Imam Abu Dawud : 4061
حَدَّثَنَا مُؤَمَّلُ بْنُ الْفَضْلِ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ شُعَيْبِ بْنِ شَابُورَ عَنْ يَحْيَى بْنِ الْحَارِثِ عَنْ الْقَاسِمِ عَنْ أَبِي أُمَامَةَعَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ مَنْ أَحَبَّ لِلَّهِ وَأَبْغَضَ لِلَّهِ وَأَعْطَى لِلَّهِ وَمَنَعَ لِلَّهِ فَقَدْ اسْتَكْمَلَ الْإِيمَانَ
Haali en [Muammal Ibnul Fadhl] wiyi, haali en [Muhammadu bin Syu'aib bin Syabur] gila [Yahya Ibnul Harits] gila [Al Qasim] gila [Abuu Umamah] gila Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam, o wiyi: 'Mo yiɗi sa'a Allah ngam sa'a e haɗde -jogaade- ngam Alla, ndeen noon iimanaagal makko timmi'.
Imam Abu Dawud : 4062
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَكْمَلُ الْمُؤْمِنِينَ إِيمَانًا أَحْسَنُهُمْ خُلُقًا
Haalaama en [Ahmadu bin Hanbal] wi'i, ɗum haalanaama en [Yahya bin Sa'id] diga [Muhammadu bin Amru] diga [Abuu Salaama] diga [Abuu Hurairah] o wi'i: 'Nelaaɗo Allah sallallaahu 'alaihi wasallam wi'i: 'Gooŋɗinɓe ɓe ɓuri wooɗugo goonɗinki'.
Imam Abu Dawud : 4063
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ ثَوْرٍ عَنْ مَعْمَرٍ قَالَ وَأَخْبَرَنِي الزُّهْرِيُّ عَنْ عَامِرِ بْنِ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَأَعْطَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رِجَالًا وَلَمْ يُعْطِ رَجُلًا مِنْهُمْ شَيْئًا فَقَالَ سَعْدٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَعْطَيْتَ فُلَانًا وَفُلَانًا وَلَمْ تُعْطِ فُلَانًا شَيْئًا وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوْ مُسْلِمٌ حَتَّى أَعَادَهَا سَعْدٌ ثَلَاثًا وَالنَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ أَوْ مُسْلِمٌ ثُمَّ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنِّي أُعْطِي رِجَالًا وَأَدَعُ مَنْ هُوَ أَحَبُّ إِلَيَّ مِنْهُمْ لَا أُعْطِيهِ شَيْئًا مَخَافَةَ أَنْ يُكَبُّوا فِي النَّارِ عَلَى وُجُوهِهِمْ
Haali en [Muhammadu bin Ubaid] wiyi, haali en [Muhammadu bin Tsaur] gila [Ma’mar] o wiyi; habrii kam [Az Zuhri] ummoraade e [Amir bin Saad bin Abu Waqash] ummoraade e [baaba mum] o wiyi, “Nelaaɗo Alla sallallaahu alayhi wasallam meeɗii rokkude huunde e worɓe heewɓe, kono o rokkaani ɗum hay gooto e maɓɓe. Ndeen Saad wiyi : « aan Nelaaɗo, aɗa rokka oon e oon, kono a rokkataa goɗɗo o oon hay huunde hay so tawii ko o gooŋɗinɗo ? Ndeen Nelaaɗo (JKM) wiyi : “walla ko o juulɗo tan?” Saad ruttitii e ngol konngol laabi tati, Nelaaɗo (JKM) ina wiya sahaa kala : « walla ko o juulɗo tan ? caggal ɗuum Nelaaɗo sallallaahu ‘alaihi wasallam wiyi : ‘mi rokkii won e yimɓe mi rokkaani woɗɓe ɓe ɓurmi yiɗde, ngam hulde hoto yeeso maɓɓe ɓuuɓde e yiite’.
Imam Abu Dawud : 4064
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ حَدَّثَنَا ابْنُ ثَوْرٍ عَنْ مَعْمَرٍ قَالَ وَقَالَ الزُّهْرِيُّ { قُلْ لَمْ تُؤْمِنُوا وَلَكِنْ قُولُوا أَسْلَمْنَا } قَالَ نَرَى أَنَّ الْإِسْلَامَ الْكَلِمَةُ وَالْإِيمَانَ الْعَمَلُ
Haali en [Muhammadu bin Ubaid] wiyi, haali en [Ibnu Tsaur] gila [Ma'mar] o wiyi; [Az zuhri] wi'i dow wolde Allah: '-wi'u -e ma66e-: ''On ngoongcfinaani tawo, ammaa wi'i min nja66ii'- ' -Qs. Al Hujurat: 14- o wi'i min ɗon mari miijo dow lislaam woni haala, iimanaaku woni kuugal.
