Imom Abu Dovud (الامام ابو داود) - 4590 Hadis
Hadis
Imom Abu Dovud : 4061
حَدَّثَنَا مُؤَمَّلُ بْنُ الْفَضْلِ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ شُعَيْبِ بْنِ شَابُورَ عَنْ يَحْيَى بْنِ الْحَارِثِ عَنْ الْقَاسِمِ عَنْ أَبِي أُمَامَةَعَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ مَنْ أَحَبَّ لِلَّهِ وَأَبْغَضَ لِلَّهِ وَأَعْطَى لِلَّهِ وَمَنَعَ لِلَّهِ فَقَدْ اسْتَكْمَلَ الْإِيمَانَ
Bizga [Muammal Ibnul Fazl] aytdi, bizga [Muhammad ibn Shuayib ibn Syabur]dan [Yahyo Ibnul Horis]dan [Al-Qosim]dan [Abu Umoma]dan rivoyat qildi, Rasululloh sollallohu alayhi vasallam dedilar: "Kim Alloh uchun sevsa, Alloh uchun yomon ko'rsa, Alloh uchun bersa va Alloh uchun qaytarsa (bermasa), uning iymoni mukammaldir".
Hadis
Imom Abu Dovud : 4062
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَكْمَلُ الْمُؤْمِنِينَ إِيمَانًا أَحْسَنُهُمْ خُلُقًا
Bizga [Ahmad ibn Hanbal] aytdi, bizga [Yahyo ibn Said] aytdi, [Muhammad ibn Amr] aytdi, [Abu Salama] aytdi, [Abu Hurayra] aytdi: "Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: "Iymoni eng yaxshi mo'minlar eng yaxshi axloqqa ega bo'lganlardir", dedilar.
Hadis
Imom Abu Dovud : 4063
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ ثَوْرٍ عَنْ مَعْمَرٍ قَالَ وَأَخْبَرَنِي الزُّهْرِيُّ عَنْ عَامِرِ بْنِ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَأَعْطَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رِجَالًا وَلَمْ يُعْطِ رَجُلًا مِنْهُمْ شَيْئًا فَقَالَ سَعْدٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَعْطَيْتَ فُلَانًا وَفُلَانًا وَلَمْ تُعْطِ فُلَانًا شَيْئًا وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوْ مُسْلِمٌ حَتَّى أَعَادَهَا سَعْدٌ ثَلَاثًا وَالنَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ أَوْ مُسْلِمٌ ثُمَّ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنِّي أُعْطِي رِجَالًا وَأَدَعُ مَنْ هُوَ أَحَبُّ إِلَيَّ مِنْهُمْ لَا أُعْطِيهِ شَيْئًا مَخَافَةَ أَنْ يُكَبُّوا فِي النَّارِ عَلَى وُجُوهِهِمْ
Bizga [Muhammad ibn Ubayd] aytdi, bizga [Muhammad ibn Tsaur] aytdi, [Ma'mar]dan u aytdi, [Az-Zuhriy] menga [Amir ibn Sa'd ibn Abu Vaqos]dan [otasidan] rivoyat qildi, u aytdi: "Rasululloh sollallohu alayhi vasallam bir nechta odamga bir narsa berdi, lekin ulardan biriga bermadi. Keyin Sa'd: "Ey Allohning Rasuli, siz falonchi va falonchiga berdingiz, lekin boshqasiga hech narsa bermadingiz, garchi u mo'min bo'lsa ham?" dedi. Keyin Payg'ambar sollallohu alayhi vasallam: "Yoki u faqat musulmonmi?" dedilar. Sa'd buni uch marta takrorladi va Payg'ambar sollallohu alayhi vasallam har doim: "Yoki u faqat musulmonmi?" derdi. Shundan so'ng Payg'ambar sollallohu alayhi vasallam: "Men ba'zilariga berdim, boshqalariga esa ulardan ko'ra menga ko'proq ma'qul bo'lganlarini bermadim, chunki ularning yuzlari olovga ko'milib ketishidan qo'rqardim", dedilar.
Hadis
Imom Abu Dovud : 4064
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ حَدَّثَنَا ابْنُ ثَوْرٍ عَنْ مَعْمَرٍ قَالَ وَقَالَ الزُّهْرِيُّ { قُلْ لَمْ تُؤْمِنُوا وَلَكِنْ قُولُوا أَسْلَمْنَا } قَالَ نَرَى أَنَّ الْإِسْلَامَ الْكَلِمَةُ وَالْإِيمَانَ الْعَمَلُ
Bizga [Muhammad ibn Ubayd] aytdi, bizga [Ibn Tsaur] aytdi, u [Ma'mar]dan aytdi; [Az-Zuhriy] Allohning kalomi haqida shunday dedi: "(Ularga: "Sizlar hali iymon keltirmadingizlar, lekin biz imon keltirdik", deb aytinglar" - Hujurot: 14-sura - u aytdi: "Bizning fikrimizcha, Islom so'z, iymon esa amaldir".
Hadis
Imom Abu Dovud : 4065
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ ح و حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ الْمَعْنَى قَالَا حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عَامِرِ بْنِ سَعْدٍ عَنْ أَبِيهِأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَسَمَ بَيْنَ الْمُسْلِمِينَ قَسْمًا فَقُلْتُ أَعْطِ فُلَانًا فَإِنَّهُ مُؤْمِنٌ قَالَ أَوْ مُسْلِمٌ إِنِّي لَأُعْطِي الرَّجُلَ الْعَطَاءَ وَغَيْرُهُ أَحَبُّ إِلَيَّ مِنْهُ مَخَافَةَ أَنْ يُكَبَّ عَلَى وَجْهِهِ
Bizga [Ahmad ibn Hanbal] aytdi, bizga [Abdurrazoq] aytdi. (boshqacha aytilganidek) Bizga [Ibrohim ibn Bassyyar] aytdi, bizga [Sufyan] ma'noda aytdi, ikkalasi ham aytdilar; bizga [Ma'mar] aytdi, [Az-Zuhriy] aytdi, [Amir ibn Sa'd] aytdi, [otasi] aytdi: "Payg'ambar sollallohu alayhi vasallam musulmonlarga bir narsa tarqatdilar". Keyin men (Sa'd) aytdim: "Falonchiga bering, chunki u mo'min". U aytdi: "Yoki u shunchaki musulmonmi? Darhaqiqat, men bir kishiga sovg'a berdim, boshqasiga (berilmagan) esa men undan afzal ko'rdim; buning sababi uning yuzi (do'zaxga) botib ketishidan qo'rqardim".
