Imam Abu Dawud (الامام ابو داود) - 4590 Hadith
Hadith
Imam Abu Dawud : 121
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ عَنْ مَالِكٍ عَنْ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ الْأَعْرَجِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا تَوَضَّأَ أَحَدُكُمْ فَلْيَجْعَلْ فِي أَنْفِهِ مَاءً ثُمَّ لِيَنْثُرْ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޢަބްދުالله ބިން މަސްލަމާ] [މާލިކު] ގެ އަރިހުން [އަބޫ އަޒް ޒިނަދު] ގެ އަރިހުން [އަލްއަޢްރާޖް] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ޙުރައިރާ] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައިވާ ގޮތުގައި، الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ.
Hadith
Imam Abu Dawud : 122
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ عَنْ قَارِظٍ عَنْ أَبِي غَطَفَانَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اسْتَنْثِرُوا مَرَّتَيْنِ بَالِغَتَيْنِ أَوْ ثَلَاثًا
އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އިބްރާހީމް ބިން މޫސާ] އަށް ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި [ވާކީޢު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އިބްނު އަބީ ޟިޢުބް] [ޤާރިޒު] ގެ ކިބައިން [އަބޫ ޣަތަފާން] ގެ އަރިހުން [އިބްނު ޢައްބާސް] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވި ކަމަށް ވިދާޅުވި އެވެ؛ الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ: 'ބްރެސްތިންސިޤްލާ - ނޭފަތަށް ފެން ޖަހައި، ދެން ފޮޅާލާށެވެ - މުޅިން ދެތިން ފަހަރު'.
Hadith
Imam Abu Dawud : 123
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ فِي آخَرِينَ قَالُوا حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سُلَيْمٍ عَنْ إِسْمَعِيلَ بْنِ كَثِيرٍ عَنْ عَاصِمِ بْنِ لَقِيطِ بْنِ صَبْرَةَ عَنْ أَبِيهِ لَقِيطِ بْنِ صَبْرَةَ قَالَكُنْتُ وَافِدَ بَنِي الْمُنْتَفِقِ أَوْ فِي وَفْدِ بَنِي الْمُنْتَفِقِ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَلَمَّا قَدِمْنَا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَمْ نُصَادِفْهُ فِي مَنْزِلِهِ وَصَادَفْنَا عَائِشَةَ أُمَّ الْمُؤْمِنِينَ قَالَ فَأَمَرَتْ لَنَا بِخَزِيرَةٍ فَصُنِعَتْ لَنَا قَالَ وَأُتِينَا بِقِنَاعٍ وَلَمْ يَقُلْ قُتَيْبَةُ الْقِنَاعَ وَالْقِنَاعُ الطَّبَقُ فِيهِ تَمْرٌ ثُمَّ جَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ هَلْ أَصَبْتُمْ شَيْئًا أَوْ أُمِرَ لَكُمْ بِشَيْءٍ قَالَ قُلْنَا نَعَمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ فَبَيْنَا نَحْنُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جُلُوسٌ إِذْ دَفَعَ الرَّاعِي غَنَمَهُ إِلَى الْمُرَاحِ وَمَعَهُ سَخْلَةٌ تَيْعَرُ فَقَالَ مَا وَلَّدْتَ يَا فُلَانُ قَالَ بَهْمَةً قَالَ فَاذْبَحْ لَنَا مَكَانَهَا شَاةً ثُمَّ قَالَ لَا تَحْسِبَنَّ وَلَمْ يَقُلْ لَا تَحْسَبَنَّ أَنَّا مِنْ أَجْلِكَ ذَبَحْنَاهَا لَنَا غَنَمٌ مِائَةٌ لَا نُرِيدُ أَنْ تَزِيدَ فَإِذَا وَلَّدَ الرَّاعِي بَهْمَةً ذَبَحْنَا مَكَانَهَا شَاةً قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ لِي امْرَأَةً وَإِنَّ فِي لِسَانِهَا شَيْئًا يَعْنِي الْبَذَاءَ قَالَ فَطَلِّقْهَا إِذًا قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ لَهَا صُحْبَةً وَلِي مِنْهَا وَلَدٌ قَالَ فَمُرْهَا يَقُولُ عِظْهَا فَإِنْ يَكُ فِيهَا خَيْرٌ فَسَتَفْعَلْ وَلَا تَضْرِبْ ظَعِينَتَكَ كَضَرْبِكَ أُمَيَّتَكَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَخْبِرْنِي عَنْ الْوُضُوءِ قَالَ أَسْبِغْ الْوُضُوءَ وَخَلِّلْ بَيْنَ الْأَصَابِعِ وَبَالِغْ فِي الِاسْتِنْشَاقِ إِلَّا أَنْ تَكُونَ صَائِمًاحَدَّثَنَا عُقْبَةُ بْنُ مُكْرَمٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ حَدَّثَنِي إِسْمَعِيلُ بْنُ كَثِيرٍ عَنْ عَاصِمِ بْنِ لَقِيطِ بْنِ صَبْرَةَ عَنْ أَبِيهِ وَافِدِ بَنِي الْمُنْتَفِقِ أَنَّهُ أَتَى عَائِشَةَ فَذَكَرَ مَعْنَاهُ قَالَ فَلَمْ يَنْشَبْ أَنْ جَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَتَقَلَّعُ يَتَكَفَّأُ وَقَالَ عَصِيدَةٌ مَكَانَ خَزِيرَةٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ فَارِسٍ حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ بِهَذَا الْحَدِيثِ قَالَ فِيهِ إِذَا تَوَضَّأْتَ فَمَضْمِضْ
[ޤުޠައިބާ ބިން ސަޢީދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް އެހެން ޖަމާޢަތަކުން ކިޔައިދެއްވި ކަމަށް އެމީހުން ބުންޏެވެ؛ [ޔަޙްޔާ ބިން ސުލައިމް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އިސްމާޢީލް ބިން ކާތިރު] ގެ އަރިހުން [އާސިމް ބިން ލަޤީތު ބިން ޞަބްރާޙް] ގެ އަރިހުން [އޭނާގެ ބައްޕަ ލަޤީތު ބިން ޞަބްރާޙް] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވިއެވެ. އަޅުގަނޑަކީ އެއްދުވަހަކު ބަނޫ މުންތަފިޤުގެ ރަސޫލެއް ނުވަތަ އެއްދުވަހަކު ބަނޫ މުންތަފިޤުގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމައަށް ރަސޫލުންގެ ބައެއްގެ ގޮތުގައި އުޅުނު މީހެއް ކަމުގައި ވިދާޅުވިއެވެ؛ އަޅުގަނޑުމެން الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހަށް އައިއިރު، އެކަލޭގެފާނުގެ ގެއިން ނުފެނުނު ނަމަވެސް، އަޅުގަނޑުމެންނަށް ހަމައެކަނި ބައްދަލުވީ މުއުމިނުންގެ މަންމަ ޢާއިޝާ ކަމަށް ލަޤީތު ކުރިއަށް ގެންދެވިއެވެ؛ ދެން އެކަމަނާ - ޢާއިޝާ- އަޅުގަނޑުމެންނަށް އަމުރުކުރެއްވީ ޚަޒީރާ ކާނާ ތައްޔާރުކުރުމަށެވެ - ކުދިކުދި ކޮށާފައި ހުރި މަހާއި އެއްކޮށްފައިވާ ބަތް ބާވަތެއް - އެވެ. އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކާއެއްޗެހި ތައްޔާރުކޮށްދިނުމަށްފަހު، ޚަޒާރު ހިމެނޭ ކޮންޓެއިނަރެއް އަޅުގަނޑުމެންނަށް ގެނެސްދިނުމުން، ދެން ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އައިސް ވިދާޅުވީ، ކަލޭމެންނަށް ކާއެއްޗެހި ހޯދިއްޖެތޯ ނުވަތަ ކާއެއްޗެއް ތައްޔާރުކޮށްދިނުމަށް އަމުރުކޮށްފައިވޭތޯއެވެ؟ އެކަލޭގެފާނު - ލަޤީތު - ވިދާޅުވިއެވެ. ލަޤީތު ކުރިއަށް ގެންދެވިއެވެ؛ އަހަރެމެން ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އާއި އެކު އިށީނދެގެން ތިއްބާ، ކުއްލިއަކަށް ބަކަރި ގެންގުޅޭ މީހަކު އައިސް އޭނާގެ ބަކަރި (ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ) އޭނާގެ ގަލަމަށް ގެންގޮސް ބްލީޓިންގ ލަމްބެއް ހިފައިގެން ދިޔައެވެ. ފަހެ އެކަލޭގެފާނު صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. ކުއްތާ ބެލެހެއްޓުންތެރިޔާ ޖަވާބު ދިނެވެ؛ ބަކަރިއަކު ކުޑަކުއްޖަކު ވިހައިފި އެވެ. އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ: 'އޭގެ ބަދަލުގައި ބަކަރިއެއް ކަތިލާށެވެ'. ދެން އަނެއްކާވެސް ވިދާޅުވިއެވެ: ‘ތިޔަބައިމީހުންގެ ސަބަބުން އަހަރެމެން މި ބަކަރި ކަތިލަނީ ކަމަށް ނުދެކޭށެވެ. އަޅުގަނޑުމެންގެ ސަތޭކަ ބަކަރި އެބަހުރި، އެއަށްވުރެ ގިނަ ބަކަރި އަޅުގަނޑުމެން ބޭނުމެއް ނޫން. ކުއްތާ ބެލެހެއްޓުންތެރިޔާ އިތުރު އެއްޗެއް ރޯކޮށްފިނަމަ - ބައެއް މީހުން ވިހެއިތީ - ދެން އަހަރެމެން އަލަށް އުފަން ބަކަރިގެ ބަދަލުގައި ބަކަރިއެއް ކަތިލަމެވެ'. ލަޤީތު ކުރިއަށް ގެންދެވިއެވެ؛ އަހަރެން ބުނީމެވެ؛ އޭ الله ގެ ރަސޫލާ، ހަމަކަށަވަރުން އަހަރެންގެ އަނބިމީހާއަކީ ނުބައި ބަސްބުނާ އަނބިކަނބަލެކެވެ. އޭނާ ވިދާޅުވީ: 'ދެން ވަރިކުރައްވާށެވެ'. ލަޤީތު ބުންޏެވެ؛ އަހަރެން ބުނީމެވެ؛ އޭ الله ގެ ރަސޫލާ، ހަމަކަށަވަރުން އެކަމަނާ ވަނީ އެކުވެރިއަކަށް ވެވަޑައިގެން، އެކަމަނާގެ ކިބައިން އަހަރެންނަށް ދަރިއަކު ލިބިވަޑައިގެންފައެވެ. އޭނާ ބުންޏެވެ. އެކަމަނާއަކީ ރަނގަޅު މީހެއްނަމަ، ކަލޭގެ ނަސޭހަތަށް ތަބާވާނެކަން ކަށަވަރެވެ، އަދި ކަލޭގެ އަޅާ އަންހެން ކުއްޖާއަށް ތަޅާ ފަދައިން އަނބިމީހާއަށް ތަޅާނުލާށެވެ'. ފަހެ އަހަރެން ބުނީމެވެ، އޭ الله ގެ ރަސޫލާ، ވުޟޫކުރާނެ ގޮތުގެ ވާހަކަ އަހަންނަށް ކިޔައިދެއްވާށެވެ. އޭނާ ޖަވާބު ދެއްވީ 'ފުރިހަމަ ގޮތެއްގައި ވުޟޫކޮށް، އިނގިލިތަކުގެ ދޭތެރޭގައި ޖާގަ ހަދައި، ރޯދަ ހިފައިގެން ނޫނީ އިސްތިންޝާގުގައި ވަރަށް ސަމާލުވާށެވެ'. އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޢުޤްބާ ބިން މުކްރީމް] ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި [ޔަޙްޔާ ބިން ސަޢީދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އިބްނު ޖުރައިޖް] އަޅުގަނޑަށް [އިސްމާޢީލް ބިން ކާތިރު] [އާސިމް ބިން ލަޤީތު ބިން ޞަބްރާޙް] ގެ އަރިހުން [އޭނާގެ ބައްޕަ، ބަނޫ މުންތަފިޤުގެ ރަސޫލެއް] ގެ އަރިހުން ޢާއިޝާއާ ބައްދަލުވި ވާހަކަ ކިޔައިދީފައި، ދެން އެފަދަ ޙަދީޘެއް ފާހަގަކުރެއްވިއެވެ. އޭނާ ފާހަގަކުރެއްވި؛ އޭގެ މާގިނަ ދުވަހެއް ނުވެ الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ވަޑައިގަތީ ހަލުވި ހިނގުމެއްގައެވެ. އަދި ޚަޒީރާގެ ބަދަލުގައި އާޝިދާގެ ނަންވެސް ފާހަގަކުރެއްވިއެވެ. [މުޙައްމަދު ބިން ޔަޙްޔާ ބިން ފާރިސް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި، [އަބޫ ޢާސިމް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި، [އިބްނު ޖުރައިޖު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް މި ޙަދީޘް ކިޔައިދެއްވި، އޭގައި ބަޔާންކުރެއްވިއެވެ: ވުޟޫ ކުރާއިރު އަނގަ ދޮވެލާށެވެ.
Hadith
Imam Abu Dawud : 124
حَدَّثَنَا أَبُو تَوْبَةَ يَعْنِي الرَّبِيعَ بْنَ نَافِعٍ حَدَّثَنَا أَبُو الْمَلِيحِ عَنْ الْوَلِيدِ بْنِ زَوْرَانَ عَنْ أَنَسٍ يَعْنِي ابْنَ مَالِكٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ إِذَا تَوَضَّأَ أَخَذَ كَفًّا مِنْ مَاءٍ فَأَدْخَلَهُ تَحْتَ حَنَكِهِ فَخَلَّلَ بِهِ لِحْيَتَهُ وَقَالَ هَكَذَا أَمَرَنِي رَبِّي عَزَّ وَجَلَّقَالَ أَبُو دَاوُد وَالْوَلِيدُ بْنُ زَوْرَانَ رَوَى عَنْهُ حَجَّاجُ بْنُ حَجَّاحٍ وَأَبُو الْمَلِيحِ الرَّقِّيُّ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަބޫ ތައުބާ، އާރްރަބީޢު ބިން ނާފިޢު] އަށް ރިވާވެފައި އޮތީ، [އަބޫލްމާލިޙް] [އަލްވަލިދު ބިން ޒައުރާން] ގެ އަރިހުން [އަނަސް ބިން މާލިކް] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައިވާ ގޮތުގައި، الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ވުޟޫ ކުރެއްވުމުން، އަތްތިލައިން ފެން ނަގައި، ދެން ބުރަކަށީގެ ދަށަށް ޖައްސަވައި، ދެން ތުނބުޅިއާއި ތުނބުޅިއާއި ދެމެދުގައި އުނގުޅާނެ ކަމަށެވެ ބުނާށެވެ. އަބޫ ދާއޫދު ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ: ހައްޖާޖު ބިން ޙަޖާޖު ރިވާކުރައްވާފައިވަނީ އަލްވަލިދު ބިން ޒައުރާން އާއި އަބޫ އަލްމަލީޙް ޢަރުރާޤީގެ އަރިހުންނެވެ.
Hadith
Imam Abu Dawud : 125
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ حَنْبَلٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ ثَوْرٍ عَنْ رَاشِدِ بْنِ سَعْدٍ عَنْ ثَوْبَانَ قَالَبَعَثَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَرِيَّةً فَأَصَابَهُمْ الْبَرْدُ فَلَمَّا قَدِمُوا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَرَهُمْ أَنْ يَمْسَحُوا عَلَى الْعَصَائِبِ وَالتَّسَاخِينِ
އަޙްމަދު ބިން މުޙައްމަދު ބިން ޙަންބަލް އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައި ވެއެވެ. އެމީހުން الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހަށް ވަޑައިގަތުމުން، އެމީހުންގެ ބުރުގާއާއި ޚުފް ފޮހެލުމަށް އަމުރުކުރެއްވިއެވެ.
