Imam Abu Dawud : 421
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَنْصُورٍ الطُّوسِيُّ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَقَ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ الْحَارِثِ التَّيْمِيُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدِ بْنِ عَبْدِ رَبِّهِ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ زَيْدٍ قَالَلَمَّا أَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالنَّاقُوسِ يُعْمَلُ لِيُضْرَبَ بِهِ لِلنَّاسِ لِجَمْعِ الصَّلَاةِ طَافَ بِي وَأَنَا نَائِمٌ رَجُلٌ يَحْمِلُ نَاقُوسًا فِي يَدِهِ فَقُلْتُ يَا عَبْدَ اللَّهِ أَتَبِيعُ النَّاقُوسَ قَالَ وَمَا تَصْنَعُ بِهِ فَقُلْتُ نَدْعُو بِهِ إِلَى الصَّلَاةِ قَالَ أَفَلَا أَدُلُّكَ عَلَى مَا هُوَ خَيْرٌ مِنْ ذَلِكَ فَقُلْتُ لَهُ بَلَى قَالَ فَقَالَ تَقُولُ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ حَيَّ عَلَى الصَّلَاةِ حَيَّ عَلَى الصَّلَاةِ حَيَّ عَلَى الْفَلَاحِ حَيَّ عَلَى الْفَلَاحِ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ قَالَ ثُمَّ اسْتَأْخَرَ عَنِّي غَيْرَ بَعِيدٍ ثُمَّ قَالَ وَتَقُولُ إِذَا أَقَمْتَ الصَّلَاةَ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ حَيَّ عَلَى الصَّلَاةِ حَيَّ عَلَى الْفَلَاحِ قَدْ قَامَتْ الصَّلَاةُ قَدْ قَامَتْ الصَّلَاةُ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ فَلَمَّا أَصْبَحْتُ أَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَخْبَرْتُهُ بِمَا رَأَيْتُ فَقَالَ إِنَّهَا لَرُؤْيَا حَقٌّ إِنْ شَاءَ اللَّهُ فَقُمْ مَعَ بِلَالٍ فَأَلْقِ عَلَيْهِ مَا رَأَيْتَ فَلْيُؤَذِّنْ بِهِ فَإِنَّهُ أَنْدَى صَوْتًا مِنْكَ فَقُمْتُ مَعَ بِلَالٍ فَجَعَلْتُ أُلْقِيهِ عَلَيْهِ وَيُؤَذِّنُ بِهِ قَالَ فَسَمِعَ ذَلِكَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ وَهُوَ فِي بَيْتِهِ فَخَرَجَ يَجُرُّ رِدَاءَهُ وَيَقُولُ وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَقَدْ رَأَيْتُ مِثْلَ مَا رَأَى فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلِلَّهِ الْحَمْدُقَالَ أَبُو دَاوُد هَكَذَا رِوَايَةُ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيِّبِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ و قَالَ فِيهِ ابْنُ إِسْحَقَ عَنْ الزُّهْرِيِّ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ و قَالَ مَعْمَرٌ وَيُونُسُ عَنْ الزُّهْرِيِّ فِيهِ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ لَمْ يُثَنِّيَا
[මුහම්මද් බින් මන්ෂුර් අත්-තුසි] අපට [යා'කූබ්] අපට [මගේ පියා] [මුහම්මද් බින් ඉස්හාක්] ගෙන් [මුහම්මද් බින් ඉබ්රාහිම් බින් අල්-හාරිට්ස් අත්-තායිමි] මට [මුහම්මද් බින් අබ්දුල්ලාහ් බින් සයිද්] ගෙන් ඔහු මෙසේ පැවසීය; මට [මගේ පියා, අබ්දුල්ලා බින් සයිද්] ගෙන් ඔහු මෙසේ පැවසීය; රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් ජනතාව සලාතය සඳහා රැස් කිරීම සඳහා සීනුවක් නාද කිරීමට අණ කිරීමට සූදානම් වූ විට, මම නිදා සිටියදී මිනිසෙක් මා හමුවීමට පැමිණියේය. ඔහු අතේ සීනුවක් තිබුණි, එබැවින් මම මෙසේ ඇසුවෙමි: අල්ලාහ්ගේ සේවකයා, ඔබ මෙම සීනුව විකුණන්න කැමතිද? ඔහු ඇසුවේය; ඔබ එයින් කුමක් කරන්නද? මම පිළිතුරු දුන්නා; මම එය භාවිතා කර මිනිසුන් සලාතයට කැඳවන්නෙමි. පුද්ගලයා මෙසේ පැවසීය: මම ඔබට ඊට වඩා හොඳ දෙයක් පෙන්විය යුතුද? මම ඔහුට කිව්වා; ඇත්ත වශයෙන්ම. පුද්ගලයා මෙසේ පැවසීය; ඔබ මෙසේ කියයි; 'අල්ලාහු අක්බර් අල්ලාහු අක්බර්, අල්ලාහු අක්බර් අල්ලාහු අක්බර් -අල්ලාහු ශ්රේෂ්ඨයි අල්ලාහු ශ්රේෂ්ඨයි අල්ලාහු ශ්රේෂ්ඨයි අල්ලාහු ශ්රේෂ්ඨයි අල්ලාහු ශ්රේෂ්ඨයි-, අෂ්හදුආන් ලා ඉලාහා ඉල්ලල්ලා, අෂ්හදුආන් ලා ඉලාහා ඉල්ලල්ලා -අල්ලාහ් හැර නමස්කාර කිරීමට සුදුසු දෙවියෙකු නොමැති බවට මම සාක්ෂි දරමි, අල්ලාහ් හැර නමස්කාර කිරීමට සුදුසු දෙවියෙකු නොමැති බවට මම සාක්ෂි දරමි-, අයිෂාදු අන්න මුහම්මදර් රසූලල්ලා, අයිෂාදු අන්න මුහම්මදර් රසූලල්ලා -මුහම්මද් අල්ලාහ්ගේ දූතයා බවට මම සාක්ෂි දරමි, මුහම්මද් අල්ලාහ්ගේ දූතයා බවට මම සාක්ෂි දරමි-, හයියා 'අලාෂ් ෂලාහ්, හයියා 'අලාෂ් ෂලාහ් -අපි යාඥා කරමු, අපි යාඥා කරමු-. හයියා 'අලාල් ෆලාහ්, හයියා 'අලාල් ෆලාහ් -අපි ජයග්රහණය ලබා ගනිමු, ජයග්රහණය ලබා ගනිමු-. අල්ලාහු අක්බර්, අල්ලාහු අක්බර් -අල්ලාහු ශ්රේෂ්ඨයි, අල්ලාහු ශ්රේෂ්ඨයි-. ලායිලාහ ඉල්ලල්ලා -අල්ලාහ් හැර නමස්කාර කිරීමට සුදුසු දෙවියෙකු නැත-. අබ්දුල්ලා පැවසීය; එවිට පුද්ගලයා මගෙන් නුදුරින් පියවර තබා, පසුව මෙසේ පැවසීය; ඔබ ඉකාමා යාච්ඤාව කියවන විට, මෙසේ කියන්න; අල්ලාහු අක්බර් අල්ලාහු අක්බර්, - අල්ලාහ් ශ්රේෂ්ඨයි, අල්ලාහ් ශ්රේෂ්ඨයි-. අස්යිහාදුආන් ලා ඉලාහ ඉල්ලල්ලාහ්, - අල්ලාහ් හැර නමස්කාර කිරීමට සුදුසු දෙවියෙකු නොමැති බවට මම සාක්ෂි දෙමි-. අයිෂාදු අන්න මුහම්මදර් රසුලල්ලාහ් - මුහම්මද් අල්ලාහ්ගේ දූතයා බවට මම සාක්ෂි දෙමි-, හයා අලෂ් ෂලාහ් - අපි යාච්ඤා කරමු-. හයා අලල් ෆලාහ් - ජයග්රහණය අත්කර ගනිමු-. කද් කමාතිෂ් යාච්ඤාව කද් කමාතිෂ් යාච්ඤාව - ඇත්ත වශයෙන්ම යාච්ඤාව ස්ථාපිත වීමට පටන් ගෙන ඇත. ඇත්ත වශයෙන්ම යාච්ඤාව ස්ථාපිත වීමට පටන් ගෙන ඇත-. අල්ලාහු අක්බර් අල්ලාහු අක්බර් - අල්ලාහ් ශ්රේෂ්ඨයි, අල්ලාහ් ශ්රේෂ්ඨයි-. ලායිලාහ ඉල්ලල්ලාහ් - අල්ලාහ් හැර නමස්කාර කිරීමට සුදුසු දෙවියෙකු නැත-. ඉතින් පසුදා මම රසූලල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් වෙත ගොස් මගේ සිහිනයේ සිදුවීම ඔහුට කීවෙමි, එවිට ඔහු මෙසේ පැවසීය: 'ඇත්ත වශයෙන්ම, ඔබේ සිහිනය සැබෑ සිහිනයකි, දෙවියන්ගේ කැමැත්ත. එබැවින්, බිලාල් සමඟ සිටගෙන ඔබේ සිහිනය ඔහුට උගන්වන්න, ඔහුට සලාතයට කැඳවීමට ඉඩ දෙන්න, මන්ද ඔහුගේ හඬ ඔබේ හඬට වඩා හයියෙන්'. එබැවින් මම බිලාල් සමඟ සිටගෙන, පසුව මම ඔහුට කියවීම් ඉගැන්වූ අතර, ඔහු සලාතයට කැඳවීම කෑ ගැසුවේය. ඔහු මෙසේ කියයි; එවිට උමර් බින් අල්-ඛතාබ් තම නිවසේ සිටියදී සලාතයට කැඳවීම අසා, පිටතට පැමිණ තම ඇඳුම් ගලවා මෙසේ කීවේය: අල්-හක් සමඟ ඔබව එවූ තැනැත්තා මත දිවුරමින්, ඕ රසූලුල්ලාහ්, මට සැබවින්ම අබ්දුල්ලාගේ සිහිනය වැනි සිහිනයක් තිබුණි. එවිට රසූලල්ලාහ් මෙසේ පැවසීය: 'එසේ නම් සියලු ප්රශංසා අල්ලාහ්ට හිමිවේ. අබු දාවුද් මෙසේ පැවසීය; මෙය [Az-Zuhri] හි ඉතිහාසය [Sa'id bin Al-Musayyib] වෙතින් [Abdullah bin Zaid] වෙතින් වන අතර [Az-Zuhri] වෙතින් [Ibn Ishaq] විසින් සඳහන් කරන ලදී; අල්ලාහු අක්බර් අල්ලාහු අක්බර්, අල්ලාහු අක්බර් අල්ලාහු අක්බර්. තවද [Az-Zuhri] වෙතින් [Ma'mar] සහ [Yunus] සඳහන් කර ඇත; අල්ලාහු අක්බර් අල්ලාහු අක්බර්, එය දෙවරක් නොකියා.
