Imam Abu Dawud : 4341
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَعِيلَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ ح و حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ عَنْ مُهَنَّا أَبِي شِبْلٍ قَالَ أَبُو دَاوُد وَلَمْ أَفْهَمْهُ مِنْهُ جَيِّدًا عَنْ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ وَاسِعٍ عَنْ شُتَيْرٍ قَالَ نَصْرٌ ابْنُ نَهَّارٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَقَالَ نَصْرٌ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ حُسْنُ الظَّنِّ مِنْ حُسْنِ الْعِبَادَةِقَالَ أَبُو دَاوُد مُهَنَّا ثِقَةٌ بَصْرِيٌّ
Haalii en [Muusaa bin Ismaa’il] wiyi, haalanii en [Hammadu]. -e laawol goɗngol ina haalee- Haali en [Nashr bin Ali] gila e [Muhanna Abuu Syibl] -Abuu Daawuuda wiyi; Mi waawataa faamde ɗum no feewi e [Hammadu ɓii Salaama] e [Muhammadu ɓii Wasi’] e [Syutair] -Nashr wiyi; maanaa Syutair bin Nahhar- ummoraade e [Abuu Hurayrata] -Nashr wiyi; woni ummoraade e Nelaaɗo sallallaahu 'alaihi wasallam-, o wiyi: ''Moƴƴere ko maande dewal moƴƴal''. Abuu Daawuuda wiyi ''Muhanna ko tsiqqah -koolaaɗo- ummoriiɗo Basra''.
Imam Abu Dawud : 4342
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدٍ الْمَرْوَزِيُّ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عَلِيِّ بْنِ حُسَيْنٍ عَنْ صَفِيَّةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُعْتَكِفًا فَأَتَيْتُهُ أَزُورُهُ لَيْلًا فَحَدَّثْتُهُ وَقُمْتُ فَانْقَلَبْتُ فَقَامَ مَعِي لِيَقْلِبَنِي وَكَانَ مَسْكَنُهَا فِي دَارِ أُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ فَمَرَّ رَجُلَانِ مِنْ الْأَنْصَارِ فَلَمَّا رَأَيَا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَسْرَعَا فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى رِسْلِكُمَا إِنَّهَا صَفِيَّةُ بِنْتُ حُيَيٍّ قَالَا سُبْحَانَ اللَّهِ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ إِنَّ الشَّيْطَانَ يَجْرِي مِنْ الْإِنْسَانِ مَجْرَى الدَّمِ فَخَشِيتُ أَنْ يَقْذِفَ فِي قُلُوبِكُمَا شَيْئًا أَوْ قَالَ شَرًّا
Haalaama en [Ahmadu bin Muhammadu Al Marwazi] wiyi, haalaama en [Abdurrazaq] wiyi, haalaama en [Ma'mar] gila e [Az Zuhri] gila e [Ali bin Husain] gila e [Shafiyah] o wiyi: 'Rasulullah ina waɗa so Mi yilliima mo, mi yeewtidi. Miin noon mi ummiima ngam yahde galle, kanko ne o ummii e am ngam yahdude e am - e oon sahaa Shafiyah ina hoɗi e galle Usamah bin Zaid -. ndeen worɓe ɗiɗo Ansar en njalti, nde ɓe njiyi Annabi sallallaahu aleyhi wasallam, ɓe njaawnii ndewi. Ko ɗuum waɗi Nelaaɗo (JKM) wiyi: “aɗa foti leeltude, ko kanko woni Shafiyah bint Huyay”. Ɗoon e ɗoon kamɓe ɗiɗo fof ɓe mbiyi, “Manngu woodanii Alla, aan Nelaaɗo”. O wiyi : “ko goonga Seyɗaane ina ilna e nder aadee no ilrugol ƴiiƴam nii. Waɗde miɗo hula o waɗa huunde e ɓerɗe mon'. Walla o wiyi '-naatde- Bonannde'.