Hadith
Imam Abu Dawud : 126
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ حَدَّثَنِي مُعَاوِيَةُ بْنُ صَالِحٍ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِي مَعْقِلٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَرَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَتَوَضَّأُ وَعَلَيْهِ عِمَامَةٌ قِطْرِيَّةٌ فَأَدْخَلَ يَدَهُ مِنْ تَحْتِ الْعِمَامَةِ فَمَسَحَ مُقَدَّمَ رَأْسِهِ وَلَمْ يَنْقُضْ الْعِمَامَةَ
އަޙްމަދު ބިން ޞާލިޙް އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރެއްވި، އިބްނު ވަޙްބު އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރެއްވި، މުޢާވިޔަތު ބިން ޞާލިޙް އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރެއްވި، ޢަބްދުލްޢަޒީޒް ބިން މުސްލިމް ރިވާކުރެއްވި، އަބޫ މަޢުޤީލް އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރެއްވި، އަނަސް ބިން މާލިކު އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރެއްވިއެވެ ޤިތުރިޔާ، އޭގެ ދަށުގައި އަތް ޖައްސާލުމަށްފަހު ބޮލުގެ ކުރިމަތީ ފަރާތް ނުނަގައި ފޮހެލިއެވެ.
Hadith
Imam Abu Dawud : 127
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ عَنْ يَزِيدَ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحُبُلِيِّ عَنْ الْمُسْتَوْرِدِ بْنِ شَدَّادٍ قَالَرَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا تَوَضَّأَ يَدْلُكُ أَصَابِعَ رِجْلَيْهِ بِخِنْصَرِهِ
[ޤުޠައިބާ ބިން ސަޢީދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި [އިބްނު ލާޙީޢާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވީ [ޔަޒީދު ބިން ޢަމްރު] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ޢަބްދުއްރަޙްމާން އަލް ޙުބުލީ] ގެ އަރިހުން [އަލްމުސްތަވިރިދު ބިން ޝައްދާދު] ގެ އަރިހުން އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ: އަޅުގަނޑަށް އެއްފަހަރަކު الله ގެ ރަސޫލާ (ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ) ވުޟޫ ކުރާއިރު، އޭނާގެ ކުޑަ އިނގިލިން ފައިގެ އިނގިލިތައް އުނގުޅާތަން ފެނުނެވެ.
Hadith
Imam Abu Dawud : 128
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنِي يُونُسُ بْنُ يَزِيدَ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ حَدَّثَنِي عَبَّادُ بْنُ زِيَادٍ أَنَّ عُرْوَةَ بْنَ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَاهُ الْمُغِيرَةَ يَقُولُعَدَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا مَعَهُ فِي غَزْوَةِ تَبُوكَ قَبْلَ الْفَجْرِ فَعَدَلْتُ مَعَهُ فَأَنَاخَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَتَبَرَّزَ ثُمَّ جَاءَ فَسَكَبْتُ عَلَى يَدِهِ مِنْ الْإِدَاوَةِ فَغَسَلَ كَفَّيْهِ ثُمَّ غَسَلَ وَجْهَهُ ثُمَّ حَسَرَ عَنْ ذِرَاعَيْهِ فَضَاقَ كُمَّا جُبَّتِهِ فَأَدْخَلَ يَدَيْهِ فَأَخْرَجَهُمَا مِنْ تَحْتِ الْجُبَّةِ فَغَسَلَهُمَا إِلَى الْمِرْفَقِ وَمَسَحَ بِرَأْسِهِ ثُمَّ تَوَضَّأَ عَلَى خُفَّيْهِ ثُمَّ رَكِبَ فَأَقْبَلْنَا نَسِيرُ حَتَّى نَجِدَ النَّاسَ فِي الصَّلَاةِ قَدْ قَدَّمُوا عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ عَوْفٍ فَصَلَّى بِهِمْ حِينَ كَانَ وَقْتُ الصَّلَاةِ وَوَجَدْنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ وَقَدْ رَكَعَ بِهِمْ رَكْعَةً مِنْ صَلَاةِ الْفَجْرِ فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَصَفَّ مَعَ الْمُسْلِمِينَ فَصَلَّى وَرَاءَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ الرَّكْعَةَ الثَّانِيَةَ ثُمَّ سَلَّمَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي صَلَاتِهِ فَفَزِعَ الْمُسْلِمُونَ فَأَكْثَرُوا التَّسْبِيحَ لِأَنَّهُمْ سَبَقُوا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالصَّلَاةِ فَلَمَّا سَلَّمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَهُمْ قَدْ أَصَبْتُمْ أَوْ قَدْ أَحْسَنْتُمْ
އަޙްމަދު ބިން ޞާލިޙް އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިން ގޮތުގައި ޢަބްދުالله ބިން ވަޙްބު އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިން ޔޫނުސް ބިން ޔަޒީދު އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ އިބްނު ޝިހާބު އަޅުގަނޑަށް އައްބާދު ބިން ޒިޔާދަށް ކިޔައިދިން ގޮތުގައި އުރުވާ ބިން އަލްމުޣިރާ ބިން ޝުޢުބާ އޭނާއަށް ކިޔައިދިން ގޮތުގައި އޭނާގެ ބައްޕަ އަލްމުޣީރާ ވިދާޅުވާ އަޑު އިވިއްޖެއެވެ ޞަޙާބީންގެ މަގުން އެއްކިބާވެ، އަހަރެން އޭނާއާއެކު މަގުން މަގުފުރެދިނީ الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އޭނާގެ ފަރުބަދަ ފަށައިގަތުމުން އަހަރެން އުނގުޅަކުން ފެން އޭނާގެ އަތަށް އުކާލީމެވެ. ދެން އަނބުރާ އެތަކެތި ވައްދައިގެން ދެން ހެދުމުގެ ދަށުން ނެރެ، ދެން އުނަގަނޑާ ހަމައަށް އަތް ދޮވެ، ބޯ ފޮހެލުމަށްފަހު ޚުފްގެ މަތި ފޮހެލިއެވެ." ދެން އޭނާ ވެހިކަލަށް އަރުވައިގެން އަހަރެމެން ދަތުރު ކުރިއަށް ގެންދިޔައީ ނަމާދު ކުރަމުން ދިޔަ މީހުން ފެންނަންދެންނެވެ. އެމީހުންގެ އިމާމަކަށް ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބިން ޢައުފް އައްޔަން ކުރެއްވިއެވެ. އެވަގުތު ފެށުނުއިރު އެމީހުންނާއެކު ނަމާދު ކުރެއްވިއެވެ. އަޅުގަނޑުމެންނަށް ފެނުނީ ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބިން ޢައުފް އެމީހުންނާއެކު ފަޖުރު ނަމާދުގެ އެއް ރަކުޢަތް ނަމާދު ކުރަމުން ދިޔަތަނެވެ. ދެން ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އައިސް މުސްލިމުންގެ ސަފުތަކާ ގުޅިވަޑައިގެން ދެވަނަ ރަކުޢަތަށް ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބިން އައުފްގެ ފަހަތުން ދުޢާ ކުރެއްވިއެވެ. ޢަބްދުއްރަޙްމާން ސަލާމް ކުރެއްވުމަށްފަހު ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ތެދުވެ ދުޢާ ފުރިހަމަ ކުރެއްވިއެވެ. ދެން ކުއްލިއަކަށް މުސްލިމުން ހައިރާންވެ ގިނަ ބަޔަކު 'ސުބްޙާނަالله' ކިޔެވީ އެމީހުން ނަމާދުގައި الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ކުރިން އައިސްފައިވާތީއެވެ. ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އެއުރެންނަށް ސަލާމް ކުރެއްވުމަށްފަހު އެކަލޭގެފާނު އެކަލޭގެފާނު އެކަލޭގެފާނު އެކަލޭގެފާނު އެބޭކަލުންނަށް ވިދާޅުވިއެވެ.