Imam Abu Dawud : 422
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ حَدَّثَنَا الْحَارِثُ بْنُ عُبَيْدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ أَبِي مَحْذُورَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ قَالَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ عَلِّمْنِي سُنَّةَ الْأَذَانِ قَالَ فَمَسَحَ مُقَدَّمَ رَأْسِي وَقَالَ تَقُولُ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ تَرْفَعُ بِهَا صَوْتَكَ ثُمَّ تَقُولُ أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ تَخْفِضُ بِهَا صَوْتَكَ ثُمَّ تَرْفَعُ صَوْتَكَ بِالشَّهَادَةِ أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ حَيَّ عَلَى الصَّلَاةِ حَيَّ عَلَى الصَّلَاةِ حَيَّ عَلَى الْفَلَاحِ حَيَّ عَلَى الْفَلَاحِ فَإِنْ كَانَ صَلَاةُ الصُّبْحِ قُلْتَ الصَّلَاةُ خَيْرٌ مِنْ النَّوْمِ الصَّلَاةُ خَيْرٌ مِنْ النَّوْمِ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُحَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ وَعَبْدُ الرَّزَّاقِ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ قَالَ أَخْبَرَنِي عُثْمَانُ بْنُ السَّائِبِ أَخْبَرَنِي أَبِي وَأُمُّ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ أَبِي مَحْذُورَةَ عَنْ أَبِي مَحْذُورَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَ هَذَا الْخَبَرِ وَفِيهِ الصَّلَاةُ خَيْرٌ مِنْ النَّوْمِ الصَّلَاةُ خَيْرٌ مِنْ النَّوْمِ فِي الْأُولَى مِنْ الصُّبْحِ قَالَ أَبُو دَاوُد وَحَدِيثُ مُسَدَّدٍ أَبْيَنُ قَالَ فِيهِ قَالَ وَعَلَّمَنِي الْإِقَامَةَ مَرَّتَيْنِ مَرَّتَيْنِ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ حَيَّ عَلَى الصَّلَاةِ حَيَّ عَلَى الصَّلَاةِ حَيَّ عَلَى الْفَلَاحِ حَيَّ عَلَى الْفَلَاحِ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ و قَالَ عَبْدُ الرَّزَّاقِ وَإِذَا أَقَمْتَ فَقُلْهَا مَرَّتَيْنِ قَدْ قَامَتْ الصَّلَاةُ قَدْ قَامَتْ الصَّلَاةُ أَسَمِعْتَ قَالَ فَكَانَ أَبُو مَحْذُورَةَ لَا يَجُزُّ نَاصِيَتَهُ وَلَا يَفْرُقُهَا لِأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَسَحَ عَلَيْهَا
[මුසද්දාද්] අපට [අල්-හාරිට්ස් බින් උබයිද්] [මුහම්මද් බින් අබ්දුල් මලික් බින් අබු මහ්ෂුරා] [ඔහුගේ පියා] [ඔහුගේ සීයා] ගෙන් අපට [අල්-හාරිට්ස් බින් උබයිද්] අපට පවසා ඇත. ඔහු මෙසේ පැවසීය; මම මෙසේ කීවෙමි; අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෙනි, සලාතයට කැඳවීමේ ක්රියා පටිපාටි - සුන්නාහ්ව මට උගන්වන්න. ඔහු මෙසේ කීවේය; එබැවින් ඔහු මගේ හිසෙහි ඉදිරිපස අතුල්ලමින් මෙසේ පැවසීය: 'ඔබ කියනවා; අල්ලාහු අක්බර් අල්ලාහු අක්බර්, අල්ලාහු අක්බර්, අල්ලාහු අක්බර් - අල්ලාහ් ශ්රේෂ්ඨතමයා අල්ලාහ් ශ්රේෂ්ඨතමයා අල්ලාහ් ශ්රේෂ්ඨතමයා අල්ලාහ් ශ්රේෂ්ඨතමයා-, ඔබ එය පවසන විට ඔබේ හඬ ඔසවන්න, පසුව ඔබ මෙසේ කියයි, අස්හදු අන් ලා ඉලාහ ඉල්ලල්ලාහ් අෂ්හදු අන් ලා ඉලාහ ඉල්ලල්ලාහ් - අල්ලාහ් හැර නමස්කාර කිරීමට සුදුසු දෙවියෙකු නොමැති බවට මම සාක්ෂි දෙමි, අල්ලාහ් හැර නමස්කාර කිරීමට සුදුසු දෙවියෙකු නොමැති බවට මම සාක්ෂි දෙමි අල්ලාහ්-, අෂ්හදු අන්නා මුහම්මදර් රසුඋල්ලාහ්, අෂ්හදු අන්නා මුහම්මදර් රසුඋල්ලාහ් - මුහම්මද් අල්ලාහ්ගේ දූතයා බව මම සාක්ෂි දෙමි, මුහම්මද් අල්ලාහ්ගේ දූතයා බව මම සාක්ෂි දෙමි - ඔබ එය පවසන විට ඔබේ හඬ පහත් කරන්න, ඉන්පසු ඔබ ෂහදා පවසන විට ඔබේ හඬ ඔසවන්න, අෂ්හදු අන් ලා ඉලාහ ඉල්ලල්ලාහ්, අස්හදු අන් ලා ඉලාහ ඉල්ලල්ලාහ් - අල්ලාහ් හැර නමස්කාර කිරීමට සුදුසු දෙවියෙකු නොමැති බවට මම සාක්ෂි දෙමි, අල්ලාහ් හැර නමස්කාර කිරීමට සුදුසු දෙවියෙකු නොමැති බවට මම සාක්ෂි දෙමි-, අෂ්හදු අන්නා මුහම්මදර් රසූලුල්ලාහ්, අෂ්හදු අන්නා මුහම්මදර් රසූලුල්ලාහ් - මුහම්මද් අල්ලාහ්ගේ දූතයා බව මම සාක්ෂි දෙමි, මුහම්මද් අල්ලාහ්ගේ දූතයා බව මම සාක්ෂි දෙමි- හයා 'අලාෂ් ෂලාහ්, හයා 'අලාස් ෂලාහ් - අපි යාච්ඤාව ස්ථාපිත කරමු, යාච්ඤාව ස්ථාපිත කරමු- හයා 'අලාල් ෆලාහ්, හයා 'අලාල් ෆලාහ් - අපි ජයග්රහණයට යමු, ජයග්රහණයට යමු-. ඔබ උදෑසන යාච්ඤාව සඳහා යාච්ඤාවට කැඳවන්නේ නම්, මෙසේ කියන්න, අෂ් ෂලාතු කයිරුන් මිනන් නවුම්, අෂ් ෂලාතු කයිරුන් මිනන් නවුම් - යාච්ඤාව නින්දට වඩා හොඳය, යාච්ඤාව නින්දට වඩා හොඳය-, අල්ලාහු අක්බර්, අල්ලාහු අක්බර් - අල්ලාහ් ශ්රේෂ්ඨතමයා, අල්ලාහ් ශ්රේෂ්ඨතමයා- ලා ඉලාහ ඉල්ලල්ලාහ් - අල්ලාහ් හැර නමස්කාර කිරීමට සුදුසු දෙවියෙකු නැත-'. [අල්-හසන් බින් අලි] අපට [අබු 'අෂිම්] සහ [අබ්දුර් රසාක්] [ඉබ්නු ජුරයිජ්] ගෙන් අපට මෙසේ පැවසීය: එය මට [උස්මාන් බින් අස්-සයිබ්] ගෙන් වාර්තා වී ඇත: එය මට [මගේ පියා] සහ [උම් අබ්දුල් මලික් බින් අබි මහ්සුරා] ගෙන් [අබු මහ්සුරා] ගෙන් මෙම හදීසයේ ලෆෂ් මෙන් නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන්ගෙන් වාර්තා වී ඇති අතර, එහි වාක්යය සඳහන් කර ඇත: අෂ් ෂලාතු කයිරුන් මිනන් නවුම්, අෂ් ෂලාතු කයිරුන් මිනන් නවුම් - යාච්ඤාව නින්දට වඩා හොඳය, යාච්ඤාව නින්දට වඩා හොඳය - පළමු ෆජ්ර් දිනයේදී. අබු දාවුද් පැවසීය; මුසද්දද් හදීසය වඩාත් පැහැදිලිය. ඔහු ඇයට සඳහන් කළේය; ඔහු පවසයි; ඔහු මට ඉකාමාත් සඳහා ක්රියා පටිපාටි දෙවරක් ඉගැන්නුවා; අල්ලාහු අක්බර් අල්ලාහු අක්බර්, අෂ්හදු අන්ලා ඉලාහ ඉල්ලල්ලාහ්, අෂ්හදු අන්ලා ඉලාහ ඉල්ලල්ලාහ්, අෂ්හදු අන්න මුහම්මදර් රසූලුල්ලාහ්, අෂ්හදු අනා මුහම්මදර් රසූලුල්ලාහ්, හයා අලාෂ් ෂලාහ්, හයා අලාෂ් ෂලාහ්, හයා අලාෂ් ෂලාහ්, හයා අලාල් ඵලාහ්, හයා අලාල් ඵලාහ්, හයාඅල්ලාහ් අකලාල් ඵලලාහ් ඉල්ලල්ලාහ්. තවද අබ්දුර් රසාක් මෙසේ පැවසීය. ඔබ ඉකාමාත් කියන විට, එය දෙවරක් කියන්න; එනම් Qad qaamatish Shalah, Qad qaamatish Shalah, ඔබ එය අසා තිබේද? ඔහු පැවසුවේ; නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණෝ වරක් එය පිස දැමූ නිසා අබු මහද්සුරා කිසි විටෙකත් තම ඔටුන්න රැවුල නොකෑ අතර එය කිසි විටෙකත් බෙදුවේ නැත.
