Imam Abu Dawud : 4141
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ سُفْيَانَ قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ حَسَنٍ قَالَ حَدَّثَنِي عَمِّي إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ طَلْحَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍوعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ أُرِيدَ مَالُهُ بِغَيْرِ حَقٍّ فَقَاتَلَ فَقُتِلَ فَهُوَ شَهِيدٌ
Hawtii e amen [Musaddad] wiyi, hawrii e amen [Yahya] gila e [Sufyan] o wiyi; haalani mi [Abdullaah bin Hasan] o wiyi; Mi haalanii kaaw am [Ibraahiima bin Muhammadu bin Thalhah] gila e [Abdullaah bin Amru] gila e Nelaaɗo sallallaahu alayihi wasallam, o wiyi: ‘kala mo jawdi mum ƴettaa tawa alaa hakkeeji, ndeen o haɓa, o waraa ko martiri’.
Imam Abu Dawud : 4142
حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ الطَّيَالِسِيُّ وَسُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ يَعْنِي أَبَا أَيُّوبَ الْهَاشِمِيَّ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَمَّارِ بْنِ يَاسِرٍ عَنْ طَلْحَةَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَوْفٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ زَيْدٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ قُتِلَ دُونَ مَالِهِ فَهُوَ شَهِيدٌ وَمَنْ قُتِلَ دُونَ أَهْلِهِ أَوْ دُونَ دَمِهِ أَوْ دُونَ دِينِهِ فَهُوَ شَهِيدٌ
Haalanki en [Harun bin Abdullaah] wiyi, haali en [Abuu Daawuuda Ath Thayalisi] e [Suleymaan bin Dawuud] -maanaa Suleymaan Abuu Ayyub Al Hasyimi- ummoraade e [Ibraahiima bin Sa'd] ummoraade e [baaba mum] ummoraade e [Abuu Ubayda bin Muhammadu bin Abdullaah bin Ammar] [Sa'id bin Zaid] ummoraade e Annabi sallallaahu 'alaihi Wasallam, o wiyi: 'kala baraaɗo sabu reentaade jawdi mum ko marhiid, kala baraaɗo sabu reentaade ɓesngu mum ko marhiid, walla sabu reenaade ƴiiƴam mum, walla sabu reenaade diine mum ko marhid'.
Imam Abu Dawud : 4143
حَدَّثَنَا مَخْلَدُ بْنُ خَالِدٍ الشُّعَيْرِيُّ حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ يُونُسَ حَدَّثَنَا عِكْرِمَةُ يَعْنِي ابْنَ عَمَّارٍ قَالَ حَدَّثَنِي إِسْحَقُ يَعْنِي ابْنَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ قَالَ قَالَ أَنَسٌكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ أَحْسَنِ النَّاسِ خُلُقًا فَأَرْسَلَنِي يَوْمًا لِحَاجَةٍ فَقُلْتُ وَاللَّهِ لَا أَذْهَبُ وَفِي نَفْسِي أَنْ أَذْهَبَ لِمَا أَمَرَنِي بِهِ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَخَرَجْتُ حَتَّى أَمُرَّ عَلَى صِبْيَانٍ وَهُمْ يَلْعَبُونَ فِي السُّوقِ فَإِذَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَابِضٌ بِقَفَايَ مِنْ وَرَائِي فَنَظَرْتُ إِلَيْهِ وَهُوَ يَضْحَكُ فَقَالَ يَا أُنَيْسُ اذْهَبْ حَيْثُ أَمَرْتُكَ قُلْتُ نَعَمْ أَنَا أَذْهَبُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ أَنَسٌ وَاللَّهِ لَقَدْ خَدَمْتُهُ سَبْعَ سِنِينَ أَوْ تِسْعَ سِنِينَ مَا عَلِمْتُ قَالَ لِشَيْءٍ صَنَعْتُ لِمَ فَعَلْتَ كَذَا وَكَذَا وَلَا لِشَيْءٍ تَرَكْتُ هَلَّا فَعَلْتَ كَذَا وَكَذَا
Haali en [Makhlad bin Khalid Asy Syu'airi] wiyi, haali en [Umar bin Yunus] wiyi, haali en [Ikrimah] -maanaa Ikrimah bin Ammar- o wiyi; wiyi mi [Ishaq] - maanaa Ishaq bin Abdullaah bin Abuu Talha - o wiyi; [Anas] wiyi, “Nelaaɗo Alla ko neɗɗo ɓurɗo moƴƴude jikkuuji.” Ñalnde heen o neldi kam e golle. Miin noon mbi’mi, wallaahi mi yahataa. Hay so e nder ɓernde am mbeɗo yiɗnoo yahde mi waɗta waɗde jamirooje nelaaɗo Alla sallallaahu 'leyhi wasallam. Ndeen mi yahii haa mi rewi e sukaaɓe fijooɓe e nder luumo hee, kono ɗoon e ɗoon Nelaaɗo (JKM) jaggi kolce am caggal ina jalee. O wi’i: “Eeh Anas tokooso, yah no njamir mi ko adii’. Mi jaabii-mi eehey nelaaɗo Alla. Mi yahan'. Anas wiyi wallaahi, mi walliima mo duuɓi jeeɗiɗi walla jeenay. Kono mi meeɗaa yiyde omo haala golle am, ‘Hol ko waɗi aɗa waɗa ɗum e ɗum’. Walla huunde nde njooɗtoriimi; 'Ko waɗi aɗa waɗa ɗum e ɗum! '.
