Imam Tirmidzi (الإمام الترمذي) - 3891 Hadith
Hadith
Imam Tirmidzi : 181
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ عَنْ عَوْنِ بْنِ أَبِي جُحَيْفَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَرَأَيْتُ بِلَالًا يُؤَذِّنُ وَيَدُورُ وَيُتْبِعُ فَاهُ هَا هُنَا وَهَا هُنَا وَإِصْبَعَاهُ فِي أُذُنَيْهِ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي قُبَّةٍ لَهُ حَمْرَاءَ أُرَاهُ قَالَ مِنْ أَدَمٍ فَخَرَجَ بِلَالٌ بَيْنَ يَدَيْهِ بِالْعَنَزَةِ فَرَكَزَهَا بِالْبَطْحَاءِ فَصَلَّى إِلَيْهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَمُرُّ بَيْنَ يَدَيْهِ الْكَلْبُ وَالْحِمَارُ وَعَلَيْهِ حُلَّةٌ حَمْرَاءُ كَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَى بَرِيقِ سَاقَيْهِقَالَ سُفْيَانُ نُرَاهُ حِبَرَةً قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي جُحَيْفَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَعَلَيْهِ الْعَمَلُ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ يَسْتَحِبُّونَ أَنْ يُدْخِلَ الْمُؤَذِّنُ إِصْبَعَيْهِ فِي أُذُنَيْهِ فِي الْأَذَانِ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ وَفِي الْإِقَامَةِ أَيْضًا يُدْخِلُ إِصْبَعَيْهِ فِي أُذُنَيْهِ وَهُوَ قَوْلُ الْأَوْزَاعِيِّ وَأَبُو جُحَيْفَةَ اسْمُهُ وَهْبُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ السُّوَائِيُّ
беҙгә [Мәхмүт бин Ғәйлән] әйткән; беҙгә һөйләне [Ғабдурраҙаҡ] әйтте; беҙгә [Суфьян Ац Цаури] [Ғән бин Әбү Джухайфан] [атаһынан] хәбәр итте, ул әйтте; — Мин Билалдың ауыҙын тегеләй-былай әйләндереп, бармаҡтары ҡолағында булғанда аҙан ҡылғанын күрҙем. Ә Рәсүлуллаһ шәллаллаһу ғәләйһи вәссәләм ул ваҡытта уның ҡыҙыл көмбәҙе эсендә ине. Минеңсә, ул: «Тиренән», — тигән. Шул саҡ Билал көмбәҙҙән бәләкәй генә һөңгө тотоп килеп сыҡты, һөңгөһөн асыҡ ергә тыҡты. Бынан һуң Пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһи вәссәләм һөңгөгә ҡарап намаҙ уҡыған, уның алдынан бер эт менән ишәк үтеп киткән. Ул ваҡытта ҡыҙыл кейем кейгән, ике быҙауының ялтырап торғанын күргән кеүек тойолдо. Суфьян әйтте; — Беҙ кейемдәрҙе хибрах тип иҫәпләйбеҙ — ебәк һәм йөндән тегелгән кейемдәр. Әбү Иса әйтте; — Әбү Джөхәйфәнән килгән был хәҙис хәсән сахих. Был хәҙисте ғалимдар ғәмәлгә ашыра, аҙан ваҡытында мөғәззин бармаҡтарын ҡолағына тығып ҡуйһа уларға оҡшай. Шул арала икенсе ғалим: «Иҡәмә ваҡытында бармаҡтарҙы ҡолаҡҡа тығыу ҙа сөннәт», — тигән. Был фекерҙе Әл Әүзәи ҡабул итә. Ә Әбү Джөхәйфәнең исеме Ваһб бин Абдулла Әс Суваиғ.
Hadith
Imam Tirmidzi : 182
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ الزُّبَيْرِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو إِسْرَائِيلَ عَنْ الْحَكَمِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ بِلَالٍ قَالَقَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تُثَوِّبَنَّ فِي شَيْءٍ مِنْ الصَّلَوَاتِ إِلَّا فِي صَلَاةِ الْفَجْرِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي مَحْذُورَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ بِلَالٍ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ أَبِي إِسْرَائِيلَ الْمُلَائِيِّ وَأَبُو إِسْرَائِيلَ لَمْ يَسْمَعْ هَذَا الْحَدِيثَ مِنْ الْحَكَمِ بْنِ عُتَيْبَةَ قَالَ إِنَّمَا رَوَاهُ عَنْ الْحَسَنِ بْنِ عُمَارَةَ عَنْ الْحَكَمِ بْنِ عُتَيْبَةَ وَأَبُو إِسْرَائِيلَ اسْمُهُ إِسْمَعِيلُ بْنُ أَبِي إِسْحَقَ وَلَيْسَ هُوَ بِذَاكَ الْقَوِيِّ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ وَقَدْ اخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي تَفْسِيرِ التَّثْوِيبِ فَقَالَ بَعْضُهُمْ التَّثْوِيبُ أَنْ يَقُولَ فِي أَذَانِ الْفَجْرِ الصَّلَاةُ خَيْرٌ مِنْ النَّوْمِ وَهُوَ قَوْلُ ابْنِ الْمُبَارَكِ وَأَحْمَدَ و قَالَ إِسْحَقُ فِي التَّثْوِيبِ غَيْرَ هَذَا قَالَ التَّثْوِيبُ الْمَكْرُوهُ هُوَ شَيْءٌ أَحْدَثَهُ النَّاسُ بَعْدَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَذَّنَ الْمُؤَذِّنُ فَاسْتَبْطَأَ الْقَوْمَ قَالَ بَيْنَ الْأَذَانِ وَالْإِقَامَةِ قَدْ قَامَتْ الصَّلَاةُ حَيَّ عَلَى الصَّلَاةِ حَيَّ عَلَى الْفَلَاحِ قَالَ وَهَذَا الَّذِي قَالَ إِسْحَقُ هُوَ التَّثْوِيبُ الَّذِي قَدْ كَرِهَهُ أَهْلُ الْعِلْمِ وَالَّذِي أَحْدَثُوهُ بَعْدَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالَّذِي فَسَّرَ ابْنُ الْمُبَارَكِ وَأَحْمَدُ أَنَّ التَّثْوِيبَ أَنْ يَقُولَ الْمُؤَذِّنُ فِي أَذَانِ الْفَجْرِ الصَّلَاةُ خَيْرٌ مِنْ النَّوْمِ وَهُوَ قَوْلٌ صَحِيحٌ وَيُقَالُ لَهُ التَّثْوِيبُ أَيْضًا وَهُوَ الَّذِي اخْتَارَهُ أَهْلُ الْعِلْمِ وَرَأَوْهُ وَرُوِيَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ أَنَّهُ كَانَ يَقُولُ فِي صَلَاةِ الْفَجْرِ الصَّلَاةُ خَيْرٌ مِنْ النَّوْمِ وَرُوِيَ عَنْ مُجَاهِدٍ قَالَ دَخَلْتُ مَعَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ مَسْجِدًا وَقَدْ أُذِّنَ فِيهِ وَنَحْنُ نُرِيدُ أَنْ نُصَلِّيَ فِيهِ فَثَوَّبَ الْمُؤَذِّنُ فَخَرَجَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ مِنْ الْمَسْجِدِ وَقَالَ اخْرُجْ بِنَا مِنْ عِنْدِ هَذَا الْمُبْتَدِعِ وَلَمْ يُصَلِّ فِيهِ قَالَ وَإِنَّمَا كَرِهَ عَبْدُ اللَّهِ التَّثْوِيبَ الَّذِي أَحْدَثَهُ النَّاسُ بَعْدُ
