Imam Abu Dawud : 121
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ عَنْ مَالِكٍ عَنْ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ الْأَعْرَجِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا تَوَضَّأَ أَحَدُكُمْ فَلْيَجْعَلْ فِي أَنْفِهِ مَاءً ثُمَّ لِيَنْثُرْ
Kitugambye [Abdullah bin Maslamah] okuva ku [Malik] okuva ku [Abu Az-Zinad] okuva ku [Al A’raj] okuva ku [Abu Hurairah] nti Omubaka wa Allah (okusaasira n’emirembe bibeere ku ye) yagamba nti: ‘Omu ku mmwe bw’akola wudhu, ateeke amazzi mu nnyindo n’oluvannyuma gafulumye’.
Imam Abu Dawud : 122
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ عَنْ قَارِظٍ عَنْ أَبِي غَطَفَانَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اسْتَنْثِرُوا مَرَّتَيْنِ بَالِغَتَيْنِ أَوْ ثَلَاثًا
Atugambye [Ibrahim bin Musa] atugambye [Waki’] atubuulidde [Ibn Abi Dzi`b] okuva ku [Qarizh] okuva ku [Abu Ghathafan] okuva ku [Ibn Abbas] yagamba; Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam yagamba: ‘Beristinsyaqlah - Fuuwa amazzi mu nnyindo yo, olwo ofuule omukka - ddala emirundi ebiri oba esatu’.
Imam Abu Dawud : 123
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ فِي آخَرِينَ قَالُوا حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سُلَيْمٍ عَنْ إِسْمَعِيلَ بْنِ كَثِيرٍ عَنْ عَاصِمِ بْنِ لَقِيطِ بْنِ صَبْرَةَ عَنْ أَبِيهِ لَقِيطِ بْنِ صَبْرَةَ قَالَكُنْتُ وَافِدَ بَنِي الْمُنْتَفِقِ أَوْ فِي وَفْدِ بَنِي الْمُنْتَفِقِ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَلَمَّا قَدِمْنَا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَمْ نُصَادِفْهُ فِي مَنْزِلِهِ وَصَادَفْنَا عَائِشَةَ أُمَّ الْمُؤْمِنِينَ قَالَ فَأَمَرَتْ لَنَا بِخَزِيرَةٍ فَصُنِعَتْ لَنَا قَالَ وَأُتِينَا بِقِنَاعٍ وَلَمْ يَقُلْ قُتَيْبَةُ الْقِنَاعَ وَالْقِنَاعُ الطَّبَقُ فِيهِ تَمْرٌ ثُمَّ جَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ هَلْ أَصَبْتُمْ شَيْئًا أَوْ أُمِرَ لَكُمْ بِشَيْءٍ قَالَ قُلْنَا نَعَمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ فَبَيْنَا نَحْنُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جُلُوسٌ إِذْ دَفَعَ الرَّاعِي غَنَمَهُ إِلَى الْمُرَاحِ وَمَعَهُ سَخْلَةٌ تَيْعَرُ فَقَالَ مَا وَلَّدْتَ يَا فُلَانُ قَالَ بَهْمَةً قَالَ فَاذْبَحْ لَنَا مَكَانَهَا شَاةً ثُمَّ قَالَ لَا تَحْسِبَنَّ وَلَمْ يَقُلْ لَا تَحْسَبَنَّ أَنَّا مِنْ أَجْلِكَ ذَبَحْنَاهَا لَنَا غَنَمٌ مِائَةٌ لَا نُرِيدُ أَنْ تَزِيدَ فَإِذَا وَلَّدَ الرَّاعِي بَهْمَةً ذَبَحْنَا مَكَانَهَا شَاةً قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ لِي امْرَأَةً وَإِنَّ فِي لِسَانِهَا شَيْئًا يَعْنِي الْبَذَاءَ قَالَ فَطَلِّقْهَا إِذًا قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ لَهَا صُحْبَةً وَلِي مِنْهَا وَلَدٌ قَالَ فَمُرْهَا يَقُولُ عِظْهَا فَإِنْ يَكُ فِيهَا خَيْرٌ فَسَتَفْعَلْ وَلَا تَضْرِبْ ظَعِينَتَكَ كَضَرْبِكَ أُمَيَّتَكَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَخْبِرْنِي عَنْ الْوُضُوءِ قَالَ أَسْبِغْ الْوُضُوءَ وَخَلِّلْ بَيْنَ الْأَصَابِعِ وَبَالِغْ فِي الِاسْتِنْشَاقِ إِلَّا أَنْ تَكُونَ صَائِمًاحَدَّثَنَا عُقْبَةُ بْنُ مُكْرَمٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ حَدَّثَنِي إِسْمَعِيلُ بْنُ كَثِيرٍ عَنْ عَاصِمِ بْنِ لَقِيطِ بْنِ صَبْرَةَ عَنْ أَبِيهِ وَافِدِ بَنِي الْمُنْتَفِقِ أَنَّهُ أَتَى عَائِشَةَ فَذَكَرَ مَعْنَاهُ قَالَ فَلَمْ يَنْشَبْ أَنْ جَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَتَقَلَّعُ يَتَكَفَّأُ وَقَالَ عَصِيدَةٌ مَكَانَ خَزِيرَةٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ فَارِسٍ حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ بِهَذَا الْحَدِيثِ قَالَ فِيهِ إِذَا تَوَضَّأْتَ فَمَضْمِضْ