Hadis
Imom Abu Dovud : 4066
حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ الطَّيَالِسِيُّ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ وَاقِدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ أَخْبَرَنِي عَنْ أَبِيهِ أَنَّهُ سَمِعَ ابْنَ عُمَرَ يُحَدِّثُعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ لَا تَرْجِعُوا بَعْدِي كُفَّارًا يَضْرِبُ بَعْضُكُمْ رِقَابَ بَعْضٍ
Bizga [Abu Valid As-Sayolisiy] aytganlari aytilgan, bizga [Shu'ba] aytganlari aytilgan: [Voqid ibn Abdulloh] menga [otasidan] [Ibn Umar] Payg'ambar sollallohu alayhi vasallamdan rivoyat qilganini eshitganini aytdi, u: "Mendan keyin kufrga qaytmanglar, keyin bir-biringizni o'ldiringlar", dedi.
Hadis
Imom Abu Dovud : 4067
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ فُضَيْلِ بْنِ غَزْوَانَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيُّمَا رَجُلٍ مُسْلِمٍ أَكْفَرَ رَجُلًا مُسْلِمًا فَإِنْ كَانَ كَافِرًا وَإِلَّا كَانَ هُوَ الْكَافِرُ
Bizga [Usmon ibn Abu Shayba] aytgan, bizga [Jarir] aytgan, [Fudhail ibn G'azvon] aytgan, [Nofi] aytgan, [Ibn Umar] aytgan, u shunday dedi: "Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: "Musulmon o'zining musulmon birodariga kofir bo'lsa, agar bu rost bo'lsa, u kofirdir. Agar bu rost bo'lmasa, kufr unga (ayblovchiga) qaytadi", dedilar.
Hadis
Imom Abu Dovud : 4068
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُرَّةَ عَنْ مَسْرُوقٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرْبَعٌ مَنْ كُنَّ فِيهِ فَهُوَ مُنَافِقٌ خَالِصٌ وَمَنْ كَانَتْ فِيهِ خَلَّةٌ مِنْهُنَّ كَانَ فِيهِ خَلَّةٌ مِنْ نِفَاقٍ حَتَّى يَدَعَهَا إِذَا حَدَّثَ كَذَبَ وَإِذَا وَعَدَ أَخْلَفَ وَإِذَا عَاهَدَ غَدَرَ وَإِذَا خَاصَمَ فَجَرَ
Bizga [Abu Bakr ibn Abu Shayba] aytganlari aytilgan, bizga [Abdulloh ibn Numayr] aytganlari aytilgan, bizga [Al A'masi] aytganlari aytilgan, [Abdulloh ibn Murra] aytganlari aytilgan, [Masruq] aytganlari aytilgan, [Abdulloh ibn Amr] aytganlari aytilgan, u aytdi: "Rasululloh sollallohu alayhi vasallam aytdilar: "Kimda to'rtta narsa bo'lsa, u haqiqiy munofiqdir, lekin agar ulardan biri bo'lsa, unda ikkiyuzlamachilik bo'ladi, toki uni tark etmaguncha: Agar gapirsang, yolg'on gapirasan, va'da bersang, uni buzasan, agar omonat berilsa, unga xiyonat qilasan va agar kelishmovchilik qilsangiz, xiyonat qilasan".
Hadis
Imom Abu Dovud : 4069
حَدَّثَنَا أَبُو صَالِحٍ الْأَنْطَاكِيُّ أَخْبَرَنَا أَبُو إِسْحَقَ الْفَزَارِيُّ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يَزْنِي الزَّانِي حِينَ يَزْنِي وَهُوَ مُؤْمِنٌ وَلَا يَسْرِقُ حِينَ يَسْرِقُ وَهُوَ مُؤْمِنٌ وَلَا يَشْرَبُ الْخَمْرَ حِينَ يَشْرَبُهَا وَهُوَ مُؤْمِنٌ وَالتَّوْبَةُ مَعْرُوضَةٌ بَعْدُ
Bizga [Abu Solih Al Anthakiy] aytdi, bizga [Abu Ishoq Al Fazariy] aytdi, [Al A'masiy] aytdi, [Abu Solih] aytdi, [Abu Hurayra] aytdi: "Rasululloh sollallohu alayhi vasallam dedilar: "Zino qilgan kishi zino qilganda mo'min deyilmaydi, o'g'ri o'g'irlaganda mo'min deyilmaydi, sharob ichgan kishi xamir ichgan mo'min deyilmaydi va tavba eshigi keyin ham ochiladi".
Hadis
Imom Abu Dovud : 4070
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ سُوَيْدٍ الرَّمْلِيُّ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي مَرْيَمَ أَخْبَرَنَا نَافِعٌ يَعْنِي ابْنَ زَيْدٍ قَالَ حَدَّثَنِي ابْنُ الْهَادِ أَنَّ سَعِيدَ بْنَ أَبِي سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيَّ حَدَّثَهُ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ يَقُولُقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا زَنَى الرَّجُلُ خَرَجَ مِنْهُ الْإِيمَانُ كَانَ عَلَيْهِ كَالظُّلَّةِ فَإِذَا انْقَطَعَ رَجَعَ إِلَيْهِ الْإِيمَانُ
Bizga [Ishoq bin Suvayd Ar Ramli] aytdi, bizga [Ibn Abu Maryam] aytdi, bizga [Nafi] aytdi - ya'ni Nofi bin Zayd - dedi u; menga [Ibnul Had] aytdi, [Sa'id bin Abu Sa'id Al Maqburiy] unga aytdi, u bir marta [Abu Hurayra] ning: "Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: "Agar bir kishi zino qilsa, undagi iymon bulut kabi yo'qoladi, u tugagach, iymon unga qaytadi", deganini eshitgan.