беҙгә [Әхмәт бин Мәни] әйткән; беҙгә [Әбү Әхмәт Әз Зөбәйер] әйткән; беҙгә [Әбү Исраил] [Әл-Хәкәмдән] [Әбүррәхмән бин Әбү Ләйлә] [Билалдан] һөйләне, ул әйтте; «Аллаһ Рәсүле саллаллаһу ғәләйһис-сәләм әйтте: «Намаҙ ваҡытында, иртәнге намаҙҙан башҡа, бер ҡасан да тәстүб - еҫкәләмәгеҙ», — тигән. Ул әйтте; «Был бүлектә Әбү Мәхдлуранан да тарих бар». Әбү Иса әйтте; «Билалдың хәҙистәре тураһында беҙ Әбү Исраил Әл-Мүләиҙән башҡа белмәйбеҙ, ә Әбү Исмәғил был хәҙисте Әл-Хәкәм бин Үтәйбәнән бер ҡасан да ишеткәне юҡ». Ул әйтте; — Был хәҙисте ул ғына Әл-Хәсән бин Үмәрәнән, Әл-Хәкәм бин Үтәйбәнән һөйләгән. Ә Әбү Исмәғилдең исеме Исмәғил бин Әбү Исхаҡ. Әммә хәҙис белгестәре әйтеүенсә, ул көслө кеше булмаған. Ғалимдар лафадз татсвибты аңлатыуҙа айырыла, ҡайһы берҙәре тәствид тип әйтә, кемдер аҙанда иртәнге намаҙҙы КӨЛ ШӘЛӘТҮ ХӘЙРҮН МИНӘН НӘҮМ -намаҙ йоҡоға ҡарағанда яҡшыраҡ- тип әйтә. Был фекерҙе бин Әл Мөбәрәк һәм Әхмәт ҡабул итә. Шул арала Исхаҡтың тацвибҡа бәйле икенсе фекере бар ине, тине; — Нәфрәтле татсвиб — пәйғәмбәребеҙҙән һуң кешеләр тарафынан барлыҡҡа килтерелгән нәмә, әгәр мөғәззин аҙан ҡылған булһа, кешеләр уны үтәүҙә ялҡау булған, ул аҙан менән иҡәмәт араһында әйтте; ҠАҘ ҠААМАТИШ НАМАҘЫ - ХӘЙЙӘ ҒӘЛӘ КӨЛ НАМАҘЫ - ХӘЙЙӘ ҒӘЛӘЛ ФӘЛӘХ -намаҙ урынлашты, намаҙҙы урынлаштырайыҡ, еңеүгә юлланайыҡ-'. Ул әйтте; - Исхаҡ әйткән һүҙҙәр Пәйғәмбәребеҙҙән һуң барлыҡҡа килгән һәм фән белгестәре тарафынан нәфрәтләнгән татсвиб өлгөһө ине. Бин Әл Мөбәрәк менән Әхмәт аңлатҡан нәмә: татсвиб — иртәнге намаҙға аҙан ваҡытында мөәҙиндең телмәре; КӨЛ ШӘЛӘТҮ ХӘЙРҮН МИНӘН НӘҮМ -доға йоҡоға ҡарағанда яҡшыраҡ-'. Был дөрөҫ фекер. Бына нимә тип атала tatswid нисек алынған һәм һайлаған ғилми белгестәр. Ибн Ғүмәрҙән риүәйәт ителгәнсә, иртәнге намаҙҙа аҙан әйтте; КӨЛ ШӘЛӘТҮ ХӘЙРҮН МИНӘН НӘҮМ -доға йоҡоға ҡарағанда яҡшыраҡ-. Мөжәһиттән риүәйәт ителә: ул былай тигән; — Мин Ғабдулла бин Ғүмәр менән мәсеткә аҙан әйтелгәс индек, әммә мөғәззин татсвиб әйтте. Шулай итеп, Ғабдулла бин Ғүмәр мәсеттән сығып, былай тигән; — Минең менән ошо бидғәтсе яғынан сыҡ! һәм ул унда намаҙ уҡымаған». Ул әйтте; — Абдулла нәфрәт иткән берҙән-бер татсвид — кешеләр тарафынан төҙөлгән татсвиб.
Hadith
Imam Tirmidzi : 183
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ وَيَعْلَى بْنُ عُبَيْدٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ زِيَادِ بْنِ أَنْعُمٍ الْأَفْرِيقِيِّ عَنْ زِيَادِ بْنِ نُعَيْمٍ الْحَضْرَمِيِّ عَنْ زِيَادِ بْنِ الْحَارِثِ الصُّدَائِيِّ قَالَأَمَرَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ أُؤَذِّنَ فِي صَلَاةِ الْفَجْرِ فَأَذَّنْتُ فَأَرَادَ بِلَالٌ أَنْ يُقِيمَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ أَخَا صُدَاءٍ قَدْ أَذَّنَ وَمَنْ أَذَّنَ فَهُوَ يُقِيمُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ زِيَادٍ إِنَّمَا نَعْرِفُهُ مِنْ حَدِيثِ الْأَفْرِيقِيِّ وَالْأَفْرِيقِيُّ هُوَ ضَعِيفٌ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ ضَعَّفَهُ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ وَغَيْرُهُ قَالَ أَحْمَدُ لَا أَكْتُبُ حَدِيثَ الْأَفْرِيقِيِّ قَالَ وَرَأَيْتُ مُحَمَّدَ بْنَ إِسْمَعِيلَ يُقَوِّي أَمْرَهُ وَيَقُولُ هُوَ مُقَارِبُ الْحَدِيثِ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنَّ مَنْ أَذَّنَ فَهُوَ يُقِيمُ
беҙгә [Ханнад] әйтте; беҙгә [Ғәбдәх] һәм [Йәғлә бин Үбәйд] [Ғәбдүррәхмән бин Зияд бин Әнүм Әл-Африҡи] [Зияд бин Нуғәим Әл-Хәҙлрәми] [Зияд бин Әл-Хәрит Аш Шудафи] тураһында һөйләне, ул әйтте; Рәсүлуллаһ саллаллаһу ғәләйһис-сәләм миңә таң менән намаҙға аҙан итергә ҡушты, шуға күрә мин дә намаҙға аҙандым. Шунан Билал иҡәмә әйтергә теләй, әммә Рәсүлуллаһ саллаллаһу ғәләйһи вәссәләм шул саҡта: «Шуҙа ағай аҙан әйтте, тимәк, иҡәмә ҡылырға хоҡуҡлы кеше ул», — тигән. Ул әйтте; «Был бүлектә Ибн Ғүмәрҙән дә тарих бар». Әбү Иса әйтте; — Зияд хәҙисен беҙ Әл-Әфриҡи риүәйәт иткән хәҙистән беләбеҙ, ә хәҙис белгестәре әйтеүенсә, Әл-Әфриҡи көсһөҙ кеше булған. Ул Яхъя бин Сәғит бин Әл-Ҡаттан һәм башҡалар тарафынан көсһөҙләнгән. Әхмәт әйтте; «Мин Әл-Африҡи хәҙисен яҙманым». Ул әйтте; — Мин Мөхәммәт бин Исмәғилдең үҙ фекерен нығытҡанын күрҙем. Ул быны башҡа хәҙистәргә яҡыныраҡ тип уйлай, был хәҙисте ғалимдар ҙа ғәмәлгә ашыра, кем аҙан ҡысҡырһа, шул иҡәмә ҡыла, тип уйлай.
