از [عبدالرحمن بن زیاد بن انعوم آل افریقی] از [زیاد بن نعیم الحدلرمی] از [زیاد بن الحارث اش شدفی] او گفت؛ رسول الله صلى الله عليه وسلم به من دستور داد که در سحرگاه اذان کنم لذا من هم اذان کردم. سپس بلال میخواست اقامه را تلفظ کند، اما رسولالله شعلهالله علیوسلم سپس گفت؛ 'برادر شدا' اذان گفته است، پس او کسی است که حق اقامت را دارد'. او گفت؛ 'در این فصل همچنان یک تاریخ از ابن عمر وجود دارد'. ابوعیسی گفت؛ ما حدیث زیاد را از حدیث روایت شده توسط آل افریقی میشناسیم و به گفته کارشناسان حدیث آل افریقی شخصی ضعیف بود. او توسط یحیی بن سعید بن القثان و دیگران ضعیف شده است. احمد گفت؛ 'من حدیث الافریکی را ننوشته ام'. او گفت؛ 'من محمد بن اسماعیل را دیدم که نظر خود را تقویت کرد. او فکر میکند که این به احادیث دیگر نزدیکتر است، این حدیث توسط متخصصین علم نیز عملی میشود؛ که کسی که اذان کند، همان کسی است که اقامت را انجام میدهد.
Imam Tirmidzi : 184
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ يَحْيَى الصَّدَفِيِّ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يُؤَذِّنُ إِلَّا مُتَوَضِّئٌ
به ما گفته شده است [علی بن حجر] گفت؛ به ما [الولید بن مسلم] از [معویه بن یحیی اش شادافی] از [از زهری] از [ابوهریره] از پیامبر صلی الله علیه وسلم گفته است، او گفت؛ 'اذان کردن جایز نیست مگر اینکه کسی وضو گرفته باشد'.
Imam Tirmidzi : 185
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ عَنْ يُونُسَ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَلَا يُنَادِي بِالصَّلَاةِ إِلَّا مُتَوَضِّئٌقَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا أَصَحُّ مِنْ الْحَدِيثِ الْأَوَّلِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ لَمْ يَرْفَعْهُ ابْنُ وَهْبٍ وَهُوَ أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ الْوَلِيدِ بْنِ مُسْلِمٍ وَالزُّهْرِيُّ لَمْ يَسْمَعْ مِنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَاخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي الْأَذَانِ عَلَى غَيْرِ وُضُوءٍ فَكَرِهَهُ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ وَبِهِ يَقُولُ الشَّافِعِيُّ وَإِسْحَقُ وَرَخَّصَ فِي ذَلِكَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَأَحْمَدُ
به ما گفته شده است [یحیی بن موسی] گفت؛ به ما گفته است [عبدالله بن وهب] از [یونس] از [ابن شهاب] گفت؛ [ابوهریره] گفت؛ «اذان کردن شایسته نیست مگر برای افرادی که وضو گرفته اند». ابوعیسی گفت؛ 'این حدیث معتبرتر از حدیث اول است'. ابوعیسی گفت؛ و حدیث ابوهریره را که بر رسول الله صلی الله علیه وسلم صدق میکند جز ابن وهب کسی ندارد، بلکه این حدیث معتبرتر از حدیث روایت ولید ابن مسلم است. در ضمن از زهری همچنان از ابوهریره چیزی نشنید. علما در مورد قانون در مورد اذان که بدون گرفتن وضو اول انجام میشود اختلاف نظر دارند. برخی از آنها آن را تأیید کردند، این نظر را سیافی و اسحق گرفتند. درحالیکه دیگران امداد دادند، این نظر توسط سفیان اتس تصوری، بن المبارک و احمد گرفته شد.
Imam Tirmidzi : 186
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا إِسْرَائِيلُ أَخْبَرَنِي سِمَاكُ بْنُ حَرْبٍ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ سَمُرَةَ يَقُولُكَانَ مُؤَذِّنُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُمْهِلُ فَلَا يُقِيمُ حَتَّى إِذَا رَأَى رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ خَرَجَ أَقَامَ الصَّلَاةَ حِينَ يَرَاهُقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ هُوَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَحَدِيثُ إِسْرَائِيلَ عَنْ سِمَاكٍ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ هَذَا الْوَجْهِ وَهَكَذَا قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ إِنَّ الْمُؤَذِّنَ أَمْلَكُ بِالْأَذَانِ وَالْإِمَامُ أَمْلَكُ بِالْإِقَامَةِ
به ما گفته شده است [یحیی بن موسی] گفت؛ به ما گفته است [عبد الرزاق] گفته است؛ به ما [اسرائیل] گزارش داده است که میگوید؛ به من [سیمک بن حرب] اطلاع داده است او شنیده است که [جابر بن سمره] میگوید؛ 'معادن رسول الله شعله الله علی وسلم فوراً اقامت را اعلام نکرد، از اینرو زمانیکه رسول الله شعله الله علی وسلم را بیرون دید، آنرا اعلام کرد'. ابوعیسی گفت؛ 'حدیث جابر بن سمره حسن معتبر است، در حالیکه ما حدیث اسرائیل را جز از این مسیر نمیدانیم'. برخی از دانشمندان می گویند؛ «معادن در تعیین وقت اذان حقوق بیشتری دارد، در حالی که امام در تعیین وقت اقامه حقوق بیشتری دارد».