Hadis
Imom Abu Dovud : 4071
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَعِيلَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ أَبِي حَازِمٍ قَالَ حَدَّثَنِي بِمِنًى عَنْ أَبِيهِ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْقَدَرِيَّةُ مَجُوسُ هَذِهِ الْأُمَّةِ إِنْ مَرِضُوا فَلَا تَعُودُوهُمْ وَإِنْ مَاتُوا فَلَا تَشْهَدُوهُمْ
Bizga [Muso ibn Ismoil] aytdi, bizga [Abdul Aziz ibn Abu Hazim] aytdi, u aytdi; u menga Minada aytdi, [otasidan] [Ibn Umardan] Payg'ambar sollallohu alayhi vasallamdan aytdilar: "Qadariylar bu qavmning sehrgarlari, agar ular kasal bo'lsalar, ularni ziyorat qilmanglar va agar ular vafot etsalar, ularning jasadlariga hamroh bo'lmanglar".
Hadis
Imom Abu Dovud : 4072
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ عَنْ عُمَرَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عُمَرَ مَوْلَى غُفْرَةَ عَنْ رَجُلٍ مِنْ الْأَنْصَارِ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِكُلِّ أُمَّةٍ مَجُوسٌ وَمَجُوسُ هَذِهِ الْأُمَّةِ الَّذِينَ يَقُولُونَ لَا قَدَرَ مَنْ مَاتَ مِنْهُمْ فَلَا تَشْهَدُوا جَنَازَتَهُ وَمَنْ مَرِضَ مِنْهُمْ فَلَا تَعُودُوهُمْ وَهُمْ شِيعَةُ الدَّجَّالِ وَحَقٌّ عَلَى اللَّهِ أَنْ يُلْحِقَهُمْ بِالدَّجَّالِ
Bizga [Muhammad ibn Abu Kasir] aytdi, bizga [Sufyan] aytdi, u [Umar ibn Muhammaddan] u [Umar]dan - (G'ufra tomonidan ozod qilingan) sobiq qul - u [bir kishi] Anshordan, u [Huzayfa]dan dedi: "Rasululloh sollallohu alayhi vasallam aytdilar: "Har bir ummatning o'z sehrgarlari bor va bu ummatning sehrgarlari "taqdir yo'q" deydigan odamlardir. Agar kimdir vafot etsa, uning jasadini ziyorat qilmang va agar ulardan biri kasal bo'lsa, uni ziyorat qilmang. Ular Dajjol guruhidir, shuning uchun ularni Dajjol bilan birlashtirish Allohning haqqidir".
Hadis
Imom Abu Dovud : 4073
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ أَنَّ يَزِيدَ بْنَ زُرَيْعٍ وَيَحْيَى بْنَ سَعِيدٍ حَدَّثَاهُمْ قَالَا حَدَّثَنَا عَوْفٌ قَالَ حَدَّثَنَا قَسَامَةُ بْنُ زُهَيْرٍ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو مُوسَى الْأَشْعَرِيُّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ اللَّهَ خَلَقَ آدَمَ مِنْ قَبْضَةٍ قَبَضَهَا مِنْ جَمِيعِ الْأَرْضِ فَجَاءَ بَنُو آدَمَ عَلَى قَدْرِ الْأَرْضِ جَاءَ مِنْهُمْ الْأَحْمَرُ وَالْأَبْيَضُ وَالْأَسْوَدُ وَبَيْنَ ذَلِكَ وَالسَّهْلُ وَالْحَزْنُ وَالْخَبِيثُ وَالطَّيِّبُ زَادَ فِي حَدِيثِ يَحْيَى وَبَيْنَ ذَلِكَوَالْإِخْبَارُ فِي حَدِيثِ يَزِيدَ
Bizga [Musaddad]ga [Yazid bin Zuray] va [Yahyo bin Sa'id] ularga aytganlarini aytdi, ikkalasi ham aytdilar; bizga [Auf] aytdi u dedi; bizga [Qasoma bin Zuhayr] aytdi u dedi; bizga [Abu Muso Al-Asy'ariy] aytdi u dedi: "Rasululloh sollallohu alayhi vasallam shunday dedilar: "Alloh Odamni har xil tuproqdan bir hovuch tuproqdan yaratdi. Keyin tuproq elementlariga qarab turli xil zurriyotlar paydo bo'ldi. Qizil, oq, qora va o'rtadagi ranglarga ega bo'lganlari bor. Ba'zilari yumshoq, ba'zilari qo'pol, ba'zilari yomon va ba'zilari yaxshi". Va Yahyoning hadisida qo'shimcha bor; "va o'rtadagilari ham bor", yuqoridagi hadisning tahririyati Yazidning tarixidir.