Ffe [Qutaibah bin Sa’id] twategeeza ebibiina ebirala, ne bagamba nti; Atubuulidde [Yahya bin Sulaim] okuva ku [Isma’il bin Kathir] okuva ku [‘Ashim bin Laqith bin Shabrah] okuva ku [kitaawe, Laqith bin Shabrah] yagamba nti; Lumu nali mubaka wa Bani Muntafiq oba lumu neetaba mu mubaka wa Bani Muntafiq eri Omubaka wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam, yagamba nti; "Bwe twakyalira Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam, kyazuulibwa nti tetwamusisinkana mu maka ge, wabula twasisinkana Aisyah Ummul Mukminin yekka," Laqith bwe yayongeddeko; Awo ye -'Aisyah- yatukolera emmere ya Khazirah - ekika ky'omuceere ogutabuddwamu ennyama eyali esaliddwamu obutundutundu obutonotono -. Oluvannyuma lw’okutukolera emmere, baatuleetebwa ekibbo omuli ensukusa, olwo Omubaka wa Allah (okusaasira kwa Allah n’emirembe bibeere ku ye) n’ajja n’agamba nti, ‘Wali mufunye emmere yonna oba mulagiddwa okubakolera emmere yonna?’. Ye -Laqith- yagamba nti, Twaddamu nti Yee, ggwe Omubaka wa Allah. Laqith yayongeddeko nti; Nga tutudde ne Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam, amangu ago omusumba w’embuzi yajja n’alunda embuzi ye sallallaahu ‘alaihi wasallam mu kiyumba kye n’omwana gw’endiga ogukuba enduulu. Kale ye sallallaahu ‘alaihi wasallam n’agamba nti: ‘Onoonya ki, ggwe bwe batyo?’. Omusumba n’addamu nti; Embuzi ezadde omwana omuto. Yagamba nti: ‘Mu kifo ky’ekyo musala embuzi’. Awo n’addamu n’agamba nti: ‘Tolowooza nti embuzi eno twagisala kubanga waliyo. Tulina embuzi kikumi, tetwagala zisukka awo. Omusumba bw’aba n’embuzi ezisukka mu emu - kubanga omuntu yazaala dda - olwo tusala embuzi emu ng’eky’okudda mu kifo ky’embuzi eyaakazaalibwa’. Laqith yayongeddeko nti; Nagamba nti; Ayi Omubaka wa Allah, mazima nnina omukazi omubi mu kwogera. Yagamba nti: ‘Olwo munobe’. Laqith yagambye nti; Nagamba nti; Ayi Omubaka wa Allah, mazima afuuse mukwano gwa bulamu era namuzaalira abaana. Yagamba nti, ‘Muwe amagezi! Bwaba mulungi, mazima ajja kugondera amagezi go, era tokuba mukyala wo, nga bw'okuba omuddu wo'. Kale ne ŋŋamba nti, ggwe omubaka wa Allah, mbuulira ku ngeri y’okukolamu wudhu. Yaddamu nti, ‘Tuukkirize wudhu yo, ogiteeke wakati w’engalo zo era obeere mukakali nnyo mu kukuza zo okuggyako ng’osiiba’. [’Uqbah bin Mukrim] atugambye nti [Yahya bin Sa’id] atugambye [Ibnu Juraij] yantegeezezza [Isma’il bin Katsir] okuva ku [‘Ashim bin Laqith bin Shabrah] okuva ku [kitaawe, omubaka wa Bani Muntafiq] nti lumu yasisinkana Aisyah, olwo n’ayogera ku hadiisi y’emu. Yayogeddeko nti; Tewaayita bbanga ddene oluvannyuma lw’ekyo, Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam yajja ng’atambula nnyo. Era yayogera ku ‘Ashidah mu kifo kya Khazirah. Atugambye [Muhammad bin Yahya bin Faris] atugambye [Abu ‘Ashim] atubuulidde [Ibn Juraij] ne hadith eno, yagimwogerako; Bw’oba okola wudhu, naaba akamwa.
Imam Abu Dawud : 124
حَدَّثَنَا أَبُو تَوْبَةَ يَعْنِي الرَّبِيعَ بْنَ نَافِعٍ حَدَّثَنَا أَبُو الْمَلِيحِ عَنْ الْوَلِيدِ بْنِ زَوْرَانَ عَنْ أَنَسٍ يَعْنِي ابْنَ مَالِكٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ إِذَا تَوَضَّأَ أَخَذَ كَفًّا مِنْ مَاءٍ فَأَدْخَلَهُ تَحْتَ حَنَكِهِ فَخَلَّلَ بِهِ لِحْيَتَهُ وَقَالَ هَكَذَا أَمَرَنِي رَبِّي عَزَّ وَجَلَّقَالَ أَبُو دَاوُد وَالْوَلِيدُ بْنُ زَوْرَانَ رَوَى عَنْهُ حَجَّاجُ بْنُ حَجَّاحٍ وَأَبُو الْمَلِيحِ الرَّقِّيُّ
Kitugambye nti [Abu Taubah, Ar-Rabi’ bin Nafi’] atubuulidde [Abu Al-Malih] okuva ku [Al-Walid bin Zauran] okuva ku [Anas bin Malik] nti Omubaka wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam bwe yali akola wudhu yakwata amazzi n’engalo, olwo n’agateeka wansi w’akalevu olwo n’agateeka wakati w’ebirevu bye n’agamba nti: ‘Bw’atyo y’engeri Rabb wange 'azza wajalla yalagira nze'. Abu Dawud yagamba nti: Hajjaj bin Hajjaj yanyumya okuva ku Al-Walid bin Zauran ne Abu Al-Malih Ar-Raqi.
Imam Abu Dawud : 125
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ حَنْبَلٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ ثَوْرٍ عَنْ رَاشِدِ بْنِ سَعْدٍ عَنْ ثَوْبَانَ قَالَبَعَثَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَرِيَّةً فَأَصَابَهُمْ الْبَرْدُ فَلَمَّا قَدِمُوا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَرَهُمْ أَنْ يَمْسَحُوا عَلَى الْعَصَائِبِ وَالتَّسَاخِينِ
Atugambye [Ahmad bin Muhammad bin Hanbal] atubuulidde [Yahya bin Sa’id] okuva ku [Tsaur] okuva ku [Rashid bin Sa’d] okuva ku [Tsauban] yagamba nti; Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam lumu yasindika eggye - okulwana nga taliiwo -, olwo nebabikkibwako obudde obunnyogovu. Kale bwebamala okutuuka ewa Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam, yabalagira okusiimuula ebitambaala ne khuf.