Hadith
Imam Abu Dawud : 129
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ حَدَّثَنَا يَحْيَى يَعْنِي ابْنَ سَعِيدٍ ح و حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ عَنْ التَّيْمِيِّ حَدَّثَنَا بَكْرٌ عَنْ الْحَسَنِ عَنْ ابْنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ وَمَسَحَ نَاصِيَتَهُ وَذَكَرَ فَوْقَ الْعِمَامَةِقَالَ عَنْ الْمُعْتَمِرِ سَمِعْتُ أَبِي يُحَدِّثُ عَنْ بَكْرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ الْحَسَنِ عَنْ ابْنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ عَنْ الْمُغِيرَةِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَمْسَحُ عَلَى الْخُفَّيْنِ وَعَلَى نَاصِيَتِهِ وَعَلَى عِمَامَتِهِ قَالَ بَكْرٌ وَقَدْ سَمِعْتُهُ مِنِ ابْنِ الْمُغِيرَةِ
[މުޞައްދާދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޔަޙްޔާ ބިން ސަޢީދު] އަލްޙަދީޘް ރިވާކުރައްވާފައިވެއެވެ. އަދި [މުޞައްދާދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަލްމުޢުތަމިރު] [އައްތައިމީ] އިން އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ބަކުރު] ރިވާކުރައްވާފައިވަނީ [އަލްޙަސަން] ގެ އަރިހުން [އިބްނު އަލްމުޣިރާ ބިން ޝުޢޫބާ] ގެ އަރިހުން [އަލްމުޣީރާ ބިން ޝުޢުބާ] ގެ އަރިހުން الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ވުޟޫކޮށް ނިތްކުރި ފޮހެވި ކަމުގައެވެ. އަދި މުޣީރާ ފާހަގަކުރެއްވި ގޮތުގައި އޭނާގެ ބުރުގާ ފޮހެލިއެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވެފައިވަނީ [އަލްމުޢުތަމިރު] ގެ އަރިހުން [ބަކުރު ބިން ޢަބްދުالله] ގެ އަރިހުން [އަލްޙަސަން] ގެ އަރިހުން [އަލްމުޣީރާ] ގެ އަރިހުން [އިބްނު އަލްމުޣިރާ ބިން ޝުޢޫބާ] ގެ އަރިހުން [ބަކުރު ބިން ޢަބްދުالله] ގެ އަރިހުން ޙަދީޘެއް ރިވާކުރެއްވި އަޑު އިވިއްޖެއެވެ ބުރުގާ. ބަކުރު ވިދާޅުވި އެވެ؛ ހަމަކަށަވަރުން، އިބްނު އަލްމުޣީރާގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑަށް އަޑުއިވިއްޖެއެވެ
Hadith
Imam Abu Dawud : 130
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ الشَّعْبِيِّ قَالَ سَمِعْتُ عُرْوَةَ بْنَ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ يَذْكُرُ عَنْ أَبِيهِ قَالَكُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي رَكْبِهِ وَمَعِي إِدَاوَةٌ فَخَرَجَ لِحَاجَتِهِ ثُمَّ أَقْبَلَ فَتَلَقَّيْتُهُ بِالْإِدَاوَةِ فَأَفْرَغْتُ عَلَيْهِ فَغَسَلَ كَفَّيْهِ وَوَجْهَهُ ثُمَّ أَرَادَ أَنْ يُخْرِجَ ذِرَاعَيْهِ وَعَلَيْهِ جُبَّةٌ مِنْ صُوفٍ مِنْ جِبَابِ الرُّومِ ضَيِّقَةُ الْكُمَّيْنِ فَضَاقَتْ فَادَّرَعَهُمَا ادِّرَاعًا ثُمَّ أَهْوَيْتُ إِلَى الْخُفَّيْنِ لِأَنْزَعَهُمَا فَقَالَ لِي دَعْ الْخُفَّيْنِ فَإِنِّي أَدْخَلْتُ الْقَدَمَيْنِ الْخُفَّيْنِ وَهُمَا طَاهِرَتَانِ فَمَسَحَ عَلَيْهِمَاقَالَ أَبِي قَالَ الشَّعْبِيُّ شَهِدَ لِي عُرْوَةُ عَلَى أَبِيهِ وَشَهِدَ أَبُوهُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَدَّثَنَا هُدْبَةُ بْنُ خَالِدٍ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ الْحَسَنِ وَعَنْ زُرَارَةَ بْنِ أَوْفَى أَنَّ الْمُغِيرَةَ بْنَ شُعْبَةَ قَالَ تَخَلَّفَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرَ هَذِهِ الْقِصَّةَ قَالَ فَأَتَيْنَا النَّاسَ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَوْفٍ يُصَلِّ بِهِمْ الصُّبْحَ فَلَمَّا رَأَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرَادَ أَنْ يَتَأَخَّرَ فَأَوْمَأَ إِلَيْهِ أَنْ يَمْضِيَ قَالَ فَصَلَّيْتُ أَنَا وَالنَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَلْفَهُ رَكْعَةً فَلَمَّا سَلَّمَ قَامَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَصَلَّى الرَّكْعَةَ الَّتِي سُبِقَ بِهَا وَلَمْ يَزِدْ عَلَيْهَا قَالَ أَبُو دَاوُد أَبُو سَعِيدٍ الْخُدْرِيُّ وَابْنُ الزُّبَيْرِ وَابْنُ عُمَرَ يَقُولُونَ مَنْ أَدْرَكَ الْفَرْدَ مِنْ الصَّلَاةِ عَلَيْهِ سَجْدَتَا السَّهْوِ
މޫސައްދާދު އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައިވާ ގޮތުގައި، ޢީސާ ބިން ޔޫނުސް އަޅުގަނޑަށް، އަޅުގަނޑުގެ ބައްޕައަށް، އަޝްޝަޢުބީގެ އަރިހުން ރިވާކުރެއްވި، އޭނާ ވިދާޅުވީ: އުރުވާ ބިން އަލްމުޣިރާ ބިން ޝުޢުބާ އޭނާގެ ބައްޕަގެ އަރިހުން ރިވާކުރައްވާ އަޑު އިވިފައި، އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ: އަހަރެމެން ތިބީ الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އާއި އެކު ޖަމާޢަތެއްގައި، އަދި ފެން ކޮންޓެއިޓަރު ގެނައި މީހަކީ އަހަރެންނެވެ. ދެން އޭނާ ދިޔައީ ހަމަޖެހުމަށެވެ. އޭނާ އައުމުން ފެން ކޮންޓެއިނަރު ގެންނަމުން އަހަރެން އޭނާއާ ބައްދަލުވިއެވެ. އަހަރެން އޭނާއަށްޓަކައި ފެން ކޮންޓެއިނަރ އޮއްސާލީމެވެ، ދެން އޭނާ އަތާއި މޫނު ދޮވެލިއެވެ. ދެން އޭނާގެ ދެއަތްތިލަ ނަގަން އުޅެނިކޮށް ދެއަތްތިލަ ތަތްކޮށްފައި ހުރި ރޯމަނުންގެ އުނދުން ފޮތިގަނޑެއް ލައިގެން ހުރުމުން އެ އަތްތިލަ ނަގާލިއެވެ. އެއަށްފަހު އަހަރެން ގުދުވެލީ އޭނާގެ ދެ ޚުފް އާއި ދިމާއަށެވެ. ދެން އެކަލޭގެފާނު އަޅުގަނޑަށް ވިދާޅުވިއެވެ: ދެ ޚުފް ދޫކޮށްލާށެވެ، ސަބަބަކީ އެ ދެ ޚުފް ވެސް ސާފުވެފައި އޮއްވާ އަހަރެން އެ ދެ ޚުފްގެ ތެރެއަށް އަހަރެންގެ ފައި ޖައްސާލީމެވެ. ބައްޕަ ވިދާޅުވިއެވެ: އަޝްޝަޢުބީ ވިދާޅުވިއެވެ: އުރުވާ އަހަންނަށް ހެކިބަސް ދެއްވީ އޭނާގެ ބައްޕަގެ އިޚުތިޔާރުގައި، އަދި އޭނާގެ ބައްޕަ ހެކިވެވަޑައިގަތީ الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އިޚްތިޞާޞްގެ މައްޗަށް ކަމަށާއި އޭނާ އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޙުބްދާ ބިން ޚާލިދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޙައްމާމް] ކިޔައިދެއްވީ [ޤަތަދާ] ގެ ބާރުގެ މައްޗަށް [އަލްޙަސަން] ގެ ބާރުގެ ދަށުން ކަމަށެވެ އައުފާ] ކަމަށް [އަލްމުޣީރާ ބިން ޝުޢޫބާ] ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ؛ الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ލަސްވެވަޑައިގަތީ...، ދެން މިވާހަކަ ފާހަގަކުރެއްވި ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ؛ ދެން އަހަރެމެން މީސްތަކުންގެ ގާތަށް ގޮސް ފެނުނީ ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބިން ޢައުފް އެމީހުންނާއެކު ފަޖުރު ނަމާދު ކުރަމުން ދަނިކޮށެވެ. ޢަބްދުއްރަޙްމާނަށް ރަސޫލުﷲ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ފެނުމުން އޭނާ ފަހަތަށް ޖެހެން އުޅެނިކޮށް ނަމާދު ކުރިއަށް ގެންދިއުމަށް އިޝާރާތް ކުރެއްވިއެވެ. އޭނާ ވިދާޅުވީ؛ އެހެންކަމުން އަހަރެން ޢަބްދުއްރަޙްމާނުގެ ފަހަތުގައި ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އާއި އެކު އެއްރަކުޢަތް ނަމާދުކުރީމެވެ. އަބޫ ދާއޫދު ވިދާޅުވިއެވެ؛ އަބޫ ސަޢީދުލް ޚުދުރީ އާއި އިބްނު އަޒްޒުބައިރު އަދި އިބްނު ޢުމަރު ވިދާޅުވެފައިވަނީ - އިމާމާއާއެކު ހުރުމަށްފަހު - އެކަނި ނަމާދުކުރާ މީހަކު ފެނިއްޖެނަމަ - ދެން އޭނާ ހަނދާން ނައްތާލުމުގެ ސަޖިދަ އަދާކުރަން ޖެހޭނެ ކަމަށެވެ.