Hadis
Imom Abu Dovud : 4074
حَدَّثَنَا مُسَدَّدُ بْنُ مُسَرْهَدٍ حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ قَالَ سَمِعْتُ مَنْصُورَ بْنَ الْمُعْتَمِرِ يُحَدِّثُ عَنْ سَعْدِ بْنِ عُبَيْدَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ حَبِيبٍ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ السُّلَمِيِّ عَنْ عَلِيٍّ عَلَيْهِ السَّلَام قَالَ كُنَّا فِي جَنَازَةٍ فِيهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِبَقِيعِ الْغَرْقَدِ فَجَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَجَلَسَ وَمَعَهُ مِخْصَرَةٌ فَجَعَلَ يَنْكُتُ بِالْمِخْصَرَةِ فِي الْأَرْضِ ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ فَقَالَ مَا مِنْكُمْ مِنْ أَحَدٍ مَا مِنْ نَفْسٍ مَنْفُوسَةٍ إِلَّا كَتَبَ اللَّهُ مَكَانَهَا مِنْ النَّارِ أَوْ مِنْ الْجَنَّةِ إِلَّا قَدْ كُتِبَتْ شَقِيَّةً أَوْ سَعِيدَةً قَالَ فَقَالَ رَجُلٌ مِنْ الْقَوْمِ يَا نَبِيَّ اللَّهِ أَفَلَا نَمْكُثُ عَلَى كِتَابِنَا وَنَدَعُ الْعَمَلَ فَمَنْ كَانَ مِنْ أَهْلِ السَّعَادَةِ لَيَكُونَنَّ إِلَى السَّعَادَةِ وَمَنْ كَانَ مِنْ أَهْلِ الشِّقْوَةِ لَيَكُونَنَّ إِلَى الشِّقْوَةِ قَالَ اعْمَلُوا فَكُلٌّ مُيَسَّرٌ أَمَّا أَهْلُ السَّعَادَةِ فَيُيَسَّرُونَ لِلسَّعَادَةِ وَأَمَّا أَهْلُ الشِّقْوَةِ فَيُيَسَّرُونَ لِلشِّقْوَةِ ثُمَّ قَالَ نَبِيُّ اللَّهِ { فَأَمَّا مَنْ أَعْطَى وَاتَّقَى وَصَدَّقَ بِالْحُسْنَى فَسَنُيَسِّرُهُ لِلْيُسْرَى وَأَمَّا مَنْ بَخِلَ وَاسْتَغْنَى وَكَذَّبَ بِالْحُسْنَى فَسَنُيَسِّرُهُ لِلْعُسْرَى }
Bizga [Musaddad bin Musarhad] aytdi, bizga [Al-Mu'tamir] aytdi, u aytdi: Men [Mansur Ibnul Mu'tamir]ning [Sa'd bin Ubayda]dan [Abdulloh bin Habib, Abu Abdurrahmon As Sulami]dan [Ali Alayhissalom]dan eshitganman, u shunday dedi: "Biz bir paytlar Baqi G'arqad qabristonida edik va o'sha paytda Rasululloh sollallohu alayhi vasallam bor edi. Keyin Rasululloh sollallohu alayhi vasallam yaqinlashib, qo'lida tayoq ko'tarib o'tirdilar. Keyin u hassasi bilan chiziq tortdi va boshini ko'tarib dedi: "Sizlarning orangizda Allohdan boshqa hech kim o'z o'rnini belgilab qo'ygan emas; do'zaxda yoki jannatda. Va sizlardan faqat Alloh baxtli yoki baxtsiz bo'lishini belgilab qo'ygan". Shunda bir kishi so'radi: "Biz jim tursak va taqdirimiz belgilagan narsaga amal qilsak va sadaqani tashlasak yaxshi bo'lmasmidi?". Chunki agar u baxtga muyassar bo'lganlardan bo'lsa, u baxtli bo'ladi, agar u baxtsizlikka muyassar bo'lganlardan bo'lsa, u baxtsiz bo'ladi." U dedi: "Sizlar yaxshi ishlarni qilishda davom etishingiz kerak, chunki har bir kishiga (taqdirini amalga oshirish uchun) yengillik beriladi. Baxtli bo'lishga muyassar bo'lgan odamlar uchun bu baxtga erishish oson bo'ladi, baxtsizlikka muyassar bo'lgan odamlar uchun esa baxtsizlikka uchrash oson bo'ladi." Keyin u o'qidi: "(Alloh yo'lida mol-mulkini bergan va taqvodor bo'lgan va eng yaxshi mukofot (jannat) borligiga iqror bo'lgan kishiga kelsak, Biz unga oson yo'lni tayyorlab qo'yamiz. qiyin) -Savol: Al Lail: 5-10-.
Hadis
Imom Abu Dovud : 4075
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا كَهْمَسٌ عَنْ ابْنِ بُرَيْدَةَ عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ قَالَ كَانَ أَوَّلَ مَنْ تَكَلَّمَ فِي الْقَدَرِ بِالْبَصْرَةِ مَعْبَدٌ الْجُهَنِيُّ فَانْطَلَقْتُ أَنَا وَحُمَيْدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحِمْيَرِيُّ حَاجَّيْنِ أَوْ مُعْتَمِرَيْنِ فَقُلْنَا لَوْ لَقِينَا أَحَدًا مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَأَلْنَاهُ عَمَّا يَقُولُ هَؤُلَاءِ فِي الْقَدَرِ فَوَفَّقَ اللَّهُ لَنَا عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ دَاخِلًا فِي الْمَسْجِدِ فَاكْتَنَفْتُهُ أَنَا وَصَاحِبِي فَظَنَنْتُ أَنَّ صَاحِبِي سَيَكِلُ الْكَلَامَ إِلَيَّ فَقُلْتُ أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ إِنَّهُ قَدْ ظَهَرَ قِبَلَنَا نَاسٌ يَقْرَءُونَ الْقُرْآنَ وَيَتَفَقَّرُونَ الْعِلْمَ يَزْعُمُونَ أَنْ لَا قَدَرَ وَالْأَمْرَ أُنُفٌ فَقَالَ إِذَا لَقِيتَ أُولَئِكَ فَأَخْبِرْهُمْ أَنِّي بَرِيءٌ مِنْهُمْ وَهُمْ بُرَآءُ مِنِّي وَالَّذِي يَحْلِفُ بِهِ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ لَوْ أَنَّ لِأَحَدِهِمْ مِثْلَ أُحُدٍ ذَهَبًا فَأَنْفَقَهُ مَا قَبِلَهُ اللَّهُ مِنْهُ حَتَّى يُؤْمِنَ بِالْقَدَرِ ثُمَّ قَالَ حَدَّثَنِي عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ قَالَبَيْنَمَا نَحْنُ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذْ طَلَعَ عَلَيْنَا رَجُلٌ شَدِيدُ بَيَاضِ الثِّيَابِ شَدِيدُ سَوَادِ الشَّعْرِ لَا يُرَى عَلَيْهِ أَثَرُ السَّفَرِ وَلَا نَعْرِفُهُ حَتَّى