Imam Abu Dawud : 126
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ حَدَّثَنِي مُعَاوِيَةُ بْنُ صَالِحٍ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِي مَعْقِلٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَرَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَتَوَضَّأُ وَعَلَيْهِ عِمَامَةٌ قِطْرِيَّةٌ فَأَدْخَلَ يَدَهُ مِنْ تَحْتِ الْعِمَامَةِ فَمَسَحَ مُقَدَّمَ رَأْسِهِ وَلَمْ يَنْقُضْ الْعِمَامَةَ
Atugambye [Ahmad bin Salih] atugambye [Ibnu Wahb] atubuulidde [Mu’awiyah bin Shalih] okuva ku [Abdul Aziz bin Muslim] okuva ku [Abu Ma’qil] okuva ku [Anas bin Malik] yagamba nti; Lumu nalaba Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam nga akola wudhu ng’ayambadde ekitambaala kya qithriyah, yafulumya emikono okuva wansi w’ekitambaala kye n’oluvannyuma n’asiimuula mu maaso g’omutwe nga taggyamu kitambaala.
Imam Abu Dawud : 127
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ عَنْ يَزِيدَ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحُبُلِيِّ عَنْ الْمُسْتَوْرِدِ بْنِ شَدَّادٍ قَالَرَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا تَوَضَّأَ يَدْلُكُ أَصَابِعَ رِجْلَيْهِ بِخِنْصَرِهِ
Atugambye [Qutaibah bin Sa’id] atubuulidde [Ibn Lahi’ah] okuva ku [Yazid bin ‘Amru] okuva ku [Abu Abdirrahman Al Hubuliy] okuva ku [Al-Mustaurid bin Syaddad] yagamba nti; Lumu nalaba Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam nga akola wudhu, yasiiga engalo z’ebigere byombi n’akagalo ke akatono.
Imam Abu Dawud : 128
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنِي يُونُسُ بْنُ يَزِيدَ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ حَدَّثَنِي عَبَّادُ بْنُ زِيَادٍ أَنَّ عُرْوَةَ بْنَ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَاهُ الْمُغِيرَةَ يَقُولُعَدَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا مَعَهُ فِي غَزْوَةِ تَبُوكَ قَبْلَ الْفَجْرِ فَعَدَلْتُ مَعَهُ فَأَنَاخَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَتَبَرَّزَ ثُمَّ جَاءَ فَسَكَبْتُ عَلَى يَدِهِ مِنْ الْإِدَاوَةِ فَغَسَلَ كَفَّيْهِ ثُمَّ غَسَلَ وَجْهَهُ ثُمَّ حَسَرَ عَنْ ذِرَاعَيْهِ فَضَاقَ كُمَّا جُبَّتِهِ فَأَدْخَلَ يَدَيْهِ فَأَخْرَجَهُمَا مِنْ تَحْتِ الْجُبَّةِ فَغَسَلَهُمَا إِلَى الْمِرْفَقِ وَمَسَحَ بِرَأْسِهِ ثُمَّ تَوَضَّأَ عَلَى خُفَّيْهِ ثُمَّ رَكِبَ فَأَقْبَلْنَا نَسِيرُ حَتَّى نَجِدَ النَّاسَ فِي الصَّلَاةِ قَدْ قَدَّمُوا عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ عَوْفٍ فَصَلَّى بِهِمْ حِينَ كَانَ وَقْتُ الصَّلَاةِ وَوَجَدْنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ وَقَدْ رَكَعَ بِهِمْ رَكْعَةً مِنْ صَلَاةِ الْفَجْرِ فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَصَفَّ مَعَ الْمُسْلِمِينَ فَصَلَّى وَرَاءَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ الرَّكْعَةَ الثَّانِيَةَ ثُمَّ سَلَّمَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي صَلَاتِهِ فَفَزِعَ الْمُسْلِمُونَ فَأَكْثَرُوا التَّسْبِيحَ لِأَنَّهُمْ سَبَقُوا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالصَّلَاةِ فَلَمَّا سَلَّمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَهُمْ قَدْ أَصَبْتُمْ أَوْ قَدْ أَحْسَنْتُمْ
Atugambye [Ahmad bin Salih] atugambye [Abdullah bin Wahb] atugambye [Yunus bin Yazid] okuva ku [Ibn Shihab] agambye [‘Abbad bin Ziyad] nti [’Urwah bin Al-Mughirah bin Syu’bah] amugambye, nti lumu yawulira [kitaawe, Al-Mughirah] ng’agamba nti; yagamba nti, Mu lutalo lw’e Tabuk ng’obudde tebunnakya, Omubaka wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam lumu yataayaaya okuva mu kkubo lya banne, kale nange nava ku kkubo wamu naye. Olwo Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam n’atandika emmotoka ye, olwo n’afulumya omusulo. Bwe nnamala, nnamuyiira amazzi mu ngalo okuva mu kibya. Yanaaba engalo n’oluvannyuma n’anaaba mu maaso. Oluvannyuma lw’ekyo yazinga emikono ebiri egy’ekkanzu ye egyali giggule era ng’awulira nga ginywezeddwa, bw’atyo n’agizzaamu olwo n’agiggyayo wansi w’ekkanzu, olwo n’anaaba emikono okutuuka ku bikoona, n’asiimuula omutwe, oluvannyuma n’asiimuula waggulu ku khuf ye. Oluvannyuma lw’ekyo yayingira mu mmotoka, ne tweyongerayo mu lugendo lwaffe, okutuusa lwe twasanga abantu - ab’emikwano - abaali basaala, ne bassaawo Abdurrahman bin Auf okuba imam, yasaala nabo ku ntandikwa y’ekiseera era twakizuula nti Abdurrahman bin Auf yali akoze nabo raka’ emu ey’Eswala ya Fajr. Kale Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam yajja n’ayingira mu shaf n’abasiraamu n’asaala emabega wa Abdurrahman bin Auf rak’ah eyookubiri. Oluvannyuma lwa Abdurrahman okumulamusa, Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam yayimirira okumaliriza esswala. Kale amangu ago abasiraamu ne bakwatibwa ensonyi, olwo bangi ku bo ne basoma ‘Subhaanallah’, kubanga baali bakulembedde Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam mu swala. Oluvannyuma lwa Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam okumulamusa, yabagamba nti, ‘Kituufu kye mukola’ oba ‘Kirungi kye mukola’.