Hadith
Imam Abu Dawud : 131
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَبِي بَكْرٍ يَعْنِي ابْنَ حَفْصِ بْنِ عُمَرَ بْنِ سَعْدٍ سَمِعَ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ السُّلَمِيِّأَنَّهُ شَهِدَ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ عَوْفٍ يَسْأَلُ بِلَالًا عَنْ وُضُوءِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ كَانَ يَخْرُجُ يَقْضِي حَاجَتَهُ فَآتِيهِ بِالْمَاءِ فَيَتَوَضَّأُ وَيَمْسَحُ عَلَى عِمَامَتِهِ وَمُوقَيْهِقَالَ أَبُو دَاوُد هُوَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ مَوْلَى بَنِي تَيْمِ بْنِ مُرَّةَ
[އުބައިދުالله ބިން މުޢާޘް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ [އަހަރެންގެ ބައްޕަ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޝުޢުބާ] އަށް [އަބޫބަކުރު ބިން ޙަފްޝް ބިން ޢުމަރު ބިން ސަޢުދު] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ޢަބްދުއްރަޙްމާން އައްސުލާމީ] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ޢަބްދުالله] ގެ އަރިހުން އަޑުއެހި ކަމަށް ވިދާޅުވެފައި ވަނީ، އެއްފަހަރަކު ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބިން ޢައުފް [ބިލާލް] އިން الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ވުޟޫއާ ބެހޭގޮތުން ސުވާލު ކުރެއްވި ވާހަކަ الله ގެ ނިޢުމަތްތައް އެކަލޭގެފާނުގެ މައްޗަށް ލައްވާށި) އަދި ބިލާލް ވިދާޅުވިއެވެ. އޭނާ އެއްފަހަރަކު ނިކުމެގެން ދިޔައީ ލުއި ހޯދައިދިނުމަށެވެ، އެހެންކަމުން އަހަރެން އޭނާއަށް ފެން ގެނެސްދިނީމެވެ، ދެން އޭނާ ވުޟޫކޮށް ބުރުގާއާއި ބޫޓު ފޮހެލިއެވެ. އަބޫ ދާއޫދު ވިދާޅުވިއެވެ؛ އެއީ ބަނޫ ތައިމް ބިން މުއްރާގެ ކުރީގެ އަޅެއް ކަމަށްވާ އަބޫ ޢަބްދުﷲ އެވެ.
Hadith
Imam Abu Dawud : 132
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ الدِّرْهَمِيُّ حَدَّثَنَا ابْنُ دَاوُدَ عَنْ بُكَيْرِ بْنِ عَامِرٍ عَنْ أَبِي زُرْعَةَ بْنِ عَمْرِو بْنِ جَرِيرٍ أَنَّ جَرِيرًابَالَ ثُمَّ تَوَضَّأَ فَمَسَحَ عَلَى الْخُفَّيْنِ وَقَالَ مَا يَمْنَعُنِي أَنْ أَمْسَحَ وَقَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَمْسَحُ قَالُوا إِنَّمَا كَانَ ذَلِكَ قَبْلَ نُزُولِ الْمَائِدَةِ قَالَ مَا أَسْلَمْتُ إِلَّا بَعْدَ نُزُولِ الْمَائِدَةِ
[ޢަލީ ބިން ޙުސައިން އަދުދިރުހާމީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އިބްނު ދާއޫދު] [ބުކައިރު ބިން ޢާމިރު] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ޒުރުޢަ ބިން ޢަމްރޫ ބިން ޖަރީރު] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވީ، [ޖާރިރު] އެއްފަހަރަކު ކުޑަކަމު ގޮސް، ދެން ވުޟޫކޮށް، ދެން އޭނާގެ ޚުފްގެ މަތި ފޮހެލުމަށްފަހު، އެ ފޮހެލުމަށް އަޅުގަނޑަށް ހުރަސްއެޅެނީ ކޮންކަމެއްތޯ، الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ފެނިއްޖެއެވެ އޭނާގެ މައްޗަށް) އެ ފޮހެލުން؟ ޞަޙާބީން ބުނީ، ދެ ޚުފް ފޮހެލުމަކީ އަލްމަޢިދާ ސޫރަތުގައިވާ އާޔަތް ބާވައިލެއްވުމުގެ ކުރިން ހިނގާފައިވާ ކަމެއް ކަމުން އޭނާ ޖަވާބު ދެއްވީ، އަލްމަޢީދާ ސޫރަތް ބާވައިލެއްވުމަށްފަހު ނޫނީ އިސްލާމްދީން ނުބަލާ ކަމަށެވެ.
Hadith
Imam Abu Dawud : 133
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ وَأَحْمَدُ بْنُ أَبِي شُعَيْبٍ الْحَرَّانِيُّ قَالَا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا دَلْهَمُ بْنُ صَالِحٍ عَنْ حُجَيْرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ ابْنِ بُرَيْدَةَ عَنْ أَبِيهِأَنَّ النَّجَاشِيَّ أَهْدَى إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خُفَّيْنِ أَسْوَدَيْنِ سَاذَجَيْنِ فَلَبِسَهُمَا ثُمَّ تَوَضَّأَ وَمَسَحَ عَلَيْهِمَاقَالَ مُسَدَّدٌ عَنْ دَلْهَمِ بْنِ صَالِحٍ قَالَ أَبُو دَاوُد هَذَا مِمَّا تَفَرَّدَ بِهِ أَهْلُ الْبَصْرَةِ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައިވަނީ [މުޞައްދާދު] އާއި [އަޙްމަދު ބިން ޝުޢައިބު އަލް ހަރާނީ] ކަމަށާއި، އެދެބޭފުޅުންވެސް ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ؛ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައިވަނީ [ވާކީޢު]، [ދަލްހަމް ބިން ޞާލިޙް] [އިބްނު ބުރައިދާ] ގެ އަރިހުން [އެކަލޭގެފާނުގެ ބައްޕާފުޅުގެ އަރިހުން] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި ގޮތުގައި، އެއްފަހަރަކު ނަގޫސް ރަސްގެފާނު الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމައަށް ހަދިޔާއެއްގެ ގޮތުގައި އޮމާން ކަޅު ބޫޓެއް ދެއްވައި، އެ ބޫޓު އަޅައި، ދެން ވުޟޫކޮށް ފޮހެލިއެވެ އެމީހުންގެ މަތިތަކުގެ މައްޗަށެވެ. މޫސައްދާދު ވިދާޅުވި އެވެ؛ ދަލްހަމް ބިން ސާލިހުގެ އަރިހުންނެވެ. އަބޫ ދާއޫދު ވިދާޅުވިއެވެ؛ މިއީ ހަމައެކަނި ބަޞްރާގެ އަހުލުވެރިން ރިވާކޮށްފައިވާ ޙަދީޘްތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ކަމެކެވެ.
Hadith
Imam Abu Dawud : 134
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ حَدَّثَنَا ابْنُ حَيٍّ هُوَ الْحَسَنُ بْنُ صَالِحٍ عَنْ بُكَيْرِ بْنِ عَامِرٍ الْبَجَلِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي نُعْمٍ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَسَحَ عَلَى الْخُفَّيْنِ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنَسِيتَ قَالَ بَلْ أَنْتَ نَسِيتَ بِهَذَا أَمَرَنِي رَبِّي عَزَّ وَجَلَّ
[އަޙްމަދު ބިން ޔޫނުސް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އިބްނު ޙައި، އެއީ އަލްޙަސަން ބިން ޞާލިޙް] ގެ އަރިހުން [ބުކައިރު ބިން ޢަމީރު އަލްބަޖަލީ] ގެ އަރިހުން [ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބިން އަބޫ ނޫމް] ގެ އަރިހުން [އަލްމުޣީރާ ބިން ޝުޢުބާ] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވި ގޮތުގައި، الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ - ޚުފްގެ މަތީބައި ފޮހެލެއްވި - ވުޟޫ ކުރާއިރު -، އެހެންކަމުން އަހަރެން ވިދާޅުވިއެވެ: އޭ الله ގެ ރަސޫލާ، ތިބާ ހަނދާން ނެތިއްޖެ ހެއްޔެވެ؟ އެކަލޭގެފާނު ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ: 'ހަމަކަށަވަރުން ކަލޭގެފާނު ހަނދާން ނެތިއްޖެ، މިކަމުގެ ސަބަބުން އަހަރެންގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ އަހަންނަށް އަމުރު ކުރެއްވިއެވެ'.
Hadith
Imam Abu Dawud : 135
حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ عُمَرَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ الْحَكَمِ وَحَمَّادٌ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ الْجَدَلِيِّ عَنْ خُزَيْمَةَ بْنِ ثَابِتٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْمَسْحُ عَلَى الْخُفَّيْنِ لِلْمُسَافِرِ ثَلَاثَةُ أَيَّامٍ وَلِلْمُقِيمِ يَوْمٌ وَلَيْلَةٌقَالَ أَبُو دَاوُد رَوَاهُ مَنْصُورُ بْنُ الْمُعْتَمِرِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ بِإِسْنَادِهِ قَالَ فِيهِ وَلَوْ اسْتَزَدْنَاهُ لَزَادَنَا
އަޅުގަނޑުމެން [ޙަފްޝް ބިން ޢުމަރު] އަށް ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި [ޝުޢޫބާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަލްޙައްކާމް] ގެ އަރިހުން އަދި [ޙައްމާދު] [އިބްރާހީމް] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ޢަބްދުالله އަލްޖަދާލީ] ގެ އަރިހުން [ޚުޒައިމާން ބިން ތާބިތު] ގެ އަރިހުން ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ގެ އަރިހުން ރިވާކުރެއްވިއެވެ ރައްޔިތަކަށް އެއީ އެއްދުވަހާއި އެއްރޭގެ މުއްދަތެވެ.' އަބޫ ދާއޫދު ވިދާޅުވިއެވެ؛ އެއީ [މަންސޫރު ބިން އަލްމުޢުތަމިރު] [އިބްރާހީމް އައްތައިމީ] ގެ އަރިހުން އޭނާގެ ޓްރާންސްމިޝަން ޗޭން އާއި އެކު ރިވާކުރައްވާފައިވާ ކަމެއް ކަމަށް އޭނާ ފާހަގަކުރެއްވިއެވެ؛ އަދި އިތުރަށް އެދުނުނަމަ އިތުރު ވަގުތު ދެއްވީހެވެ.'
Hadith
Imam Abu Dawud : 136
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مَعِينٍ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ الرَّبِيعِ بْنِ طَارِقٍ أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ رَزِينٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ أَيُّوبَ بْنِ قَطَنٍ عَنْ أُبَيِّ بْنِ عِمَارَةَقَالَ يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ وَكَانَ قَدْ صَلَّى مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِلْقِبْلَتَيْنِ أَنَّهُ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَمْسَحُ عَلَى الْخُفَّيْنِ قَالَ نَعَمْ قَالَ يَوْمًا قَالَ يَوْمًا قَالَ وَيَوْمَيْنِ قَالَ وَيَوْمَيْنِ قَالَ وَثَلَاثَةً قَالَ نَعَمْ وَمَا شِئْتَقَالَ أَبُو دَاوُد رَوَاهُ ابْنُ أَبِي مَرْيَمَ الْمِصْرِيُّ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَيُّوبَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ رَزِينٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يَزِيدَ بْنِ أَبِي زِيَادٍ عَنْ عُبَادَةَ بْنِ نُسِيٍّ عَنْ أُبَيِّ بْنِ عِمَارَةَ قَالَ فِيهِ حَتَّى بَلَغَ سَبْعًا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَعَمْ وَمَا بَدَا لَكَ قَالَ أَبُو دَاوُد وَقَدْ اخْتُلِفَ فِي إِسْنَادِهِ وَلَيْسَ هُوَ بِالْقَوِيِّ وَرَوَاهُ ابْنُ أَبِي مَرْيَمَ وَيَحْيَى بْنُ إِسْحَقَ السَّيْلَحِينِيُّ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَيَّوبَ وَقَدْ اخْتُلِفَ فِي إِسْنَادِهِ
ޔަޙްޔާ ބިން މާޢީން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިން ގޮތުގައި އަމްރު ބިން އައްރަބީޢު ބިން ޠާރިޤު ކިޔައިދިން ގޮތުގައި ޔަޙްޔާ ބިން އައްޔޫބު ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބިން ރަޒީންގެ އަރިހުން މުޙައްމަދު ބިން ޔަޒީދުގެ އަރިހުން އައްޔޫބު ބިން ޤަޠާންގެ އަރިހުން އުބައި ބިން އިމާރާއިން ކިޔައިދެއްވި ގޮތުގައި ޔަޙްޔާ ބިން އައްޔޫބު ވިދާޅުވީ، އޭނާއަކީ ދެ ޤިބްލާއަށް ކުރިމަތިލައިގެން الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އާއި އެކު ދުޢާ ކުރި މީހާ ކަމަށެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. އޭނާ ބުންޏެވެ: އާދެ. އަނެއްކާވެސް އޭނާ އަހާލިއެވެ: އެއްދުވަހަކު؟ އޭނާ ބުންޏެވެ: އާދެ، އެއްދުވަހަކު. އަނެއްކާވެސް އޭނާ އަހާލިއެވެ: ދެ ދުވަސް؟ އޭނާ ބުންޏެވެ: އާދެ، ދެދުވަހެވެ. އަނެއްކާވެސް އޭނާ އަހާލިއެވެ: ތިން ދުވަސް؟ އޭނާ ބުންޏެވެ: އާދެ، ތިބާ ބޭނުންވާ ގޮތަށް! އަބޫ ދާއޫދު ވިދާޅުވިއެވެ: މި ޙަދީޘް ރިވާކުރައްވާފައިވަނީ [އިބްނު އަބީ މަރިޔަމް އަލްމިޝްރީ] އިން [ޔަޙްޔާ ބިން އައްޔޫބު] ގެ އަރިހުން [ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބިން ރާޒިން] ގެ އަރިހުން [މުޙައްމަދު ބިން ޔަޒީދު ބިން އަބީ ޒިޔާދު] ގެ އަރިހުން [އުބާދާ ބިން ނޫސީ] ގެ އަރިހުން [އުބައި ބިން އިއްމާރާ] އިން އޭނާ އޭގައި ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ. ހަތް ނަންބަރު ފާހަގަ ކުރެވެންދެން، އަދި الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޖަވާބު ދެއްވީ: 'އާނ، ތިބާ ބޭނުން ގޮތަކަށް' އެވެ. އަބޫ ދާއޫދު ވިދާޅުވިއެވެ؛ މި ޙަދީޘްގެ ސިލްސިލާއާ މެދު ދެބަސްވެ، މި ޙަދީޘަކީ ވަރުގަދަ ޙަދީޘެއް ނޫން ކަމަށާއި، އަދި [ޔަޙްޔާ ބިން އައްޔޫބު] ގެ އަރިހުން [އިބްނު އަބީ މަރިޔަމް] އާއި [ޔަޙްޔާ ބިން އިސްޙާޤު އަސްސައިލާހިނީ] ވެސް ރިވާކުރައްވާފައިވާ ކަމަށާއި، އޭގެ ފޯރުކޮށްދިނުމުގެ ސިލްސިލާއާ ވެސް ދެބަސްވެފައިވާ ކަމަށެވެ.