جَلَسَ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَسْنَدَ رُكْبَتَيْهِ إِلَى رُكْبَتَيْهِ وَوَضَعَ كَفَّيْهِ عَلَى فَخِذَيْهِ وَقَالَ يَا مُحَمَّدُ أَخْبِرْنِي عَنْ الْإِسْلَامِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْإِسْلَامُ أَنْ تَشْهَدَ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَتُقِيمَ الصَّلَاةَ وَتُؤْتِيَ الزَّكَاةَ وَتَصُومَ رَمَضَانَ وَتَحُجَّ الْبَيْتَ إِنْ اسْتَطَعْتَ إِلَيْهِ سَبِيلًا قَالَ صَدَقْتَ قَالَ فَعَجِبْنَا لَهُ يَسْأَلُهُ وَيُصَدِّقُهُ قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنْ الْإِيمَانِ قَالَ أَنْ تُؤْمِنَ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَتُؤْمِنَ بِالْقَدَرِ خَيْرِهِ وَشَرِّهِ قَالَ صَدَقْتَ قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنْ الْإِحْسَانِ قَالَ أَنْ تَعْبُدَ اللَّهَ كَأَنَّكَ تَرَاهُ فَإِنْ لَمْ تَكُنْ تَرَاهُ فَإِنَّهُ يَرَاكَ قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنْ السَّاعَةِ قَالَ مَا الْمَسْئُولُ عَنْهَا بِأَعْلَمَ مِنْ السَّائِلِ قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنْ أَمَارَاتِهَا قَالَ أَنْ تَلِدَ الْأَمَةُ رَبَّتَهَا وَأَنْ تَرَى الْحُفَاةَ الْعُرَاةَ الْعَالَةَ رِعَاءَ الشَّاءِ يَتَطَاوَلُونَ فِي الْبُنْيَانِ قَالَ ثُمَّ انْطَلَقَ فَلَبِثْتُ ثَلَاثًا ثُمَّ قَالَ يَا عُمَرُ هَلْ تَدْرِي مَنْ السَّائِلُ قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ فَإِنَّهُ جِبْرِيلُ أَتَاكُمْ يُعَلِّمُكُمْ دِينَكُمْحَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ عُثْمَانَ بْنِ غِيَاثٍ قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ بُرَيْدَةَ عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ وَحُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ قَالَا لَقِيَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ فَذَكَرْنَا لَهُ الْقَدَرَ وَمَا يَقُولُونَ فِيهِ فَذَكَرَ نَحْوَهُ زَادَ قَالَ وَسَأَلَهُ رَجُلٌ مِنْ مُزَيْنَةَ أَوْ جُهَيْنَةَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فِيمَا نَعْمَلُ أَفِي شَيْءٍ قَدْ خَلَا أَوْ مَضَى أَوْ فِي شَيْءٍ يُسْتَأْنَفُ الْآنَ قَالَ فِي شَيْءٍ قَدْ خَلَا وَمَضَى فَقَالَ الرَّجُلُ أَوْ بَعْضُ الْقَوْمِ فَفِيمَ الْعَمَلُ قَالَ إِنَّ أَهْلَ الْجَنَّةِ يُيَسَّرُونَ لِعَمَلِ أَهْلِ الْجَنَّةِ وَإِنَّ أَهْلَ النَّارِ يُيَسَّرُونَ لِعَمَلِ أَهْلِ النَّارِ حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ خَالِدٍ حَدَّثَنَا الْفِرْيَابِيُّ عَنْ سُفْيَانَ قَالَ حَدَّثَنَا عَلْقَمَةُ بْنُ مَرْثَدٍ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ بُرَيْدَةَ عَنْ ابْنِ يَعْمَرَ بِهَذَا الْحَدِيثِ يَزِيدُ وَيَنْقُصُ قَالَ فَمَا الْإِسْلَامُ قَالَ إِقَامُ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءُ الزَّكَاةِ وَحَجُّ الْبَيْتِ وَصَوْمُ شَهْرِ رَمَضَانَ وَالِاغْتِسَالُ مِنْ الْجَنَابَةِ قَالَ أَبُو دَاوُد عَلْقَمَةُ مُرْجِئٌ
Bizga [Ubaydulloh ibn Muaz] aytdi, bizga [otam] aytdi, bizga [Kahmas] aytdi, bizga [Ibn Burayda] aytdi, bizga [Yahyo ibn Ya'mar] aytdi, u aytdi: "Basra shahrida taqdir masalasi haqida birinchi bo'lib gapirgan odam Ma'bad al-Juhaniy edi. Men va Humayd ibn Abdurrahmon al-Himyariy Haj yoki Umraga bordik. Keyin biz ming'irladik: "Agar keyinroq do'stlarimizdan biri bilan uchrashsak, Rasululloh sollallohu alayhi vasallam, undan odamlar taqdir haqida nima deyishlarini so'raymiz. Keyin Alloh bizni [Abdulloh ibn Umar] masjidga kirmoqchi bo'lganida uchrashishga taqdir qildi, shuning uchun do'stim bilan unga yaqinlashdik. Do'stim menga bu suhbatni aytib beradi deb o'yladim, shuning uchun men: "Ey Abu Abdurrahmon, oramizda Qur'on o'qiydigan va ilm izlashga astoydil harakat qiladigan, ammo taqdir yo'qligiga ishonadigan va narsalar taqdirning aralashuvisiz sodir bo'ladigan odamlar paydo bo'ldi!", dedim. Shunda Ibn Umar: "Agar ularga duch kelsangiz, men ularni tark etayotganimni ayting, ular ham meni tark etishmoqda", dedilar. Abdulloh ibn Umar O'z nomi bilan qasam ichgan Zotga qasamki, agar ularning Uhud tog'idek katta oltinlari bo'lsa va keyin uni sarflasalar, Alloh taqdirga ishonmaguncha uni qabul qilmaydi", dedi. Keyin u: "[Umar ibnul Xatsob] menga aytdiki, u: "Biz Rasululloh sollallohu alayhi vasallam bilan birga bo'lganimizda, to'satdan juda oq kiyim kiygan va sochlari juda qora bo'lgan bir kishi keldi. Uning uzoq safarda ekanligidan dalolat yo'q edi, lekin hech birimiz uni tanimas edik", dedi. Keyin u Payg'ambar sollallohu alayhi vasallamga yaqinlashdi, tizzalarini Payg'ambarning tizzalariga qo'ydi va kaftlarini ikkala soniga qo'ydi. Shundan so'ng u: "Ey Muhammad, menga Islom haqida