Imam Abu Dawud : 4343
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ طَهْمَانَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ عَبْدِ الْأَعْلَى عَنْ أَبِي النُّعْمَانِ عَنْ أَبِي وَقَّاصٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا وَعَدَ الرَّجُلُ أَخَاهُ وَمِنْ نِيَّتِهِ أَنْ يَفِيَ لَهُ فَلَمْ يَفِ وَلَمْ يَجِئْ لِلْمِيعَادِ فَلَا إِثْمَ عَلَيْهِ
Haali en [Muhammadu Ibnuul Mutsanna] wiyi, haali en [Abuu Amir] wiyi, haali en [Ibraahiima bin Tahmaan] gila [Ali bin Abdul A’la] gila [Abuu An Nu’maan] gila [Abuu Waqqash] gila [Zaid bin Arqam] gila Annabi sallahilam a to banndiiko kadi omo anniya jokkude ɗum, kono o waawaa jokkude e arde e fodoore makko, ndeen o bakkataa’.
Imam Abu Dawud : 4344
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ فَارِسٍ النَّيْسَابُورِيُّ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ ابْنُ سِنَانٍ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ طَهْمَانَ عَنْ بُدَيْلٍ عَنْ عَبْدِ الْكَرِيمِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَقِيقٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي الْحَمْسَاءِ قَالَبَايَعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِبَيْعٍ قَبْلَ أَنْ يُبْعَثَ وَبَقِيَتْ لَهُ بَقِيَّةٌ فَوَعَدْتُهُ أَنْ آتِيَهُ بِهَا فِي مَكَانِهِ فَنَسِيتُ ثُمَّ ذَكَرْتُ بَعْدَ ثَلَاثٍ فَجِئْتُ فَإِذَا هُوَ فِي مَكَانِهِ فَقَالَ يَا فَتًى لَقَدْ شَقَقْتَ عَلَيَّ أَنَا هَاهُنَا مُنْذُ ثَلَاثٍ أَنْتَظِرُكَقَالَ أَبُو دَاوُد قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى هَذَا عِنْدَنَا عَبْدُ الْكَرِيمِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَقِيقٍ قَالَ أَبُو دَاوُد هَكَذَا بَلَغَنِي عَنْ عَلِىِّ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ أَبُو دَاوُد بَلَغَنِي أَنَّ بِشْرَ بْنَ السَّرِيِّ رَوَاهُ عَنْ عَبْدِ الْكَرِيمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَقِيقٍ
Haali en [Muhammadu bin Yahya bin Faris An Naisaburi] wiyi, haali en [Muhammadu bin Sinan] wiyi, haali en [Ibraahiima bin Thahman] gila [Budail] gila [Abdul Karim] gila [Abdullaah bin Syaqiq] gila e baaba mum gila [Abdullah bin o'nce the] huunde Annabi sallallaahu 'leyhi wasallam ko adii nde o nuldetee won'de Annabi. Ndeen omo jogii haa jooni coggu heddiingu nguu, mi fodaniino mo arde hawritde e makko e oon nokku. Kono mi yejjitii mi siftorii tan ko caggal balɗe tati, ndeen ngar-mi yiyde mo, tawi ko o woni ɗoon. O wi’i: ‘Eeh suka, a saɗtinii kam, a waɗii kam ɗoo -balɗe tati- miɗo fadi ma’. Abuu Dawuuda wiyi, ‘[Muhammadu ɓii Yahya] e miijo amen ko Abdul Kariim ɓii Abdullaah ɓii Syaqiq’. Abuu Daawuuda wiyi, ko nii tinndinoore ndee ari e men; ummoraade e Aali bin Abdullaah'. Abuu Daawuuda wiyi, “ɗum arii e am ko [Bisyr bin As Sari] haali ɗum e [Abdul Karim bin Abdullaah bin Syaqiq]”.
Imam Abu Dawud : 4345
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ فَاطِمَةَ بِنْتِ الْمُنْذِرِ عَنْ أَسْمَاءَ بِنْتِ أَبِي بَكْرٍأَنَّ امْرَأَةً قَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ لِي جَارَةً تَعْنِي ضَرَّةً هَلْ عَلَيَّ جُنَاحٌ إِنْ تَشَبَّعْتُ لَهَا بِمَا لَمْ يُعْطِ زَوْجِي قَالَ الْمُتَشَبِّعُ بِمَا لَمْ يُعْطَ كَلَابِسِ ثَوْبَيْ زُورٍ
Haalaama en [Suleymaan bin Harb] wi'i, haalaama en [Hammad bin Zaid] diga [Hisyam bin Urwah] diga [Fatimah bin Al Mundzir] diga [Asma bin Abu Bakr] wi'i, 'Debbo gooto wi'i, 'Ya Nelaaɗo Allah, mi woodi debbo koɗo maako wife maako so, maanaa - a mbele ko mi bakkaat so mi fawii e huunde nde gorko am meeɗaa rokkude mi haa o - debbo mo woni njuumri makko- ina 6eydoo 6uu6de?' o jaabii: ‘Neɗɗo peewnoowo huunde nde meeɗaa rokkeede, ina wayi no neɗɗo ɓoorniiɗo comci ɗiɗi fenaande’.