Hadith
Imam Tirmidzi : 184
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ يَحْيَى الصَّدَفِيِّ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يُؤَذِّنُ إِلَّا مُتَوَضِّئٌ
беҙгә [Ғәли бин Хөжр] әйтте; беҙгә [Әл Вәлид бин Мөслим] [Мөғәвия бин Яхья Әш Шәҙәфиҙән] [Әз Зөһриҙән] [Әбү Һүрәйрәнән] Пәйғәмбәребеҙҙән саллаллаһу ғәләйһи вәссәләмдән һөйләгән, ул әйткән: «Тәһәрәт алғандарҙан башҡа аҙан ҡылыу рөхсәт ителмәй».
Hadith
Imam Tirmidzi : 185
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ عَنْ يُونُسَ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَلَا يُنَادِي بِالصَّلَاةِ إِلَّا مُتَوَضِّئٌقَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا أَصَحُّ مِنْ الْحَدِيثِ الْأَوَّلِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ لَمْ يَرْفَعْهُ ابْنُ وَهْبٍ وَهُوَ أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ الْوَلِيدِ بْنِ مُسْلِمٍ وَالزُّهْرِيُّ لَمْ يَسْمَعْ مِنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَاخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي الْأَذَانِ عَلَى غَيْرِ وُضُوءٍ فَكَرِهَهُ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ وَبِهِ يَقُولُ الشَّافِعِيُّ وَإِسْحَقُ وَرَخَّصَ فِي ذَلِكَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَأَحْمَدُ
беҙгә [Яхъя бин Муса] әйткән; беҙгә [Ғабдулла бин Вахб] [Юныстан] [Ибн Шиһабтан] һөйләне, ул әйтте; — [Әбү Һүрәйрә] әйтте; «Тәһәрәт алған кешеләрҙән башҡа намаҙға аҙан ҡылыу ярамай». Әбү Иса әйтте; «Был хәҙис беренсе хәҙискә ҡарағанда дөрөҫөрәк». Әбү Иса әйтте; «Ә Әбү Һүрәйрәнең Рәсүлуллаһ саллаллаһу ғәләйһи вәссәләмгә ҡағылышлы хәҙисе Ибн Вахбтан башҡа бер кемдә лә юҡ, әммә был хәҙис Әл Вәлид Ибн Мөслим риүәйәт иткән хәҙистән дөрөҫөрәк. Шул арала Әз Зөһри ҙә Әбү Һүрәйрәнән хәбәр ишетмәне. Ғалимдар тәүҙә тәһәрәтләнмәйенсә ҡылынған аҙанға ҡағылышлы ҡанун тураһында фекер айырымлыҡтары бар. Уларҙың ҡайһы берҙәре уны раҫланы, был фекерҙе Сәфиғи һәм Исхаҡ ҡабул итте. Башҡалар еңеллек бирһә, был фекерҙе Суфьян Ац Цаури, бин Әл Мөбәрәк һәм Әхмәт ҡабул итә.
Hadith
Imam Tirmidzi : 186
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا إِسْرَائِيلُ أَخْبَرَنِي سِمَاكُ بْنُ حَرْبٍ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ سَمُرَةَ يَقُولُكَانَ مُؤَذِّنُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُمْهِلُ فَلَا يُقِيمُ حَتَّى إِذَا رَأَى رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ خَرَجَ أَقَامَ الصَّلَاةَ حِينَ يَرَاهُقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ هُوَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَحَدِيثُ إِسْرَائِيلَ عَنْ سِمَاكٍ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ هَذَا الْوَجْهِ وَهَكَذَا قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ إِنَّ الْمُؤَذِّنَ أَمْلَكُ بِالْأَذَانِ وَالْإِمَامُ أَمْلَكُ بِالْإِقَامَةِ
беҙгә [Яхъя бин Муса] әйткән; беҙгә һөйләне [Ғабдурраҙаҡ] әйтте; беҙгә [Исраилгә] былай тип хәбәр итте; миңә [Симаҡ бин Харб] хәбәр итте, ул [Джәбир бин Самра] әйткәнен ишетте; «Рәсүлуллаһ ғәләйһис-сәләмдең мөғәҙине шунда уҡ иҡәмә әйтмәне, шуға күрә Рәсүлуллаһ ғәләйһис-сәләмдең сығыуын күреп, ул да иғлан итте». Әбү Иса әйтте; «Джәбир бин Самраның хәҙистәре хәсәнле, ә беҙ Исраил хәҙистәрен ошо юлдан ғына белмәйбеҙ». Ҡайһы бер ғалимдар әйтә; «Аҙан ваҡытын билдәләүҙә мөғәҙиндең хоҡуғы күберәк, ә имамдың иҡәмә ваҡытын билдәләүҙә хоҡуғы күберәк».