Imam Abu Dawud : 4144
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ يَعْنِي ابْنَ الْمُغِيرَةِ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ أَنَسٍ قَالَخَدَمْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَشْرَ سِنِينَ بِالْمَدِينَةِ وَأَنَا غُلَامٌ لَيْسَ كُلُّ أَمْرِي كَمَا يَشْتَهِي صَاحِبِي أَنْ أَكُونَ عَلَيْهِ مَا قَالَ لِي فِيهَا أُفٍّ قَطُّ وَمَا قَالَ لِي لِمَ فَعَلْتَ هَذَا أَوْ أَلَّا فَعَلْتَ هَذَا
Haali en [Abdullaah bin Maslaama] wi'i, haali en [Suleymaan] - maanaa Suleymaani bin Mughirah - diga [Tsabit] diga [Anas] o wi'i, 'Mi walli Annabi sallallaahu 'alaihi wasallam haa Madiina duuɓi sappo. Miin ko mi cukalel tan, wonaa sarwisaaji ɗi mbaɗatmi ɗii fof ina njahdi e ɓernde sehil am -Nelaaɗo sallallaahu 'alaihi wasallam-. Kono o meeɗaa wiyde 'Hey..! ' Ko goonga e am. O meeɗaa kadi wiyde: “Hol ko waɗi aɗa waɗa nii! walla ‘Hol ko waɗi aɗa waɗa ɗum nii! '.
Imam Abu Dawud : 4145
حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ هِلَالٍ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَاهُ يُحَدِّثُ قَالَ قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ وَهُوَ يُحَدِّثُنَاكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَجْلِسُ مَعَنَا فِي الْمَجْلِسِ يُحَدِّثُنَا فَإِذَا قَامَ قُمْنَا قِيَامًا حَتَّى نَرَاهُ قَدْ دَخَلَ بَعْضَ بُيُوتِ أَزْوَاجِهِ فَحَدَّثَنَا يَوْمًا فَقُمْنَا حِينَ قَامَ فَنَظَرْنَا إِلَى أَعْرَابِيٍّ قَدْ أَدْرَكَهُ فَجَبَذَهُ بِرِدَائِهِ فَحَمَّرَ رَقَبَتَهُ قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ وَكَانَ رِدَاءً خَشِنًا فَالْتَفَتَ فَقَالَ لَهُ الْأَعْرَابِيُّ احْمِلْ لِي عَلَى بَعِيرَيَّ هَذَيْنِ فَإِنَّكَ لَا تَحْمِلُ لِي مِنْ مَالِكَ وَلَا مِنْ مَالِ أَبِيكَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا وَأَسْتَغْفِرُ اللَّهَ لَا وَأَسْتَغْفِرُ اللَّهَ لَا وَأَسْتَغْفِرُ اللَّهَ لَا أَحْمِلُ لَكَ حَتَّى تُقِيدَنِي مِنْ جَبْذَتِكَ الَّتِي جَبَذْتَنِي فَكُلُّ ذَلِكَ يَقُولُ لَهُ الْأَعْرَابِيُّ وَاللَّهِ لَا أُقِيدُكَهَا فَذَكَرَ الْحَدِيثَ قَالَ ثُمَّ دَعَا رَجُلًا فَقَالَ لَهُ احْمِلْ لَهُ عَلَى بَعِيرَيْهِ هَذَيْنِ عَلَى بَعِيرٍ شَعِيرًا وَعَلَى الْآخَرِ تَمْرًا ثُمَّ الْتَفَتَ إِلَيْنَا فَقَالَ انْصَرِفُوا عَلَى بَرَكَةِ اللَّهِ تَعَالَى