gapirib ber", dedi. Rasululloh sollallohu alayhi vasallam shunday javob berishdi: "Islom - bu Allohdan boshqa ibodatga loyiq iloh yo'qligiga va Muhammad Uning elchisi ekanligiga guvohlik berishingdir. Namoz o'qiysan, zakot berasan, Ramazon oyida ro'za tutasan va imkoning bo'lsa, Ma'badga ziyorat qilasan". U kishi: "Haqsan", dedi. Umar: "Biz undan hayron bo'ldik", dedi va o'zi ham tasdiqladi", dedi. U kishi yana: "Iymon haqida gapirib berasanmi?" deb so'radi. U javob berdi: "Iymon - bu Allohga, Uning farishtalariga, kitoblariga, payg'ambarlariga, oxirat kuniga ishonishing va taqdirga; yomonga yoki yaxshiga ishonishingdir". U kishi: "Haqsan", dedi. U kishi davom etdi: "Ehson nima ekanligini ayting?" U javob berdi: "Allohga xuddi Uni ko'rib turgandek ibodat qilasiz, agar Uni ko'rmasangiz ham, U sizni ko'radi". U kishi yana: "Qiyomat kuni haqida gapirib berasanmi?" deb so'radi. U javob berdi: "So'ralayotgan odam so'ragan odamdan yaxshiroq bilmaydi". U kishi: "Unda menga alomatlarini ayting", deb so'radi. U javob berdi: "Agar qul xo'jayinini tug'gan bo'lsa, yalangoyoq (kambag'al) odamlarni va qo'y boquvchilarni baland binolar qurish uchun raqobatlashayotganini ko'rasiz." Umar aytdi: "Keyin u kishi ketdi, men uch kun jim qoldim. Keyin u dedi: "Ey Umar, bu savolni bergan odam kimligini bilasizmi?" Men javob berdim: "Alloh va Uning Rasuli yaxshiroq biladi." U aytdi: "Bu Jabroil, u sizga diniy ishlaringizni o'rgatish uchun kelgan". Bizga [Musaddad] aytdi, bizga [Yahyo] aytdi [Usmon ibn G'iyos]dan u aytdi; menga [Abdulloh ibn Burayda]dan [Yahyo ibn Ya'mar] va [Humayd ibn Abdurrahmon] ikkalasi ham: "Biz [Abdulloh ibn Umar] bilan uchrashdik, keyin unga taqdir va odamlar bu haqda nima deyishlari haqida gapirib berdik... keyin u hadisni eslatdi", dedi. Lekin u qo'shimcha qildi: "Keyin Muzayna yoki Juhaynadan bir kishi Payg'ambar sollallohu alayhi vasallamdan: "Ey Rasululloh, biz qanday qilib yaxshi amallar qilishimiz kerak? Bu amallar o'tmishdagi taqdirga asoslanganmi yoki yangi narsaga asoslanganmi?" deb so'radi. U javob berdi: "Belgilangan narsaga asoslangan". O'sha odam yoki ba'zi odamlar yana: "Unda nega biz xayriya qilamiz?" deb so'radi. U javob berdi: "Albatta, jannat ahli uchun jannat ahlining amallari bilan yaxshi amallar qilish osonlashadi va do'zax ahli uchun do'zax ahlining amallari bilan yaxshi amallar qilish osonlashadi". Bizga [Mahmud ibn Xolid] aytdi, bizga [Al-Firyabiy] aytdi, [Sufyon] u aytdi: bizga [Alqama bin Martsad]dan [Sulaymon bin Burayda]dan [Ibn Ya'mar]ga xuddi shu hadis bilan "ko'payish va kamayish" ni aytib bergan. U: "Unda Islom nima?" deb so'radi. U: "Namoz o'qing, zakot bering, haj qiling, Ramazon oyida ro'za tuting va junubni yuving", deb javob berdi. Abu Dovud: "Alqama murjiya", dedi.
Hadis
Imom Abu Dovud : 4076
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ أَبِي فَرْوَةَ الْهَمْدَانِيِّ عَنْ أَبِي زُرْعَةَ بْنِ عَمْرِو بْنِ جَرِيرٍ عَنْ أَبِي ذَرٍّ وَأَبِي هُرَيْرَةَ قَالَاكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَجْلِسُ بَيْنَ ظَهْرَيْ أَصْحَابِهِ فَيَجِيءُ الْغَرِيبُ فَلَا يَدْرِي أَيُّهُمْ هُوَ حَتَّى يَسْأَلَ فَطَلَبْنَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ نَجْعَلَ لَهُ مَجْلِسًا يَعْرِفُهُ الْغَرِيبُ إِذَا أَتَاهُ قَالَ فَبَنَيْنَا لَهُ دُكَّانًا مِنْ طِينٍ فَجَلَسَ عَلَيْهِ وَكُنَّا نَجْلِسُ بِجَنْبَتَيْهِ وَذَكَرَ نَحْوَ هَذَا الْخَبَرِ فَأَقْبَلَ رَجُلٌ فَذَكَرَ هَيْئَتَهُ حَتَّى سَلَّمَ مِنْ طَرَفِ السِّمَاطِ فَقَالَ السَّلَامُ عَلَيْكَ يَا مُحَمَّدُ قَالَ فَرَدَّ عَلَيْهِ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Bizga [Usmon ibn Abu Shayba] aytganlari haqida xabar berilgan, bizga [Jarir] aytganlari haqida xabar berilgan, [Abu Farvah Al-Hamdoniy] aytganlari haqida [Abu Zur'a ibn Amr ibn Jarir] aytganlari haqida [Abu Zarr] va [Abu Hurayra] ikkalasi ham shunday deyishgan: "Rasululloh sollallohu alayhi vasallam sahobalari bilan o'tirganlarida, to'satdan bir notanish odam keldi va biz uni tanimas edik, u (u bilan) uchrashishni so'ramaguncha. Keyin biz undan begona odamlar u bilan uchrashishlari uchun joy yasashga ruxsat so'radik. Keyin biz unga baland loydan stul yasab berdik, keyin u ustiga o'tirdi, biz esa uning yonida o'tirdik... Keyin u hadisni eslatdi. Keyin bir kishi keldi... keyin u odamning ahvolini eslatdi, toki u jamoat oxiridan salom bermaguncha, u: "Ey Muhammad, sizga salom bo'lsin", dedi, keyin salomga javob berdi".