Hadith
Imam Tirmidzi : 187
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ سَالِمٍ عَنْ أَبِيهِأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ بِلَالًا يُؤَذِّنُ بِلَيْلٍ فَكُلُوا وَاشْرَبُوا حَتَّى تَسْمَعُوا تَأْذِينَ ابْنِ أُمِّ مَكْتُومٍقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ مَسْعُودٍ وَعَائِشَةَ وَأُنَيْسَةَ وَأَنَسٍ وَأَبِي ذَرٍّ وَسَمُرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عُمَرَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ اخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي الْأَذَانِ بِاللَّيْلِ فَقَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ إِذَا أَذَّنَ الْمُؤَذِّنُ بِاللَّيْلِ أَجْزَأَهُ وَلَا يُعِيدُ وَهُوَ قَوْلُ مَالِكٍ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ إِذَا أَذَّنَ بِلَيْلٍ أَعَادَ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَرَوَى حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ أَنَّ بِلَالًا أَذَّنَ بِلَيْلٍ فَأَمَرَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يُنَادِيَ إِنَّ الْعَبْدَ نَامَ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَيْرُ مَحْفُوظٍ وَالصَّحِيحُ مَا رَوَى عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ وَغَيْرُهُ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ بِلَالًا يُؤَذِّنُ بِلَيْلٍ فَكُلُوا وَاشْرَبُوا حَتَّى يُؤَذِّنَ ابْنُ أُمِّ مَكْتُومٍ وَرَوَى عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ أَبِي رَوَّادٍ عَنْ نَافِعٍ أَنَّ مُؤَذِّنًا لِعُمَرَ أَذَّنَ بِلَيْلٍ فَأَمَرَهُ عُمَرُ أَنْ يُعِيدَ الْأَذَانَ وَهَذَا لَا يَصِحُّ أَيْضًا لِأَنَّهُ عَنْ نَافِعٍ عَنْ عُمَرَ مُنْقَطِعٌ وَلَعَلَّ حَمَّادَ بْنَ سَلَمَةَ أَرَادَ هَذَا الْحَدِيثَ وَالصَّحِيحُ رِوَايَةُ عُبَيْدِ اللَّهِ وَغَيْرِ وَاحِدٍ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ وَالزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ بِلَالًا يُؤَذِّنُ بِلَيْلٍ قَالَ أَبُو عِيسَى وَلَوْ كَانَ حَدِيثُ حَمَّادٍ صَحِيحًا لَمْ يَكُنْ لِهَذَا الْحَدِيثِ مَعْنًى إِذْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ بِلَالًا يُؤَذِّنُ بِلَيْلٍ فَإِنَّمَا أَمَرَهُمْ فِيمَا يُسْتَقْبَلُ و قَالَ إِنَّ بِلَالًا يُؤَذِّنُ بِلَيْلٍ وَلَوْ أَنَّهُ أَمَرَهُ بِإِعَادَةِ الْأَذَانِ حِينَ أَذَّنَ قَبْلَ طُلُوعِ الْفَجْرِ لَمْ يَقُلْ إِنَّ بِلَالًا يُؤَذِّنُ بِلَيْلٍ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْمَدِينِيِّ حَدِيثُ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَيْرُ مَحْفُوظٍ وَأَخْطَأَ فِيهِ حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ
беҙгә [Ҡотәйба] әйтте; беҙгә [Әл-Ләйет] [Ибн Шиһабтан] [Сәлимдән] [атаһынан] пәйғәмбәребеҙҙең: «Ысынлап та, төндә аҙан ҡылғанда, һеҙ Ибн Өмми Мәктүмдең аҙанын ишеткәнсе ашау-эсеүегеҙҙе дауам итегеҙ», — тип һөйләгән. Әбү Иса әйтте; — Был сүрәлә шулай уҡ Ибн Мәсғүдтән, Ғәйсә, Өнәйсә, Әнәс, Әбү Дзар һәм Самраның тарихы ла бар. Әбү Иса әйтте; Ибн Ғүмәрҙең хәҙистәре хәсән сахих. Ә ғалимдар араһында төндә аҙан тураһында фекер айырымлыҡтары бар. Ҡайһы берәүҙәр: «Әгәр ҙә мөғәзин төндә аҙан ҡылһа, был етә, уны ҡабатлау кәрәкмәй», — тигән. Был фекерҙе Малик, бин Әл Мөбәрәк, Әхмәт һәм Исхаҡ ҡабул иткән. Шул арала ҡайһы бер башҡа ғалимдар: «Әгәр ҙә ул төндә аҙан ҡылһа, ҡабатларға тейеш», — тигән. Был фекерҙе Суфьян Ац Цаури ҡабул иткән. Хәммәд бин Сәләмә Әйүптән, Ибн Ғүмәрҙән Нафиҙан риүәйәт иткән: Билал бер ваҡыт төндә аҙан ҡылған, шуға күрә пәйғәмбәребеҙ уға: «Ысынлап та, бер ҡол йоҡлаған», — тип әйтергә ҡушҡан. Әбү Иса әйтте; — Был хәҙис дөрөҫ түгел. Әммә дөрөҫ булғаны — [Ғөбәйҙуллаһ бин Ғүмәр] һәм унан тыш [Нафиғтан] [Ибн Ғүмәрҙән] риүәйәт иткән хәҙистәр, Пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһи үсалләм әйтте; — Ысынлап та, Билал төндә намаҙға саҡыра, шуға күрә һеҙ Ибн Өмми Мәктүмдең аҙанын ишеткәнсе ашап-эсеп торорға тейешһегеҙ». Шулай уҡ Нафиғтан Ғабдул Әзиз бин Әбү Рәүүәд тураһында ла әйтелгән, саҡырыусы Ғүмәр бер ваҡыт төндә аҙан ҡылған, шуға күрә уға аҙанды ҡабатларға ҡушҡан, әммә был хәҙис тә дөрөҫ түгел. Сөнки Нәфиғ менән Ғүмәр араһында сәнәд өҙөлгән. Бәлки, Хәммәд бин Сәләмә был хәҙисте теләгәндер. Хәҡиҡәт – Ғүбәйҙулла һәм башҡалар тарафынан Ибн Ғүмәрҙән Нафиғтан, Сәлим бин Ғүмәрҙән Әз Зөһриҙән риүәйәт ителгән хәҙис: Пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһис-сәләм: «Ысынлап та, Билал әле төн булғанда намаҙға саҡыра», — тигән. Әбү Иса әйтте; — Әгәр Хәммәд риүәйәт иткән хәҙис дөрөҫ булһа, әлбиттә, был хәҙистең мәғәнәһе юҡ. Сөнки Рәсүлуллаһ саллаллаһу ғәләйһис-сәләм: «Ысынлап та, Билал аҙан әле төндә», — тип сәхәбәләргә нимәлер килһен тип бойорҙо. Һәм ул: «Ысынлап та, Билал төн булғанда саҡыра», - тине, әгәр ҙә ул таң алдынан аҙан яһалғанда аҙанды ҡабатларға ҡушһа, Пәйғәмбәребеҙ: «Ысынлап та, Билал төн булғанда саҡыра», — тип әйтмәҫ ине. Али бин Әл Мәдини әйткән; «Әйүптән, Нафиҙан, Ибн Ғүмәрҙән Пәйғәмбәребеҙҙән килгән Хәммәт бин Сәләмәнең хәҙистәре дөрөҫ түгел, унда Хәммәт бин Сәләмә хаталар яһаған».