Imam Tirmidzi : 187
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ سَالِمٍ عَنْ أَبِيهِأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ بِلَالًا يُؤَذِّنُ بِلَيْلٍ فَكُلُوا وَاشْرَبُوا حَتَّى تَسْمَعُوا تَأْذِينَ ابْنِ أُمِّ مَكْتُومٍقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ مَسْعُودٍ وَعَائِشَةَ وَأُنَيْسَةَ وَأَنَسٍ وَأَبِي ذَرٍّ وَسَمُرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عُمَرَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ اخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي الْأَذَانِ بِاللَّيْلِ فَقَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ إِذَا أَذَّنَ الْمُؤَذِّنُ بِاللَّيْلِ أَجْزَأَهُ وَلَا يُعِيدُ وَهُوَ قَوْلُ مَالِكٍ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ إِذَا أَذَّنَ بِلَيْلٍ أَعَادَ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَرَوَى حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ أَنَّ بِلَالًا أَذَّنَ بِلَيْلٍ فَأَمَرَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يُنَادِيَ إِنَّ الْعَبْدَ نَامَ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَيْرُ مَحْفُوظٍ وَالصَّحِيحُ مَا رَوَى عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ وَغَيْرُهُ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ بِلَالًا يُؤَذِّنُ بِلَيْلٍ فَكُلُوا وَاشْرَبُوا حَتَّى يُؤَذِّنَ ابْنُ أُمِّ مَكْتُومٍ وَرَوَى عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ أَبِي رَوَّادٍ عَنْ نَافِعٍ أَنَّ مُؤَذِّنًا لِعُمَرَ أَذَّنَ بِلَيْلٍ فَأَمَرَهُ عُمَرُ أَنْ يُعِيدَ الْأَذَانَ وَهَذَا لَا يَصِحُّ أَيْضًا لِأَنَّهُ عَنْ نَافِعٍ عَنْ عُمَرَ مُنْقَطِعٌ وَلَعَلَّ حَمَّادَ بْنَ سَلَمَةَ أَرَادَ هَذَا الْحَدِيثَ وَالصَّحِيحُ رِوَايَةُ عُبَيْدِ اللَّهِ وَغَيْرِ وَاحِدٍ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ وَالزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ بِلَالًا يُؤَذِّنُ بِلَيْلٍ قَالَ أَبُو عِيسَى وَلَوْ كَانَ حَدِيثُ حَمَّادٍ صَحِيحًا لَمْ يَكُنْ لِهَذَا الْحَدِيثِ مَعْنًى إِذْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ بِلَالًا يُؤَذِّنُ بِلَيْلٍ فَإِنَّمَا أَمَرَهُمْ فِيمَا يُسْتَقْبَلُ و قَالَ إِنَّ بِلَالًا يُؤَذِّنُ بِلَيْلٍ وَلَوْ أَنَّهُ أَمَرَهُ بِإِعَادَةِ الْأَذَانِ حِينَ أَذَّنَ قَبْلَ طُلُوعِ الْفَجْرِ لَمْ يَقُلْ إِنَّ بِلَالًا يُؤَذِّنُ بِلَيْلٍ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْمَدِينِيِّ حَدِيثُ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَيْرُ مَحْفُوظٍ وَأَخْطَأَ فِيهِ حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ
به ما گفته است [قتیبه] گفته است؛ به ما [اللیتس] از [ابن شهاب] از [سلیم] از [پدرش] گفته است که پیامبر صلی الله علیه وسلم گفته است؛ 'به راستی که بلال در شب اذان میکند، پس شما باید به خوردن و نوشیدن ادامه دهید تا زمانیکه اذان ابن امی مکتوم را بشنوید'. ابوعیسی گفت؛ 'در این باب همچنان یک تاریخ از ابن مسعود وجود دارد، 'عیسیه، عنیسه، انس، ابو دزار و سمره'. ابوعیسی گفت؛ حدیث ابن عمر حسن معتبر است. و علما در مورد اذان شب اختلاف نظر داشته اند. بعضی از آنها گفتند، 'اگر یک مؤذن در شب اذان بدهد پس این کافی است و نیازی به تکرار آن نیست'. این نظر را مالک، بن آل مبارک، احمد و اسحاق گرفتند. در همین حال، برخی دیگر از علما گفتند: «اگر او شب اذان کند، باید آن را تکرار کند». این نظر را سفیان اتس تصوری گرفته است. حماد بن سلمه از ایوب، از نافع از ابن عمر روایت کرده است که بلال باری در شب اذان زد، لذا پیامبر صلی الله علیه وسلم