Imam Abu Dawud : 4065
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ ح و حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ الْمَعْنَى قَالَا حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عَامِرِ بْنِ سَعْدٍ عَنْ أَبِيهِأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَسَمَ بَيْنَ الْمُسْلِمِينَ قَسْمًا فَقُلْتُ أَعْطِ فُلَانًا فَإِنَّهُ مُؤْمِنٌ قَالَ أَوْ مُسْلِمٌ إِنِّي لَأُعْطِي الرَّجُلَ الْعَطَاءَ وَغَيْرُهُ أَحَبُّ إِلَيَّ مِنْهُ مَخَافَةَ أَنْ يُكَبَّ عَلَى وَجْهِهِ
Haali en [Ahmadu bin Hanbal] wiyi, haali en [Abdurrazaq]. -e laawol goɗngol ina haalee- Haali en [Ibraahiima bin Basysyar] wiyi, haali en [Sufyan] e maanaa, kamɓe ɗiɗo fof ɓe mbiyi; haalani en [Ma'mar] gila e [Az Zuhri] gila e [Amir bin Sa'd] gila e [baaba mum] o wiyi ''Nelaaɗo (JKM) renndini huunde e juulɓe'. Mi -Sa'd- ndeen wi'i, ''Hokku nii e nii, ngam o gooŋɗinɗo''. O wiyi : « walla ko juulɗo tan? Ndeke, mi rokkii gorko dokkal, goɗɗo - mo hokkaaka - mi ɓuri ɗum yiɗde; Ko ɗum waɗi omo huli wonde yeeso makko ina ɓuuɓtoo e -jeyngol-'.
Imam Abu Dawud : 4066
حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ الطَّيَالِسِيُّ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ وَاقِدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ أَخْبَرَنِي عَنْ أَبِيهِ أَنَّهُ سَمِعَ ابْنَ عُمَرَ يُحَدِّثُعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ لَا تَرْجِعُوا بَعْدِي كُفَّارًا يَضْرِبُ بَعْضُكُمْ رِقَابَ بَعْضٍ
Haali en [Abuu Al Waliid Ath Thayalisi] wiyi, haali en [Syuuba] wiyi; [Waqid bin Abdullaah] humpitiima kam e [baaba mum] wonde o nanii [Ibnu Umar] ina haala e Nelaaɗo sallallaahu ‘alaihi wasallam, o wiyi: “woto ngartu e keefeeraagal caggal nde njaltu-mi e mon, ndeen mbaree hakkunde mon”.
Imam Abu Dawud : 4067
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ فُضَيْلِ بْنِ غَزْوَانَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيُّمَا رَجُلٍ مُسْلِمٍ أَكْفَرَ رَجُلًا مُسْلِمًا فَإِنْ كَانَ كَافِرًا وَإِلَّا كَانَ هُوَ الْكَافِرُ
Haalaama en [Usmaan bin Abuu Syaibah] wiyi, haalaama en [Jarir] ummoraade e [Fudhail bin Ghazwan] ummoraade e [Nafi’] ummoraade e [Ibnu Umar] o wiyi, ‘Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam wiyi: ‘Juulɗo mo goongɗinaani banndi mum ko juulɗo goonga. Kono so wonaa goonga, ndeen keefeeraagal ina warta e makko - tuumaaɗo oo -'.
Imam Abu Dawud : 4068
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُرَّةَ عَنْ مَسْرُوقٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرْبَعٌ مَنْ كُنَّ فِيهِ فَهُوَ مُنَافِقٌ خَالِصٌ وَمَنْ كَانَتْ فِيهِ خَلَّةٌ مِنْهُنَّ كَانَ فِيهِ خَلَّةٌ مِنْ نِفَاقٍ حَتَّى يَدَعَهَا إِذَا حَدَّثَ كَذَبَ وَإِذَا وَعَدَ أَخْلَفَ وَإِذَا عَاهَدَ غَدَرَ وَإِذَا خَاصَمَ فَجَرَ
Haalanaama en [Abuu Bakr bin Abu Syaibah] wiyi, haalanaama en [Abdullaah bin Numair] wiyi, haalaama en [Al A’masy] gila e [Abdullaah bin Murrah] gila e [Masruq] gila e [Abdullaah bin Amru] o wiyi, “Nelaaɗo Alla ina wi’a: geɗe nay, ndeen ko naafige goonga, kono so tawii tan won heen, ndeen won naafigaagal ina woodi e makko haa o woppa ɗum; So a haalii a fenaani, so a waɗii fodoore a bonnii, so a rokkaama hoolaare a janfaa ɗum kadi so a jaɓaani a foolii.'