Hadith
Imam Abu Dawud : 137
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ عَنْ وَكِيعٍ عَنْ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ عَنْ أَبِي قَيْسٍ الْأَوْدِيِّ هُوَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ ثَرْوَانَ عَنْ هُزَيْلِ بْنِ شُرَحْبِيلَ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ وَمَسَحَ عَلَى الْجَوْرَبَيْنِ وَالنَّعْلَيْنِقَالَ أَبُو دَاوُد كَانَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ لَا يُحَدِّثُ بِهَذَا الْحَدِيثِ لِأَنَّ الْمَعْرُوفَ عَنْ الْمُغِيرَةِ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَسَحَ عَلَى الْخُفَّيْنِ قَالَ أَبُو دَاوُد وَرُوِيَ هَذَا أَيْضًا عَنْ أَبِي مُوسَى الْأَشْعَرِيِّ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ مَسَحَ عَلَى الْجَوْرَبَيْنِ وَلَيْسَ بِالْمُتَّصِلِ وَلَا بِالْقَوِيِّ قَالَ أَبُو دَاوُد وَمَسَحَ عَلَى الْجَوْرَبَيْنِ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ وَابْنُ مَسْعُودٍ وَالْبَرَاءُ بْنُ عَازِبٍ وَأَنَسُ بْنُ مَالِكٍ وَأَبُو أُمَامَةَ وَسَهْلُ بْنُ سَعْدٍ وَعَمْرُو بْنُ حُرَيْثٍ وَرُوِيَ ذَلِكَ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ وَابْنِ عَبَّاسٍ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައިވަނީ [ޢުޘްމާން ބިން އަބޫ ޝައިބާޙް] [ވާކީޢު] އިން [ސުފްޔާން އައްތައުރީ] އިން [އަބޫ ޤައިސް އަލް ޢަދީ، އެއީ ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބިން ތަރުވާން] ގެ އަރިހުން [ހުދައިލް ބިން ޝޫރަބިލް] ގެ އަރިހުން [އަލްމުޣިރާ ބިން ޝުޢޫބާ] ގެ އަރިހުން الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޙަޟްރަތު ކުރެއްވިއެވެ ވުޟޫކޮށް ސޮކްސް އާއި ސެންޑަލްގެ މަތީ ފަރާތްތައް ފޮހެލިއެވެ. އަބޫ ދާއޫދު ވިދާޅުވިއެވެ؛ ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބިން މަހުދީ މި ޙަދީޘް ރިވާކުރައްވާފައިނުވަނީ، ސަބަބަކީ މުޣީރާއިން އެނގިފައިވާ އެއްޗަކީ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އެކަލޭގެފާނުގެ ޚުފުގެ މަތިތައް ފޮހެލެއްވި ކަމެވެ. އަބޫ ދާއޫދު ވިދާޅުވިއެވެ؛ އަދި މިހެންވެސް އަބޫ މޫސާ އަލް އަޝްޢަރީގެ އަރިހުން ނަބިއްޔާ صلى الله عليه وسلم ގެ އަރިހުން ރިވާވެގެންވަނީ، އެކަލޭގެފާނު އެކަލޭގެފާނުގެ ސޮކްސްގެ މަތިތައް ފޮހެލެއްވި ކަމަށެވެ. ނަމަވެސް މި ޙަދީޘަކީ ގުޅިފައި ނުވާ އަދި ވަރުގަދަ ޙަދީޘެއް ނޫނެވެ. އަބޫ ދާއޫދު ވިދާޅުވިއެވެ؛ އެއްދުވަހަކު ދެ ސޮކްސްގެ މަތި ފޮހެލި ޞަޙާބީންނަކީ ޢަލީ ބިން އަބީ ޠާލިބް، އިބްނު މަސްޢޫދު، އަލްބަރާ ބިން ޢަޒީބު، އަނަސް ބިން މާލިކް، އަބޫ ޢުމާމާ، ސަޙަލް ބިން ސަޢާދު، އަދި އަމްރޫ ބިން ޙުރައިތުސް އެވެ. ހަމައެފަދައިން ޢުމަރު ބިން އަލްޚައްޠާބު އާއި އިބްނު ޢައްބާސްގެ އަރިހުން ރިވާވެގެންވެއެވެ.
Hadith
Imam Abu Dawud : 138
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ وَعَبَّادُ بْنُ مُوسَى قَالَا حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ عَنْ يَعْلَى بْنِ عَطَاءٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ عَبَّادٌ قَالَ أَخْبَرَنِي أَوْسُ بْنُ أَبِي أَوْسٍ الثَّقَفِيُّأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ وَمَسَحَ عَلَى نَعْلَيْهِ وَقَدَمَيْهِ وَقَالَ عَبَّادٌ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَتَى كِظَامَةَ قَوْمٍ يَعْنِي الْمِيضَأَةَ وَلَمْ يَذْكُرْ مُسَدَّدٌ الْمِيضَأَةَ وَالْكِظَامَةَ ثُمَّ اتَّفَقَا فَتَوَضَّأَ وَمَسَحَ عَلَى نَعْلَيْهِ وَقَدَمَيْهِ
[މުޞައްދާދު] އާއި [ޢައްބާދު ބިން މޫސާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފައިވާ ކަމަށް އެދެމީހުންވެސް ބުނެފައިވެއެވެ؛ [ޙުޞައްޔިމް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޔަޢުލާ ބިން ޢަޘާ`] އިން [އޭނާގެ ބައްޕަ] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދީފައި - ޢައްބާދު ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ - އަޅުގަނޑަށް [އައުސް ބިން އަބޫ ޢައުސް އައްޞަފާފީ] އަންގަވާފައިވަނީ الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ވުޟޫކޮށް، އޭނާގެ ސެންޑަލްސް އާއި އޭނާގެ ފައި ފޮހެލެއްވި ވާހަކައެވެ. އައްބާދު ވިދާޅުވި އެވެ؛ އަޅުގަނޑަށް އެއްފަހަރަކު الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމް ޤައުމެއްގެ ވުޟޫކުރާ ތަނަށް ވަޑައިގަންނަވާތަން ފެނުނު ނަމަވެސް މުޞައްދާދު ވުޟޫކުރާ ތަނުގެ ވާހަކަ ނުދައްކަވައި، ދެން ދެމީހުންވެސް އެއްބަސްވީ މި ޢިބާރާތެވެ؛ ދެން ވުޟޫކޮށް، ސެންޑަލްގެ މަތިތަކާއި ފައިގެ މައްޗަށް ފޮހެލިއެވެ.