Haali en [Harun bin Abdullaah] wiyi, haali en [Abuu Amir] wiyi, haali en [Muhammadu bin Hilal] Nde o nani [baaba makko] ina haala, o wiyi; [Abuu Hurayrata] wiyi, o wiyi, “Nelaaɗo Alla sallallaahu aleyhi wasallam jooɗodii e amen ina jannga hadiis, nde o ummii min ne min ndarii.” haa min njii mo o naati galle gooto e rewɓe makko. Ndeen o jannginii en hadiis oo ñalnde heen. ndeen min ndariima nde o darii, ndeen min ƴeewi aarabeeɓe beduin gooto ɓenni mo. Beduin oo 6uuccii 6uu6ol mum haa daande mum 6uu6i. [Abuu Hurayrata] wiyi, “Shaal Nelaaɗo oo ko e mbaydi ɓuuɓndi, o ndaari caggal.” Beduin wi'i: 'Hokku am nyaamdu - teddeendi - dow gelooɗi am ɗiɗi'en. So goonga a waawataa rokkude mi nguura so wonaa e jawdi maa walla e jawdi baaba maa’. Ndeen Nelaaɗo (JKM) wiyi: “alaa. Kadi miɗo ñaagii Allah yaafuya, Alaa.. Kadi miɗo ñaagii Allah yaafuya, Alaa.. Kadi miɗo ñaagii Allah yaafuya. Mi hokkataa ma haa a hokka am hakke qishas ngam 6amtaare maa e am'. Kadi kala sahaa, aarabeeɓe Beduin ɓee mbiyi, ‘Wallaahi mi rokkataa ma hakke qishah ngam ɗuum’. Ndeen haaloowo oo siftinii hadiis oo haa timmi. Abuu Hurayrata wiyi, “Ndeen Nelaaɗo Alla noddi gorko gooto, wiyi mo: ‘Hokku mo nguura -teddeendi- e dow gelooɗi ɗiɗi ɗii, hokku gelooɗi goɗɗi ɗii alkamaari, hokku gelooɗi goɗɗi ɗii alkamaari’. Caggal cfuum o hucciti e amen o wi’i: “Njahdu e barke Alla Ta’ala”.
Imam Abu Dawud : 4146
حَدَّثَنَا النُّفَيْلِيُّ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ حَدَّثَنَا قَابُوسُ بْنُ أَبِي ظَبْيَانَ أَنَّ أَبَاهُ حَدَّثَهُ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبَّاسٍأَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ الْهَدْيَ الصَّالِحَ وَالسَّمْتَ الصَّالِحَ وَالِاقْتِصَادَ جُزْءٌ مِنْ خَمْسَةٍ وَعِشْرِينَ جُزْءًا مِنْ النُّبُوَّةِ
Haali en [An Nufaili] wiyi, wiyi en [Zuhair] wiyi, wiyi en [Qabus bin Abu Zhabyan] wonde [baaba mum] wiyi mo, o wiyi; haali en [Abdullaah bin Abbas] wonde Annabi Alla sallallaahu ‘alaihi wasallam wiyi: ‘Goonga, ardaade moƴƴere, kuule moƴƴe - e nder diine – e laaɓal ko huunde wootere e maandeeji capanɗe joyi annabaagal’.