Imam Abu Dawud : 4346
حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ بَقِيَّةَ أَخْبَرَنَا خَالِدٌ عَنْ حُمَيْدٍ عَنْ أَنَسٍأَنَّ رَجُلًا أَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ احْمِلْنِي قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّا حَامِلُوكَ عَلَى وَلَدِ نَاقَةٍ قَالَ وَمَا أَصْنَعُ بِوَلَدِ النَّاقَةِ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهَلْ تَلِدُ الْإِبِلَ إِلَّا النُّوقُ
Ina haalee e men [Wahb bin Baqiyyah] wiyi, ina haalee e men [Khalid] ummoraade e [Humaid] ummoraade e [Anas] ina wiya, ‘Gorko gooto ari to Nelaaɗo sallallaahu ‘alaihi wasallam, o wiyi ‘Yaa Nelaaɗo Alla, hokku am nagge gelooɗi ɗi njippinoo-mi ɗii’. Nelaaɗo (JKM) wiyi: min ndokka on nagge gelooɗi. Gorko oo naamndii, hol ko mbaawmi waɗde e ɓiɗɗo gelooɗi oo? Nelaaɗo (JKM) jaabtii: “Mbele gelooɗi mawɗi kadi njibinaaka e gelooɗi ɗi meeɗnoo wonde tokoosi?”
Imam Abu Dawud : 4347
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مَعِينٍ حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ الْعَيْزَارِ بْنِ حُرَيْثٍ عَنْ النُّعْمَانِ بْنِ بَشِيرٍ قَالَاسْتَأْذَنَ أَبُو بَكْرٍ رَحْمَةُ اللَّهِ عَلَيْهِ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَمِعَ صَوْتَ عَائِشَةَ عَالِيًا فَلَمَّا دَخَلَ تَنَاوَلَهَا لِيَلْطِمَهَا وَقَالَ أَلَا أَرَاكِ تَرْفَعِينَ صَوْتَكِ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَجَعَلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَحْجِزُهُ وَخَرَجَ أَبُو بَكْرٍ مُغْضَبًا فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ خَرَجَ أَبُو بَكْرٍ كَيْفَ رَأَيْتِنِي أَنْقَذْتُكِ مِنْ الرَّجُلِ قَالَ فَمَكَثَ أَبُو بَكْرٍ أَيَّامًا ثُمَّ اسْتَأْذَنَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَوَجَدَهُمَا قَدْ اصْطَلَحَا فَقَالَ لَهُمَا أَدْخِلَانِي فِي سِلْمِكُمَا كَمَا أَدْخَلْتُمَانِي فِي حَرْبِكُمَا فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ فَعَلْنَا قَدْ فَعَلْنَا
Haali en [Yahya bin Ma'in] wiyi, haali en [Hajjaj bin Muhammadu] wiyi, haali en [Yunus bin Abu Ishaq] ummoraade e [Abuu Ishaq] ummoraade e [Al Aizar bin Huraits] ummoraade e [An Nuuman bin Basyir] o wiyi, Abuu Bakri e dow makko -yoo Alla yuurni ɗum 'alaihi wasallam, kono nde o woni e naatde o nani daande 'Aisyah ummii -hono neɗɗo tikkaniiɗo-. So Abuu Bakri naatii o nanngi Aaisha ngam fiyde ɗum o wiyi : “Hol ko waɗi miɗo yi’a aɗa ƴetta daande maa yeeso Nelaaɗo Alla sallallaahu ‘alaihi wasallam!’. ndeen Nelaaɗo (JKM) haɗi mo haa Abuu Bakri yalti e tikkere. Nde Abuu Bakri yalti, Nelaaɗo (JKM) wiyi : hol ko cikkuɗaa nde ndaɗndu-mi e neɗɗo -tikkere Abuu Bakri-? Nuuman wiyi, “Abuu Bakri ndeen deƴƴii e nder galle hee balɗe keewɗe, caggal ɗuum o ñaagii yamiroore kadi ngam hawrude e Nelaaɗo Alla sallallaahu alayihi wasallam, o tawi kamɓe ɗiɗo fof ɓe nanondirii. Ndeen o wi’i 6e cficfo fof, “Naatnee kam e jam mon no naatnetee kam e tikkere mon nii”. Nelaaɗo sallallaahu aleyhi wasallam jaabtii : min mbaɗii ɗum, min mbaɗii ɗum.