نیز به او دستور داد که بگوید: «به راستی که یک بنده خوابیده است». ابوعیسی گفت؛ این حدیث دقیق نیست. اما آنچه صحیح است حدیثی است که از [عبیدالله بن عمر] روایت شده است و علاوه بر آن از [نافع] از [ابن عمر] که پیامبر صلی الله علیه وسلم فرموده است؛ 'به راستی که بلال در شب اذان میکند، پس شما باید به خوردن و نوشیدن ادامه دهید تا زمانیکه اذان ابن امی مکتوم را بشنوید'. همچنین روایت شده است که عبدالعزیز بن ابورواد از نافع؛ که حضرت عمر خوان باری در شب اذان داد، لذا دستور داد که آن را تکرار کند، اما این حدیث نیز باطل است. زیرا بین نافع و عمر سند شکسته بود. شاید حماد بن سلمه این حدیث را خواسته باشد. درست حدیث است که عبیدالله و دیگران از نافع از ابن عمر، و از زهری از سلیم بن عمر روایت کرده اند؛ که پیامبر صلی الله علیه وسلم فرمودند؛ 'در حقیقت، بلال در شب اذان میکند.' ابوعیسی گفت؛ اگر حدیث روایت شده از حماد صحیح باشد، البته این حدیث معنایی ندارد. زیرا رسول الله صلی الله علیه وسلم گفته است؛ 'در حقیقت، بلال در شب اذان میکند؛ ' او به دوستان خود دستور داد که چیزی بیاید. و گفت؛ 'در حقیقت، بلال در شب اذان میکند؛ اگر او امر میکرد که اذان قبل از طلوع آفتاب تکرار گردد، پیامبر نمیگفت؛ 'در حقیقت، بلال در شب اذان میکند.' علی بن آل مدینی گفت؛ 'حدیث حماد بن سلمه از ایوب، از نافع، از ابن عمر از پیامبر صلی الله علیه وسلم دقیق نیست، و حماد بن سلمه در آن اشتباهاتی مرتکب شده است'.
Imam Tirmidzi : 188
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ الْمُهَاجِرِ عَنْ أَبِي الشَّعْثَاءِ قَالَخَرَجَ رَجُلٌ مِنْ الْمَسْجِدِ بَعْدَ مَا أُذِّنَ فِيهِ بِالْعَصْرِ فَقَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ أَمَّا هَذَا فَقَدْ عَصَى أَبَا الْقَاسِمِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عُثْمَانَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَعَلَى هَذَا الْعَمَلُ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ أَنْ لَا يَخْرُجَ أَحَدٌ مِنْ الْمَسْجِدِ بَعْدَ الْأَذَانِ إِلَّا مِنْ عُذْرٍ أَنْ يَكُونَ عَلَى غَيْرِ وُضُوءٍ أَوْ أَمْرٍ لَا بُدَّ مِنْهُ وَيُرْوَى عَنْ إِبْرَاهِيمَ النَّخَعِيِّ أَنَّهُ قَالَ يَخْرُجُ مَا لَمْ يَأْخُذْ الْمُؤَذِّنُ فِي الْإِقَامَةِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا عِنْدَنَا لِمَنْ لَهُ عُذْرٌ فِي الْخُرُوجِ مِنْهُ وَأَبُو الشَّعْثَاءِ اسْمُهُ سُلَيْمُ بْنُ أَسْوَدَ وَهُوَ وَالِدُ أَشْعَثَ بْنِ أَبِي الشَّعْثَاءِ وَقَدْ رَوَى أَشْعَثُ بْنُ أَبِي الشَّعْثَاءِ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ أَبِيهِ
به ما گفته است [هاند] گفته است؛ به ما [واکی] از [سفیان] از [ابراهیم بن المهاجر] از [ابو عاصی سیاتص] گفته است او گفت؛ پس از اذان، مردی از مسجد بیرون آمد، سپس [ابوهریره] گفت؛ 'این شخص از ابوقاسم شالله علی وسلم نافرمانی کرده است'. ابوعیسی گفت؛ 'در این فصل همچنان یک تاریخ از عثمان وجود دارد'. ابوعیسی گفت؛ حدیث ابوهریره حسن معتبر است. این حدیث توسط دانشمندان از میان اصحاب پیامبر صلی الله علیه وسلم و کسانی که بعد از ایشان آمده اند نیز عملی شده است. یعنی، یک شخص اجازه ندارد که بعد از اذان از مسجد خارج شود مگر اینکه یک عذر وجود داشته باشد؛ مانند وضو نگرفتن یا به دلیل کارهای دیگری که باید انجام شود. از ابراهیم النخعی روایت شده است که باری گفته است؛ 'شخص ممکن است از مسجد خارج شود تا زمانی که معاذن اقامت نگفته باشد'. ابوعیسی گفت؛ 'ما همچنان با این نظر موافق هستیم، کسی میتواند برود بخاطریکه یک بهانه وجود دارد'. نام ابوسیاتصی سلیم بن اسود بود و او پدر آسیاتس بن ابو عاصی سیاتصی بود. و [اشعث بن ابو عاصی سیاتص] این حدیث را از [پدرش] روایت کرده است.