Imam Abu Dawud : 129
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ حَدَّثَنَا يَحْيَى يَعْنِي ابْنَ سَعِيدٍ ح و حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ عَنْ التَّيْمِيِّ حَدَّثَنَا بَكْرٌ عَنْ الْحَسَنِ عَنْ ابْنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ وَمَسَحَ نَاصِيَتَهُ وَذَكَرَ فَوْقَ الْعِمَامَةِقَالَ عَنْ الْمُعْتَمِرِ سَمِعْتُ أَبِي يُحَدِّثُ عَنْ بَكْرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ الْحَسَنِ عَنْ ابْنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ عَنْ الْمُغِيرَةِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَمْسَحُ عَلَى الْخُفَّيْنِ وَعَلَى نَاصِيَتِهِ وَعَلَى عِمَامَتِهِ قَالَ بَكْرٌ وَقَدْ سَمِعْتُهُ مِنِ ابْنِ الْمُغِيرَةِ
Atugambye [Musaddad] atubuulidde [Yahya bin Sa’id] Al Hadith. Era atugambye [Musaddad] atugambye nti [Al-Mu’tamir] okuva ku [At-Taimi] atugambye [Bakr] okuva ku [Al Hasan] okuva ku [Ibn Al-Mughirah bin Syu’bah] okuva ku [Al-Mughirah bin Syu’bah] nti Omubaka wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam yakola wudhu n’amusiimuula waggulu ku mutwe. Era Mughirah yayogera nti yakisiimuula ku kitambaala kye. Yagamba okuva ku [Al-Mu’tamir] mpulidde [Taata wange] ng’anyumya hadiisi okuva ewa [Bakr bin Abdullah] okuva ewa [Al Hasan] okuva ewa [Ibnu Al-Mughirah bin Syu’bah] okuva ku [Al-Mughirah] nti Omubaka wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam yasiimuulanga waggulu ku khufu ebbiri n’engulu y’engule, awamu n’engulu y’engule ye ekitambaala. Bakr yagambye nti; Mazima ddala nkiwulidde okuva ewa Ibn Al-Mughirah
Imam Abu Dawud : 130
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ الشَّعْبِيِّ قَالَ سَمِعْتُ عُرْوَةَ بْنَ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ يَذْكُرُ عَنْ أَبِيهِ قَالَكُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي رَكْبِهِ وَمَعِي إِدَاوَةٌ فَخَرَجَ لِحَاجَتِهِ ثُمَّ أَقْبَلَ فَتَلَقَّيْتُهُ بِالْإِدَاوَةِ فَأَفْرَغْتُ عَلَيْهِ فَغَسَلَ كَفَّيْهِ وَوَجْهَهُ ثُمَّ أَرَادَ أَنْ يُخْرِجَ ذِرَاعَيْهِ وَعَلَيْهِ جُبَّةٌ مِنْ صُوفٍ مِنْ جِبَابِ الرُّومِ ضَيِّقَةُ الْكُمَّيْنِ فَضَاقَتْ فَادَّرَعَهُمَا ادِّرَاعًا ثُمَّ أَهْوَيْتُ إِلَى الْخُفَّيْنِ لِأَنْزَعَهُمَا فَقَالَ لِي دَعْ الْخُفَّيْنِ فَإِنِّي أَدْخَلْتُ الْقَدَمَيْنِ الْخُفَّيْنِ وَهُمَا طَاهِرَتَانِ فَمَسَحَ عَلَيْهِمَاقَالَ أَبِي قَالَ الشَّعْبِيُّ شَهِدَ لِي عُرْوَةُ عَلَى أَبِيهِ وَشَهِدَ أَبُوهُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَدَّثَنَا هُدْبَةُ بْنُ خَالِدٍ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ الْحَسَنِ وَعَنْ زُرَارَةَ بْنِ أَوْفَى أَنَّ الْمُغِيرَةَ بْنَ شُعْبَةَ قَالَ تَخَلَّفَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرَ هَذِهِ الْقِصَّةَ قَالَ فَأَتَيْنَا النَّاسَ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَوْفٍ يُصَلِّ بِهِمْ الصُّبْحَ فَلَمَّا رَأَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرَادَ أَنْ يَتَأَخَّرَ فَأَوْمَأَ إِلَيْهِ أَنْ يَمْضِيَ قَالَ فَصَلَّيْتُ أَنَا وَالنَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَلْفَهُ رَكْعَةً فَلَمَّا سَلَّمَ قَامَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَصَلَّى الرَّكْعَةَ الَّتِي سُبِقَ بِهَا وَلَمْ يَزِدْ عَلَيْهَا قَالَ أَبُو دَاوُد أَبُو سَعِيدٍ الْخُدْرِيُّ وَابْنُ الزُّبَيْرِ وَابْنُ عُمَرَ يَقُولُونَ مَنْ أَدْرَكَ الْفَرْدَ مِنْ الصَّلَاةِ عَلَيْهِ سَجْدَتَا السَّهْوِ