Imam Abu Dawud : 4147
حَدَّثَنَا ابْنُ السَّرْحِ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ عَنْ سَعِيدٍ يَعْنِي ابْنَ أَبِي أَيُّوبَ عَنْ أَبِي مَرْحُومٍ عَنْ سَهْلِ بْنِ مُعَاذٍ عَنْ أَبِيهِأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ كَظَمَ غَيْظًا وَهُوَ قَادِرٌ عَلَى أَنْ يُنْفِذَهُ دَعَاهُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ عَلَى رُءُوسِ الْخَلَائِقِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ حَتَّى يُخَيِّرَهُ اللَّهُ مِنْ الْحُورِ الْعِينِ مَا شَاءَقَالَ أَبُو دَاوُد اسْمُ أَبِي مَرْحُومٍ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَيْمُونٍ حَدَّثَنَا عُقْبَةُ بْنُ مُكْرَمٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ يَعْنِي ابْنَ مَهْدِيٍّ عَنْ بِشْرٍ يَعْنِي ابْنَ مَنْصُورٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَجْلَانَ عَنْ سُوَيْدِ بْنِ وَهْبٍ عَنْ رَجُلٍ مِنْ أَبْنَاءِ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ أَبِيهِ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَهُ قَالَ مَلَأَهُ اللَّهُ أَمْنًا وَإِيمَانًا لَمْ يَذْكُرْ قِصَّةَ دَعَاهُ اللَّهُ زَادَ وَمَنْ تَرَكَ لُبْسَ ثَوْبِ جَمَالٍ وَهُوَ يَقْدِرُ عَلَيْهِ قَالَ بِشْرٌ أَحْسِبُهُ قَالَ تَوَاضُعًا كَسَاهُ اللَّهُ حُلَّةَ الْكَرَامَةِ وَمَنْ زَوَّجَ لِلَّهِ تَعَالَى تَوَّجَهُ اللَّهُ تَاجَ الْمُلْكِ
Haalaama en [Ibnu As Sarh] wi'i, haalaama en [Ibnu Wahb] diga [Sa'id] - maanaa Said bin Abuu Ayyub - diga [Abuu Marhum] diga [Sahl bin Mu'adz] diga [baaba maako] dow Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam wi'i: 'W ndeen ko nyannde darnge maa Alla noddamo e nder yim6e, haa Alla wi'amo yoo su6o. angel no o yiɗiri'. Abuu Daawuuda wiyi innde Abuu Marhum ko Abdurrahmaan bin Maimun. Haalanki en [Uqbah bin Mukram] wi'i, anndini en ['Abdurrahman] -maanaa Abdur Rahmaan bin Mahdi- diga [Bisyr] -maanaa Bisyr bin Mansur- diga [Muhammadu bin 'Ajlan] diga [Suwaid bin Wahb] diga [gorko] nder ɓiɓɓe Nabi Allah gila [baaba makko] o wiyi, 'Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam wiyi: 'Alla timmin kisal e iimanaagal -kono o siftoraani daartol ngol e nder hadiis ɓennuɗo-, ndeen Alla noddat mo, haaloowo oo ɓeydi heen, 'mo woppi ɓoornaade comci moƴƴi hay so ina waawi -[; Mi sikkaano o wiyi- sabu o lesɗinii hoore makko, Alla ɓoornotoo mo comci teddungal. Kadi mo dewdi sabu Allah Ta'ala, Alla rokkata ɗum kufuli laamɗo'.
Imam Abu Dawud : 4148
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ عَنْ الْحَارِثِ بْنِ سُوَيْدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا تَعُدُّونَ الصُّرَعَةَ فِيكُمْ قَالُوا الَّذِي لَا يَصْرَعُهُ الرِّجَالُ قَالَ لَا وَلَكِنَّهُ الَّذِي يَمْلِكُ نَفْسَهُ عِنْدَ الْغَضَبِ
Haali en [Abuu Bakri bin Abu Syaibah] wiyi, haali en [Abuu Mu'awiyah] ummoraade e [Al A'masy] ummoraade e [Ibraahiima At Taimi] ummoraade e [Al Haris bin Suwaid] ummoraade e [Abdullaah] o wiyi: 'Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam wiyi: ''hol mo cikkuɗaa woni ɓurɗo semmbe?'' sehilaaɓe ɓee njaabii, ‘ko ɗuum woni neɗɗo mo foolaaka e nder pottital’. O wi’i: ‘Wonaa noon, tiiɗɗo ko neɗɗo baawɗo jogaade hoore mum so ina tikkani’.