Imam Abu Dawud : 4348
حَدَّثَنَا مُؤَمَّلُ بْنُ الْفَضْلِ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْعَلَاءِ عَنْ بُسْرِ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِي إِدْرِيسَ الْخَوْلَانِيِّ عَنْ عَوْفِ بْنِ مَالِكٍ الْأَشْجَعِيِّ قَالَأَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي غَزْوَةِ تَبُوكَ وَهُوَ فِي قُبَّةٍ مِنْ أَدَمٍ فَسَلَّمْتُ فَرَدَّ وَقَالَ ادْخُلْ فَقُلْتُ أَكُلِّي يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ كُلُّكَ فَدَخَلْتُحَدَّثَنَا صَفْوَانُ بْنُ صَالِحٍ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي الْعَاتِكَةِ قَالَ إِنَّمَا قَالَ أَدْخُلُ كُلِّي مِنْ صِغَرِ الْقُبَّةِ
Haalaama en [Muammal Ibnuul Fadhl] wiyi, haalaama en [Al Walid bin Muslim] gila e [Abdullaah Ibnuul Aala] gila e [Busr bin Ubaydullaah] gila e [Abuu Idris Al Khaulaani] gila e [Auf bin Malik Al Asyallaahu] o wiyi, hare Tabuk waɗi, e oon sahaa o woni ko e laylaytol peewniraangol leɗɗe. Nii woni mbiy-mi salminaango o jaabii. O wi’i: “Naat”. Mi naamndii “eehey maa Nelaaɗo mbele ɓanndu am fof ina waawi naatde?” O jaabii: “Eey. ɓalli mon fof ina mbaawi naatde'. Ndeen mi naatii.
Imam Abu Dawud : 4349
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا شَرِيكٌ عَنْ عَاصِمٍ عَنْ أَنَسٍ قَالَقَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا ذَا الْأُذُنَيْنِ
Haali en [Ibraahiima bin Mahdi] wiyi, haali en [Sharik] ummoraade e [Ashim] ummoraade e [Anaas] o wiyi: “Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam wiyi kam: ‘Eeh joom noppi ɗiɗi’.
Imam Abu Dawud : 4350
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ ابْنِ أَبِي ذِئْبٍ ح و حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الدِّمَشْقِيُّ حَدَّثَنَا شُعَيْبُ بْنُ إِسْحَقَ عَنْ ابْنِ أَبِي ذِئْبٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ السَّائِبِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِأَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَا يَأْخُذَنَّ أَحَدُكُمْ مَتَاعَ أَخِيهِ لَاعِبًا وَلَا جَادًّا وَقَالَ سُلَيْمَانُ لَعِبًا وَلَا جِدًّا وَمَنْ أَخَذَ عَصَا أَخِيهِ فَلْيَرُدَّهَا لَمْ يَقُلْ ابْنُ بَشَّارٍ ابْنَ يَزِيدَ وَقَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Haali en [Muhammadu bin Basyyar] wiyi, haalani en [Yahya] ummoraade e [Ibnu Abuu Dzi`b]. -e laawol goɗngol ina haalee- Haali en [Suleymaan bin Abdurrahman Ad Dimasyqi] wiyi, haali en [Syu'aib bin Ishaq] gila e [Ibnu Abuu Dzi`b] gila e [Abdullaah bin As Saib bin Yazid] gila e [baaba mum] gila e [mawniiko] wonde o sayiima Alla: 'Be meecfaa 6etde hay huunde e jawdi maa. miñiiko, so tawii ko e jeewte walla ko goonga'. Suleymaani wiyi, ko ngam jokkere enɗam walla ko goonga. Waɗde kala ƴettuɗo lekki miñi mum, yo yoɓ ɗum.’ Ibnu Basyyar wiyaani 'Ibnu Yazid', kadi o wiyi e daartol makko -e konngol ngol-; resulullah sallallaahu 'alaihi wasallam said'.