Imam Abu Dawud : 423
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ حَدَّثَنَا عَفَّانُ وَسَعِيدُ بْنُ عَامِرٍ وَحَجَّاجٌ وَالْمَعْنَى وَاحِدٌ قَالُوا حَدَّثَنَا هَمَّامٌ حَدَّثَنَا عَامِرٌ الْأَحْوَلُ حَدَّثَنِي مَكْحُولٌ أَنَّ ابْنَ مُحَيْرِيزٍ حَدَّثَهُ أَنَّ أَبَا مَحْذُورَةَ حَدَّثَهُأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَّمَهُ الْأَذَانَ تِسْعَ عَشْرَةَ كَلِمَةً وَالْإِقَامَةَ سَبْعَ عَشْرَةَ كَلِمَةً الْأَذَانُ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ حَيَّ عَلَى الصَّلَاةِ حَيَّ عَلَى الصَّلَاةِ حَيَّ عَلَى الْفَلَاحِ حَيَّ عَلَى الْفَلَاحِ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَالْإِقَامَةُ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ حَيَّ عَلَى الصَّلَاةِ حَيَّ عَلَى الصَّلَاةِ حَيَّ عَلَى الْفَلَاحِ حَيَّ عَلَى الْفَلَاحِ قَدْ قَامَتْ الصَّلَاةُ قَدْ قَامَتْ الصَّلَاةُ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُكَذَا فِي كِتَابِهِ فِي حَدِيثِ أَبِي مَحْذُورَةَ
[අල්-හසන් බින් අලි] අපට [අෆ්ෆාන්] සහ [සයිද් බින් අමීර්] සහ [හජ්ජාජ්] යන දෙදෙනාම එකම අර්ථයෙන් පැවසූ බව ඔවුන් අපට පැවසුවා; [හමාම්] අපට [අමීර් අල්-අහ්වාල්] අපට [මකුල්]ට [අබු මහද්සුරා] තමාට අදාන් වාක්ය දහනවයක් සහ ඉකාමා වාක්ය දහහතක් ඉගැන්වූ බව [අබු මහද්සුරා] තමාට පැවසූ බව [අබු මහද්සුරා] තමාට පැවසූ බව අපට පැවසුවා යැයි අපට පැවසුවා. අදාන්: අල්ලාහු අක්බර් අල්ලාහු අක්බර්, අල්ලාහු අක්බර් අල්ලාහු අක්බර්, අෂ්හදු අන් ලා ඉලාහ ඉල්ලල්ලාහ්, අෂ්හදු අන් ලා ඉලාහ ඉල්ලල්ලාහ්, අෂ්හදු අනා මුහම්මදර් රසූලුල්ලාහ්, අෂ්හදු අනා මුහම්මදර් රසූලුල්ලාහ්, අෂ්හදු අන් ලා මුහම්මදර් රසූලුල්ලාහ්, අෂ්හදු අන් ලා මුහම්මද් උල්ල්ලාහිල්ලාහ්, ඉලාහා anna Muhammadar Rasuulullah, Hayya 'alash shalaah, Hayya 'alash shalaah, Hayya 'alal falaah, Hayya 'alal falaah, Allahu akbar Allahu Akbar, Laa ilaaha illallaah. ඉකාමා උච්චාරණය අතරතුර: අල්ලාහු අක්බර් අල්ලාහු අක්බර්, අල්ලාහු අක්බර් අල්ලාහු අක්බර්, අෂ්හදු අන් ලා ඉලාහ ඉල්ලල්ලාහ්, අෂ්හදු අන් ලා ඉලාහ ඉල්ලල්ලාහ්, අෂ්හදු අන්න මුහම්මදර් රසූලුල්ලාහ්, අෂ්හාදු අනා මුහම්මදර් රසුලුල්ලාහ්, හයාහ්ය්යාලා හලාශ්ලාල් හලාශ්ලාල් හයාහ්යල්ලාහ් Hayya 'alal falaah, Qad qaamatis shalaah, qad qaamatis shalaah, Allaahu akbar Allaahu akbar, Laa ilaaha illallaah. මේ අනුව අබු මහද්සුරාගේ හදීස් පිළිබඳ ඔහුගේ පොතේ.
Imam Abu Dawud : 424
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي ابْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ أَبِي مَحْذُورَةَ يَعْنِي عَبْدَ الْعَزِيزِ عَنْ ابْنِ مُحَيْرِيزٍ عَنْ أَبِي مَحْذُورَةَ قَالَأَلْقَى عَلَيَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ التَّأْذِينَ هُوَ بِنَفْسِهِ فَقَالَ قُلْ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ مَرَّتَيْنِ مَرَّتَيْنِ قَالَ ثُمَّ ارْجِعْ فَمُدَّ مِنْ صَوْتِكَ أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ حَيَّ عَلَى الصَّلَاةِ حَيَّ عَلَى الصَّلَاةِ حَيَّ عَلَى الْفَلَاحِ حَيَّ عَلَى الْفَلَاحِ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ
[මුහම්මද් බින් බස්සියාර්] අපට පවසා ඇත [අබු අෂිම්] අපට [ඉබ්නු ජුරෙයිජ්] මට [ඉබ්නු අබ්දිල් මලික් බින් අබි මහද්සුරා, එනම් අබ්දුල් අසීස්] [අබු මහද්සුරා] වෙතින් [ඉබ්නු මුහයිරිස්] පවසා ඇති බව ඔහු පැවසීය. රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන් තමාගෙන්ම සලාතයට කැඳවන ආකාරය මට උගන්වා ඇත, ඔහු මෙසේ පවසනු: අල්ලාහු අක්බර් අල්ලාහු අක්බර්, අල්ලාහු අක්බර් අල්ලාහු අක්බර්, අසයිහදු අන් ලා ඉලාහ ඉල්ලල්ලාහ්, අසයිහදු අන් ලා ඉලාහ ඉල්ලල්ලාහ්, අසයිහදු අන් ලා ඉලාහ ඉල්ලල්ලාහ්, මුහම්මද් රහුදුල්ලාහ්, අසයිහදුල්ලාහ් අසයිහදුල්ලාහ් රසූල්, දෙවරක් දෙවරක්. ඔහු තවදුරටත්: පසුව නැවත නැවත කියන්න, ඉන්පසු ඔබේ කටහඬ දිගු කරන්න, Ashhadu an laa ilaaha Illallaah, Ashhadu an laa ilaaha illallaah, Ashhadu anna Muhammadar Rasuulullah, ashhadu anna Muhammadar Rasulullah, Hayya 'alas shalaah hayya 'alas shalaah, hayya 'alal falaah, Hayya 'alal falaah, Allaakbaraa' ලා ඉලා ඉල්ලල්ලාහ්.
Imam Abu Dawud : 425
حَدَّثَنَا النُّفَيْلِيُّ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ إِسْمَعِيلَ بْنِ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ أَبِي مَحْذُورَةَ قَالَ سَمِعْتُ جَدِّي عَبْدَ الْمَلِكِ بْنَ أَبِي مَحْذُورَةَ يَذْكُرُ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا مَحْذُورَةَ يَقُولُأَلْقَى عَلَيَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْأَذَانَ حَرْفًا حَرْفًا اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ حَيَّ عَلَى الصَّلَاةِ حَيَّ عَلَى الصَّلَاةِ حَيَّ عَلَى الْفَلَاحِ حَيَّ عَلَى الْفَلَاحِ قَالَ وَكَانَ يَقُولُ فِي الْفَجْرِ الصَّلَاةُ خَيْرٌ مِنْ النَّوْمِحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ دَاوُدَ الْإِسْكَنْدَرَانِيُّ حَدَّثَنَا زِيَادٌ يَعْنِي ابْنَ يُونُسَ عَنْ نَافِعِ بْنِ عُمَرَ يَعْنِي الْجُمَحِيَّ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ أَبِي مَحْذُورَةَ أَخْبَرَهُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَيْرِيزٍ الْجُمَحِيِّ عَنْ أَبِي مَحْذُورَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَّمَهُ الْأَذَانَ يَقُولُ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ ثُمَّ ذَكَرَ مِثْلَ أَذَانِ حَدِيثِ ابْنِ جُرَيْجٍ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ عَبْدِ الْمَلِكِ وَمَعْنَاهُ قَالَ أَبُو دَاوُد وَفِي حَدِيثِ مَالِكِ بْنِ دِينَارٍ قَالَ سَأَلْتُ ابْنَ أَبِي مَحْذُورَةَ قُلْتُ حَدِّثْنِي عَنْ أَذَانِ أَبِيكَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرَ فَقَالَ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ قَطْ وَكَذَلِكَ حَدِيثُ جَعْفَرِ بْنِ سُلَيْمَانَ عَنْ ابْنِ أَبِي مَحْذُورَةَ عَنْ عَمِّهِ عَنْ جَدِّهِ إِلَّا أَنَّهُ قَالَ ثُمَّ تَرْجِعُ فَتَرْفَعُ صَوْتَكَ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ
[අන්-නුෆයිලි] අපට [ඉබ්රාහිම් බින් ඉස්මායිල් බින් අබ්දිල් මලික් බින් අබි මහ්සුරා] පැවසූ බව ඔහු අපට පැවසීය: [මගේ සීයා, අබ්දුල් මලික් බින් අබි මහ්සුරා] [අබු මහ්සුරා] පවසන බව මම අසා ඇත්තෙමි; අල්ලාහ් අක්බර් අල්ලාහ් අක්බර්, අල්ලාහු අක්බර් අල්ලාහු අක්බර්, අෂ්හදු අන් ලා ඉලාහ ඉල්ලල්ලාහ්, අෂ්හදු අන් ලා ඉලාහා' ඉල්ලල්ලාහ්, අෂ්හදු අන් ලා ඉලාහා' ඉල්ලල්ලාහ්, අෂ්හදු අන්ලා ඉලාහ' ඉල්ලල්ලාහ්, අෂ්හදු අන්ලා ඉලාහා' ඉල්ලල්ලාහ්, මුහම්මදර් රසූල් අන්නල්ලාහ්, මුහම්මදර් රසූල් අන්නල්ලාහ් ilaaha illallaah, ashhadu an laa ilaaha illallaah, Ashhadu anna Muhammadar Rasuulullah, Ashhadu anna Muhammadar Rasuulullah, Hayya 'alas shalaah, hayya 'alas shalaah, hayya 'alal falaah, hayya 'alal falaah. අබු මහද්සුරා මෙසේ පැවසීය. උදෑසන යාච්ඤාව සඳහා යාච්ඤාව සඳහා කැඳවීමේදී ඔහු මෙසේ පැවසීය: අස්සලාතු ඛයිරුන් මිනන් නාවුම්. [මුහම්මද් බින් දාවුද් අල්-ඉස්කන්දාරි] අපට [සියාද් බින් යූනුස්] [නෆි' බින් උමර් අල්-ජුමාහි] [අබ්දුල් මලික් බින් අබු මහ්සුරා] ගෙන් අපට පවසා ඇති බව ඔහු [අබු මහ්සුරා] ගෙන් [අබ්දුල්ලාහ් බින් මුහයිරිස් අල්-ජුමාහි] ඔහුට පවසා ඇති බව ඔහු අපට පවසා ඇත. නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන් ඔහුට සලාහ්වයට කැඳවීම ඉගැන්වූ බව ඔහු පැවසීය: අල්ලාහු අක්බර් අල්ලාහු අක්බර්, අෂ්හදු අන් ලා ඉලාහ ඉල්ලාල්ලා, අෂ්හදු අන් ලා ඉලාහ ඉල්ලා ඉල්ලා..., පසුව ඔහු අබ්දුල් අසීස් බින් අබ්දුල් මලික් විසින් ඉබ්නු ජුරයිජ්ගේ හදීසයේ සඳහන් සලාහ්වයට කැඳවීමේ ක්රියා පටිපාටි සහ එහි අර්ථය සඳහන් කළේය, අබු දාවුද් පැවසීය; හදීසයේ [මලික් බින් දිනාර්] ඔහු මෙසේ පැවසීය; මම [ඉබ්නු අබි මහ්සුරා] ගෙන් ඇසුවෙමි, මම මෙසේ කීවෙමි; අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෝ (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් (ඔබේ පියා) සලාතය සඳහා කළ කැඳවීමේ ආකාරය මට කියන්න. ඔහු එය සඳහන් කළේය; පසුව ඔහු 'අල්ලාහු අක්බර්, අල්ලාහු අක්බර් පමණි' යනුවෙන් පැවසීය. එලෙසම, [ජෆාර් බින් සුලෙයිමාන්ගේ] [ඉබ්නු අබී මහ්සුරා] තුමාගේ [ඔහුගේ මාමා] තුමාගේ [ඔහුගේ සීයා] තුමාගේ [හදීස්] පමණක් ඔහු එය සඳහන් කළේය; ඔහු මෙසේ පැවසීය: 'එසේ නම් ඔබ උස් හඬින් අල්ලාහු අක්බර්, අල්ලාහු අක්බර්' යනුවෙන් නැවත නැවතත් කියන්න.