Atugambye [Musaddad] atugambye [Isa bin Yunus] agambye [taata wange] okuva ku [Ash-Sha’bi] yagamba nti; Lumu nnawulira [Urwah bin Al-Mughirah bin Syu’bah] ng’akyogerako okuva eri [kitaawe], yagamba nti; Lumu twali ne Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam mu kibinja, era nze nnali nsitula ekibbo ky’amazzi. Oluvannyuma yagenda okwewummuza. Bwe yajja ne mmusanga nga bwe nvaako ekibbo ky’amazzi. Namuyiira amazzi, oluvannyuma n’anaaba engalo ne mu maaso. Awo yali anaatera okuggyayo emikono gye ebiri ng’ate mu kiseera ekyo yali ayambadde ekyambalo eky’ebyoya by’endiga eky’Abaruumi nga kiriko emikono emifunda, kwe kuleka emikono gyombi. Oluvannyuma lw’ekyo natunula wansi ku khuf ze ebbiri okuziggyako. Kale n’aŋŋamba nti, ‘Khufu ebbiri muleke, kubanga ebigere byange nabiteeka mu khufu ebbiri nga byombi birongoofu, yasiiga waggulu wa khufu ebbiri yokka. Taata yagamba nti; Ash-Sha’bi yagamba nti; ‘Urwah yanzijulira ku kitaawe, ne kitaawe n’awa obujulizi ku Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam, atugambye [Hubdah bin Khalid] atugambye [Hammam] okuva mu [Qatadah] okuva ku [Al Hasan] okuva ku [Zurarah bin Aufa] nti [Al-Mughirah bin Shu’bah] yagamba nti; Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam lumu yalwawo..., olwo n'ayogera ku mboozi eno, n'agamba nti; Olwo ne tugenda mu bantu ne kizuulibwa nti Abdurrahman bin 'Auf yali asaala nabo Fajr. Abdurrahman bwe yalaba Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam yali anaatera okudda emabega, naye n’amukola akabonero agende mu maaso n’esswala ye. Agamba nti; Kale nze ne Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam twasaala rak’ah emu emabega wa Abdurrahman, bweyamulamusa, Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam yayimirira okukola esswala eyalekebwa emabega, era teyagigattako. Abu Dawud yagambye nti; Abu Sa’id Al-Khudri, Ibnu Az-Zubair ne Ibnu Umar bagamba nti oyo yenna asaala yekka - oluvannyuma lw’okubeera ne imam - alina okukola okuvunnama ku lwa sahwi.
Imam Abu Dawud : 131
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَبِي بَكْرٍ يَعْنِي ابْنَ حَفْصِ بْنِ عُمَرَ بْنِ سَعْدٍ سَمِعَ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ السُّلَمِيِّأَنَّهُ شَهِدَ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ عَوْفٍ يَسْأَلُ بِلَالًا عَنْ وُضُوءِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ كَانَ يَخْرُجُ يَقْضِي حَاجَتَهُ فَآتِيهِ بِالْمَاءِ فَيَتَوَضَّأُ وَيَمْسَحُ عَلَى عِمَامَتِهِ وَمُوقَيْهِقَالَ أَبُو دَاوُد هُوَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ مَوْلَى بَنِي تَيْمِ بْنِ مُرَّةَ
Atugambye [Ubaidullah bin Mu’adz] atubuulidde [Taata wange] atugambye [Syu’bah] okuva ku [Abu Bakr bin Hafsh bin Umar bin Sa’d] yawulira [Abu Abdillah] okuva ewa [Abu Abdirrahman As-Sulami] nti lumu yalaba Abdurrahman bin ‘Auf ng’abuuza [Bilal] ku kuwugula kwa Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam, olwo Bilal n'agamba nti; Lumu yafuluma okufulumya omusulo, olwo ne mmuleetera amazzi, oluvannyuma n’akola wudhu n’asiimuula ekitambaala n’engatto bbiri. Abu Dawud yagambye nti; Ye Abu Abdillah, eyali sahaya wa Bani Taim bin Murrah.
Imam Abu Dawud : 132
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ الدِّرْهَمِيُّ حَدَّثَنَا ابْنُ دَاوُدَ عَنْ بُكَيْرِ بْنِ عَامِرٍ عَنْ أَبِي زُرْعَةَ بْنِ عَمْرِو بْنِ جَرِيرٍ أَنَّ جَرِيرًابَالَ ثُمَّ تَوَضَّأَ فَمَسَحَ عَلَى الْخُفَّيْنِ وَقَالَ مَا يَمْنَعُنِي أَنْ أَمْسَحَ وَقَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَمْسَحُ قَالُوا إِنَّمَا كَانَ ذَلِكَ قَبْلَ نُزُولِ الْمَائِدَةِ قَالَ مَا أَسْلَمْتُ إِلَّا بَعْدَ نُزُولِ الْمَائِدَةِ
Atugambye [Ali bin Husain Ad-Dirhami] atugambye [Ibnu Dawud] okuva ku [Bukair bin ‘Amir] okuva ku [Abu Zur’ah bin ‘Amru bin Jarir] nti [Jarir] lumu yafuka, oluvannyuma n’akola wudhu, oluvannyuma n’asiimuula waggulu ku khufu ye n’agamba nti, Kiki ekiriwo ekinnemesa okugisiimuula, newankubadde nga ndabye Omubaka wa Allah (emirembe n’emirembe gya Allaah bibeere ku ye) okugisangula? Baswahaba bagamba nti, Okusangula khufu ebbiri kwaliwo nga aya mu Surah Al-Ma’idah tennaba kubikkulirwa, kale n’addamu nti, “Saasiramuka okuggyako oluvannyuma lw’okubikkulirwa kwa Surah Al-Ma’idah.”