Imam Abu Dawud : 4149
حَدَّثَنَا يُوسُفُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا جَرِيرُ بْنُ عَبْدِ الْحَمِيدِ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ قَالَاسْتَبَّ رَجُلَانِ عِنْدَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَغَضِبَ أَحَدُهُمَا غَضَبًا شَدِيدًا حَتَّى خُيِّلَ إِلَيَّ أَنَّ أَنْفَهُ يَتَمَزَّعُ مِنْ شِدَّةِ غَضَبِهِ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنِّي لَأَعْلَمُ كَلِمَةً لَوْ قَالَهَا لَذَهَبَ عَنْهُ مَا يَجِدُهُ مِنْ الْغَضَبِ فَقَالَ مَا هِيَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ يَقُولُ اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ قَالَ فَجَعَلَ مُعَاذٌ يَأْمُرُهُ فَأَبَى وَمَحِكَ وَجَعَلَ يَزْدَادُ غَضَبًا
Haalaama en [Yusuf bin Muusaa] wi'i, ɗum haalanaama en [Jarir bin Abdul Hamid] diga [Abdul Malik bin Umair] diga [Abdurrahmaan bin Abuu Laila] diga [Mu'adz bin Jabal] o wi'i: 'Wonno worɓe ɗiɗo ɗonno ƴama ko'e maɓɓe to bannge maɓɓe, gooto e maɓɓe wonnoo ko safehillaahu tikkere nde cikku mi ko nofru makko ɓuuɓtii sabu tikkere ɓeydotoonde ndee. Nelaaɗo sallallaahu ‘alaihi wasallam ndeen wiyi : ‘Goonga, miɗo anndi tigi konngol ngol so neɗɗo janngii ngol, tikkere nde ɓe ngoni e mum ndee majjata’. Won naamniiɗo ndeen : « aan Nelaaɗo, ko ɗum woni ? o wi'i: ''ALLAHUMMA INNI A'UUDZU BIKA MINASYSYAITHAANIRRAJIIM -Yaa Allah, mi reftiima e maa seyɗane kuddi-'. Haaloowo oo wiyi, ‘Mu’adz ndeen yamiri gorko oo yoo haal ɗum, kono o salii, o ɓeydii tan ko tikkere’.
Imam Abu Dawud : 4150
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ عَدِيِّ بْنِ ثَابِتٍ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ صُرَدٍ قَالَاسْتَبَّ رَجُلَانِ عِنْدَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَجَعَلَ أَحَدُهُمَا تَحْمَرُّ عَيْنَاهُ وَتَنْتَفِخُ أَوْدَاجُهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنِّي لَأَعْرِفُ كَلِمَةً لَوْ قَالَهَا هَذَا لَذَهَبَ عَنْهُ الَّذِي يَجِدُ أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنْ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ فَقَالَ الرَّجُلُ هَلْ تَرَى بِي مِنْ جُنُونٍ
Haalaama en [Abuu Bakr bin Abuu Syaiba] wi'i, haalaama en [Abuu Mu'awiyah] diga [Al A'masy] diga [Adi bin Sabit] diga [Suleymaan bin Shurd] o wi'i, ''Wonno yimɓe ɗiɗo ɗon ƴama ko'e maɓɓe haa bannge Annabiijo sallaalam'a'en wutte makko ina wayi no ina tiiɗi. Resulullah (JKM) wiyi ndeen: “Goonga, miɗo anndi konngol ngol so neɗɗo janngii ngol, ko ɓe nanata koo - jikku tikkere - majjat. Ko ɗum woni A'UUDZU BILLAAHI MINAS SYAITHAANIR RAJIIMI -miɗo ñaagoo Alla e seyɗaane kuɗol-'. Gorko tikniiɗo oo noon wiyi, aɗa ndaara mi no mbayru mi nii?
Imam Abu Dawud : 4151
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا دَاوُدُ بْنُ أَبِي هِنْدٍ عَنْ أَبِي حَرْبِ بْنِ أَبِي الْأَسْوَدِ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَنَا إِذَا غَضِبَ أَحَدُكُمْ وَهُوَ قَائِمٌ فَلْيَجْلِسْ فَإِنْ ذَهَبَ عَنْهُ الْغَضَبُ وَإِلَّا فَلْيَضْطَجِعْحَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ بَقِيَّةَ عَنْ خَالِدٍ عَنْ دَاوُدَ عَنْ بَكْرٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعَثَ أَبَا ذَرٍّ بِهَذَا الْحَدِيثِ قَالَ أَبُو دَاوُد وَهَذَا أَصَحُّ الْحَدِيثَيْنِ
Haalaama en [Ahmadu bin Hanbal] wi'i, haalaama en [Abuu Mu'awiyah] wi'i, haalaama en [Dawuud bin Abuu Hind] diga [Abuu Harb bin Abul Aswad] diga [Abuu Dharr] o wi'i: 'Nelaaɗo Alla shallallahu anglaahu gooto wi'i on woni 'I: mo jooɗo. So tikkere makko majjii - ndeen ko ɗuum o yiɗi -, so wonaa ɗuum, yo o lelnu'. Haalaama en [Wahb bin Baqiyyah] gila e [Khalid] gila e [Dawuud] gila e [Bakr] wonde Nelaaɗo neldi Abuu Dharr e nulal ndeeɗoo hadiis'. Abuu Daawuuda wiyi : « ooɗoo hadiis ɓuri laaɓtude e hadiisaaji ɗiɗi goodɗi ɗii ».