Imam Abu Dawud : 426
حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ مَرْزُوقٍ أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ أَبِي لَيْلَى ح و حَدَّثَنَا ابْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ سَمِعْتُ ابْنَ أَبِي لَيْلَى قَالَ أُحِيلَتْ الصَّلَاةُ ثَلَاثَةَ أَحْوَالٍ قَالَ وَحَدَّثَنَا أَصْحَابُنَاأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَقَدْ أَعْجَبَنِي أَنْ تَكُونَ صَلَاةُ الْمُسْلِمِينَ أَوْ قَالَ الْمُؤْمِنِينَ وَاحِدَةً حَتَّى لَقَدْ هَمَمْتُ أَنْ أَبُثَّ رِجَالًا فِي الدُّورِ يُنَادُونَ النَّاسَ بِحِينِ الصَّلَاةِ وَحَتَّى هَمَمْتُ أَنْ آمُرَ رِجَالًا يَقُومُونَ عَلَى الْآطَامِ يُنَادُونَ الْمُسْلِمِينَ بِحِينِ الصَّلَاةِ حَتَّى نَقَسُوا أَوْ كَادُوا أَنْ يَنْقُسُوا قَالَ فَجَاءَ رَجُلٌ مِنْ الْأَنْصَارِ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي لَمَّا رَجَعْتُ لِمَا رَأَيْتُ مِنْ اهْتِمَامِكَ رَأَيْتُ رَجُلًا كَأَنَّ عَلَيْهِ ثَوْبَيْنِ أَخْضَرَيْنِ فَقَامَ عَلَى الْمَسْجِدِ فَأَذَّنَ ثُمَّ قَعَدَ قَعْدَةً ثُمَّ قَامَ فَقَالَ مِثْلَهَا إِلَّا أَنَّهُ يَقُولُ قَدْ قَامَتْ الصَّلَاةُ وَلَوْلَا أَنْ يَقُولَ النَّاسُ قَالَ ابْنُ الْمُثَنَّى أَنْ تَقُولُوا لَقُلْتُ إِنِّي كُنْتُ يَقْظَانَ غَيْرَ نَائِمٍ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَالَ ابْنُ الْمُثَنَّى لَقَدْ أَرَاكَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ خَيْرًا وَلَمْ يَقُلْ عَمْرٌو لَقَدْ أَرَاكَ اللَّهُ خَيْرًا فَمُرْ بِلَالًا فَلْيُؤَذِّنْ قَالَ فَقَالَ عُمَرُ أَمَا إِنِّي قَدْ رَأَيْتُ مِثْلَ الَّذِي رَأَى وَلَكِنِّي لَمَّا سُبِقْتُ اسْتَحْيَيْتُ قَالَ وَحَدَّثَنَا أَصْحَابُنَا قَالَ وَكَانَ الرَّجُلُ إِذَا جَاءَ يَسْأَلُ فَيُخْبَرُ بِمَا سُبِقَ مِنْ صَلَاتِهِ وَإِنَّهُمْ قَامُوا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ بَيْنِ قَائِمٍ وَرَاكِعٍ وَقَاعِدٍ وَمُصَلٍّ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَقَالَ ابْنُ الْمُثَنَّى قَالَ عَمْرٌو وَحَدَّثَنِي بِهَا حُصَيْنٌ عَنْ ابْنِ أَبِي لَيْلَى حَتَّى جَاءَ مُعَاذٌ قَالَ شُعْبَةُ وَقَدْ سَمِعْتُهَا مِنْ حُصَيْنٍ فَقَالَ لَا أَرَاهُ عَلَى حَالٍ إِلَى قَوْلِهِ كَذَلِكَ فَافْعَلُوا قَالَ أَبُو دَاوُد ثُمَّ رَجَعْتُ إِلَى حَدِيثِ عَمْرِو بْنِ مَرْزُوقٍ قَالَ فَجَاءَ مُعَاذٌ فَأَشَارُوا إِلَيْهِ قَالَ شُعْبَةُ وَهَذِهِ سَمِعْتُهَا مِنْ حُصَيْنٍ قَالَ فَقَالَ مُعَاذٌ لَا أَرَاهُ عَلَى حَالٍ إِلَّا كُنْتُ عَلَيْهَا قَالَ فَقَالَ إِنَّ مُعَاذًا قَدْ سَنَّ لَكُمْ سُنَّةً كَذَلِكَ فَافْعَلُوا قَالَ و حَدَّثَنَا أَصْحَابُنَا أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمَّا قَدِمَ الْمَدِينَةَ أَمَرَهُمْ بِصِيَامِ ثَلَاثَةِ أَيَّامٍ ثُمَّ أُنْزِلَ رَمَضَانُ وَكَانُوا قَوْمًا لَمْ يَتَعَوَّدُوا الصِّيَامَ وَكَانَ الصِّيَامُ عَلَيْهِمْ شَدِيدًا فَكَانَ مَنْ لَمْ يَصُمْ أَطْعَمَ مِسْكِينًا فَنَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ{ فَمَنْ شَهِدَ مِنْكُمْ الشَّهْرَ فَلْيَصُمْهُ }فَكَانَتْ الرُّخْصَةُ لِلْمَرِيضِ وَالْمُسَافِرِ فَأُمِرُوا بِالصِّيَامِ قَالَ و حَدَّثَنَا أَصْحَابُنَا قَالَ وَكَانَ الرَّجُلُ إِذَا أَفْطَرَ فَنَامَ قَبْلَ أَنْ يَأْكُلَ لَمْ يَأْكُلْ حَتَّى يُصْبِحَ قَالَ فَجَاءَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ فَأَرَادَ امْرَأَتَهُ فَقَالَتْ إِنِّي قَدْ نِمْتُ فَظَنَّ أَنَّهَا تَعْتَلُّ فَأَتَاهَا فَجَاءَ رَجُلٌ مِنْ الْأَنْصَارِ فَأَرَادَ الطَّعَامَ فَقَالُوا حَتَّى نُسَخِّنَ لَكَ شَيْئًا فَنَامَ فَلَمَّا أَصْبَحُوا أُنْزِلَتْ عَلَيْهِ هَذِهِ الْآيَةُ{ أُحِلَّ لَكُمْ لَيْلَةَ الصِّيَامِ الرَّفَثُ إِلَى نِسَائِكُمْ }
[අම්රු බින් මර්සුක්] අපට [සියුබා] ගැන [අම්රු බින් මුර්රා] ගෙන් අපට [සියුබා] ගැන [අම්රු බින් මුර්රා] තුමා අපට පවසන බව මම අසා ඇත්තෙමි; සලාතය ක්රියාත්මක කිරීම වෙනස්කම් තුනකට භාජනය වී ඇත. ඔහු පවසයි; අපට [අපගේ මිතුරන්ට] පවසා ඇති පරිදි, රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම් මෙසේ පැවසීය: 'මුස්ලිම්වරුන්ගේ හෝ මු'මිනින්වරුන්ගේ සලාතය එකක් බවට පත් කළ හැකි නම් මම ඇත්තෙන්ම ඉතා සතුටු වෙමි -ජමා-, එබැවින් බොහෝ දෙනෙකුට සලාත වේලාවන් ඉල්ලා ගම්මානවලට ජනතාව ව්යාප්ත කිරීමට මට මහත් ආශාවක් ඇත. තවද මුස්ලිම්වරුන්ට සලාත වේලාව කැඳවමින් උස් ගොඩනැගිලි මුදුනේ සිටගෙන සිටීමට සමහර පුද්ගලයින්ට අණ කිරීමට මට මහත් ආශාවක් ඇත, එවිට ඔවුන් ගොං ගසන හෝ පාහේ ගසන'. ඔහු පැවසීය; එවිට අන්සාර්වරුන්ගෙන් එක් මිනිසෙක් පැමිණ මෙසේ පැවසීය: අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෙනි, මම ආපසු පැමිණි විට, ඔබේ අවධානය ගැන - සලාතය ඉටු කරන ආකාරය ගැන - මම බොහෝ සේ සැලකිලිමත් වූ නිසා, කොළ පැහැති රෙදි දෙකක් පැළඳ සිටින මිනිසෙකු මම දුටුවෙමි. එවිට එම පුද්ගලයා පල්ලිය මුදුනේ සිටගෙන සලාතයට කැඳවුම් කළේය. ඉන්පසු ඔහු ටික වේලාවක් වාඩි වී, පසුව නැවත නැඟිට පෙර පැවසූ දේම කියමින්, ඔහු පමණක් - දෙවන වරටත් - කද් කමාතිස් ෂලාහ් - සලාතය ඉටු කර ඇත - යැයි පැවසීය, මිනිසුන් - මම බොරු කියනවා - යැයි කියනු ඇතැයි යන බිය නිසා නොවේ නම්, ඉබ්නු අල්-මුට්සන්නා සඳහන් කළේය; ඔබ - මම බොරු කියනවා - යැයි කියන බිය නිසා නොවේ නම්, මම ඒ අවස්ථාවේ අවදියෙන් සිටි බව මිස නිදාගෙන නොසිටි බව මම පවසන්නෙමි. එබැවින් අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෝ මෙසේ පැවසූහ, - ඉබ්නු අල්-මුට්සන්නා සඳහන් කළහ; ඔහු මෙසේ පැවසීය: - 'ඇත්ත වශයෙන්ම අල්ලාහ් ඔබට හොඳ දෙයක් පෙන්වා දී ඇත - මේ අතර අම්රු ඔහුගේ වචන සඳහන් කළේ නැත: අල්ලාහ් ඔබට හොඳ දෙයක් පෙන්වා දී ඇත - එබැවින් ඔහු බිලාල්ට යාච්ඤාවට කැඳවීමට අණ කළේය. ඔහු මෙසේ පැවසීය; එවිට උමර් මෙසේ පැවසීය; ඇත්ත වශයෙන්ම, ඔහු සිහින මැව්වාක් මෙන් මට සිහිනයක් තිබුණි, නමුත් මම අල්ලාහ්ගේ දූතයා වෙත වාර්තා කිරීමට පෙර සිටි නිසා, එවිට මට ලැජ්ජාවක් දැනුනි. ඔහු අපගේ මිතුරන් අපට පවසා ඇත; සාමාන්යයෙන්, යමෙකු ප්රමාද වී පැමිණියහොත්, සභාවේ සමහරෙකුගෙන් විමසන්නේ නම්, ඔහුට පසුකර ගිය රකඅත් කියන්න - ඉතිරි වී ඇත. මේ අතර, ඒ අවස්ථාවේදී, නබිතුමා සමඟ සිටි සභාව, සමහරු සිටගෙන සිටියහ, සමහරු හිස නමා, සමහරු වාඩි වී සිටියහ, සහ නබිතුමා සමඟ යාච්ඤා කළ අය ද සිටියහ. [ඉබ්නු අල්-මුට්සන්නා] පැවසුවේ [අම්රු] මුආද්ස් පැමිණෙන තෙක් [ඉබ්නු අබි ලයිලා] ගෙන් [හුෂයින්] මට පැවසූ බවයි. [ෂුබා] මම එය [හුෂයින්] ගෙන් අසා ඇති බව පැවසුවෙමි, එවිට කථකයා පැවසීය; තත්වය තුළ මට එය නොපෙනේ... කියන්න තරම්. අබු දාවුද් පැවසීය; ඊට පස්සේ මම අම්රු බින් මර්සුක්ගේ හදීස් වෙත ආපසු ගියෙමි, ඔහු පැවසීය; මුආද්ස් පැමිණියේය, පසුව ඔවුන් ඔහුට සංඥා කළහ. ෂුබා පැවසීය; මෙය මම හුෂයින් ගෙන් අසා ඇති බව ඔහු පැවසීය; මුආද්ස් පැවසීය; මම ඔහුව එක තත්වයක දකින්නේ නැත, නමුත් මම ඔහුව දකිමි. මුආද්ස් පැවසීය; රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම් මහතා මෙසේ පැවසීය: 'ඇත්ත වශයෙන්ම මුආද්ස් ඔබට සුන්නාවක් පෙන්වා දී ඇත, එබැවින් එය කරන්න'. ඔහු ඉබ්නු අබී ලයිලා පැවසීය; රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම් මහතා මෙඩිනාවට පැමිණි විට, ඔහු දින තුනක් උපවාස කිරීමට - සෑම මසකම - නියෝග කළ බවත්, පසුව ඔහු රාමසාන් මාසයේ උපවාස කිරීමට නියෝග කළ බවත්, ඔවුන් උපවාස කිරීමට පුරුදු නොවූ ජනතාවක් වූ බැවින් උපවාසය ඔවුන්ට ඉතා අපහසු වූ බවත් අපගේ මිතුරන් අපට පවසා ඇත. එබැවින් උපවාස නොකරන අය දුප්පතුන්ට පෝෂණය කරති. ඉන්පසු මෙම වාක්යය පහළ විය - එහි තේරුම -: - එබැවින්, ඔබ අතරින් කවුරුන් හෝ ඔහු ජීවත් වන රටේ - එම මාසයේ සිටී නම්, ඔහු එම මාසයේ උපවාස කළ යුතුය -. -අල්-බකරා: 185-. මෙම වාක්යයේ සඳහන් වන්නේ සහනය රෝගී පුද්ගලයින්ට සහ සංචාරකයින්ට බවයි. එබැවින්, ඔවුන් උපවාස කිරීමට බැඳී සිටී. ඉබ්නු අබි ලහියා පැවසීය; අපගේ මිතුරන් අපට පවසා ඇති බව ඔහු පැවසීය; එකල සිරිත වූයේ යමෙකු උපවාසය බිඳ දැමීමට කාලයට ඇතුළු වී, කෑමට පෙර නින්දට ගියහොත්, ඔහු ඒ රාත්රියේ උදෑසන වන තෙක් ආහාර නොගත් බවයි. ඔහු පවසයි; එවිට උමර් බින් කත්තාබ් තම බිරිඳ ඇයව එක්රැස් කිරීමට පැමිණියහ, නමුත් ඔහුගේ බිරිඳ මෙසේ පැවසුවාය; ඇත්ත වශයෙන්ම, මම කෑමට පෙර නිදාගත්තා - උපවාසය බිඳ දැමීම -, නමුත් උමර් සිතුවේ ඔහුගේ බිරිඳ ඔහුව වළක්වා ගැනීමට නිදහසට කරුණක් කරන බවයි, එබැවින් උමර් තවමත් ඇයව එක්රැස් කළේය. එවිට අන්සාර් කණ්ඩායමේ මිනිසෙක් උපවාසයේ යෙදී සිටි අතර, ඔහු - උපවාසය බිඳ දැමීමට සූදානම්ව සිටියේය, එවිට ඔහුගේ පවුලේ අය මෙසේ පැවසූහ; ඉන්න, අපි ඔබට ආහාර උණුසුම් කරන්නෙමු, එවිට මිනිසා නින්දට ගියේය. ඉතින් උදෑසන, මෙම සිදුවීම සම්බන්ධයෙන් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන්ට වාක්යයක් පහළ කරන ලදී, එහි තේරුම: 'උපවාසයේ රාත්රියේදී ඔබේ භාර්යාවන් එක්රැස් කිරීම ඔබට අවසර ඇත'. - QS. අල්බකරා 187-.
Imam Abu Dawud : 427
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى عَنْ أَبِي دَاوُدَ ح و حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ الْمُهَاجِرِ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ عَنْ الْمَسْعُودِيِّ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ ابْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ قَالَأُحِيلَتْ الصَّلَاةُ ثَلَاثَةَ أَحْوَالٍ وَأُحِيلَ الصِّيَامُ ثَلَاثَةَ أَحْوَالٍ وَسَاقَ نَصْرٌ الْحَدِيثَ بِطُولِهِ وَاقْتَصَّ ابْنُ الْمُثَنَّى مِنْهُ قِصَّةَ صَلَاتِهِمْ نَحْوَ بَيْتِ الْمَقْدِسِ قَطْ قَالَ الْحَالُ الثَّالِثُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدِمَ الْمَدِينَةَ فَصَلَّى يَعْنِي نَحْوَ بَيْتِ الْمَقْدِسِ ثَلَاثَةَ عَشَرَ شَهْرًا فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى هَذِهِ الْآيَةَ{ قَدْ نَرَى تَقَلُّبَ وَجْهِكَ فِي السَّمَاءِ فَلَنُوَلِّيَنَّكَ قِبْلَةً تَرْضَاهَا فَوَلِّ وَجْهَكَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ وَحَيْثُ مَا كُنْتُمْ فَوَلُّوا وُجُوهَكُمْ شَطْرَهُ }فَوَجَّهَهُ اللَّهُ تَعَالَى إِلَى الْكَعْبَةِ وَتَمَّ حَدِيثُهُ وَسَمَّى نَصْرٌ صَاحِبَ الرُّؤْيَا قَالَ فَجَاءَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ زَيْدٍ رَجُلٌ مِنْ الْأَنْصَارِ وَقَالَ فِيهِ فَاسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ قَالَ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ حَيَّ عَلَى الصَّلَاةِ مَرَّتَيْنِ حَيَّ عَلَى الْفَلَاحِ مَرَّتَيْنِ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ ثُمَّ أَمْهَلَ هُنَيَّةً ثُمَّ قَامَ فَقَالَ مِثْلَهَا إِلَّا أَنَّهُ قَالَ زَادَ بَعْدَ مَا قَالَ حَيَّ عَلَى الْفَلَاحِ قَدْ قَامَتْ الصَّلَاةُ قَدْ قَامَتْ الصَّلَاةُ قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَقِّنْهَا بِلَالًا فَأَذَّنَ بِهَا بِلَالٌو قَالَ فِي الصَّوْمِ قَالَ فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَصُومُ ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ مِنْ كُلِّ شَهْرٍ وَيَصُومُ يَوْمَ عَاشُورَاءَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى{ كُتِبَ عَلَيْكُمْ الصِّيَامُ كَمَا كُتِبَ عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ إِلَى قَوْلِهِ طَعَامُ مِسْكِينٍ }فَمَنْ شَاءَ أَنْ يَصُومَ صَامَ وَمَنْ شَاءَ أَنْ يُفْطِرَ وَيُطْعِمَ كُلَّ يَوْمٍ مِسْكِينًا أَجْزَأَهُ ذَلِكَ وَهَذَا حَوْلٌ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى{ شَهْرُ رَمَضَانَ الَّذِي أُنْزِلَ فِيهِ الْقُرْآنُ إِلَى أَيَّامٍ أُخَرَ }فَثَبَتَ الصِّيَامُ عَلَى مَنْ شَهِدَ الشَّهْرَ وَعَلَى الْمُسَافِرِ أَنْ يَقْضِيَ وَثَبَتَ الطَّعَامُ لِلشَّيْخِ الْكَبِيرِ وَالْعَجُوزِ اللَّذَيْنِ لَا يَسْتَطِيعَانِ الصَّوْمَ وَجَاءَ صِرْمَةُ وَقَدْ عَمِلَ يَوْمَهُ وَسَاقَ الْحَدِيثَ
[අබු දාවුද්] අල්-හදීස් වෙතින් [මුහම්මද් බින් අල්-මුට්සන්නා] අපට පවසා ඇත. තවද [නෂ්ර් බින් අල්-මුහාජිර්] අපට පවසා ඇත [යාසිද් බින් හරුන්] [අල්-මසුඩි] [අම්රු බින් මුරා] [ඉබ්නු අබි ලයිලා] [මුඅද්ස් බින් ජබ්බාල්] වෙතින් ඔහු මෙසේ පැවසීය; යාච්ඤාව ක්රියාත්මක කිරීම තුන් වතාවක් වෙනස් වී ඇති අතර උපවාසය ක්රියාත්මක කිරීම ද එසේමය, එවිට නෂ්ර් මෙම හදීසය දීර්ඝ ලෙස දිගටම කරගෙන යයි. මේ අතර, ඉබ්නු අල්-මුට්සන්නා බයිතුල් මක්දිස් දෙසට මුහුණලා ඔවුන්ගේ යාච්ඤා පිළිබඳ කතාව පමණක් සඳහන් කළේය. ඔහු මෙසේ පවසයි; යාච්ඤාව ඉටු කිරීමට තුන්වන ක්රමය; අල්ලාහ්ගේ දූතයා (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් මදීනාවට පැමිණි විට, මාස දහතුනක් බයිතුල් මක්දිස් දෙසට මුහුණලා යාච්ඤා කළ බව, පසුව අල්ලාහ් තආලා මෙම පදය හෙළි කළේය - එහි තේරුම - 'ඇත්ත වශයෙන්ම අපි - බොහෝ විට - ඔබේ මුහුණ අහස දෙස බලා සිටිනු දකිමු, එවිට අපි ඔබව ඔබ කැමති කිබ්ලා වෙත හරවන්නෙමු. ඔබේ මුහුණ මහා පල්ලිය දෙසට හරවන්න. ඔබ කොතැනක සිටියත්, ඔබේ මුහුණ ඔහු දෙසට හරවන්න. -අල්-බකරා: 144-. එබැවින් අල්ලාහ් තආලා ඔහුව සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම් කාබා වෙත හරවා යැවීය. ඉබ්නු අල්-මුට්සන්නා විසින් විස්තර කරන ලද හදීසය මෙයයි. සිහිනය දුටු පුද්ගලයාගේ නම නෂ්ර් සඳහන් කළ බව ඔහු පැවසීය; එවිට අන්සාර් කණ්ඩායමේ මිනිසෙකු වන අබ්දුල්ලා බින් සයිද් පැමිණ ඔහුගේ හදීසයේ මෙසේ පැවසීය; එබැවින් මිනිසා කිබ්ලා දෙසට මුහුණ ලා මෙසේ පැවසීය; අල්ලාහු අක්බර්, අල්ලාහු අක්බර්, අල්ලාහ් හැර වෙනත් දෙවියෙකු නැත, අල්ලාහ් හැර වෙනත් දෙවියෙකු නැත, මුහම්මදර් රසූලුල්ලාහ් හැර වෙනත් දෙවියෙකු නැත, මුහම්මදර් රසූලුල්ලාහ් හැර වෙනත් දෙවියෙකු නැත, අල්ලාහ් හැර වෙනත් දෙවියෙකු නැත, එහි ... එවිට නස්ර් බින් මුහාජිර් උපවාසයේ ආඥාවේ වෙනස්කම් සඳහන් කළේය. මුආඩ්ස් බින් ජබල් පැවසීය; අල්ලාහ්ගේ දූතයා (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් සෑම මසකම දින තුනක් උපවාසයේ නියැලී සිටි බවත්, අෂුරා දිනයේදී, අල්ලාහ් ත'ආලා මෙම වාක්යය පහළ කළ බවත් - එහි තේරුම-: 'ඔබට පෙර සිටි අයට අනිවාර්ය වූවාක් මෙන්, ඔබ කෙරෙහි ද උපවාසය අනිවාර්ය කර ඇත..., ඔහුගේ වචනය තෙක්: එනම්- දුප්පතුන්ට පෝෂණය කිරීම'. -අල්-බකරා: 183 184-. එබැවින්, උපවාස කිරීමට කැමති ඕනෑම කෙනෙකුට උපවාස කළ හැකිය, සහ උපවාස කිරීමට අකමැති සහ සෑම දිනකම දුප්පතුන්ට පෝෂණය කිරීමට කැමති ඕනෑම කෙනෙකුට එය ප්රමාණවත් වේ. මෙය උපවාසයේ කොන්දේසි වලින් එකකි. එවිට අල්ලාහ් ත'ආලා මෙම වාක්යය පහළ කළේය - එහි තේරුම-: 'රාමසාන් මාසය, අල්-කුර්ආනයේ ආරම්භය- පහළ වූ මාසය..., ඔහුගේ වචනය දක්වා: වෙනත් දිනවල'. -අල්-බකරා: 185-. එබැවින් උපවාසය සඳහා නීතිමය විධිවිධාන රාමසාන් මාසය නිරීක්ෂණය කරන පුද්ගලයින්ට අදාළ වන අතර, ගමන් කරන පුද්ගලයින් ඒ සඳහා වන්දි ගෙවීමට බැඳී සිටී. තවද, තවදුරටත් උපවාස කිරීමට නොහැකි වූ මහලු දෙමාපියන් සහ දුර්වල පුද්ගලයින් සඳහා දුප්පතුන්ට ආහාර සැපයීමේ වගකීම නීතියෙන් නියම කර ඇත. දවස පුරා වැඩ කළද ෂිර්මා ද පැමිණියාය. ඊළඟට ඔහු - නෂ්ර් - හදීස් ගැන සඳහන් කළේය.