Imam Tirmidzi : 189
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ مَالِكِ بْنِ الْحُوَيْرِثِ قَالَقَدِمْتُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَا وَابْنُ عَمٍّ لِي فَقَالَ لَنَا إِذَا سَافَرْتُمَا فَأَذِّنَا وَأَقِيمَا وَلْيَؤُمَّكُمَا أَكْبَرُكُمَاقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَيْهِ عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ اخْتَارُوا الْأَذَانَ فِي السَّفَرِ و قَالَ بَعْضُهُمْ تُجْزِئُ الْإِقَامَةُ إِنَّمَا الْأَذَانُ عَلَى مَنْ يُرِيدُ أَنْ يَجْمَعَ النَّاسَ وَالْقَوْلُ الْأَوَّلُ أَصَحُّ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ
به ما گفته است [محمود بن غیلان] گفته است؛ به ما گفته است [واکی] از [سفیان] از [خالد الهدزا] از [ابوقلبه] از [مالک بن الحویرس] او گفت؛ من به همراه پسر برادرم به دیدن رسول الله صلی الله علیه وسلم آمدیم، او بعد به ما گفت؛ 'اگر شما در سفر هستید، پس باید اذان کنید و اقامت کنید، و بزرگترین شخص باید امام باشد'. ابوعیسی گفت؛ این حدیث حسن معتبر است، متخصصان علم نیز این حدیث را عملی میکنند. ادامه دادن به ادای اذان در جریان سفر نظر ترجیحی آنها است. اما بعضی از آنها گفتند؛ 'با اقامه بس است، بخاطریکه اذان برای مردم است که میخواهند مردم زیادی را جمع کنند'. نظر اول یک نظر معتبرتر است. این نظر -نخست- همچنان توسط احمد و اسحاق گرفته شد.
Imam Tirmidzi : 190
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حُمَيْدٍ الرَّازِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو تُمَيْلَةَ حَدَّثَنَا أَبُو حَمْزَةَ عَنْ جَابِرٍ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ أَذَّنَ سَبْعَ سِنِينَ مُحْتَسِبًا كُتِبَتْ لَهُ بَرَاءَةٌ مِنْ النَّارِقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ وَثَوْبَانَ وَمُعَاوِيَةَ وَأَنَسٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَأَبِي سَعِيدٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ حَدِيثٌ غَرِيبٌ وَأَبُو تُمَيْلَةَ اسْمُهُ يَحْيَى بْنُ وَاضِحٍ وَأَبُو حَمْزَةَ السُّكَّرِيُّ اسْمُهُ مُحَمَّدُ بْنُ مَيْمُونٍ وَجَابِرُ بْنُ يَزِيدَ الْجُعْفِيُّ ضَعَّفُوهُ تَرَكَهُ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ قَالَ أَبُو عِيسَى سَمِعْت الْجَارُودَ يَقُولُ سَمِعْتُ وَكِيعًا يَقُولُ لَوْلَا جَابِرٌ الْجُعْفِيُّ لَكَانَ أَهْلُ الْكُوفَةِ بِغَيْرِ حَدِيثٍ وَلَوْلَا حَمَّادٌ لَكَانَ أَهْلُ الْكُوفَةِ بِغَيْرِ فِقْهٍ
به ما گفته است [محمد بن حمید ار رازی] گفته است؛ به ما گفته است [ابو تومیله] گفته است؛ به ما [ابو حمزه] از [جابر] از [مجاهد] از [ابن عباس] گفته است که پیامبر صلی الله علیه وسلم فرمودند؛ 'هرکس هفت سال به امید رضایت الله اذان بخواند، از آتش جهنم آزاد خواهد شد'. ابوعیسی گفت؛ 'در این باب همچنان احادیثی از عبدالله بن مسعود، تسوبان، معاویه، انس، ابوهریره و ابوسعید وجود دارد'. ابوعیسی گفت؛ این حدیث از ابن عباس غریب است. و نام ابو تومیله یحیی بن ودلیه است، در حالی که نام ابو حمزه عاص سکری محمد بن میمون است. و جابر بن یزید آل جوفی نیز توسط علما تضعیف شده است، حدیث او را یحیی بن سعید و عبدالرحمن بن مهدی در نظر نگرفته است. ابوعیسی گفت؛ من شنیدم که الجارود گفت؛ من شنیدم که واکی گفت؛ اگر جابر الجوفی وجود نداشت البته مردم کوفه حدیث نداشتند. و اگر حماد نبود، اهل کوفه فقه نمیکردند.