Imam Abu Dawud : 4351
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سُلَيْمَانَ الْأَنْبَارِيُّ حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى قَالَ حَدَّثَنَا أَصْحَابُ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَأَنَّهُمْ كَانُوا يَسِيرُونَ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَنَامَ رَجُلٌ مِنْهُمْ فَانْطَلَقَ بَعْضُهُمْ إِلَى حَبْلٍ مَعَهُ فَأَخَذَهُ فَفَزِعَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يَحِلُّ لِمُسْلِمٍ أَنْ يُرَوِّعَ مُسْلِمًا
Haa anndini en [Muhammadu bin Suleymaan Al Anbari] wiyi, haali en [Ibnu Numair] ummoraade e [Al A'masy] ummoraade e [Abdullaah bin Yasar] ummoraade e [Abdurrahmaan bin Abu Laila] o wiyi ' [Sehaabaaɓe Muhammadu] ina mbiya mi wonde wasallam, gooto e maɓɓe ɗaaniima. Ndeen won sehilaaɓe ƴetti, purni ɓoggol ngol wondunoo e makko ngol haa ɗannooɗo oo jekki. So Nelaaɗo (JKM) wiyi: “Juulɗo ina halal so wonaa banndiraaɓe mum juulɓe”.
Imam Abu Dawud : 4352
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سِنَانٍ الْبَاهِلِيُّ وَكَانَ يَنْزِلُ الْعَوَقَةَ حَدَّثَنَا نَافِعُ بْنُ عُمَرَ عَنْ بِشْرِ بْنِ عَاصِمٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ أَبُو دَاوُد هُوَ ابْنُ عَمْرٍو قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ يُبْغِضُ الْبَلِيغَ مِنْ الرِّجَالِ الَّذِي يَتَخَلَّلُ بِلِسَانِهِ تَخَلُّلَ الْبَاقِرَةِ بِلِسَانِهَا
Haali en [Muhammadu bin Sinan Al Bahili] - o darii e nokku ina wiyee Awaqah- wiyi, haali en [Nafi’ bin Umar] gila e [Bisyr bin Ashim] gila e [baaba mum] gila e [Abdullaah] -Abuu Dawuud wiyi; ko o yiɗi wiyde ko Abdullaah bin Umar - o wiyi 'Nelaaɗo Alla sallallaahu 'alaihi wasallam wiyi: 'Goonga, Alla ina yiɗi worɓe haalooɓe ko ɓuri heewde no na'i fijooɓe ɗemɗe mum en nii'.
Imam Abu Dawud : 4353
حَدَّثَنَا ابْنُ السَّرْحِ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ الضَّحَّاكِ بْنِ شُرَحْبِيلَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ تَعَلَّمَ صَرْفَ الْكَلَامِ لِيَسْبِيَ بِهِ قُلُوبَ الرِّجَالِ أَوْ النَّاسِ لَمْ يَقْبَلْ اللَّهُ مِنْهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ صَرْفًا وَلَا عَدْلًا
Ina haalee e men [Ibnu As Sarh] wiyi, ina haalee e men [Ibnu Wahb] ummoraade e [Abdullaah Ibnuul Musayyab] ummoraade e [Adh Dhahhak bin Syurahbil] ummoraade e [Abuu Hurairah] o wiyi, ''Rasulullah janngu yimɓe ɓee 6eydii e maggal, ndeen ñalawma ummital Alla ja6ataa dewal makko farilla walla nafilah'.