Imam Abu Dawud : 4152
حَدَّثَنَا بَكْرُ بْنُ خَلَفٍ وَالْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْمَعْنَى قَالَا حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ خَالِدٍ حَدَّثَنَا أَبُو وَائِلٍ الْقَاصُّ قَالَ دَخَلْنَا عَلَى عُرْوَةَ بْنِ مُحَمَّدٍ السَّعْدِيِّ فَكَلَّمَهُ رَجُلٌ فَأَغْضَبَهُ فَقَامَ فَتَوَضَّأَ ثُمَّ رَجَعَ وَقَدْ تَوَضَّأَ فَقَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ جَدِّي عَطِيَّةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ الْغَضَبَ مِنْ الشَّيْطَانِ وَإِنَّ الشَّيْطَانَ خُلِقَ مِنْ النَّارِ وَإِنَّمَا تُطْفَأُ النَّارُ بِالْمَاءِ فَإِذَا غَضِبَ أَحَدُكُمْ فَلْيَتَوَضَّأْ
Haali en [Bakr bin Khalaf] e [Al Hasan bin Ali] e maanaa, kamɓe ɗiɗo fof ɓe mbiyi; haali en [Ibraahiima bin Khalid] wiyi, haali en [Abu Wail Al Qash] o wiyi min naatii ngam yiyde [Urwah bin Muhammadu As Sa’di], ndeen gorko gooto haali e makko, o tikkani mo. Ndeen o ummiima o wullitii o arti kadi e nder ngonka wullitaare. Caggal cfuum o wi’i: “[Baaba am] haalanii kam, gila e mawni am, [Athiyah]. O wiyi Nelaaɗo sallallaahu ‘alaihi wasallam meeɗii wiyde : ‘Goonga tikkere ummorii ko e seyɗane kadi seyɗaane tagaa ko e yiite, tawi yiite ina mumta e ndiyam, so gooto e mon tikkaniima, waɗtu wuddude’.
Imam Abu Dawud : 4153
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ عَنْ مَالِكٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا أَنَّهَا قَالَتْمَا خُيِّرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي أَمْرَيْنِ إِلَّا اخْتَارَ أَيْسَرَهُمَا مَا لَمْ يَكُنْ إِثْمًا فَإِنْ كَانَ إِثْمًا كَانَ أَبْعَدَ النَّاسِ مِنْهُ وَمَا انْتَقَمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِنَفْسِهِ إِلَّا أَنْ تُنْتَهَكَ حُرْمَةُ اللَّهِ تَعَالَى فَيَنْتَقِمُ لِلَّهِ بِهَا
Ko [Abdullaah bin Maslaama] haalani en gila e [Malik] gila e [Ibnu Shihab] gila e [Urwah bin Az Zubair] gila e [Aisyah radliallahu anha] o wiyi, 'Nelaaɗo Alla e nder bakkaat ɓurɗo juutde no o suɓii e ɗiɗo ɗii nii. So tawii ɗuum ina jeyaa e bakkaat, ndeen ko kanko ɓuri reenaade bakkaat e nder aadee en. Kadi Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam meeɗaa nande tikkere e hoore mum so wonaa tawa ko e ƴattaade teddungal Alla, ko ɗuum waɗi o fooli sabu Alla'.
Imam Abu Dawud : 4154
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْمَا ضَرَبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَادِمًا وَلَا امْرَأَةً قَطُّ
Haali en [Musaddad] wiyi, haali en [Yazid bin Zurai’] wiyi, haali en [Ma’mar] gila e [Az Zuhri] gila e [Urwah] gila e [‘Aishah] o wiyi ‘Rasulullah sallallahu ‘alaihi wasallam meeɗaa fiyde maccuɗo walla debbo hay dara’.
Imam Abu Dawud : 4155
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الطُّفَاوِيُّ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ يَعْنِي ابْنَ الزُّبَيْرِفِي قَوْلِهِ{ خُذْ الْعَفْوَ }قَالَ أُمِرَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يَأْخُذَ الْعَفْوَ مِنْ أَخْلَاقِ النَّاسِ
Haali en [Ya'qub bin Ibraahiima] wi'i, haalani en [Muhammadu bin Abdurrahman Ath Thufawi] diga [Hisyam bin Urwah] diga [baaba maako] diga [Abdullaah] -maanaa Abdullaah bin Az Zubair- dow wolde Allah: '-e yaafo- -Q. Al A'raf: 177-, o wiyi, ''Annabi (JKM) yamiraama yo yaafno sahaa kala yimɓe jogiiɓe sifaaji jikkuuji ceertuɗi'.