Imam Abu Dawud : 133
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ وَأَحْمَدُ بْنُ أَبِي شُعَيْبٍ الْحَرَّانِيُّ قَالَا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا دَلْهَمُ بْنُ صَالِحٍ عَنْ حُجَيْرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ ابْنِ بُرَيْدَةَ عَنْ أَبِيهِأَنَّ النَّجَاشِيَّ أَهْدَى إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خُفَّيْنِ أَسْوَدَيْنِ سَاذَجَيْنِ فَلَبِسَهُمَا ثُمَّ تَوَضَّأَ وَمَسَحَ عَلَيْهِمَاقَالَ مُسَدَّدٌ عَنْ دَلْهَمِ بْنِ صَالِحٍ قَالَ أَبُو دَاوُد هَذَا مِمَّا تَفَرَّدَ بِهِ أَهْلُ الْبَصْرَةِ
Atugambye [Musaddad] ne [Ahmad bin Syu’aib Al Harrani] bombi baagamba nti; Kitugambye nti [Waki’] atubuulidde [Dalham bin Salih] okuva ku [Hujair bin Abdullah] okuva ku [Ibnu Buraidah] okuva ku [kitaawe] nti kabaka wa Najasyi lumu yawa Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam ekirabo engatto enjeru eziweweevu, bwatyo n’aziyambala, olwo n’akola wudhu n’asangula waggulu wa bombi bombi. Musaddad yagambye nti; okuva ku Dalham bin Salih. Abu Dawud yagambye nti; Kuno kw’ogatta hadiths ezaayogerwako abatuuze b’e Basra bokka.
Imam Abu Dawud : 134
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ حَدَّثَنَا ابْنُ حَيٍّ هُوَ الْحَسَنُ بْنُ صَالِحٍ عَنْ بُكَيْرِ بْنِ عَامِرٍ الْبَجَلِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي نُعْمٍ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَسَحَ عَلَى الْخُفَّيْنِ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنَسِيتَ قَالَ بَلْ أَنْتَ نَسِيتَ بِهَذَا أَمَرَنِي رَبِّي عَزَّ وَجَلَّ
Kitugambye nti [Ahmad bin Yunus] atugambye [Ibn Hayy, kwe kugamba Al Hasan bin Salih] okuva ku [Bukair bin ‘Amir Al-Bajali] okuva ku [Abdurrahman bin Abu Nu’m] okuva ku [Al-Mughirah bin Syu’bah] nti Omubaka wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam lumu yasangula waggulu ku khuf -nga akola wudhu-, bwentyo bwe nnagamba nti; Ayi Omubaka wa Allah, weerabidde? Yaddamu nti: ‘Ne mmwe abeerabidde, kino Rabb wange Azza wa Jalla kye yandagira okukola’.
Imam Abu Dawud : 135
حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ عُمَرَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ الْحَكَمِ وَحَمَّادٌ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ الْجَدَلِيِّ عَنْ خُزَيْمَةَ بْنِ ثَابِتٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْمَسْحُ عَلَى الْخُفَّيْنِ لِلْمُسَافِرِ ثَلَاثَةُ أَيَّامٍ وَلِلْمُقِيمِ يَوْمٌ وَلَيْلَةٌقَالَ أَبُو دَاوُد رَوَاهُ مَنْصُورُ بْنُ الْمُعْتَمِرِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ بِإِسْنَادِهِ قَالَ فِيهِ وَلَوْ اسْتَزَدْنَاهُ لَزَادَنَا
Atubuulidde [Hafsh bin Umar] atubuulidde [syu’bah] okuva ku [Al Hakkam] ne [Hammad] okuva ku [Ibrahim] okuva ku [Abu Abdillah Al-Jadali] okuva ku [Khuzaiman bin Thabit] okuva ku Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam, yagamba nti: ‘Okusangula khufu bbiri eri omutambuze kiba kya nnaku ssatu, era eri omuntu asula lunaku lumu n'ekiro kimu'. Abu Dawud yagambye nti; Yayogerwa [Mansur bin Al-Mu’tamir] okuva ewa [Ibrahim At-Taimi] ne sanad ye, yamwogerako; Era bwe tunaamusaba ebisingawo, mazima ddala ajja kutuwa ekiseera ekirala.’
Imam Abu Dawud : 136
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مَعِينٍ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ الرَّبِيعِ بْنِ طَارِقٍ أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ رَزِينٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ أَيُّوبَ بْنِ قَطَنٍ عَنْ أُبَيِّ بْنِ عِمَارَةَقَالَ يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ وَكَانَ قَدْ صَلَّى مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِلْقِبْلَتَيْنِ أَنَّهُ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَمْسَحُ عَلَى الْخُفَّيْنِ قَالَ نَعَمْ قَالَ يَوْمًا قَالَ يَوْمًا قَالَ وَيَوْمَيْنِ قَالَ وَيَوْمَيْنِ قَالَ وَثَلَاثَةً قَالَ نَعَمْ وَمَا شِئْتَقَالَ أَبُو دَاوُد رَوَاهُ ابْنُ أَبِي مَرْيَمَ الْمِصْرِيُّ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَيُّوبَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ رَزِينٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يَزِيدَ بْنِ أَبِي زِيَادٍ عَنْ عُبَادَةَ بْنِ نُسِيٍّ عَنْ أُبَيِّ بْنِ عِمَارَةَ قَالَ فِيهِ حَتَّى بَلَغَ سَبْعًا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَعَمْ وَمَا بَدَا لَكَ قَالَ أَبُو دَاوُد وَقَدْ اخْتُلِفَ فِي إِسْنَادِهِ وَلَيْسَ هُوَ بِالْقَوِيِّ وَرَوَاهُ ابْنُ أَبِي مَرْيَمَ وَيَحْيَى بْنُ إِسْحَقَ السَّيْلَحِينِيُّ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَيَّوبَ وَقَدْ اخْتُلِفَ فِي إِسْنَادِهِ
Atubuulidde [Yahya bin Ma’in] atubuulidde [‘Amru bin Ar-Rabi’ bin Tariq] atubuulidde [Yahya bin Ayyub] okuva ku [Abdurrahman bin Razin] okuva ku [Muhammad bin Yazid] okuva ku [Ayyub bin Qathan] okuva ku [Ubay bin ‘Imarah] yagamba Yahya bin Ayub, ye muntu eyasaala edda ne Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam nga atunudde mu Qibla zombi, n'agamba nti; Ayi Omubaka wa Allah, nsobola okusangula khuf zombi? Yaddamu nti: ‘Yee’. Yaddamu okubuuza nti; Olunaku lumu? Yaddamu nti: ‘Yee, olunaku lumu’. Yaddamu okubuuza nti; Ennaku bbiri? Yaddamu nti: ‘Yee, ennaku bbiri’. Yaddamu okubuuza nti; Ennaku ssatu? Yaddamu nti: ‘Yee, nga bw’oyagala!’. Abu dawud yagamba nti: Hadiisi eno yayogerwa [Ibnu Abi Maryam Al-Mishri] okuva ku [Yahya bin Ayyub] okuva ku [Abdurrahman bin Razin] okuva ku [Muhammad bin Yazid bin Abi Ziyad] okuva ku [Ubadah bin Nusiy] okuva ku [Ubay bin Immarah] yagamba mu yo; Okutuusa ennamba omusanvu lwe yayogerwako, era Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam n’addamu nti: ‘Yee, nga bw’oyagala’. Abu Dawud yagambye nti; Isnad ya hadith eno ebadde ekaayanirwa, era hadith eno si ya maanyi, era era ebadde enyumiddwa [Ibn Abi Maryam] ne [Yahya bin Ishak As-Sailahini] okuva ku [Yahya bin Ayub], era isnad nayo ewakanyibwa.