Hadis
Imom Abu Dovud : 4077
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَبِي سِنَانٍ عَنْ وَهْبِ بْنِ خَالِدٍ الْحِمْصِيِّ عَنْ ابْنِ الدَّيْلَمِيِّ قَالَ أَتَيْتُ أُبَيَّ بْنَ كَعْبٍ فَقُلْتُ لَهُوَقَعَ فِي نَفْسِي شَيْءٌ مِنْ الْقَدَرِ فَحَدِّثْنِي بِشَيْءٍ لَعَلَّ اللَّهَ أَنْ يُذْهِبَهُ مِنْ قَلْبِي قَالَ لَوْ أَنَّ اللَّهَ عَذَّبَ أَهْلَ سَمَاوَاتِهِ وَأَهْلَ أَرْضِهِ عَذَّبَهُمْ وَهُوَ غَيْرُ ظَالِمٍ لَهُمْ وَلَوْ رَحِمَهُمْ كَانَتْ رَحْمَتُهُ خَيْرًا لَهُمْ مِنْ أَعْمَالِهِمْ وَلَوْ أَنْفَقْتَ مِثْلَ أُحُدٍ ذَهَبًا فِي سَبِيلِ اللَّهِ مَا قَبِلَهُ اللَّهُ مِنْكَ حَتَّى تُؤْمِنَ بِالْقَدَرِ وَتَعْلَمَ أَنَّ مَا أَصَابَكَ لَمْ يَكُنْ لِيُخْطِئَكَ وَأَنَّ مَا أَخْطَأَكَ لَمْ يَكُنْ لِيُصِيبَكَ وَلَوْ مُتَّ عَلَى غَيْرِ هَذَا لَدَخَلْتَ النَّارَقَالَ ثُمَّ أَتَيْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ مَسْعُودٍ فَقَالَ مِثْلَ ذَلِكَ قَالَ ثُمَّ أَتَيْتُ حُذَيْفَةَ بْنَ الْيَمَانِ فَقَالَ مِثْلَ ذَلِكَ قَالَ ثُمَّ أَتَيْتُ زَيْدَ بْنَ ثَابِتٍ فَحَدَّثَنِي عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَ ذَلِكَ
Bizga [Muhammad ibn Kasir] aytdi, bizga [Sufyan] aytdi, bizga [Abu Sinon] aytdi, [Vahb ibn Xolid Al Himshi] aytdi, [Ibn Ad Daylami] aytdi, u dedi: "Men [Ubay ibn Ka'b] oldiga bordim, keyin unga: "Taqdir masalasida meni bezovta qiladigan narsa bor, shuning uchun menga bir narsa haqida gapirib bering, Alloh bu tashvishni qalbimdan olib tashlasin", dedim. U javob berdi: "Agar Alloh osmon va yerdagi barcha mavjudotlarni jazolasa, bu ularga zulm qilmaydi va agar ularga rahm-shafqat qilsa, Uning rahmi ular qilgan amallardan yaxshiroqdir. Agar siz Alloh yo'lida Uhud tog'idek katta oltin bilan sadaqa qilsangiz, taqdirga ishonmaguningizcha Alloh uni qabul qilmaydi. Va bilasizki, sizning nasibingiz bo'lishi kerak bo'lgan narsa sizdan o'tib ketmaydi va sizning nasibingiz bo'lmasligi kerak bo'lgan narsa sizga nasib etmaydi." Agar siz shu e'tiqodga asoslanmagan holda o'lsangiz, do'zaxga tushasiz." Abu Ad Daylami aytdi: "Keyin men [Abdulloh ibn Mas'ud] oldiga bordim, u ham xuddi shunday dedi. Keyin men [Huzayfa ibnul Yaman] oldiga bordim, u ham xuddi shunday dedi. Keyin men [Zayd ibn Sobit] oldiga bordim, u menga Payg'ambar sollallohu alayhi vasallamning shunday hadisini aytib berdi."
Hadis
Imom Abu Dovud : 4078
حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ مُسَافِرٍ الْهُذَلِيُّ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَسَّانَ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ رَبَاحٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ أَبِي عَبْلَةَ عَنْ أَبِي حَفْصَةَ قَالَ قَالَ عُبَادَةُ بْنُ الصَّامِتِ لِابْنِهِ يَا بُنَيَّ إِنَّكَ لَنْ تَجِدَ طَعْمَ حَقِيقَةِ الْإِيمَانِ حَتَّى تَعْلَمَ أَنَّ مَا أَصَابَكَ لَمْ يَكُنْ لِيُخْطِئَكَ وَمَا أَخْطَأَكَ لَمْ يَكُنْ لِيُصِيبَكَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ أَوَّلَ مَا خَلَقَ اللَّهُ الْقَلَمَ فَقَالَ لَهُ اكْتُبْ قَالَ رَبِّ وَمَاذَا أَكْتُبُ قَالَ اكْتُبْ مَقَادِيرَ كُلِّ شَيْءٍ حَتَّى تَقُومَ السَّاعَةُ يَا بُنَيَّ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ مَاتَ عَلَى غَيْرِ هَذَا فَلَيْسَ مِنِّي
Bizga [Ja'far bin Musafir Al Hudzoliy] aytdi, bizga [Yahyo bin Hassan] aytdi, bizga [Al Valid bin Raboh] aytdi, [Ibrohim bin Abu Ablah] aytdi, bizga [Abu Hafshah] aytdi, u aytdi; [Uboda bin Ash Shamit] o'g'liga dedi: "Ey o'g'lim, albatta, sen nasibingga yozilgan narsa sendan o'tib ketmasligini va nasibingga yozilgan narsaga ega bo'lmasligingni anglamaguningcha, iymonning lazzatini tota olmaysan. Bir safar Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning: "Alloh yaratgan birinchi narsa qalam edi, keyin Alloh unga: "Yoz!" dedi, qalam: "Ey Rabbim, nima yozishim kerak?" dedi. Alloh javob berdi: "Qiyomatgacha sodir bo'ladigan barcha taqdirlarni yoz". Ey o'g'lim, men bir safar Payg'ambar sollallohu alayhi vasallamning: "Kimki bunday iymonsiz o'lsa, u mening ummatimdan emas", deganini eshitganman.