Imam Tirmidzi : 191
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو الْأَحْوَصِ وَأَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْإِمَامُ ضَامِنٌ وَالْمُؤَذِّنُ مُؤْتَمَنٌ اللَّهُمَّ أَرْشِدْ الْأَئِمَّةَ وَاغْفِرْ لِلْمُؤَذِّنِينَقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَسَهْلِ بْنِ سَعْدٍ وَعُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ رَوَاهُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَحَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ وَغَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرَوَى أَسْبَاطُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ الْأَعْمَشِ قَالَ حُدِّثْتُ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرَوَى نَافِعُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَذَا الْحَدِيثَ قَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت أَبَا زُرْعَةَ يَقُولُ حَدِيثُ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ أَبِي صَالِحٍ عَنْ عَائِشَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت مُحَمَّدًا يَقُولُ حَدِيثُ أَبِي صَالِحٍ عَنْ عَائِشَةَ أَصَحُّ وَذَكَرَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْمَدِينِيِّ أَنَّهُ لَمْ يُثْبِتْ حَدِيثَ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَلَا حَدِيثَ أَبِي صَالِحٍ عَنْ عَائِشَةَ فِي هَذَا
به ما گفته است [هاند] گفته است؛ به ما گفته است [ابو الاحوش] و [ابو معاویه] از [الاماسی] از [ابوسالح] از [ابوهریره] او گفت؛ رسول الله صلی الله علیه وسلم گفت؛ امام ضامن است در حالیکه معاذن شخص مورد اعتماد است. یا الله ائمه را راست کن و معاذین را ببخش ابوعیسی گفت؛ 'در این فصل نیز تاریخی از عیسیه، سهل بن سعد و عقبه بن امیر وجود دارد. ابوعیسی گفت؛ 'حدیث ابوهریره توسط [سفیان اتس تصوری] و [حفش بن غیاث] و [بعضی از مردم] از [آماسی] از [ابوسالح] از [ابوهریره] از پیامبر صلی الله علیه وسلم روایت شده است'. [اسبت بن محمد] همچنان از [الاماسی] روایت کرده است، او گفت؛ باری برایم حدیثی از [ابوسالح] از [ابوهریره] از پیامبر صلی الله علیه وسلم خوانده شد. و [نافع بن سلیمان] این حدیث را از [محمد بن ابوصالح] از [پدرش] از [عیسیه] از پیامبر صلی الله علیه وسلم روایت کرده است. ابوعیسی گفت؛ شنیدم که ابوزره گفت؛ «حدیث ابوسالح از ابوهریره، صحیحتر از حدیث ابوسالح است که از «عیسیه» روایت شده است. ابوعیسی گفت؛ من شنیدم که محمد گفت؛ «حدیث ابوصالح از عسیه صحیحتر است». و او همچنان از علی بن آل مدینی ذکر کرد؛ که او هیچگاه حدیث روایت شده توسط ابوسالح از ابوهریره، و حدیث ابوسالح از عیسیه در مورد این موضوع را تایید نکرده است.