Imam Abu Dawud : 4354
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ عَنْ مَالِكٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ أَنَّهُ قَالَقَدِمَ رَجُلَانِ مِنْ الْمَشْرِقِ فَخَطَبَا فَعَجِبَ النَّاسُ يَعْنِي لِبَيَانِهِمَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ مِنْ الْبَيَانِ لَسِحْرًا أَوْ إِنَّ بَعْضَ الْبَيَانِ لَسِحْرٌ
Ko [Abdullaah bin Maslamah] haalani en gila e [Malik] gila e [Zaid bin Aslam] gila e [Abdullaah bin Umar] o wiyi, ‘Worɓe ɗiɗo ngarii e diiwaan fuɗnaange, ɓe mbaɗi ndeen waaju haawniinde yimɓe -sabu ƴoƴre firooji maɓɓe-. Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam ndeen wiyi : 'Goonga, e nder firooji laaɓtuɗi e nafooji ina woodi maagiyaŋkaagal, walla o wiyi 'Goonga, won e ɗiin firooji laaɓtuɗi e nafooji ko maagiyaŋkaagal'.
Imam Abu Dawud : 4355
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ عَبْدِ الْحَمِيدِ الْبَهْرَانِيُّ أَنَّهُ قَرَأَ فِي أَصْلِ إِسْمَعِيلَ بْنِ عَيَّاشٍ وَحَدَّثَهُ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ ابْنُهُ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي قَالَ حَدَّثَنِي ضَمْضَمٌ عَنْ شُرَيْحِ بْنِ عُبَيْدٍ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو ظَبْيَةَأَنَّ عَمْرَو ابْنَ الْعَاصِ قَالَ يَوْمًا وَقَامَ رَجُلٌ فَأَكْثَرَ الْقَوْلَ فَقَالَ عَمْرٌو لَوْ قَصَدَ فِي قَوْلِهِ لَكَانَ خَيْرًا لَهُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَقَدْ رَأَيْتُ أَوْ أُمِرْتُ أَنْ أَتَجَوَّزَ فِي الْقَوْلِ فَإِنَّ الْجَوَازَ هُوَ خَيْرٌ
Nde o haalani en [Suleymaani bin Abdul Hamiid Al Bahraani] -o janngi e deftere Ismaa’il bin Ayyaasi- nde o haalani mo [Muhammadu bin Ismaa’il] ko fayti e ɓiyiiko, o wiyi; haalanii kam [baaba am] o wiyi; haalani mi [Dhamdham] ummoraade e [Syurayih bin Ubaid] o wiyi; haali en [Abu Zhabyah] wiyi, ''Nde [Amr bin Al Ash] meeɗii wiyde - e oon sahaa won gorko gooto ina darii ina haala no feewi - Amru wiyi ''So tawiino ko o no woorunoo e haalde ɗum ina moƴƴi e makko. Mi meeɗii nande Nelaaɗo sallallaahu ‘alaihi wasallam ina wiya : ‘miin ko mi miijo, walla o wiyi ‘mi yamiraama yo mi wontu neɗɗaŋke e haala, sabu hoybinde haala ko moƴƴere’.
Imam Abu Dawud : 4356
حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ الطَّيَالِسِيُّ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَأَنْ يَمْتَلِئَ جَوْفُ أَحَدِكُمْ قَيْحًا خَيْرٌ لَهُ مِنْ أَنْ يَمْتَلِئَ شِعْرًاقَالَ أَبُو عَلِيٍّ بَلَغَنِي عَنْ أَبِي عُبَيْدٍ أَنَّهُ قَالَ وَجْهُهُ أَنْ يَمْتَلِئَ قَلْبُهُ حَتَّى يَشْغَلَهُ عَنْ الْقُرْآنِ وَذِكْرِ اللَّهِ فَإِذَا كَانَ الْقُرْآنُ وَالْعِلْمُ الْغَالِبَ فَلَيْسَ جَوْفُ هَذَا عِنْدَنَا مُمْتَلِئًا مِنْ الشِّعْرِ وَإِنَّ مِنْ الْبَيَانِ لَسِحْرًا قَالَ كَأَنَّ الْمَعْنَى أَنْ يَبْلُغَ مِنْ بَيَانِهِ أَنْ يَمْدَحَ الْإِنْسَانَ فَيَصْدُقَ فِيهِ حَتَّى يَصْرِفَ الْقُلُوبَ إِلَى قَوْلِهِ ثُمَّ يَذُمَّهُ فَيَصْدُقَ فِيهِ حَتَّى يَصْرِفَ الْقُلُوبَ إِلَى قَوْلِهِ الْآخَرِ فَكَأَنَّهُ سَحَرَ السَّامِعِينَ بِذَلِكَ