Imam Abu Dawud : 4156
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْحَمِيدِ يَعْنِي الْحِمَّانِيَّ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ مُسْلِمٍ عَنْ مَسْرُوقٍ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا بَلَغَهُ عَنْ الرَّجُلِ الشَّيْءُ لَمْ يَقُلْ مَا بَالُ فُلَانٍ يَقُولُ وَلَكِنْ يَقُولُ مَا بَالُ أَقْوَامٍ يَقُولُونَ كَذَا وَكَذَا
Haali en [Usmaan bin Abuu Syaiba] wiyi, haali en [Abdul Hamiid] - maanaa Abdul Hamiid Al Himani - wiyi, haali en [Al A'masy] ummoraade e [Juulɗo] ummoraade e [Masruq] ummoraade e [Aisyah radliallahu anha] o wiyi, 'Nde kabaaru oo yetti won'de huunde, o meeɗaa wiyde: 'Hol ko waɗi fulɓe wiyde noon?' kono o wiyi : hol ko waɗi yimɓe ina njiɗi wiyde ɗum e ɗum?
Imam Abu Dawud : 4157
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ بْنِ مَيْسَرَةَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ حَدَّثَنَا سَلْمٌ الْعَلَوِيُّ عَنْ أَنَسٍأَنَّ رَجُلًا دَخَلَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَعَلَيْهِ أَثَرُ صُفْرَةٍ وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَلَّمَا يُوَاجِهُ رَجُلًا فِي وَجْهِهِ بِشَيْءٍ يَكْرَهُهُ فَلَمَّا خَرَجَ قَالَ لَوْ أَمَرْتُمْ هَذَا أَنْ يَغْسِلَ ذَا عَنْهُقَالَ أَبُو دَاوُد سَلْمٌ لَيْسَ هُوَ عَلَوِيًّا كَانَ يُبْصِرُ فِي النُّجُومِ وَشَهِدَ عِنْدَ عَدِيِّ بْنِ أَرْطَاةَ عَلَى رُؤْيَةِ الْهِلَالِ فَلَمْ يُجِزْ شَهَادَتَهُ
Haalaama en [Ubaidullah bin Umar bin Maisarah] wiyi, haalaama en [Hammad bin Zaid] wiyi, haalaama en [Salm Al 'Alawi] ummoraade [Anas] wiyi, 'Gorko gooto naati ngam hawrude e Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam, tawi e dow makko wonnoo ko ɗoon.' Rasulullah jaɓɓaade neɗɗo mo mbaydi mum wonaa sehilaagal e yeeso mum. sabu huunde nde o yiɗaa. Nde gorko oo yalti o wi’i: ‘so a wi’i gorko oo yoo laɓɓin koloñaal oo e makko’. Abuu Daawuuda wiyi Salm wonaa Alawiijo - iwdi Aali radiallaahu anhu-, kono ko neɗɗo jiɗɗo yiyde koode. O meeɗii seedtaade bannge Adi bin Arta wonde o yiyii Hilal, kono Adi bin Arta teskaaki seedantaagal makko.
Imam Abu Dawud : 4158
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو أَحْمَدَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ الْحَجَّاجِ بْنِ فُرَافِصَةَ عَنْ رَجُلٍ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ح و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُتَوَكِّلِ الْعَسْقَلَانِيُّ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا بِشْرُ بْنُ رَافِعٍ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَرَفَعَاهُ جَمِيعًا قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمُؤْمِنُ غِرٌّ كَرِيمٌ وَالْفَاجِرُ خِبٌّ لَئِيمٌ
Haali en [Nashr bin Ali] o wiyi; haalani kam [Abuu Ahmadu] wiyi, haalani en [Sufyaan] ummoraade e [Al Hajjaj bin Furafishah] ummoraade e [gorko] ummoraade e [Abuu Salama] ummoraade e [Abuu Hurayrata]. -e laawol goɗngol ina haalee- Haali en [Muhammadu Ibnuul Mutawakkil Al Asqalani] wiyi, haali en [Abdurrazaq] wiyi, haali en [Bisyr bin Rafi] ummoraade e [Yahya bin Abuu Katsir] ummoraade e [Abuu Salamah] ummoraade e [Abuu Huraiuldi o firti ɗum, o firti ɗum]. shallallahu 'alaihi wasallam wiyi: 'Goongɗinɗo ko moƴƴo, ko yaafuya -wonaa jom njurum-, Fajirɗo ko bonɗo, ko jom njurum'.