Imam Abu Dawud : 428
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ الْمُبَارَكِ قَالَا حَدَّثَنَا حَمَّادٌ عَنْ سِمَاكِ بْنِ عَطِيَّةَ ح و حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَعِيلَ حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ جَمِيعًا عَنْ أَيُّوبَ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ أَنَسٍ قَالَأُمِرَ بِلَالٌ أَنْ يَشْفَعَ الْأَذَانَ وَيُوتِرَ الْإِقَامَةَ زَادَ حَمَّادٌ فِي حَدِيثِهِ إِلَّا الْإِقَامَةَحَدَّثَنَا حُمَيْدُ بْنُ مَسْعَدَةَ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ أَنَسٍ مِثْلَ حَدِيثِ وُهَيْبٍ قَالَ إِسْمَعِيلُ فَحَدَّثْتُ بِهِ أَيُّوبَ فَقَالَ إِلَّا الْإِقَامَةَ
අපි [සුලෙයිමාන් බින් හාර්බ්] සහ [අබ්දුර් රහ්මාන් බින් අල්-මුබාරක්] තුමාට ඔවුන් දෙදෙනාම මෙසේ පැවසූහ: [සිමාක් බින් අතියියා] තුමාගෙන් [හම්මද්] අපට වෙනත් මාර්ගයකින් - අපට පැවසූ අතර [මුසා බින් ඉස්මායිල්] [අනුස්] තුමාගෙන් [අයුබ්] තුමාගෙන් [අබු කිලාබා] තුමාගෙන් [වුහයිබ්] තුමාට සියල්ල අපට පැවසූ බව ඔහු අපට පැවසීය; සලාතයට කැඳවීමේ වචන සහ ඉකාමාත්හි අමුතු වාක්ය ඉටු කිරීමට බිලාල්ට නියෝග කරන ලදී. හම්මද් ඔහුගේ හදීස් ඉතිහාසයේ එකතු කළේය; ඉකාමාත් හැර. [හුමයිඩ් බින් මස්ආදා] අපට [අබු කිලාබා] තුමාගෙන් [අනුස්] තුමාගෙන් [කාලිඩ් අල්-හඩ්ස්ඩ්සා`] තුමාට [ඉස්මායිල්] අපට පවසා ඇති බව අපට පවසා ඇත. වුහයිබ් විසින් විස්තර කරන ලද හදීස් වැනි, ඉස්මායිල් පැවසීය; මම මෙම හදීසය අයුබ්ට කීවෙමි, එබැවින් ඔහු මෙසේ පැවසීය; ඉකාමාත් හැර.
Imam Abu Dawud : 429
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ سَمِعْتُ أَبَا جَعْفَرٍ يُحَدِّثُ عَنْ مُسْلِمٍ أَبِي الْمُثَنَّى عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَإِنَّمَا كَانَ الْأَذَانُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَرَّتَيْنِ مَرَّتَيْنِ وَالْإِقَامَةُ مَرَّةً مَرَّةً غَيْرَ أَنَّهُ يَقُولُ قَدْ قَامَتْ الصَّلَاةُ قَدْ قَامَتْ الصَّلَاةُ فَإِذَا سَمِعْنَا الْإِقَامَةَ تَوَضَّأْنَا ثُمَّ خَرَجْنَا إِلَى الصَّلَاةِقَالَ شُعْبَةُ لَمْ أَسْمَعْ مِنْ أَبِي جَعْفَرٍ غَيْرَ هَذَا الْحَدِيثِ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ فَارِسٍ حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ يَعْنِى الْعَقَدِيَّ عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ عَمْرٍو حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ مُؤَذِّنِ مَسْجِدِ الْعُرْيَانِ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا الْمُثَنَّى مُؤَذِّنَ مَسْجِدِ الْأَكْبَرِ يَقُولُ سَمِعْتُ ابْنَ عُمَرَ وَسَاقَ الْحَدِيثَ
[මුහම්මද් බින් බෂියාර්] අපට පවසා ඇත [මුහම්මද් බින් ජ'ෆාර්] අපට පවසා ඇත [සු'බා] මට [අබු ජ'ෆාර්] [මුස්ලිම්, අබු අල්-මුට්සන්නා] ගෙන් [ඉබ්නු උමර්] ගෙන් මෙසේ ඇසූ බව ඔහු පැවසීය: රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන්ගේ කාලයේ සලාතයට කැඳවීම දෙවරක්, දෙවරක් - ඒකාකාර- වූ අතර, ඉකාමත් එක් වරක්, එක් වරක් - අමුතු- වූ බව, ඔහු පමණක් - ඉකාමත් අතරතුර - මුඅසීන් - පැවසීය; කද් කමාතිස් ෂලාහ් කද් කමාතිස් ෂලාහ්. අපි ඉකාමාට සවන් දෙන විට, අපි පිරිසිදු කර පසුව සලාතය ඉටු කරමු. ෂු'බා මෙසේ පැවසීය: මෙම හදීසය හැර ජ'ෆාර්ගෙන් මට වෙනත් හදීසයක් ඇසුණේ නැත. [මුහම්මද් බින් යායා බින් ෆාරිස්] අපට [අබු 'අමීර් අල්-අකාදි, අබ්දුල් මලික් බින් අම්රු] අපට [අබු ජ'ෆර්, අල්-උර්යන් පල්ලියේ මුඑඩ්සින්] සිට [සියුබා] අපට පැවසූ බව ඔහු අපට පැවසීය; මම [අබු අල්-මුට්සන්නා, අල්-අක්බාර් පල්ලියේ මුඑඩ්සින්] මෙසේ පවසනු අසා ඇත්තෙමි; මම [ඉබ්නු උමර්] අසා ඇත්තෙමි, පසුව ඔහු මෙම හදීසය සඳහන් කළේය.
Imam Abu Dawud : 430
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ خَالِدٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرٍو عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عَمِّهِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ قَالَأَرَادَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْأَذَانِ أَشْيَاءَ لَمْ يَصْنَعْ مِنْهَا شَيْئًا قَالَ فَأُرِيَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ زَيْدٍ الْأَذَانَ فِي الْمَنَامِ فَأَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَخْبَرَهُ فَقَالَ أَلْقِهِ عَلَى بِلَالٍ فَأَلْقَاهُ عَلَيْهِ فَأَذَّنَ بِلَالٌ فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ أَنَا رَأَيْتُهُ وَأَنَا كُنْتُ أُرِيدُهُ قَالَ فَأَقِمْ أَنْتَحَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ الْقَوَارِيرِيُّ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرٍو شَيْخٌ مِنْ أَهْلِ الْمَدِينَةِ مِنْ الْأَنْصَارِ قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ مُحَمَّدٍ قَالَ كَانَ جَدِّي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ زَيْدٍ يُحَدِّثُ بِهَذَا الْخَبَرِ قَالَ فَأَقَامَ جَدِّي
[උස්මාන් බින් අබි සයිබා] අපට [හම්මාද් බින් කාලිඩ්] අපට [මුහම්මද් බින් අම්රු] [ඔහුගේ මාමා වන අබ්දුල්ලා බින් සයිද්] ගෙන් [මුහම්මද් බින් අම්රු] අපට [ඔහුගේ මාමා වන අබ්දුල්ලා බින් සයිද්] ගෙන් මෙසේ පැවසීය: අනාගතවක්තෘ සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාට සලාතයට කැඳවීමේ වාක්යය විකල්ප කිහිපයකින් තීරණය කිරීමට අවශ්ය වූ නමුත් අවසානයේ ඔහු කිසිවක් කළේ නැත. ඔහු - මුහම්මද් බින් අබ්දුල්ලා - මෙසේ පැවසීය; එවිට අබ්දුල්ලා බින් සයිද්ට සිහිනයකින් සලාතයට කැඳවීමේ වචන පෙන්වන ලදී, පසුව ඔහු නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් වෙත ගොස් ඔහුගේ සිහිනය ගැන ඔහුට පැවසීය. එබැවින් ඔහු මෙසේ පැවසීය: 'බිලාල්ට එය උගන්වන්න'. එබැවින් ඔහු එය ඉගැන්වූ අතර බිලාල් ඔහු සමඟ සලාතයට කැඳවීම කියෙව්වේය. එවිට අබ්දුල්ලා මෙසේ පැවසීය; මම එය සිහිනයකින් දුටුවෙමි, මට එය කියවිය යුතුය. එබැවින් ඔහු මෙසේ පැවසීය: 'එසේ නම් මම ඉකාමත් උච්චාරණය කරමි'. [උබයිදුල්ලාහ් බින් උමර් අල්-කවාරිරි] අපට [අබ්දුර් රහ්මාන් බින් මහදි] අපට [මුහම්මද් බින් අම්රු] අන්සාර්වරුන්ගෙන් මෙඩිනා වැසියන්ගෙන් එක් ෂෙයික්වරයෙකු අපට පැවසූ බව ඔහු පැවසීය; [අබ්දුල්ලාහ් බින් මුහම්මද්] මෙසේ පවසනු මම අසා ඇත්තෙමි; [මගේ සීයා, අබ්දුල්ලාහ් බින් සයිද්] මෙම ලෆාෂ් සමඟ හදීසය විස්තර කළේය. ඔහු මෙසේ පවසයි; ඉතින් මගේ සීයා සලාතයට ආරාධනා කළේය.