Imam Tirmidzi : 192
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ مُوسَى الْأَنْصَارِيُّ حَدَّثَنَا مَعْنٌ حَدَّثَنَا مَالِكٌ ح قَالَ حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ عَنْ مَالِكٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَزِيدَ اللَّيْثِيِّ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا سَمِعْتُمْ النِّدَاءَ فَقُولُوا مِثْلَ مَا يَقُولُ الْمُؤَذِّنُقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي رَافِعٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَأُمِّ حَبِيبَةَ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ رَبِيعَةَ وَعَائِشَةَ وَمُعَاذِ بْنِ أَنَسٍ وَمُعَاوِيَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي سَعِيدٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهَكَذَا رَوَى مَعْمَرٌ وَغَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ مِثْلَ حَدِيثِ مَالِكٍ وَرَوَى عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ إِسْحَقَ عَنْ الزُّهْرِيِّ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرِوَايَةُ مَالِكٍ أَصَحُّ
به ما گفته شده است [اسحاق بن موسی الانصاری] گفت؛ به ما گفته است [مان] گفته است؛ او گفت، به ما [مالک] گفته است؛ به ما گفته است [قتیبه] از [ملک] از [از زهری] از [عثا بن یزید آل لیتس] از [ابوسعید] گفت؛ رسول الله صلی الله علیه وسلم گفت؛ 'اگر شما صدای اذان را شنیدید، پس آنرا بگو طوریکه معاذن گفته است'. ابوعیسی گفت؛ «در این باب نیز روایاتی از ابورافع، ابوهریره، ام حبیبه، عبدالله بن امرو، عبدالله بن ربیع، عسیه، معاذ بن انس و معاویه وجود دارد». ابوعیسی گفت؛ این حدیث ابوسعید حسن معتبر است. [معمر] و غیر از آن نیز از [از زهری] مانند حدیثی که مالک روایت کرده است. در این میان، [عبدالرحمن بن اسحاق] این حدیث را از [از زهری] از [سید بن آل مصیب] از [ابوهریره] از پیامبر صلی الله علیه وسلم روایت کرده است. و تاریخ مالک بیشتر معتبر است.'
Imam Tirmidzi : 193
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو زُبَيْدٍ وَهُوَ عَبْثَرُ بْنُ الْقَاسِمِ عَنْ أَشْعَثَ عَنْ الْحَسَنِ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ أَبِي الْعَاصِ قَالَإِنَّ مِنْ آخِرِ مَا عَهِدَ إِلَيَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ اتَّخِذْ مُؤَذِّنًا لَا يَأْخُذُ عَلَى أَذَانِهِ أَجْرًاقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عُثْمَانَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ كَرِهُوا أَنْ يَأْخُذَ الْمُؤَذِّنُ عَلَى الْأَذَانِ أَجْرًا وَاسْتَحَبُّوا لِلْمُؤَذِّنِ أَنْ يَحْتَسِبَ فِي أَذَانِهِ
به ما گفته است [هاند] گفته است؛ به ما گفته است [ابو زبید] – بطور مثال ابطار بن القاسم – از [اشعث] از [الحسن] از [عثمان بن ابو العاش] او گفت؛ 'آخرین دستوری که رسول الله صلی الله علیه وسلم به من داد این بود که من یک معاذین را منصوب کنم کسیکه از اذان اش مزد نگیرد'. ابوعیسی، حدیث عثمان حسن معتبر است. عمل این حدیث از نظر علما عبارت است از؛ این برای آنهاییکه اذان میکنند غیرقابل قبول است تا برای اذان خود مزد بگیرند، و آنها این را ترجیح میدهند اگر آنها – معذین – از اذان که انجام میدهند توقع پاداش داشته باشند.
Imam Tirmidzi : 194
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ الْحُكَيْمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ قَيْسٍ عَنْ عَامِرِ بْنِ سَعْدٍ عَنْ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍعَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ قَالَ حِينَ يَسْمَعُ الْمُؤَذِّنَ وَأَنَا أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ رَضِيتُ بِاللَّهِ رَبًّا وَبِمُحَمَّدٍ رَسُولًا وَبِالْإِسْلَامِ دِينًا غُفِرَ لَهُ ذَنْبُهُقَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ اللَّيْثِ بْنِ سَعْدٍ عَنْ حُكَيْمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ قَيْسٍ
به ما گفته است [قتیبه] گفته است؛ به ما [اللیتس] از [الحکیم بن عبدالله بن قیس] از [امیر بن سعد] از [سعد بن ابو وقاش] از رسول الله صلی الله علیه وسلم گفته است، او گفت؛ هر کس که وقتی معاذین را بشنود میگوید؛ 'وا آنا اسحاد و لاا اللاها اللّه وحداحو لاا سیاریکاله وا انا محمدان عبدالله وا رسولولوحو رادلیتو بلاهی ربان و بی محمدین رسولان وا بیل اسلامی - شهادت دهید؛ که هیچ خدایی شایسته پرستش نیست مگر الله متعال، او هیچ شریکی ندارد و در حقیقت محمد بنده و پیامبر او است. من الله را به عنوان خدا، محمد را به عنوان رسول و اسلام را به عنوان دین می پذیرم، آنگاه گناهان او بخشیده می شود'.