Hadith
Imam Tirmidzi : 188
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ الْمُهَاجِرِ عَنْ أَبِي الشَّعْثَاءِ قَالَخَرَجَ رَجُلٌ مِنْ الْمَسْجِدِ بَعْدَ مَا أُذِّنَ فِيهِ بِالْعَصْرِ فَقَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ أَمَّا هَذَا فَقَدْ عَصَى أَبَا الْقَاسِمِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عُثْمَانَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَعَلَى هَذَا الْعَمَلُ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ أَنْ لَا يَخْرُجَ أَحَدٌ مِنْ الْمَسْجِدِ بَعْدَ الْأَذَانِ إِلَّا مِنْ عُذْرٍ أَنْ يَكُونَ عَلَى غَيْرِ وُضُوءٍ أَوْ أَمْرٍ لَا بُدَّ مِنْهُ وَيُرْوَى عَنْ إِبْرَاهِيمَ النَّخَعِيِّ أَنَّهُ قَالَ يَخْرُجُ مَا لَمْ يَأْخُذْ الْمُؤَذِّنُ فِي الْإِقَامَةِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا عِنْدَنَا لِمَنْ لَهُ عُذْرٌ فِي الْخُرُوجِ مِنْهُ وَأَبُو الشَّعْثَاءِ اسْمُهُ سُلَيْمُ بْنُ أَسْوَدَ وَهُوَ وَالِدُ أَشْعَثَ بْنِ أَبِي الشَّعْثَاءِ وَقَدْ رَوَى أَشْعَثُ بْنُ أَبِي الشَّعْثَاءِ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ أَبِيهِ
беҙгә [Ханнад] әйтте; беҙгә [Вәкиғ] [Суфьяндан] [Ибраһим бин Әл-Мөһәжирҙән] [Әбү Асы Сәйәтсә`]-нән һөйләне, ул әйтте; «Аҙан әйтелгәндән һуң, мәсеттән бер кеше сыҡты, шунан [Әбү Һүрәйрә] әйтте; — Был кеше Әбү Ҡасимға буйһонмаған, шәллаллаһу ғәләйһи вәссәләм. Әбү Иса әйтте; — Был бүлектә Усмандан да тарих бар. Әбү Иса әйтте; Әбү Һөрәйрәнең хәҙистәре хәсән сахих. Был хәҙисте Пәйғәмбәребеҙҙең сәхәбәләренән һәм уларҙан һуң килгәндәр араһынан ғалимдар ҙа ҡулланған. Атап әйткәндә, кешегә аҙан ҡылғандан һуң мәсеттән сығып китергә ярамай, әгәр ҙә һылтау булмаһа; тәһәрәт алмаған кеүек йәки башҡа эштәр арҡаһында эшләргә кәрәк'. Ибраһим Ән Нахаиҙан риүәйәт ителгән: бер ваҡыт ул былай тигән; — Мөғәҙин иҡәмә әйтмәгәнсе, кеше мәсеттән сығып китә ала. Әбү Иса әйтте; 'Беҙ ҙә был фекер менән килешәбеҙ, кемдер һылтау булғанға китә ала'. Әбү Сәйәцаның исеме Сөләйем бин Әсүәд була, ул Асыятс бин Әбү Асы Сәғәтсенең ата-әсәһе була. Был хәҙисте [Әшғәт бин Әбү Асы Сәйәтса] [атаһынан] риүәйәт иткән».
Hadith
Imam Tirmidzi : 189
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ مَالِكِ بْنِ الْحُوَيْرِثِ قَالَقَدِمْتُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَا وَابْنُ عَمٍّ لِي فَقَالَ لَنَا إِذَا سَافَرْتُمَا فَأَذِّنَا وَأَقِيمَا وَلْيَؤُمَّكُمَا أَكْبَرُكُمَاقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَيْهِ عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ اخْتَارُوا الْأَذَانَ فِي السَّفَرِ و قَالَ بَعْضُهُمْ تُجْزِئُ الْإِقَامَةُ إِنَّمَا الْأَذَانُ عَلَى مَنْ يُرِيدُ أَنْ يَجْمَعَ النَّاسَ وَالْقَوْلُ الْأَوَّلُ أَصَحُّ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ
беҙгә [Мәхмүт бин Ғәйлән] әйткән; беҙгә [Вәкиғ] [Суфьяндан] [Хәлид Әл Хидзағтан] [Әбү Ҡилаба] [Мәлик бин Әл Хүәйрәттән] һөйләне, ул әйтте; «Мин, ағайымдың улы менән бергә, Аллаһ Рәсүле саллаллаһу ғәләйһис-сәләмде күрергә килдем, ул һуңынан беҙгә: «Әгәр ҙә һеҙ сәйәхәттә булһағыҙ, тимәк, намаҙға һәм иҡәмәгә саҡырырға тейешһегеҙ, иң бөйөк кеше имам булырға тейеш», — тине. Әбү Иса әйтте; — Был хәҙис хәсән сахих, фән белгестәре лә был хәҙисте ғәмәлгә ашыра. Сәйәхәттә лә аҙан ҡылыуҙы дауам итеү улар өсөн өҫтөнлөклө фекер. Әммә ҡайһы берҙәре әйтте; «Иҡәмәт менән етер, сөнки аҙан күп кеше йыйырға теләгән кешеләр өсөн». Беренсе фекер - дөрөҫөрәк фекер. Был фекерҙе -беренсе- шулай уҡ Әхмәт һәм Исхаҡ ҡабул иткән.
Hadith
Imam Tirmidzi : 190
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حُمَيْدٍ الرَّازِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو تُمَيْلَةَ حَدَّثَنَا أَبُو حَمْزَةَ عَنْ جَابِرٍ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ أَذَّنَ سَبْعَ سِنِينَ مُحْتَسِبًا كُتِبَتْ لَهُ بَرَاءَةٌ مِنْ النَّارِقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ وَثَوْبَانَ وَمُعَاوِيَةَ وَأَنَسٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَأَبِي سَعِيدٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ حَدِيثٌ غَرِيبٌ وَأَبُو تُمَيْلَةَ اسْمُهُ يَحْيَى بْنُ وَاضِحٍ وَأَبُو حَمْزَةَ السُّكَّرِيُّ اسْمُهُ مُحَمَّدُ بْنُ مَيْمُونٍ وَجَابِرُ بْنُ يَزِيدَ الْجُعْفِيُّ ضَعَّفُوهُ تَرَكَهُ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ قَالَ أَبُو عِيسَى سَمِعْت الْجَارُودَ يَقُولُ سَمِعْتُ وَكِيعًا يَقُولُ لَوْلَا جَابِرٌ الْجُعْفِيُّ لَكَانَ أَهْلُ الْكُوفَةِ بِغَيْرِ حَدِيثٍ وَلَوْلَا حَمَّادٌ لَكَانَ أَهْلُ الْكُوفَةِ بِغَيْرِ فِقْهٍ
беҙгә [Мөхәммәт бин Хөмәйд Әр Рази] әйткән; беҙгә [Әбү Тумайла] әйтте; беҙгә [Әбү Хәмзә] [Джәбирҙән] [Ибн Аббастан] [Мөжәһиттән] [Ибн Аббастан] пәйғәмбәребеҙҙең: «Кем ете йыл буйы Аллаһтың ризалығына өмөтләнеп аҙан уҡыһа, ул тамуҡ утынан азат булыр», — тип әйткән. Әбү Иса әйтте; «Был сүрәлә шулай уҡ Ғабдулла бин Мәсғүт, Цәүбән, Мөғәвиә, Әнәс, Әбү Һүрәйрә һәм Әбү Сәғиттән килгән хәҙистәр ҙә бар». Әбү Иса әйтте; — Ибн Ғаббастан килгән был хәҙис ғәриб. Ә Әбү Тумайланың исеме Яхъя бин Вадлих, ә Әбү Хәмзә Әс Суҡҡариҙың исеме Мөхәммәт бин Мәймүн. Ә Джәбир бин Йәзид Әл-Джуфины ла ғалимдар көсһөҙләндергән, уның хәҙистәрен Яхъя бин Сәғит һәм Абдуррахман бин Мәхди ҡарамай. Әбү Иса әйтте; — Мин Әл-Джарудтың әйткәнен ишеттем; — Мин Вакиның әйткәнен ишеттем; «Әгәр ҙә Джәбир Әл-Жуфи булмаһа, әлбиттә, Куфа халҡының хәҙистәре булмаҫ ине. Әгәр ҙә Хәммәт булмаһа, Күфә халҡының фиҡһы булмаҫ ине.