Imam Abu Dawud : 431
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ بْنِ غَانِمٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ زِيَادٍ يَعْنِي الْأَفْرِيقِيَّ أَنَّهُ سَمِعَ زِيَادَ بْنَ نُعَيْمٍ الْحَضْرَمِيَّ أَنَّهُ سَمِعَ زِيَادَ بْنَ الْحَارِثِ الصُّدَائِيَّ قَالَلَمَّا كَانَ أَوَّلُ أَذَانِ الصُّبْحِ أَمَرَنِي يَعْنِي النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَذَّنْتُ فَجَعَلْتُ أَقُولُ أُقِيمُ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَجَعَلَ يَنْظُرُ إِلَى نَاحِيَةِ الْمَشْرِقِ إِلَى الْفَجْرِ فَيَقُولُ لَا حَتَّى إِذَا طَلَعَ الْفَجْرُ نَزَلَ فَبَرَزَ ثُمَّ انْصَرَفَ إِلَيَّ وَقَدْ تَلَاحَقَ أَصْحَابُهُ يَعْنِي فَتَوَضَّأَ فَأَرَادَ بِلَالٌ أَنْ يُقِيمَ فَقَالَ لَهُ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ أَخَا صُدَاءٍ هُوَ أَذَّنَ وَمَنْ أَذَّنَ فَهُوَ يُقِيمُ قَالَ فَأَقَمْتُ
[අබ්දුල්ලාහ් බින් මස්ලාමා] අපට [අබ්දුල්ලාහ් බින් උමර් බින් ඝානිම්] [අබ්දුල්ලාහ් බින් සියාද් අල්-අෆ්රිකි] ගෙන් අපට [සියාද් බින් නුඅයිම් අල්-හද්ල්රාමි] තුමා [සියාද් බින් අල්-හාරිස් අෂ්-ෂුදායි] තුමා ඇසූ බව අපට පවසා ඇති බව ඔහු අපට පවසා ඇත. ඔහු මෙසේ පැවසීය: ෆජ්ර් යාච්ඤාව මුලින්ම ගායනා කළ විට, නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් මට යාච්ඤාවට ආරාධනා කරන ලෙස පැවසූ අතර, මම එය කීවෙමි. ඊට පස්සේ මම කිව්වා: මම දැන් ඉකාමත් කියන්නද, අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෙනි? ඉතින් ඔහු නැඟෙනහිර කෙළවර දෙසට නැඟෙනහිර කෙළවර දෙස බලා, පසුව ඔහු මෙසේ පැවසීය: 'තවම නැහැ'. අලුයම උදාවන තුරු, ඔහු පහළට පැමිණ පිරිසිදු කිරීම සිදු කර මා වෙත ළඟා වූ අතර, ඔහුගේ මිතුරන් ද පිරිසිදු කිරීම සිදු කළහ. එවිට බිලාල් ඉකාමත් ප්රකාශ කිරීමට අවශ්ය වූ විට, නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණෝ මෙසේ පැවසූහ: 'අපගේ ෂුදා සහෝදරයන්' යාච්ඤාවට කැඳවා ඇත, කවුරුන් හෝ යාච්ඤාවට කැඳවන්නේ නම් ඔහු ඉකාමත් කරන තැනැත්තාය. ඔහු මෙසේ පවසයි; ඉතින් මම ඉකාමත් කීවෙමි.
Imam Abu Dawud : 432
حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ عُمَرَ النَّمَرِيُّ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ مُوسَى بْنِ أَبِي عُثْمَانَ عَنْ أَبِي يَحْيَى عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْمُؤَذِّنُ يُغْفَرُ لَهُ مَدَى صَوْتِهِ وَيَشْهَدُ لَهُ كُلُّ رَطْبٍ وَيَابِسٍ وَشَاهِدُ الصَّلَاةِ يُكْتَبُ لَهُ خَمْسٌ وَعِشْرُونَ صَلَاةً وَيُكَفَّرُ عَنْهُ مَا بَيْنَهُمَا
[හෆ්ෂ් බින් උමර් අන්-නමාරි] අපට [සියුබා] [මුසා බින් අබි උත්මාන්] [අබු යාහ්යා] [අබු හුරෙයිරා රද්ලියල්ලාහු අන්හු] නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන්ගෙන්] අපට පවසා ඇති බව ඔහු පැවසීය: 'මුඅසීන් ඔහුගේ හඬ ඇසෙන තාක් දුරට සමාව දෙනු ලැබේ, සහ සියලු ජීවමාන ජීවීන් සහ අජීවී වස්තූන් ඔහුට සාක්ෂිකරුවන් වනු ඇත, සහ යාච්ඤාවට සහභාගී වන අය ඔහුව අනුගමනය කරනු ඇත. සභාව - ඔහුට සලාත විසිපහක විපාකය සටහන් කර, සලාත දෙක අතර ඔහුගේ පාපවලින් ඉවත් කරනු ලැබේ'.
Imam Abu Dawud : 433
حَدَّثَنَا الْقَعْنَبِيُّ عَنْ مَالِكٍ عَنْ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ الْأَعْرَجِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا نُودِيَ بِالصَّلَاةِ أَدْبَرَ الشَّيْطَانُ وَلَهُ ضُرَاطٌ حَتَّى لَا يَسْمَعَ التَّأْذِينَ فَإِذَا قُضِيَ النِّدَاءُ أَقْبَلَ حَتَّى إِذَا ثُوِّبَ بِالصَّلَاةِ أَدْبَرَ حَتَّى إِذَا قُضِيَ التَّثْوِيبُ أَقْبَلَ حَتَّى يَخْطُرَ بَيْنَ الْمَرْءِ وَنَفْسِهِ وَيَقُولُ اذْكُرْ كَذَا اذْكُرْ كَذَا لِمَا لَمْ يَكُنْ يَذْكُرُ حَتَّى يَضِلَّ الرَّجُلُ أَنْ يَدْرِيَ كَمْ صَلَّى
[අල්-කනබි] [මලික්] [අබු අස්-සිනාද්] [අල්-අ'රාජ්] [අබු හුරෙයිරා] ගෙන් අපට [අල්-ක'නබි] ට පවසා ඇත්තේ අල්ලාහ්ගේ දූතයා (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමා මෙසේ පැවසූ බවයි: 'සලාතයට කැඳවීම - සලාතයට කැඳවීම - ලබා දුන් විට, යක්ෂයා තම ගුදය පිට කරමින් පසුබසින අතර ඔහුට සලාතයට කැඳවීමේ ශබ්දය නොඇසෙන තුරු. සලාතයට කැඳවීම අවසන් වූ විට, ඔහු නැවත පැමිණියේය. සලාතයේ ඉකාමා කියවන විට, ඔහු නැවතත් ඔහුගේ පිටුපසට හැරී ගියේය, ඉකාමා කියවීම අවසන් වූ විට, ඔහු නැවත පැමිණියේය, එවිට එය යාච්ඤා කරමින් සිටි ජනතාවගේ හදවත් හරහා - කලබලයට පත් විය, ඔහු මෙසේ පැවසීය: 'මෙය මතක තබා ගන්න, මෙය මතක තබා ගන්න!', ඔහු යාච්ඤා කිරීමට පෙර මතක තබා නොගත් දෙයක් ඔහුට මතක් කර දෙයි, පුද්ගලයා වැරදියට තේරුම් ගන්නා තෙක් සහ ඔහු කොපමණ රකඅත් සලාතයක් කර ඇත්දැයි ඔහු නොදන්නා තුරු'.
Imam Abu Dawud : 434
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ رَجُلٍ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْإِمَامُ ضَامِنٌ وَالْمُؤَذِّنُ مُؤْتَمَنٌ اللَّهُمَّ أَرْشِدْ الْأَئِمَّةَ وَاغْفِرْ لِلْمُؤَذِّنِينَحَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ عَنْ الْأَعْمَشِ قَالَ نُبِّئْتُ عَنْ أَبِي صَالِحٍ قَالَ وَلَا أُرَانِي إِلَّا قَدْ سَمِعْتُهُ مِنْهُ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَهُ
[අහ්මද් බින් හන්බල්] අපට [මුහම්මද් බින් ෆුඩ්ලයිල්] අපට [අල්-අමාසි] [අබු සාලිහ්] [අබු හුරෙයිරා] ගෙන් [අබු හුරෙයිරා] ගෙන් [අල්-අමාසි] අපට මෙසේ පැවසීය; රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් මෙසේ පැවසීය: 'ඉමාම් තම සභාවේ යාච්ඤා සඳහා වගකිව යුතු බව සහතික කරයි-, මුඑසින් විශ්වාසවන්ත කෙනෙකු වන අතර. අල්ලාහ්, ඉමාම්වරුන්ට මඟ පෙන්වන්න සහ මුඑසින්වරුන්ට සමාව දෙන්න. [අල්-හසන් බින් අලි] අපට [ඉබ්නු නුමෙයාර්] [අල්-අමාසි] ගෙන් අපට මෙසේ පැවසීය; එය [අබු සාලිහ්] ගෙන් මට [වාර්තා කරන ලදී] ඔහු මෙසේ පැවසීය; මම එය ඔහුගෙන් [අබු හුරෙයිරා] ගෙන් අසා නොමැති නම් මම උපකල්පනය කළේ නැත; රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් ඉහත ආකාරයටම පැවසීය.