Haa anndini en [Abul Walid Ath Thayalisi] wiyi, haali en [Syu'ba] ummoraade e [Al A'masy] ummoraade e [Abuu Salih] ummoraade e [Abuu Hurayrah] o wiyi: ''Rasulullah ''alaihi wasallam'' wiyi: 'So hunduko maa ina heewi ɓuuɓri, ndeen ɗum ɓuri heewde yimre'. Abuu Aali wiyi, “ɗum arii e am ko e Abuu Ubaydu, o wiyi ko ɗum firti ko, ɓernde makko ina foti heewde, ina foti huutoraade jaŋde Qur’aana e siftorde Alla.” Sabu e miijo amen so ɓernde heewii alkuraan e ganndal, ndeen daande heewataa yimre. Kadi goonga e nder oon haala ina woodi maagiyaŋkaagal. O wiyi ko wayi no maanaa ‘facciro ɓurtungo’ ko mantude yimɓe e hoolaade ɗum en haa ɓerɗe woɗɓe mbayloo e konnguɗi mum en. Ndeen o ñiŋa yim6e wocf6e, o hoola 6e haa 6ercfe yim6e wocf6e nji’a haala makko. Ko wayi no o siftinii heɗtiiɓe makko e haala makko’.
Imam Abu Dawud : 4357
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا ابْنُ الْمُبَارَكِ عَنْ يُونُسَ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ هِشَامٍ عَنْ مَرْوَانَ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْأَسْوَدِ بْنِ عَبْدِ يَغُوثَ عَنْ أُبَيِّ بْنِ كَعْبٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ مِنْ الشِّعْرِ حِكْمَةً
Haali en [Abuu Bakri bin Abu Sayba] wiyi, haali en [Ibnuul Mubaarak] gila e [Yunus] gila e [Az Zuhri] o wiyi; haali en [Abuu Bakr bin Abdurrahmaan bin Al Haris bin Hisham] ummoraade e [Marwan bin Al Hakam] ummoraade e [Abdurrahman bin Al Aswad bin Abu Yaghuts] ummoraade e [Ubay bin Ka'b] wonde Annabi sallallaahu 'alaihi wasallam wiyi: 'Goonga, ina woodi hakkille hakkunde -'.
Imam Abu Dawud : 4358
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ سِمَاكٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَجَاءَ أَعْرَابِيٌّ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَجَعَلَ يَتَكَلَّمُ بِكَلَامٍ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ مِنْ الْبَيَانِ سِحْرًا وَإِنَّ مِنْ الشِّعْرِ حُكْمًا
Haali en [Musaddad] wi'i, haali en [Abuu Awanah] diga [Simak] diga [Ikrimah] diga [Ibnu Abbas] o wi'i: 'Aarabe'en wuro woore wari haa Annabi sallallaahu 'alaihi wasallam, o wi'i wolde. So Nelaaɗo (JKM) wiyi: “Goonga, e haala ina waɗi maagi, e nder maagi ina waɗi sariya”.