Hadith
Imam Tirmidzi : 191
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو الْأَحْوَصِ وَأَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْإِمَامُ ضَامِنٌ وَالْمُؤَذِّنُ مُؤْتَمَنٌ اللَّهُمَّ أَرْشِدْ الْأَئِمَّةَ وَاغْفِرْ لِلْمُؤَذِّنِينَقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَسَهْلِ بْنِ سَعْدٍ وَعُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ رَوَاهُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَحَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ وَغَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرَوَى أَسْبَاطُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ الْأَعْمَشِ قَالَ حُدِّثْتُ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرَوَى نَافِعُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَذَا الْحَدِيثَ قَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت أَبَا زُرْعَةَ يَقُولُ حَدِيثُ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ أَبِي صَالِحٍ عَنْ عَائِشَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت مُحَمَّدًا يَقُولُ حَدِيثُ أَبِي صَالِحٍ عَنْ عَائِشَةَ أَصَحُّ وَذَكَرَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْمَدِينِيِّ أَنَّهُ لَمْ يُثْبِتْ حَدِيثَ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَلَا حَدِيثَ أَبِي صَالِحٍ عَنْ عَائِشَةَ فِي هَذَا
беҙгә [Ханнад] әйтте; беҙгә [Әбү Әл-Әхүәш] һәм [Әбү Мөғәвиә] [Әл-Әл-Әмәси] [Әбү Сәлих] [Әбү Һүрәйрә]-нән һөйләне, ул әйтте; Рәсүлуллаһу ғәләйһис-сәләм әйтте: «Имам — гарант, ә мөғәҙин — ышаныслы кеше». Йә Аллаһ, имамдарҙы турайт, мөғәҙиндәрҙе ғәфү ит. Әбү Иса әйтте; — Был сүрәлә шулай уҡ Ғәйсиә, Сәхл бин Сәғд һәм Уҡба бин Әмирҙән дә тарих бар. Әбү Иса әйтте; «Әбү Һүрәйрәнең хәҙистәрен [Суфьян Ац Цаури] һәм [Хәфш бин Ғият] һәм [бер нисә кеше] [Әл-Әғмәсиҙән] [Әбү Сәлихтән] [Әбү Һүрәйрәнән] пәйғәмбәребеҙҙән саллаллаһу ғәләйһи үсәлләмдән риүәйәт иткән. [Әсбәт бин Мөхәммәт] шулай уҡ [Әл-Әғмәсиҙән] риүәйәт итте, ул әйтте; «Бер ваҡыт миңә [Әбү Сәлихтән] [Әбү Һүрәйрәнән] Пәйғәмбәребеҙҙән саллаллаһу ғәләйһи вәссәләмдән хәҙис уҡынылар. Был хәҙисте [Нәфиғ бин Сөләймән] [Мөхәммәт бин Әбү Сәлихтән] [атаһынан] [Ғәйсиәнән] пәйғәмбәребеҙҙән саллаллаһу ғәләйһи үсалләмдән риүәйәт итте. Әбү Иса әйтте; — Әбү Зүрәнең әйткәнен ишеттем; «Әбү Һүрәйрәнән Әбү Сәлихтең хәҙистәре «Ғәйсиә»нән риүәйәт ителгән Әбү Сәлихтең хәҙисенә ҡарағанда дөрөҫөрәк. Әбү Иса әйтте; — Мөхәммәттең әйткәнен ишеттем; — Әбү Сәлихтең «Ғәйсиә»нән килгән хәҙисе дөрөҫөрәк». Ә ул шулай уҡ Әли бин Әл Мәҙиниҙән, Әбү Сәлихтең Әбү Һүрәйрәнән һөйләгән хәҙистәрен, Әбү Сәлихтең Әбү Сәлихтең Әбү Һүрәйрәнән был мәсьәләгә ҡағылышлы хәҙистәрен бер ҡасан да билдәләмәгәнен телгә алды.
Hadith
Imam Tirmidzi : 192
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ مُوسَى الْأَنْصَارِيُّ حَدَّثَنَا مَعْنٌ حَدَّثَنَا مَالِكٌ ح قَالَ حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ عَنْ مَالِكٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَزِيدَ اللَّيْثِيِّ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا سَمِعْتُمْ النِّدَاءَ فَقُولُوا مِثْلَ مَا يَقُولُ الْمُؤَذِّنُقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي رَافِعٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَأُمِّ حَبِيبَةَ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ رَبِيعَةَ وَعَائِشَةَ وَمُعَاذِ بْنِ أَنَسٍ وَمُعَاوِيَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي سَعِيدٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهَكَذَا رَوَى مَعْمَرٌ وَغَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ مِثْلَ حَدِيثِ مَالِكٍ وَرَوَى عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ إِسْحَقَ عَنْ الزُّهْرِيِّ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرِوَايَةُ مَالِكٍ أَصَحُّ
беҙгә [Исхаҡ бин Муса Әл Ансари] әйтте; беҙгә һөйләне [Мә'н] әйтте; беҙгә [Мәликкә] әйтте, Ул әйтте; беҙгә [Ҡотәйбә] [Мәликтән] [Әз Зөһриҙән] [Әсә бин Йәзид Әл-Ләйетстән] [Әбү Сәғиттән] һөйләне, ул әйтте; «Рәсүлуллаһ саллаллаһу ғәләйһи вәссәләм әйтте: «Әгәр ҙә аҙан тауышын ишетһәгеҙ, мөғәҙин әйткәнсә әйтегеҙ». Әбү Иса әйтте; «Был сүрәлә шулай уҡ Әбү Рәфи, Әбү Һүрәйрә, Өммө Хәбибә, Ғабдулла бин Әмрү, Ғабдулла бин Рәбиғә, Ғәйсиә, Мөәҙ бин Әнәс һәм Мөғәвиә риүәйәттәре лә бар. Әбү Иса әйтте; — Әбү Сәғиттең был хәҙисе хәсән сахих. [Мәғмәр] һәм унан башҡалар ҙа [Әз Зөһриҙән] Мәлик риүәйәт иткән хәҙис кеүек риүәйәт иткән. Шул арала [Ғабдуррахман бин Исхаҡ] был хәҙисте [Әз Зөһриҙән] [Сәғит бин Әл Мөсәййибтән] [Әбү Һөрәйрәнән] пәйғәмбәребеҙҙән саллаллаһу ғәләйһи үсалләмдән риүәйәт итте. Ә Мәликтең тарихы ысынбарлыҡҡа тап килмәй».