Imam Abu Dawud : 137
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ عَنْ وَكِيعٍ عَنْ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ عَنْ أَبِي قَيْسٍ الْأَوْدِيِّ هُوَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ ثَرْوَانَ عَنْ هُزَيْلِ بْنِ شُرَحْبِيلَ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ وَمَسَحَ عَلَى الْجَوْرَبَيْنِ وَالنَّعْلَيْنِقَالَ أَبُو دَاوُد كَانَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ لَا يُحَدِّثُ بِهَذَا الْحَدِيثِ لِأَنَّ الْمَعْرُوفَ عَنْ الْمُغِيرَةِ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَسَحَ عَلَى الْخُفَّيْنِ قَالَ أَبُو دَاوُد وَرُوِيَ هَذَا أَيْضًا عَنْ أَبِي مُوسَى الْأَشْعَرِيِّ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ مَسَحَ عَلَى الْجَوْرَبَيْنِ وَلَيْسَ بِالْمُتَّصِلِ وَلَا بِالْقَوِيِّ قَالَ أَبُو دَاوُد وَمَسَحَ عَلَى الْجَوْرَبَيْنِ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ وَابْنُ مَسْعُودٍ وَالْبَرَاءُ بْنُ عَازِبٍ وَأَنَسُ بْنُ مَالِكٍ وَأَبُو أُمَامَةَ وَسَهْلُ بْنُ سَعْدٍ وَعَمْرُو بْنُ حُرَيْثٍ وَرُوِيَ ذَلِكَ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ وَابْنِ عَبَّاسٍ
Kitutegeezeddwa [Uthman bin Abu Syaibah] okuva ku [Waki’] okuva ku [Sufyan Ats-Tsauri] okuva ku [Abu Qais Al Audi, kwe kugamba Abdurrahman bin Tsarwan] okuva ku [Huzail bin Syurahbil] okuva ku [Al-Mughirah bin Syu’bah] nti Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam yakola wudhu n’asangula waggulu ku babiri be amasokisi n’engatto. Abu Dawud yagambye nti; Abdurrahman bin Mahdi teyanyumya hadith eno, kubanga ekyamanyibwa okuva e Mughirah kyali nti Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam yasiiga waggulu wa khuf’ ebbiri. Abu Dawud yagambye nti; Era kino era kyayogerwa okuva ku Abu Musa Al Asy’ari okuva ku Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam, nti yasiimuula waggulu ku masokisi gombi. Kyokka hadith eno tegenda mu maaso era si ya maanyi. Abu Dawud yagambye nti; Baswahaba abasiimuula waggulu ku masokisi gaabwe baali Ali ibn Abi Talib, Ibn Mas’ud, Al-Bara` ibn ‘Azib, Anas ibn Malik, Abu Umamah, Sahl ibn Sa’d, ne Amr ibn Huraith. Kino era kyayogerwa okuva ku Umar ibn Al-Khattab ne Ibn Abbas.
Imam Abu Dawud : 138
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ وَعَبَّادُ بْنُ مُوسَى قَالَا حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ عَنْ يَعْلَى بْنِ عَطَاءٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ عَبَّادٌ قَالَ أَخْبَرَنِي أَوْسُ بْنُ أَبِي أَوْسٍ الثَّقَفِيُّأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ وَمَسَحَ عَلَى نَعْلَيْهِ وَقَدَمَيْهِ وَقَالَ عَبَّادٌ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَتَى كِظَامَةَ قَوْمٍ يَعْنِي الْمِيضَأَةَ وَلَمْ يَذْكُرْ مُسَدَّدٌ الْمِيضَأَةَ وَالْكِظَامَةَ ثُمَّ اتَّفَقَا فَتَوَضَّأَ وَمَسَحَ عَلَى نَعْلَيْهِ وَقَدَمَيْهِ
[Musaddad] ne ['Abbad bin Musa] batubuulidde, bombi bagamba nti; [Husyaim] atubuulidde okuva ku [Ya’la bin ‘Atha`] okuva ku [kitaawe] - yagamba ‘Abbad - yantegeezezza [Aus bin Abu Aus Ats-Tsaqafi] nti Omubaka wa Allah shallallahu ‘alaihi wasallam yakola wudhu n’okusiimuula engatto ze n’ebigere bye. Abbad yagambye nti; Lumu nnalaba Omubaka wa Allah shallallahu ‘alaihi wasallam ng’ajja mu kifo eky’okuwungulwamu abantu, naye Musaddad teyayogera kifo kya wudhu, olwo bombi ne bakkiriziganya ku kigambo; oluvannyuma n’akola wudhu n’asiimuula waggulu w’engatto ze n’ebigere bye.