Imam Tirmidzi : 195
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَهْلِ بْنِ عَسْكَرٍ الْبَغْدَادِيُّ وَإِبْرَاهِيمُ بْنُ يَعْقُوبَ قَالَا حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَيَّاشٍ الْحِمْصِيُّ حَدَّثَنَا شُعَيْبُ بْنُ أَبِي حَمْزَةَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُنْكَدِرِ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ قَالَ حِينَ يَسْمَعُ النِّدَاءَ اللَّهُمَّ رَبَّ هَذِهِ الدَّعْوَةِ التَّامَّةِ وَالصَّلَاةِ الْقَائِمَةِ آتِ مُحَمَّدًا الْوَسِيلَةَ وَالْفَضِيلَةَ وَابْعَثْهُ مَقَامًا مَحْمُودًا الَّذِي وَعَدْتَهُ إِلَّا حَلَّتْ لَهُ الشَّفَاعَةُ يَوْمَ الْقِيَامَةِقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ جَابِرٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ مِنْ حَدِيثِ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ لَا نَعْلَمُ أَحَدًا رَوَاهُ غَيْرَ شُعَيْبِ بْنِ أَبِي حَمْزَةَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ وَأَبُو حَمْزَةَ اسْمُهُ دِينَارٌ
به ما [محمد بن سهل بن عسکر البغدادی] و [ابراهیم بن یعقوب] روایت شده است که گفتند؛ به ما روایت کرده است [علی بن عیسی الهیمشی] گفته است؛ به ما روایت کرده است [سیوب بن ابوحمزه] گفته است؛ به ما [محمد بن المنکادر] از [جابر بن عبدالله] روایت کرده است او گفت؛ رسول الله صلی الله علیه وسلم گفت؛ 'هر کسی که وقتی آذان را می شنود می گوید؛ 'اللهم رباحدزیه الدعوت تمماه واش شعله القامه آتی محمدانیل وصیلاته وال وال فضلیله وابعاتشو مقعامان محمودنیل الادزی واذیته - یا الله، پروردگار - این فراخوان را به دعای کامل و واجب تاسیس کرد. الواصیله را بدهید – درجه ای در بهشت که جز به محمد داده نمی شود – و فضلیله را به محمد بدهید. و او را بلند کن تا جایگاه ستودنی را که تو وعده داده ای اشغال کند، آنگاه در روز قیامت شفاعت دریافت خواهد کرد'.
Imam Tirmidzi : 196
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ وَعَبْدُ الرَّزَّاقِ وَأَبُو أَحْمَدَ وَأَبُو نُعَيْمٍ قَالُوا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ زَيْدٍ الْعَمِّيِّ عَنْ أَبِي إِيَاسٍ مُعَاوِيَةَ بْنِ قُرَّةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الدُّعَاءُ لَا يُرَدُّ بَيْنَ الْأَذَانِ وَالْإِقَامَةِقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَنَسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رَوَاهُ أَبُو إِسْحَقَ الْهَمْدَانِيُّ عَنْ بُرَيْدِ بْنِ أَبِي مَرْيَمَ عَنْ أَنَسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَ هَذَا
به ما گفته است [محمود بن غیلان] گفته است؛ به ما گفته است [واکی] و [عبد الرزاق] و [ابو احمد] و [ابونعیم] آنها گفتند؛ به ما گفته است [سفیان] از [زید العمی] از [ابویاس معاویه بن قره] از [انس بن مالک] او گفت؛ رسول الله صلی الله علیه وسلم گفت؛ 'نماز بین اذان و اقامت رد نخواهد شد'. ابوعیسی گفت؛ این حدیث از انس حسن معتبر است. و این حدیث نیز توسط [ابوسحاق حمدانی] از [برید بن ابو مریم] از پیامبر صلی الله علیه وسلم مانند این حدیث روایت شده است'.
Imam Tirmidzi : 197
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى النَّيْسَابُورِيُّ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَفُرِضَتْ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْلَةَ أُسْرِيَ بِهِ الصَّلَوَاتُ خَمْسِينَ ثُمَّ نُقِصَتْ حَتَّى جُعِلَتْ خَمْسًا ثُمَّ نُودِيَ يَا مُحَمَّدُ إِنَّهُ لَا يُبَدَّلُ الْقَوْلُ لَدَيَّ وَإِنَّ لَكَ بِهَذِهِ الْخَمْسِ خَمْسِينَقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ وَطَلْحَةَ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ وَأَبِي ذَرٍّ وَأَبِي قَتَادَةَ وَمَالِكِ بْنِ صَعْصَعَةَ وَأَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَنَسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ
به ما گفته است [محمد بن یحیی ان نیسابوری] گفته است؛ به ما گفته است [عبد الرزاق] گفته است؛ ما را [معمر] از [از زهری] از [انس بن مالک] اطلاع داده است او گفت؛ 'در شب اسراء' به پیامبر صلی الله علیه وسلم مکلفیت داده شد که پنجاه وقت نماز بخواند. بعد تعداد به پنج بار کاهش یافت، او بعد صدا زده شد، 'ای محمد، در حقیقت مفاد که با من است تغییر کرده نمیتواند، پس شما با این پنج وقت نماز پاداش پنجاه -وقت نماز- بدست خواهید آورد.' او گفت؛ 'در این باب همچنان احادیثی از عباده بن اششمیت، ثلحه بن عبیدالله، ابو دزار، ابو قتاده، مالک بن شعشع و ابوسعید الخدری وجود دارد'. ابوعیسی گفت؛ 'حدیث انس یک حدیث حسن شاهی غریب است'.