Imam Abu Dawud : 4159
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ ابْنِ الْمُنْكَدِرِ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْاسْتَأْذَنَ رَجُلٌ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ بِئْسَ ابْنُ الْعَشِيرَةِ أَوْ بِئْسَ رَجُلُ الْعَشِيرَةِ ثُمَّ قَالَ ائْذَنُوا لَهُ فَلَمَّا دَخَلَ أَلَانَ لَهُ الْقَوْلَ فَقَالَتْ عَائِشَةُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلَنْتَ لَهُ الْقَوْلَ وَقَدْ قُلْتَ لَهُ مَا قُلْتَ قَالَ إِنَّ شَرَّ النَّاسِ عِنْدَ اللَّهِ مَنْزِلَةً يَوْمَ الْقِيَامَةِ مَنْ وَدَعَهُ أَوْ تَرَكَهُ النَّاسُ لِاتِّقَاءِ فُحْشِهِ
Haali en [Musaddad] wiyi, wiyi en [Sufyan] ummoraade e [Ibnul Munkadir] ummoraade e [urwah] ummoraade e ['Aisyah] o wiyi, 'Neɗɗo gooto naamndii yamiroore e Nelaaɗo sallallaahu 'alaihi wasallam, o wiyi: 'Ko o neɗɗo bonɗo e nder leñol makko, walla o wiyi 'O neɗɗo bonɗo e nder leñol makko. Caggal cfuum o wi’i: “Yo o naat”. Nde gorko oo naati, o softini konngol makko e gorko oo. Aysa naamndii, “Eeh Nelaaɗo, hol ko waɗi aɗa softina haala maa e makko?, hay so tawii a haalii e oon neɗɗo no mbiyruɗaa nii?” O jaabii: ‘Necfcfo 6urcfo bonde e yeeso Alla e ñalawma ummital ko mo yim6e njippii sabu yidde woppude gecfe mum boncfe’.
Imam Abu Dawud : 4160
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَعِيلَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْروٍ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَاأَنَّ رَجُلًا اسْتَأْذَنَ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِئْسَ أَخُو الْعَشِيرَةِ فَلَمَّا دَخَلَ انْبَسَطَ إِلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَكَلَّمَهُ فَلَمَّا خَرَجَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَمَّا اسْتَأْذَنَ قُلْتَ بِئْسَ أَخُو الْعَشِيرَةِ فَلَمَّا دَخَلَ انْبَسَطْتَ إِلَيْهِ فَقَالَ يَا عَائِشَةُ إِنَّ اللَّهَ لَا يُحِبُّ الْفَاحِشَ الْمُتَفَحِّشَحَدَّثَنَا عَبَّاسٌ الْعَنْبَرِيُّ حَدَّثَنَا أَسْوَدُ بْنُ عَامِرٍ حَدَّثَنَا شَرِيكٌ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ عَائِشَةَ فِي هَذِهِ الْقِصَّةِ قَالَتْ فَقَالَ تَعْنِي النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا عَائِشَةُ إِنَّ مِنْ شِرَارِ النَّاسِ الَّذِينَ يُكْرَمُونَ اتِّقَاءَ أَلْسِنَتِهِمْ
Haalaama en [Muusa bin Ismaa'il] wi'i, haalaama en [Hammadu] diga [Muhammadu bin Amru] diga [Abuu Salaama] diga ['Aisyah radliallahu 'anha] o wi'i: 'Neɗɗo gooto ƴami yamiroore diga Annabi sallallaahu 'alaahu wasallah', nden o wi'i: banndiraaɓe e nder leñol makko'. Nii woni nde gorko oo naati, Rasulullah haali e makko, holliri yeeso welngo. Nde gorko oo yalti, naamni-moo-mi, “Eeh Nelaaɗo, hol ko waɗi aɗa naatna mo, hay so tawii ko adii ɗuum aɗa wiya ‘ko kanko ɓuri banndiraaɓe makko bonde’? Nde o ari e yeeso maa ina jalba? O jaabii: “Eeh Aisyah, goonga Alla yiɗaa yimɓe bonɓe e haala bonka”. Haali en [Abbas Al Anbari] wiyi, haali en [Aswad bin Amir] wiyi, haali en [Sharik] ummoraade e [Al A'masy] ummoraade e [Mujahid] ummoraade e ['Aisyah] ko fayti e ndee daartol, o wiyi, ''Nelaaɗo sallallaahu 'alaihi wasallam ɓeen ɓe ngoni ko e -human, goonga ɓe ngoni aadee - ina waawi reenaade bonannde konngol makko'.