Hadis
Imom Abu Dovud : 4079
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ ح و حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ الْمَعْنَى قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ سَمِعَ طَاوُسًا يَقُولُ سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ يُخْبِرُعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ احْتَجَّ آدَمُ وَمُوسَى فَقَالَ مُوسَى يَا آدَمُ أَنْتَ أَبُونَا خَيَّبْتَنَا وَأَخْرَجْتَنَا مِنْ الْجَنَّةِ فَقَالَ آدَمُ أَنْتَ مُوسَى اصْطَفَاكَ اللَّهُ بِكَلَامِهِ وَخَطَّ لَكَ التَّوْرَاةَ بِيَدِهِ تَلُومُنِي عَلَى أَمْرٍ قَدَّرَهُ عَلَيَّ قَبْلَ أَنْ يَخْلُقَنِي بِأَرْبَعِينَ سَنَةً فَحَجَّ آدَمُ مُوسَىقَالَ أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ عَنْ عَمْرٍو عَنْ طَاوُسٍ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ
Bizga [Musaddad] aytdi, bizga [Sufyan] aytdi. (boshqacha aytilgan) Bizga [Ahmad bin Solih] ma'nosini aytib bergandan so'ng, u shunday dedi: bizga [Sufyan bin Uyayna] [Amru bin Dinar] dan aytdi, u [Savus] ning shunday deganini eshitdi; Men [Abu Hurayra] ning Rasululloh sollallohu alayhi vasallamdan xabar eshitdim, u shunday dedi: "Odam va Muso bir-biri bilan tortishdilar. Muso dedi: "Ey Odam, sen bizning otamizsan, bizga zarar yetkazding va bizni jannatdan chiqarding!" Odam javob berdi: "Ey Muso, Alloh senga Tavrot kitobini tanlab berdi, nega Alloh menga yaratilishimdan qirq yil oldin hukm qilgan narsa uchun meni ayblaysan?" Shunday qilib, Odam Musoni mag'lub eta oldi." Ahmad bin Solih Amrudan, Savusdan, u Abu Hurayradan eshitdi.
Hadis
Imom Abu Dovud : 4080
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ قَالَ أَخْبَرَنِي هِشَامُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ أَبِيهِ أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ مُوسَى قَالَ يَا رَبِّ أَرِنَا آدَمَ الَّذِي أَخْرَجَنَا وَنَفْسَهُ مِنْ الْجَنَّةِ فَأَرَاهُ اللَّهُ آدَمَ فَقَالَ أَنْتَ أَبُونَا آدَمُ فَقَالَ لَهُ آدَمُ نَعَمْ قَالَ أَنْتَ الَّذِي نَفَخَ اللَّهُ فِيكَ مِنْ رُوحِهِ وَعَلَّمَكَ الْأَسْمَاءَ كُلَّهَا وَأَمَرَ الْمَلَائِكَةَ فَسَجَدُوا لَكَ قَالَ نَعَمْ قَالَ فَمَا حَمَلَكَ عَلَى أَنْ أَخْرَجْتَنَا وَنَفْسَكَ مِنْ الْجَنَّةِ فَقَالَ لَهُ آدَمُ وَمَنْ أَنْتَ قَالَ أَنَا مُوسَى قَالَ أَنْتَ نَبِيُّ بَنِي إِسْرَائِيلَ الَّذِي كَلَّمَكَ اللَّهُ مِنْ وَرَاءِ الْحِجَابِ لَمْ يَجْعَلْ بَيْنَكَ وَبَيْنَهُ رَسُولًا مِنْ خَلْقِهِ قَالَ نَعَمْ قَالَ أَفَمَا وَجَدْتَ أَنَّ ذَلِكَ كَانَ فِي كِتَابِ اللَّهِ قَبْلَ أَنْ أُخْلَقَ قَالَ نَعَمْ قَالَ فِيمَ تَلُومُنِي فِي شَيْءٍ سَبَقَ مِنْ اللَّهِ تَعَالَى فِيهِ الْقَضَاءُ قَبْلِي قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عِنْدَ ذَلِكَ فَحَجَّ آدَمُ مُوسَى فَحَجَّ آدَمُ مُوسَى
Bizga [Ahmad bin Solih] aytdi; bizga [Ibn Vahb] aytdi; menga [Hisyam bin Sa'd]dan [Zaid bin Aslam]dan [otasidan] [Umar ibnul Xatsob] aytdi: "Rasululloh sollallohu alayhi vasallam aytdilar: "Muso: "Ey Rabbim, menga bizni va o'zini jannatdan chiqargan Odamni ko'rsat", dedilar. Keyin Alloh unga Odamni ko'rsatdi. Muso: "Sen bizning otamiz Odamsan!" dedi. Odam: "To'g'ri", dedi. Muso yana: "Alloh ruh puflagan, barcha narsalarning nomlarini bilgan va Alloh farishtalarga sajda qilishni buyurgan, keyin ular sizga sajda qilgan odammisan?" Odam: "To'g'ri", deb javob berdi. Muso: "Unda bizni va o'zingizni jannatdan chiqarishga nima undadi?" deb so'radi. Odam: "Unda sen kimsan?" deb so'radi. Muso: "Men Musoman", deb so'radi. Odam: "Sen Isroil avlodidan bo'lgan, Alloh seni hech qanday vositachisiz parda ortidan gapirishga taklif qilgan payg'ambarmisan?" deb so'radi. Muso alayhissalom: "To'g'ri", deb javob berdilar. Odam alayhissalom: "Hamma narsa Alloh tomonidan yaratilishimdan oldin O'z kitobida (Al Lauhul Mahfudh) belgilab qo'yilganini tushunmayapsizmi?" deb so'radilar. Muso alayhissalom: "To'g'ri", deb javob berdilar. Odam alayhissalom: "Unda nega Alloh men yaratilishimdan oldin belgilab qo'ygan narsa uchun meni ayblaysiz?" deb so'radilar. Shunda Payg'ambar alayhissalom: "Odam Musoni mag'lub etdi, Odam Musoni mag'lub etdi", dedilar.