Imam Tirmidzi : 198
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ أَخْبَرَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ الْعَلَاءِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الصَّلَوَاتُ الْخَمْسُ وَالْجُمُعَةُ إِلَى الْجُمُعَةِ كَفَّارَاتٌ لِمَا بَيْنَهُنَّ مَا لَمْ تُغْشَ الْكَبَائِرُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرٍ وَأَنَسٍ وَحَنْظَلَةَ الْأُسَيِّدِيِّ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
به ما گفته شده است [علی بن حجر] گفت؛ ما را [اسماعیل بن جعفر] از [علاء بن عبدالرحمن] از [پدرش] از [ابوهریره] اطلاع داده است او گفت؛ رسول الله صلی الله علیه وسلم گفت؛ 'نماز خواندن پنج بار در روز از جمعه تا جمعه کفاره گناهان بین این اوقات است، تا زمانیکه او از گناهان کبیره اجتناب کند'. او گفت؛ 'در این فصل همچنان تاریخ های از جابر، انس و هندالله الوسید وجود دارد'. ابوعیسی گفت؛ «این حدیث ابوهریره حسن معتبر است».
Imam Tirmidzi : 199
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَاةُ الْجَمَاعَةِ تَفْضُلُ عَلَى صَلَاةِ الرَّجُلِ وَحْدَهُ بِسَبْعٍ وَعِشْرِينَ دَرَجَةًقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ وَأُبَيِّ بْنِ كَعْبٍ وَمُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ وَأَبِي سَعِيدٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَأَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عُمَرَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهَكَذَا رَوَى نَافِعٌ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ تَفْضُلُ صَلَاةُ الْجَمِيعِ عَلَى صَلَاةِ الرَّجُلِ وَحْدَهُ بِسَبْعٍ وَعِشْرِينَ دَرَجَةً قَالَ أَبُو عِيسَى وَعَامَّةُ مَنْ رَوَى عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّمَا قَالُوا خَمْسٍ وَعِشْرِينَ إِلَّا ابْنَ عُمَرَ فَإِنَّهُ قَالَ بِسَبْعٍ وَعِشْرِينَ
به ما گفته است [هاند] گفته است؛ به ما گفته است [عبده] از [عبیدالله بن عمر] از [نافع] از [ابن عمر] گفت؛ رسول الله صلی الله علیه وسلم گفت؛ 'دعا کردن یک مرد در جماعت بیست و هفت درجه بهتر از دعا کردن به تنهایی است'. او گفت؛ 'در این باب همچنان روایاتی از عبدالله بن مسعود، عبایی بن کعب، معادز بن جبل، ابوسعید، ابوهریره و انس بن مالک وجود دارد'. ابوعیسی گفت؛ این حدیث ابن عمر حسن معتبر است. نافع نیز این را از ابن عمر، از پیامبر صلی الله علیه وسلم روایت کرده است؛ که او گفت؛ 'نماز جماعت بیست و هفت درجه بهتر از نماز یک مرد است'. ابوعیسی گفت؛ «بیشتر مردمی که از پیامبر صلی الله علیه وسلم روایت کردند، گفتند بیست و پنج درجه، اما ابن عمر گفت: بیست و هفت درجه».
Imam Tirmidzi : 200
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ مُوسَى الْأَنْصَارِيُّ حَدَّثَنَا مَعْنٌ حَدَّثَنَا مَالِكٌ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ صَلَاةَ الرَّجُلِ فِي الْجَمَاعَةِ تَزِيدُ عَلَى صَلَاتِهِ وَحْدَهُ بِخَمْسَةٍ وَعِشْرِينَ جُزْءًاقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
به ما گفته شده است [اسحاق بن موسی الانصاری] گفت؛ به ما گفته است [مان] گفته است؛ به ما گفته است [ملک] از [ابن شهاب] از [سید بن الموسیب] از [ابوهریره] او گفت؛ رسول الله صلی الله علیه وسلم گفت؛ 'در حقیقت، نماز یک مرد در جماعت بیست و پنج درجه بهتر از نماز خواندن به تنهایی است'. ابوعیسی گفت؛ 'این حدیث حسن معتبر است.'