Imam Abu Dawud : 4359
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ فَارِسٍ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا أَبُو تُمَيْلَةَ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو جَعْفَرٍ النَّحْوِيُّ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ ثَابِتٍ قَالَ حَدَّثَنِي صَخْرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُرَيْدَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ مِنْ الْبَيَانِ سِحْرًا وَإِنَّ مِنْ الْعِلْمِ جَهْلًا وَإِنَّ مِنْ الشِّعْرِ حُكْمًا وَإِنَّ مِنْ الْقَوْلِ عِيَالًافَقَالَ صَعْصَعَةُ بْنُ صُوحَانَ صَدَقَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَّا قَوْلُهُ إِنَّ مِنْ الْبَيَانِ سِحْرًا فَالرَّجُلُ يَكُونُ عَلَيْهِ الْحَقُّ وَهُوَ أَلْحَنُ بِالْحُجَجِ مِنْ صَاحِبِ الْحَقِّ فَيَسْحَرُ الْقَوْمَ بِبَيَانِهِ فَيَذْهَبُ بِالْحَقِّ وَأَمَّا قَوْلُهُ إِنَّ مِنْ الْعِلْمِ جَهْلًا فَيَتَكَلَّفُ الْعَالِمُ إِلَى عِلْمِهِ مَا لَا يَعْلَمُ فَيُجَهِّلُهُ ذَلِكَ وَأَمَّا قَوْلُهُ إِنَّ مِنْ الشِّعْرِ حُكْمًا فَهِيَ هَذِهِ الْمَوَاعِظُ وَالْأَمْثَالُ الَّتِي يَتَّعِظُ بِهَا النَّاسُ وَأَمَّا قَوْلُهُ إِنَّ مِنْ الْقَوْلِ عِيَالًا فَعَرْضُكَ كَلَامَكَ وَحَدِيثَكَ عَلَى مَنْ لَيْسَ مِنْ شَأْنِهِ وَلَا يُرِيدُهُ
Haali en [Muhammadu bin Yahya bin Faaris] wiyi, haali en [Sa’id bin Muhammadu] wiyi, haali en [Abuu Tumailah] o wiyi; wiyi mi [Abuu Jaafar An Nahwi Abdullaah bin Saabit] o wiyi; haalani kam [Shakhr bin Abdullaah bin Buraidah] ummoraade e [baaba mum] ummoraade e [mawniiko] o wiyi, 'Mi nanii Nelaaɗo Alla sallallaahu 'alaihi wasallam ina wiya: 'Goonga e haala ina woodi maagiyaŋkaagal, e ganndal ina woodi majjere, e nder yimre ina woodi hakkille e nder konnguɗi ina woodi -fuak-'. Shaashaa bun Suuhaan wiyi ko goonga ko Nelaaɗo (JKM) haali koo. Firo konngol makko ‘goonga e haala ina woodi maagi’ ko won e sahaaji neɗɗo mo feewaani ina ɓura neɗɗo mo woni kala ina waawi haalde, mbele firo mum ina waawa siifde woɗɓe, ndeen noon o yahata ko e ittude goonga. E nder ɗuum, maanaa konngol makko ‘e ganndal ina woodi majjere’ ko, so neɗɗo dewondirɗo doolii hoore mum anndude huunde nde o waawaa, ndeen noon, e goonga, ɗum waɗata ko majjere - haalde tawa alaa ganndal -. Wonande ko o haali ‘e nder jimɗi ina woodi hakkille’, ko woni e jimɗi ɗii ko wasiyaaji e yeruuji baawɗi wonde wasiyaaji yimɓe heewɓe. Ko fayti e maanaa konngol makko ngol; 'e nder konnguɗi ina woodi lofu -confusion-' ko so aɗa fammina konnguɗi walla daartol e yimɓe ɓe ngalaa golle ɓe njiɗaa ɗum'.
Imam Abu Dawud : 4360
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي خَلَفٍ وَأَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الْمَعْنَى قَالَا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَعِيدٍ قَالَمَرَّ عُمَرُ بِحَسَّانَ وَهُوَ يُنْشِدُ فِي الْمَسْجِدِ فَلَحَظَ إِلَيْهِ فَقَالَ قَدْ كُنْتُ أُنْشِدُ وَفِيهِ مَنْ هُوَ خَيْرٌ مِنْكَحَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ بِمَعْنَاهُ زَادَ فَخَشِيَ أَنْ يَرْمِيَهُ بِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَجَازَهُ
Haali en [Ibnu Abu Khalaf] e [Ahmadu bin Abdah] e maanaa, kamɓe ɗiɗo fof ɓe mbiyi; haali en [Sufyan bin Uyainah] ummoraade e [Az Zuhri] ummoraade e [Sa'id] o wiyi, Umar rewi [Hassan] mo e oon sahaa wonnoo e juulirde ina yima jimɗi, Umar ndeen ndaari mo e gite ɓutte. Hassan ndeen wiyi 'mi meeɗii janngude yimre, tawi won yimɓe ɓurɓe ma'. Haali en [Ahmadu bin Salih] wiyi, haali en [Abdurrazaq] wiyi, haali en [Ma’mar] ummoraade e [Az Zuhri] ummoraade e [Sa’id Ibnul Musayyab] ummoraade e [Abuu Hurayrata] e maanaa gooto. Kono o ɓeydi heen wonde Umar ina huli wonde Hasan ina yedda ɗum e wasiyaaji ummoraade e Nelaaɗo (JKM) o jaɓi ɗum.