Imam Abu Dawud : 4069
حَدَّثَنَا أَبُو صَالِحٍ الْأَنْطَاكِيُّ أَخْبَرَنَا أَبُو إِسْحَقَ الْفَزَارِيُّ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يَزْنِي الزَّانِي حِينَ يَزْنِي وَهُوَ مُؤْمِنٌ وَلَا يَسْرِقُ حِينَ يَسْرِقُ وَهُوَ مُؤْمِنٌ وَلَا يَشْرَبُ الْخَمْرَ حِينَ يَشْرَبُهَا وَهُوَ مُؤْمِنٌ وَالتَّوْبَةُ مَعْرُوضَةٌ بَعْدُ
Haa anndini en [Abuu Salih Al Anthaki] wi'i, wi'i en [Abuu Ishaq Al Fazari] diga [Al A'masy] diga [Abuu Saalih] diga [Abuu Hurairah] o wi'i: 'Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam wi'i: 'Neɗɗo jenoowo wi'aaka gooŋɗinɗo nde o waɗataa gooŋɗinɗo a wujja, neɗɗo yaroowo mburu wiyaaka gooŋɗinɓe so ɓe njarii khamer, kadi damal tuubuubu ina udditee sahaa kala caggal mum'.
Imam Abu Dawud : 4070
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ سُوَيْدٍ الرَّمْلِيُّ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي مَرْيَمَ أَخْبَرَنَا نَافِعٌ يَعْنِي ابْنَ زَيْدٍ قَالَ حَدَّثَنِي ابْنُ الْهَادِ أَنَّ سَعِيدَ بْنَ أَبِي سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيَّ حَدَّثَهُ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ يَقُولُقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا زَنَى الرَّجُلُ خَرَجَ مِنْهُ الْإِيمَانُ كَانَ عَلَيْهِ كَالظُّلَّةِ فَإِذَا انْقَطَعَ رَجَعَ إِلَيْهِ الْإِيمَانُ
Haali en [Ishaq bin Suwaid Ar Ramli] wiyi, haali en [Ibnu Abuu Mariyam] wiyi, haali en [Nafi’] -maanaa Nafi’ bin Zaid- o wiyi; wiyi kam [Ibnul Had] wonde [Sa'id bin Abu Sa'id Al Maqburi] wiyi mo, wonde o meeɗii nande [Abu Hurayrah] ina wiya: 'Nelaaɗo Alla sallallaahu 'alaihi wasallam wiyi: 'So neɗɗo waɗii zina, ndeen iimanaagal gonngal e makko ngal yaltata ko no ruulde nii.
Imam Abu Dawud : 4071
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَعِيلَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ أَبِي حَازِمٍ قَالَ حَدَّثَنِي بِمِنًى عَنْ أَبِيهِ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْقَدَرِيَّةُ مَجُوسُ هَذِهِ الْأُمَّةِ إِنْ مَرِضُوا فَلَا تَعُودُوهُمْ وَإِنْ مَاتُوا فَلَا تَشْهَدُوهُمْ
Haalii en [Muusaa ɓii Ismaa’il] wiyi, haalii en [Abdul Aziiz ɓii Abuu Hazim] o wiyi; o wi'i yam haa Mina, diga [baaba maako] diga [Ibnu Umar] diga Nelaaɗo sallallaahu 'alaihi wasallam, o wi'i: 'Qadariya'en woni magi'en ummaatoore nde'e, to ɓe nyawi nden taa njillu ɓe, nden to ɓe maayi nden taa accu ɓalli maɓɓe'.
Imam Abu Dawud : 4072
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ عَنْ عُمَرَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عُمَرَ مَوْلَى غُفْرَةَ عَنْ رَجُلٍ مِنْ الْأَنْصَارِ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِكُلِّ أُمَّةٍ مَجُوسٌ وَمَجُوسُ هَذِهِ الْأُمَّةِ الَّذِينَ يَقُولُونَ لَا قَدَرَ مَنْ مَاتَ مِنْهُمْ فَلَا تَشْهَدُوا جَنَازَتَهُ وَمَنْ مَرِضَ مِنْهُمْ فَلَا تَعُودُوهُمْ وَهُمْ شِيعَةُ الدَّجَّالِ وَحَقٌّ عَلَى اللَّهِ أَنْ يُلْحِقَهُمْ بِالدَّجَّالِ
Haalanki en [Muhammadu bin Abuu Kaasir] wi'i, wi'i en [Sufyan] diga [Umar bin Muhammadu] diga [Umar] - maccuɗo ɓooyma - mo- Ghufrah - rimɗini diga [gorko] Ansar, diga [Hudzaifah] o wi'i: ''Nelaaɗo Alla wi'i magi oo Umma ko yimɓe wiyooɓe ‘alaa hoddiro’. So neɗɗo maayii woto yillo e ɓalndu mum, so won e maɓɓe ñawɗo woto yillo. Ko kamɓe ngoni fedde Dajjal, noon ko Alla hattani ɓe jokkondirde e Dajjal'.