Imam Abu Dawud : 435
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ أَيُّوبَ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَقَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جَعْفَرِ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ امْرَأَةٍ مِنْ بَنِي النَّجَّارِ قَالَتْكَانَ بَيْتِي مِنْ أَطْوَلِ بَيْتٍ حَوْلَ الْمَسْجِدِ وَكَانَ بِلَالٌ يُؤَذِّنُ عَلَيْهِ الْفَجْرَ فَيَأْتِي بِسَحَرٍ فَيَجْلِسُ عَلَى الْبَيْتِ يَنْظُرُ إِلَى الْفَجْرِ فَإِذَا رَآهُ تَمَطَّى ثُمَّ قَالَ اللَّهُمَّ إِنِّي أَحْمَدُكَ وَأَسْتَعِينُكَ عَلَى قُرَيْشٍ أَنْ يُقِيمُوا دِينَكَ قَالَتْ ثُمَّ يُؤَذِّنُ قَالَتْ وَاللَّهِ مَا عَلِمْتُهُ كَانَ تَرَكَهَا لَيْلَةً وَاحِدَةً تَعْنِي هَذِهِ الْكَلِمَاتِ
[අහ්මද් බින් මුහම්මද් බින් අයුබ්] අපට [ඉබ්රාහිම් බින් සාද්] [මුහම්මද් බින් ඉස්හාක්] [මුහම්මද් බින් ජෆාර් බින් අස්-සුබයිර්] [උර්වා බින් අස්-සුබයිර්] [බානු නජ්ජාර්හි කාන්තාවක්] ගෙන් අපට [ඉබ්රාහිම් බින් සාද්] අපට මෙසේ පැවසීය: මගේ නිවස පල්ලිය වටා ඇති අනෙකුත් නිවාස අතර උසම නිවසයි, බිලාල් ඊට ඉහළින් උදෑසන යාච්ඤාව සඳහා කැඳවීමක් කළේය, ඔහු අලුයම පැමිණ උදාව දැකීමට නිවස මත හිඳගත්තේය, එය දුටු විට ඔහු දිගු කර මෙසේ පැවසීය: “අල්ලාහ්, සැබවින්ම මම ඔබට ප්රශංසා කරන අතර කුරෙයිෂ්වරුන් වෙනුවෙන් උදව් ඉල්ලා සිටිමි, එවිට ඔවුන් ඔබේ ආගම ආරක්ෂා කරනු ඇත.” කාන්තාව පැවසුවාය; එවිට බිලාල් යාච්ඤාව සඳහා කැඳවීමක් කළාය. ඔහු මෙසේ පැවසීය: අල්ලාහ් මත දිවුරමින්, බිලාල් එක රැයක්වත් ඔහුගෙන් ඉවත්ව යන බව මම දුටුවේ නැත, එනම් යාච්ඤාව සඳහා කැඳවීමේ මෙම වචන.
Imam Abu Dawud : 436
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَعِيلَ حَدَّثَنَا قَيْسٌ يَعْنِي ابْنَ الرَّبِيعِ ح و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سُلَيْمَانَ الْأَنْبَارِيُّ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ جَمِيعًا عَنْ عَوْنِ بْنِ أَبِي جُحَيْفَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَأَتَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمَكَّةَ وَهُوَ فِي قُبَّةٍ حَمْرَاءَ مِنْ أَدَمٍ فَخَرَجَ بِلَالٌ فَأَذَّنَ فَكُنْتُ أَتَتَبَّعُ فَمَهُ هَاهُنَا وَهَاهُنَا قَالَ ثُمَّ خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَعَلَيْهِ حُلَّةٌ حَمْرَاءُ بُرُودٌ يَمَانِيَةٌ قِطْرِيٌّ وَقَالَ مُوسَى قَالَ رَأَيْتُ بِلَالًا خَرَجَ إِلَى الْأَبْطَحِ فَأَذَّنَ فَلَمَّا بَلَغَ حَيَّ عَلَى الصَّلَاةِ حَيَّ عَلَى الْفَلَاحِ لَوَى عُنُقَهُ يَمِينًا وَشِمَالًا وَلَمْ يَسْتَدِرْ ثُمَّ دَخَلَ فَأَخْرَجَ الْعَنَزَةَ وَسَاقَ حَدِيثَهُ
[මුසා බින් ඉස්මායිල්] අපට [කයිස් බින් අර්-රබි'] අල්-හදීස් පවසා ඇත. තවද [මුහම්මද් බින් සුලෙයිමාන් අල්-අන්බාරි] [ඔහුගේ පියා] ගෙන් [අවුන් බින් අබි ජුහයිෆා] ගෙන් [සුෆියාන්] ගෙන් [වාකි'] සියල්ල අපට පැවසූ පසු ඔහු මෙසේ පැවසීය: මම වරක් මක්කමේදී නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමා බැලීමට ගියෙමි, ඔහු රතු සම් කුබාවක් ඇඳ සිටියේය, පසුව බිලාල් පිටතට පැමිණියේය, පසුව සලාහ් සඳහා කැඳවීම, ඔහුගේ මුඛය දකුණට සහ වමට හැරෙන ආකාරය මම බලා සිටියෙමි. අබු ජුහයිෆා පැවසීය; එවිට රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් රතු ඇඳුම් ඇඳගෙන පිටතට පැමිණියේය, එනම් කිත්ර් වලින් සාදන ලද යේමන ඉරි සහිත රෙදි - මෙම රෙද්ද සාමාන්යයෙන් ශරීරය වටා ඔතා ඇත -. මෝසෙස් පැවසීය; මම වරක් බිලාල් අබ්තා වෙත පැමිණ, පසුව සලාහ් සඳහා කැඳවීම දුටුවෙමි. "හයියා 'අලෂ් සලාහ්, හයියා 'අලල් ෆලාහ්" යන වචන වලට ළඟා වූ විට, ඔහු තම බෙල්ල දකුණට සහ වමට හරවා ගත් අතර, ඔහු හැරී නොගිය අතර, පසුව ඔහු තම නිවසට ඇතුළු වී කෝටුවක් රැගෙන පිටතට පැමිණියේය. ඉන්පසු මූසා සම්පූර්ණ හදීසය සඳහන් කළේය.
Imam Abu Dawud : 437
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ عَنْ زَيْدٍ الْعَمِّيِّ عَنْ أَبِي إِيَاسٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يُرَدُّ الدُّعَاءُ بَيْنَ الْأَذَانِ وَالْإِقَامَةِ
[මුහම්මද් බින් කසීර්] අපට පවසා ඇත්තේ [සයිද් අල්-අම්මි] ගෙන් [අබු ඉයාස්] ගෙන් [අනස් බින් මලික්] ගෙන් [සුෆ්යාන්] අපට පවසා ඇති බවයි; නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණෝ මෙසේ පැවසූහ: 'සලාතයට කැඳවීම සහ ඉකාමත් අතර කිසිදු සලාතයක් ප්රතික්ෂේප නොකෙරේ'.
Imam Abu Dawud : 438
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ الْقَعْنَبِيُّ عَنْ مَالِكٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَزِيدَ اللَّيْثِيِّ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا سَمِعْتُمْ النِّدَاءَ فَقُولُوا مِثْلَ مَا يَقُولُ الْمُؤَذِّنُ
[අබ්දුල්ලාහ් බින් මස්ලාමා අල්-ක'නබි] විසින් [මලික්] වෙතින් [ඉබ්නු ෂිහාබ්] වෙතින් [අතා` බින් යසිද් අල්-ලයිට්සි] වෙතින් [අබු සායිද් අල්-කුද්රි] වෙතින් [අබ්දුල්ලාහ් බින් යසීද් අල්-ලයිට්සි] විසින් අපට පවසා ඇත්තේ රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම් තුමාණන් මෙසේ පැවසූ බවයි: 'ඔබ සලාතයට කැඳවීම ඇසූ විට, මුඅසීන් පවසන පරිදි එය කියන්න'.
Imam Abu Dawud : 439
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ عَنْ ابْنِ لَهِيعَةَ وَحَيْوَةَ وَسَعِيدِ بْنِ أَبِي أَيُّوبَ عَنْ كَعْبِ بْنِ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِأَنَّهُ سَمِعَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِذَا سَمِعْتُمْ الْمُؤَذِّنَ فَقُولُوا مِثْلَ مَا يَقُولُ ثُمَّ صَلُّوا عَلَيَّ فَإِنَّهُ مَنْ صَلَّى عَلَيَّ صَلَاةً صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ بِهَا عَشْرًا ثُمَّ سَلُوا اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ لِي الْوَسِيلَةَ فَإِنَّهَا مَنْزِلَةٌ فِي الْجَنَّةِ لَا تَنْبَغِي إِلَّا لِعَبْدٍ مِنْ عِبَادِ اللَّهِ تَعَالَى وَأَرْجُو أَنْ أَكُونَ أَنَا هُوَ فَمَنْ سَأَلَ اللَّهَ لِي الْوَسِيلَةَ حَلَّتْ عَلَيْهِ الشَّفَاعَةُ
[මුහම්මද් බින් සලාමා] අපට [ඉබ්නු වුහයිබ්] [ඉබ්නු ලහියා] වෙතින් සහ [හයිවා] [සයිද් බින් අබි අයුබ්] [කඅබ් බින් අල්කාමා] වෙතින් [අබ්දුල්ලාහ් බින් අම්රු බින් අල්-අෂ්] වෙතින් අපට පවසා ඇත, ඔහු වරක් නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් මෙසේ පවසනු අසා ඇති බව අපට පවසා ඇත: 'මුඅසින් සලාහ්වට කැඳවීම ප්රකාශ කරන බව ඔබට ඇසෙන විට, ඔහු පවසන දේ කියන්න, පසුව මා වෙනුවෙන් සලාහ් කියවන්න, මන්ද ඇත්ත වශයෙන්ම, මා වෙනුවෙන් එක් වරක් සලාහ් කියවන අල්ලාහ් ඔහුට සලාහ් දහයක් - කරුණාව - ලබා දෙනු ඇත, පසුව අල්ලාහ් අස්සා ව ජල්ලා වෂිලා - මා වෙනුවෙන් උසස් තනතුරක් - ඉල්ලන්න. මක්නිසාද වොෂිංලා යනු ස්වර්ගයේ උසස් තනතුරක් වන අතර, එය අල්ලාහ් තආලාගේ සේවකයින් අතර කෙනෙකුට හැර සුදුසු නොවන අතර, මම එය අත්පත් කරගන්නා තැනැත්තා වනු ඇතැයි මම බලාපොරොත්තු වෙමි. අල්ලාහ්ගෙන් මා වෙනුවෙන් වසිලා ඉල්ලන ඕනෑම අයෙකුට, නිසැකවම ඔහුට මැදිහත් වීමක් ලැබෙනු ඇත.
Imam Abu Dawud : 440
حَدَّثَنَا ابْنُ السَّرْحِ وَمُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ قَالَا حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ عَنْ حُيَيٍّ عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ يَعْنِي الْحُبُلِيَّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍوأَنَّ رَجُلًا قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ الْمُؤَذِّنِينَ يَفْضُلُونَنَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قُلْ كَمَا يَقُولُونَ فَإِذَا انْتَهَيْتَ فَسَلْ تُعْطَهْ
"[ඉබ්නු අස්-සාර්ජ්] සහ [මුහම්මද් බින් සලාමා] යන දෙදෙනාම අපට මෙසේ පැවසූහ; [අබු අබ්දිර් රහ්මාන් අල්-හුබුලි] [අබ්දුල්ලා බින් අම්රු] [හුයෙයි] [ඉබ්නු වහබ්] විසින් අපට මෙසේ පවසා ඇත, එක් මිනිසෙක් මෙසේ පැවසූ බව: අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෙනි, නියත වශයෙන්ම මුඅසීන්වරු අපට වඩා උසස් ය." එබැවින් නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණෝ මෙසේ පැවසූහ: 'ඔවුන් පවසන පරිදි කියන්න. එය අවසන් වූ පසු, අල්ලාහ්ගෙන් ඉල්ලන්න, නියත වශයෙන්ම - ඔබේ ඉල්ලීම - ඔහු එය ලබා දෙනු ඇත'.