Imam Abu Dawud : 139
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الصَّبَّاحِ الْبَزَّازُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي الزِّنَادِ قَالَ ذَكَرَهُ أَبِي عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَمْسَحُ عَلَى الْخُفَّيْنِو قَالَ غَيْرُ مُحَمَّدٍ عَلَى ظَهْرِ الْخُفَّيْنِ
Atugambye [Muhammad bin Ash-Shabbah Al-Bazzaz] atugambye [Abdurrahman bin Abu Az-Zinad] yagamba nti; [Taata] yayogera, okuva ku [’Urwah bin Az-Zubair] okuva ku [Al-Mughirah bin Syu’bah] nti Omubaka wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam yasiimuula khuf zombi. Mu kiseera kino, ng’oggyeeko Muhammad okwogera; Yasiiga waggulu ku khuf zombi.
Imam Abu Dawud : 140
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلَاءِ حَدَّثَنَا حَفْصٌ يَعْنِي ابْنَ غِيَاثٍ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ عَبْدِ خَيْرٍ عَنْ عَلِيٍّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَلَوْ كَانَ الدِّينُ بِالرَّأْيِ لَكَانَ أَسْفَلُ الْخُفِّ أَوْلَى بِالْمَسْحِ مِنْ أَعْلَاهُ وَقَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَمْسَحُ عَلَى ظَاهِرِ خُفَّيْهِحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ عَنْ الْأَعْمَشِ بِإِسْنَادِهِ بِهَذَا الْحَدِيثِ قَالَ مَا كُنْتُ أَرَى بَاطِنَ الْقَدَمَيْنِ إِلَّا أَحَقَّ بِالْغَسْلِ حَتَّى رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَمْسَحُ عَلَى ظَهْرِ خُفَّيْهِ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلَاءِ حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ عَنْ الْأَعْمَشِ بِهَذَا الْحَدِيثِ قَالَ لَوْ كَانَ الدِّينُ بِالرَّأْيِ لَكَانَ بَاطِنُ الْقَدَمَيْنِ أَحَقَّ بِالْمَسْحِ مِنْ ظَاهِرِهِمَا وَقَدْ مَسَحَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى ظَهْرِ خُفَّيْهِ وَرَوَاهُ وَكِيعٌ عَنْ الْأَعْمَشِ بِإِسْنَادِهِ قَالَ كُنْتُ أَرَى أَنَّ بَاطِنَ الْقَدَمَيْنِ أَحَقُّ بِالْمَسْحِ مِنْ ظَاهِرِهِمَا حَتَّى رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَمْسَحُ عَلَى ظَاهِرِهِمَا قَالَ وَكِيعٌ يَعْنِي الْخُفَّيْنِ وَرَوَاهُ عِيسَى بْنُ يُونُسَ عَنْ الْأَعْمَشِ كَمَا رَوَاهُ وَكِيعٌ وَرَوَاهُ أَبُو السَّوْدَاءِ عَنْ ابْنِ عَبْدِ خَيْرٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ رَأَيْتُ عَلِيًّا تَوَضَّأَ فَغَسَلَ ظَاهِرَ قَدَمَيْهِ وَقَالَ لَوْلَا أَنِّي رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَفْعَلُهُ وَسَاقَ الْحَدِيثَ
Atugambye [Muhammad bin Al-’Ala] atubuulidde [Hafsh bin Ghiyats] okuva ku [Al A’masy] okuva ku [Abu Ishaq] okuva ku [‘Abdu Khair] okuva ku [Ali radliallahu ‘anhu] yagamba; Singa eddiini - Obusiraamu - yali yeesigamiziddwa ku birowoozo, wansi w’engatto yandibadde esaanira okusiimuulwa okusinga waggulu, era mazima ndabye Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam ng’asiimuula waggulu wa khuf zombi. Atugambye [Muhammad bin Rafi’] atugambye [Yahya bin Adam] yagamba nti; Nga amaze okutubuulira [Yazid bin Abdul Aziz] okuva mu [Al A’masy] ne isnad ye, ne hadith eno, ye -Ali- yagamba nti; Sirowoozangako nti ebigere by’ebigere byasinga okusaanira okunaaba, okutuusa lwe nnalaba Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam ng’asiimuula waggulu ku khufu ze ebbiri. Atugambye [Muhammad bin Al-'Ala`] atubuulidde [Hafsh bin Ghiyats] okuva mu [Al A'masy] ne hadith eno, ye -Ali- yagamba; Singa eddiini - Obusiraamu - yali yeesigamiziddwa ku biva mu birowoozo, mazima munda mu bigere yandibadde esaanira okusiigibwa okusinga waggulu. Era mazima Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam yasangula waggulu ku khufnya zombi. Era kyayogerwa [Waki’] okuva ku [Al A’masy] ne mukyala we, ye -Ali- yagamba; Lumu nalowooza nti wansi w’ebigere byali bisaanidde okusiiga okusinga waggulu, okutuusa lwe nnalaba Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam ng’asika ebweru - waggulu - ku byombi. Waki' bwe yagambye; Kitegeeza pair ya khuf. Era yayogerwa [Isa bin Yunus] okuva mu [Al A’masy] nga bwe yayogerwa Waki’ era nga yayogerwa [Abu As-Sauda`] okuva ku [Ibnu Abdi Khair] okuva ku [kitaawe] yagamba; Lumu nalaba Ali ng’akola wudhu, n’anaaba ebweru - waggulu - ku bigere by’ebigere n’agamba nti, Singa si lwa kuba nti nnalaba Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam ng’akikola, ... olwo n’ayogera ku Hadith eyo.