Hadith
Imam Abu Dawud : 139
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الصَّبَّاحِ الْبَزَّازُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي الزِّنَادِ قَالَ ذَكَرَهُ أَبِي عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَمْسَحُ عَلَى الْخُفَّيْنِو قَالَ غَيْرُ مُحَمَّدٍ عَلَى ظَهْرِ الْخُفَّيْنِ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް [މުޙައްމަދު ބިން އަޝްޝައްބާ އަލްބައްޒާޒް] އަށް ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި [ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބިން އަބޫ އަޒްޒިނާދު] ޙަދީޘް ކުރައްވާފައި ވެއެވެ: [އަހަރެންގެ ބައްޕަ] [ޢަލްމުޣީރާ ބިން ޝުޢޫބާ] ގެ އަރިހުން [ޢުރުވާ ބިން އަޒްޒުބައިރު] ގެ އަރިހުން ރިވާކުރެއްވި ގޮތުގައި، الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އެ ދެ ޚުފް ފޮހެލައްވައެވެ. މުޙައްމަދު ފިޔަވައި އެހެން ބަޔަކު ފާހަގަކުރެއްވިއިރު: އެ ދެ ޚުފްގެ މަތީބައި ފޮހެލެއްވިއެވެ.
Hadith
Imam Abu Dawud : 140
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلَاءِ حَدَّثَنَا حَفْصٌ يَعْنِي ابْنَ غِيَاثٍ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ عَبْدِ خَيْرٍ عَنْ عَلِيٍّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَلَوْ كَانَ الدِّينُ بِالرَّأْيِ لَكَانَ أَسْفَلُ الْخُفِّ أَوْلَى بِالْمَسْحِ مِنْ أَعْلَاهُ وَقَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَمْسَحُ عَلَى ظَاهِرِ خُفَّيْهِحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ عَنْ الْأَعْمَشِ بِإِسْنَادِهِ بِهَذَا الْحَدِيثِ قَالَ مَا كُنْتُ أَرَى بَاطِنَ الْقَدَمَيْنِ إِلَّا أَحَقَّ بِالْغَسْلِ حَتَّى رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَمْسَحُ عَلَى ظَهْرِ خُفَّيْهِ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلَاءِ حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ عَنْ الْأَعْمَشِ بِهَذَا الْحَدِيثِ قَالَ لَوْ كَانَ الدِّينُ بِالرَّأْيِ لَكَانَ بَاطِنُ الْقَدَمَيْنِ أَحَقَّ بِالْمَسْحِ مِنْ ظَاهِرِهِمَا وَقَدْ مَسَحَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى ظَهْرِ خُفَّيْهِ وَرَوَاهُ وَكِيعٌ عَنْ الْأَعْمَشِ بِإِسْنَادِهِ قَالَ كُنْتُ أَرَى أَنَّ بَاطِنَ الْقَدَمَيْنِ أَحَقُّ بِالْمَسْحِ مِنْ ظَاهِرِهِمَا حَتَّى رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَمْسَحُ عَلَى ظَاهِرِهِمَا قَالَ وَكِيعٌ يَعْنِي الْخُفَّيْنِ وَرَوَاهُ عِيسَى بْنُ يُونُسَ عَنْ الْأَعْمَشِ كَمَا رَوَاهُ وَكِيعٌ وَرَوَاهُ أَبُو السَّوْدَاءِ عَنْ ابْنِ عَبْدِ خَيْرٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ رَأَيْتُ عَلِيًّا تَوَضَّأَ فَغَسَلَ ظَاهِرَ قَدَمَيْهِ وَقَالَ لَوْلَا أَنِّي رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَفْعَلُهُ وَسَاقَ الْحَدِيثَ
[މުޙައްމަދު ބިން އަލްޢަލާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޙަފްޝް ބިން ޣިޔާތު] [އަލްއަޢްމާސީ] އިން [އަބޫ އިސްޙާޤު] ގެ އަރިހުން [ޢަބްދުޚާއިރު] ގެ އަރިހުން [ޢަލީ ރަދުލިއަالله ޢާންހޫ] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވިއެވެ. ދީން -އިސްލާމްދީން- ބިނާވެފައި އޮތީ ސިކުނޑީގެ ނަތީޖާގެ މައްޗަށް ނަމަ، މަތިގަނޑަށްވުރެ ތިރީބައި ފޮހެލުން މާ ހައްގުވާނެ ކަމަށާއި، ހަމަކަށަވަރުން އަޅުގަނޑަށް ފެނުނީ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އޭނާގެ ޚުފްތަކުގެ މަތި ފޮހެލިތަނެވެ. [މުޙައްމަދު ބިން ރަފީޢު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޔަޙްޔާ ބިން އާދަމް] ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ. [ޔަޒީދު ބިން ޢަބްދުލްޢަޒީޒް] [އަލްއަޢުމާސީ] އިން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވީ އޭނާގެ އިސްނަދާއެކު، މި ޙަދީޘާއެކު، އޭނާ -ޢަލީ- ވިދާޅުވިއެވެ؛ ފައިގެ ފަލަމަސްގަނޑު ދޮވެލުމަށް މާ ހައްގުވާ ބައި ފިޔަވައި، الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އޭނާގެ ޚުފްތަކުގެ މަތި ފޮހެލައްވަމުން ގެންދެވިތަން ފެނުމާއި ހަމައަށް އަހަރެން ދުވަހަކުވެސް ތަޞައްވުރެއް ނުކުރަމެވެ. [މުޙައްމަދު ބިން އަލްޢަލާ`] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޙަފްޝް ބިން ޣިޔާތު] [އަލްއަޢުމާސީ] ގެ އަރިހުން މި ޙަދީޘާއެކު ރިވާކުރައްވާފައިވާ ކަމަށް، އެކަލޭގެފާނު -ޢަލީ- ވިދާޅުވިއެވެ؛ ދީން -އިސްލާމްދީން- ބިނާވެފައި އޮތީ ސިކުނޑީގެ ނަތީޖާގެ މައްޗަށް ނަމަ، ފައިގެ އެތެރެ މަތިގަނޑަށް ވުރެ ފޮހެލުން މާ ހައްގުވާނެއެވެ. އަދި ހަމަކަށަވަރުން ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم އެކަލޭގެފާނުގެ ދެ ޚުފްގެ މަތި ފޮހެލެއްވިއެވެ. އަދި [ވާކީޢު] އޭނާގެ އިސްނާދާއެކު [އަލްއަޢުމާސީ] ގެ އަރިހުން ރިވާކުރައްވާފައިވާ ގޮތުގައި، އޭނާ -ޢަލީ- ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ. އަހަރެން ކުރިން ހީކުރީ ފައިގެ ތިރީ ފަރާތް މަތިގަނޑަށްވުރެ ފޮހެލުން މާ ހައްގުވާނެ ކަމަށް، الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم އެތަނުގެ ބޭރުފުށް ފޮހެލައްވަމުން ގެންދަވާތަން ފެނުމުންނެވެ. ވާކީ' ބުންޏެވެ؛ އޭނާ މާނަކުރީ ޚުފް ޖޯޑެކެވެ. އަދި [ޢީސާ ބިން ޔޫނުސް] ވަކީޢު ރިވާކުރައްވާފައިވާ ފަދައިން [އަލްއަޢުމާސީ] އިން ރިވާކުރައްވާފައި ވާއިރު، [އަބޫ އަސް-ސައުދާ`] [އިބްނު ޢަބްދީ ޚައިރު] ގެ އަރިހުން [އެކަލޭގެފާނުގެ ބައްޕާފުޅުގެ ކިބައިން] ރިވާކުރެއްވިއެވެ. އަޅުގަނޑަށް އެއްފަހަރަކު ޢަލީ ވުޟޫ ކުރައްވަމުން ގެންދެވިތަން ފެނިވަޑައިގަތުމުން، ފައިގެ ބޭރު -މަތީ- ދޮވެވަޑައިގެން ވިދާޅުވީ، الله ގެ ރަސޫލާ ފެނިވަޑައިގަތުމުން ނޫންނަމަ އެކަން ކުރައްވާށެވެ.