Hadith
Imam Tirmidzi : 193
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو زُبَيْدٍ وَهُوَ عَبْثَرُ بْنُ الْقَاسِمِ عَنْ أَشْعَثَ عَنْ الْحَسَنِ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ أَبِي الْعَاصِ قَالَإِنَّ مِنْ آخِرِ مَا عَهِدَ إِلَيَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ اتَّخِذْ مُؤَذِّنًا لَا يَأْخُذُ عَلَى أَذَانِهِ أَجْرًاقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عُثْمَانَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ كَرِهُوا أَنْ يَأْخُذَ الْمُؤَذِّنُ عَلَى الْأَذَانِ أَجْرًا وَاسْتَحَبُّوا لِلْمُؤَذِّنِ أَنْ يَحْتَسِبَ فِي أَذَانِهِ
беҙгә [Ханнад] әйтте; беҙгә [Әбү Зөбәйет] - атап әйткәндә, Әбтәр бин Әл-Ҡасим - [Әшғәттән] [Әл Хәсән] [Усман бин Әбү Әл-Әштән] әйтте; — Рәсүлуллаһ саллаллаһу ғәләйһис-сәләм миңә биргән һуңғы мандат: аҙанынан эш хаҡы алмаған мөғәҙинде тәғәйенләү ине. Әбү Ғиса, Усмандың хәҙистәре хәсән сахих. Был хәҙистең ғәмәле ғалимдар буйынса шундай: аҙан ҡылғандар өсөн аҙан өсөн эш хаҡы алыу ҡабул ителмәй, әгәр ҙә улар – мөғәҙиндәр – үҙҙәре ҡылған аҙандан сауап көтһә, быны өҫтөн күрә».
Hadith
Imam Tirmidzi : 194
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ الْحُكَيْمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ قَيْسٍ عَنْ عَامِرِ بْنِ سَعْدٍ عَنْ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍعَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ قَالَ حِينَ يَسْمَعُ الْمُؤَذِّنَ وَأَنَا أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ رَضِيتُ بِاللَّهِ رَبًّا وَبِمُحَمَّدٍ رَسُولًا وَبِالْإِسْلَامِ دِينًا غُفِرَ لَهُ ذَنْبُهُقَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ اللَّيْثِ بْنِ سَعْدٍ عَنْ حُكَيْمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ قَيْسٍ
беҙгә [Ҡотәйба] әйтте; беҙгә [Әл-Ләйетс] [Әл-Хөкәйим бин Абдуллаһ бин Ҡайстан] [Әмир бин Сәғдтән] [Сәғд бин Әбү Вәҡәштән] Рәсүлуллаһ саллаллаһу ғәләйһи вәсәлләмдән һөйләне, ул былай тигән: «Кем мөғәдзинде ишеткәс, һуңынан: «ВАҺУЛА ЛӘҺӘЛӘ ИЛӘҺӘ ИЛӘҺӘЛӘЛӘҺ -Мин шаһитлыҡ итәм, ғибәҙәт ҡылырға лайыҡлы илаһ юҡ, тик Аллаһтан башҡа, Ҡөҙрәтле Мөхәммәд һәм Уның хеҙмәтсеһе юҡ. илсеһе. Мин Аллаһты Аллаһ итеп, Мөхәммәтте Рәсүл итеп, Исламды дин итеп ҡабул итәм, шул саҡта уның гонаһтары ғәфү ителер».
Hadith
Imam Tirmidzi : 195
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَهْلِ بْنِ عَسْكَرٍ الْبَغْدَادِيُّ وَإِبْرَاهِيمُ بْنُ يَعْقُوبَ قَالَا حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَيَّاشٍ الْحِمْصِيُّ حَدَّثَنَا شُعَيْبُ بْنُ أَبِي حَمْزَةَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُنْكَدِرِ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ قَالَ حِينَ يَسْمَعُ النِّدَاءَ اللَّهُمَّ رَبَّ هَذِهِ الدَّعْوَةِ التَّامَّةِ وَالصَّلَاةِ الْقَائِمَةِ آتِ مُحَمَّدًا الْوَسِيلَةَ وَالْفَضِيلَةَ وَابْعَثْهُ مَقَامًا مَحْمُودًا الَّذِي وَعَدْتَهُ إِلَّا حَلَّتْ لَهُ الشَّفَاعَةُ يَوْمَ الْقِيَامَةِقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ جَابِرٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ مِنْ حَدِيثِ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ لَا نَعْلَمُ أَحَدًا رَوَاهُ غَيْرَ شُعَيْبِ بْنِ أَبِي حَمْزَةَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ وَأَبُو حَمْزَةَ اسْمُهُ دِينَارٌ
беҙгә [Мөхәммәт бин Сәхл бин Асҡар Әл Бағдади] һәм [Ибраһим бин Яҡуп] улар әйтте; беҙгә [Әли бин Айяси Әл Химши] әйткән; беҙгә [Сөғәйеп бин Әбү Хәмзә] әйткән; беҙгә [Мөхәммәт бин Әл-Мөнҡадир] [Джәбир бин Абдуллаһтан] һөйләне, ул әйтте; «Аллаһ Рәсүле саллаллаһу ғәләйһи үә сәлләм әйтте: «Кем аҙанды ишеткәс: «АЛЛАҺӨММӘ РӘББӘ ХӘҘҘИ ӘҘ ДӘҮӘТИТ ТӘММӘ ЙЫУЫН ШӘЛӘӘТИЛ ҠАААИМӘНӘТ ФӘЙҮӘЛӘТӘ ФӘЙӘМӘНИЛ ВӘСИЛӘХӘЛИӘТӘ ВӘЛ» тип әйтә. МӘХМҮҘӘНИЛЛӘДЗИ ВӘҒӘҘТӘ -Йә Аллаһ, камил саҡырыу -аҙан- һәм -фарыз- намаҙҙар, улар нигеҙләнгән Раббы. Әл-Вәсилә - Мөхәммәткә генә бирелмәгән күктәге дәрәжә - һәм Мөхәммәткә фәҙлилә бирегеҙ. Һин вәғәҙә иткән маҡтаулы урынды биләй алһын өсөн уны күтәр, шунан һуң ҡиәмәт көнөндә шәфәғәт аласаҡ».
Hadith
Imam Tirmidzi : 196
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ وَعَبْدُ الرَّزَّاقِ وَأَبُو أَحْمَدَ وَأَبُو نُعَيْمٍ قَالُوا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ زَيْدٍ الْعَمِّيِّ عَنْ أَبِي إِيَاسٍ مُعَاوِيَةَ بْنِ قُرَّةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الدُّعَاءُ لَا يُرَدُّ بَيْنَ الْأَذَانِ وَالْإِقَامَةِقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَنَسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رَوَاهُ أَبُو إِسْحَقَ الْهَمْدَانِيُّ عَنْ بُرَيْدِ بْنِ أَبِي مَرْيَمَ عَنْ أَنَسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَ هَذَا
беҙгә [Мәхмүт бин Ғәйлән] әйткән; беҙгә [Вәкиғ] һәм [Әбдүррәзаҡ] һәм [Әбү Әхмәт] һәм [Әбү Нуғаим] һөйләне, улар әйтте; беҙгә [Суфьян] [Зәид Әл-Әмми] [Әбү Ияс Мөғәүиә бин Ҡурра] [Әнәс бин Мәлик]-тән һөйләне, ул әйтте; «Рәсүлуллаһу ғәләйһис-сәләм: «Аҙан менән иҡәмәт араһындағы доға кире ҡағылмаҫ», — тигән. Әбү Иса әйтте; — Әнәстән килгән был хәҙис хәсән сахих. Ә был хәҙисте лә [Әбү Исхаҡ Әл-Хәмдәни] [Бүрәид бин Әбү Мәрйәмдән] пәйғәмбәребеҙҙән саллаллаһу ғәләйһи вәссәләмдән был хәҙис кеүек риүәйәт иткән.
Hadith
Imam Tirmidzi : 197
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى النَّيْسَابُورِيُّ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَفُرِضَتْ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْلَةَ أُسْرِيَ بِهِ الصَّلَوَاتُ خَمْسِينَ ثُمَّ نُقِصَتْ حَتَّى جُعِلَتْ خَمْسًا ثُمَّ نُودِيَ يَا مُحَمَّدُ إِنَّهُ لَا يُبَدَّلُ الْقَوْلُ لَدَيَّ وَإِنَّ لَكَ بِهَذِهِ الْخَمْسِ خَمْسِينَقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ وَطَلْحَةَ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ وَأَبِي ذَرٍّ وَأَبِي قَتَادَةَ وَمَالِكِ بْنِ صَعْصَعَةَ وَأَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَنَسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ
беҙгә һөйләгән [Мөхәммәт бин Яхъя Ән Найсабури] тигән; беҙгә һөйләне [Ғабдурраҙаҡ] әйтте; беҙгә [Мәғмәргә] [Әз Зөһриҙән] [Әнәс бин Мәликтән] хәбәр итте, ул әйтте; Исра төнөндә пәйғәмбәребеҙгә илле ваҡыт намаҙ уҡыу фарызы бирелгән. Һуңынан һанды биш тапҡырға тиклем кәметтеләр, уны һуңынан саҡырҙылар: «Эй, Мөхәммәт, ысынлап та, Минең янда булған ризыҡтарҙы үҙгәртеп булмай, шуға күрә был биш -намаҙ ваҡыты менән илле -намаҙ ваҡыты- сауап аласаҡһың». Ул әйтте; «Был сүрәлә шулай уҡ Үбәҙә бин Әш Шәмит, Тәлхаһ бин Үбәйҙулла, Әбү Дзар, Әбү Ҡатада, Мәлик бин Шәғшә һәм Әбү Сәғит Әл Худриҙан килгән хәҙистәр ҙә бар». Әбү Иса әйтте; «Әнәс хәҙис – хәсән шаһих ғәриб хәҙис».
Hadith
Imam Tirmidzi : 198
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ أَخْبَرَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ الْعَلَاءِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الصَّلَوَاتُ الْخَمْسُ وَالْجُمُعَةُ إِلَى الْجُمُعَةِ كَفَّارَاتٌ لِمَا بَيْنَهُنَّ مَا لَمْ تُغْشَ الْكَبَائِرُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرٍ وَأَنَسٍ وَحَنْظَلَةَ الْأُسَيِّدِيِّ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
беҙгә [Ғәли бин Хөжр] әйтте; беҙгә [Исмәғил бин Джәғфәр] [Ғәлә бин Абдуррахмандан] [атаһынан] [Әбү Һүрәйрәнән] хәбәр итте, ул әйтте; «Аллаһ Рәсүле ғәләйһис-сәләм: «Көнөнә биш тапҡыр һәм йоманан йомаға тиклем намаҙ уҡыу был ваҡыттар араһындағы гонаһтар өсөн кәффәрәт булып тора, әгәр ҙә ул ҙур гонаһтарҙан ҡасһа», — тигән. Ул әйтте; 'Был бүлектә шулай уҡ Джәбир, Әнәс һәм Һандлалаһ Әл-Үсәидтән тарихтар ҙа бар'. Әбү Иса әйтте; — Әбү Һүрәйрәнең был хәҙисе хәсәнле.
Hadith
Imam Tirmidzi : 199
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَاةُ الْجَمَاعَةِ تَفْضُلُ عَلَى صَلَاةِ الرَّجُلِ وَحْدَهُ بِسَبْعٍ وَعِشْرِينَ دَرَجَةًقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ وَأُبَيِّ بْنِ كَعْبٍ وَمُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ وَأَبِي سَعِيدٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَأَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عُمَرَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهَكَذَا رَوَى نَافِعٌ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ تَفْضُلُ صَلَاةُ الْجَمِيعِ عَلَى صَلَاةِ الرَّجُلِ وَحْدَهُ بِسَبْعٍ وَعِشْرِينَ دَرَجَةً قَالَ أَبُو عِيسَى وَعَامَّةُ مَنْ رَوَى عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّمَا قَالُوا خَمْسٍ وَعِشْرِينَ إِلَّا ابْنَ عُمَرَ فَإِنَّهُ قَالَ بِسَبْعٍ وَعِشْرِينَ
беҙгә [Ханнад] әйтте; беҙгә [Ғәбдәхте] [Өбәйҙулла бин Ғүмәрҙән] [Нафиғтан] [Ибн Ғүмәрҙән] һөйләне, ул әйтте; «Аллаһ Рәсүле саллаллаһу ғәләйһис-сәләм әйтте: «Ир-аттың йәмәғәт менән намаҙ уҡыуы яңғыҙ намаҙ уҡыуҙан егерме ете дәрәжәгә яҡшыраҡ». Ул әйтте; «Был сүрәлә шулай уҡ Ғабдулла бин Мәсғүт, Өбәй бин Ҡәғб, Мөәҙ бин Джабал, Әбү Сәғит, Әбү Һүрәйрә һәм Әнәс бин Мәлик риүәйәттәре лә бар». Әбү Иса әйтте; — Ибн Ғүмәрҙең был хәҙисе хәсән сахих. Шулай уҡ Нәфиғ Ибн Ғүмәрҙән, пәйғәмбәребеҙ ғәләйһис-сәләмдән риүәйәт итә: «Йәмәғәт намаҙы яңғыҙ кеше намаҙынан егерме ете дәрәжәгә яҡшыраҡ», — тигән. Әбү Иса әйтте; «Пәйғәмбәребеҙҙән риүәйәт иткән кешеләрҙең күбеһе: «Егерме биш дәрәжә», — тигән, әммә Ибн Ғүмәр: «Егерме ете дәрәжә», — тигән.
Hadith
Imam Tirmidzi : 200
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ مُوسَى الْأَنْصَارِيُّ حَدَّثَنَا مَعْنٌ حَدَّثَنَا مَالِكٌ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ صَلَاةَ الرَّجُلِ فِي الْجَمَاعَةِ تَزِيدُ عَلَى صَلَاتِهِ وَحْدَهُ بِخَمْسَةٍ وَعِشْرِينَ جُزْءًاقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
беҙгә [Исхаҡ бин Муса Әл Ансари] әйтте; беҙгә һөйләне [Мә'н] әйтте; беҙгә [Мәлик] [Ибн Шиһабтан] [Сәғит бин Әл Мөсәййибтән] [Әбү Һүрәйрә]нән һөйләне, ул әйтте; «Аллаһ Рәсүле саллаллаһу ғәләйһис-сәләм: «Ысынлап та, кешенең йәмәғәт менән уҡыуы яңғыҙ уҡыуҙан егерме биш дәрәжәгә яҡшыраҡ», — тигән. Әбү Иса әйтте; — Был хәҙис хәсәнлек дөрөҫ.