Imam Abu Dawud : 4073
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ أَنَّ يَزِيدَ بْنَ زُرَيْعٍ وَيَحْيَى بْنَ سَعِيدٍ حَدَّثَاهُمْ قَالَا حَدَّثَنَا عَوْفٌ قَالَ حَدَّثَنَا قَسَامَةُ بْنُ زُهَيْرٍ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو مُوسَى الْأَشْعَرِيُّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ اللَّهَ خَلَقَ آدَمَ مِنْ قَبْضَةٍ قَبَضَهَا مِنْ جَمِيعِ الْأَرْضِ فَجَاءَ بَنُو آدَمَ عَلَى قَدْرِ الْأَرْضِ جَاءَ مِنْهُمْ الْأَحْمَرُ وَالْأَبْيَضُ وَالْأَسْوَدُ وَبَيْنَ ذَلِكَ وَالسَّهْلُ وَالْحَزْنُ وَالْخَبِيثُ وَالطَّيِّبُ زَادَ فِي حَدِيثِ يَحْيَى وَبَيْنَ ذَلِكَوَالْإِخْبَارُ فِي حَدِيثِ يَزِيدَ
Haali en [Musaddad] wonde [Yaziid bin Zuray’] e [Yahya bin Sa’id] kaaliino ɓe, kamɓe ɗiɗo fof ɓe mbiyi; haalani en [Auf] o wiyi; haalani en [Qasamah bin Zuhair] o wiyi; haali en [Abuu Muusa Al Asy’ari] o wiyi, “Nelaaɗo Alla sallallaahu alayihi wasallam wiyi: “Alla tagii Aadama e junngo leydi e kala sifaa leydi. Ndeen ɓiɓɓe ngarii ina ceerti fawaade e geɗe leydi ndii. Ina woodi boɗeeji, boɗeeji, ɓaleeji, e ɗiin nooneeji hakkunde. Won heen ko leefɗi won heen ko ɓuuɓɗi, won heen ko bonɗi won heen ko moƴƴi'. Kadi ina woodi ɓeydaare e nder hadiis Yahya; 'e ina woodi kadi yoga e ɗeen -sifaaji', ko fayti e lafadz -editorial- hadiis dow oo ko daartol Yazid.
Imam Abu Dawud : 4074
حَدَّثَنَا مُسَدَّدُ بْنُ مُسَرْهَدٍ حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ قَالَ سَمِعْتُ مَنْصُورَ بْنَ الْمُعْتَمِرِ يُحَدِّثُ عَنْ سَعْدِ بْنِ عُبَيْدَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ حَبِيبٍ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ السُّلَمِيِّ عَنْ عَلِيٍّ عَلَيْهِ السَّلَام قَالَ كُنَّا فِي جَنَازَةٍ فِيهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِبَقِيعِ الْغَرْقَدِ فَجَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَجَلَسَ وَمَعَهُ مِخْصَرَةٌ فَجَعَلَ يَنْكُتُ بِالْمِخْصَرَةِ فِي الْأَرْضِ ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ فَقَالَ مَا مِنْكُمْ مِنْ أَحَدٍ مَا مِنْ نَفْسٍ مَنْفُوسَةٍ إِلَّا كَتَبَ اللَّهُ مَكَانَهَا مِنْ النَّارِ أَوْ مِنْ الْجَنَّةِ إِلَّا قَدْ كُتِبَتْ شَقِيَّةً أَوْ سَعِيدَةً قَالَ فَقَالَ رَجُلٌ مِنْ الْقَوْمِ يَا نَبِيَّ اللَّهِ أَفَلَا نَمْكُثُ عَلَى كِتَابِنَا وَنَدَعُ الْعَمَلَ فَمَنْ كَانَ مِنْ أَهْلِ السَّعَادَةِ لَيَكُونَنَّ إِلَى السَّعَادَةِ وَمَنْ كَانَ مِنْ أَهْلِ الشِّقْوَةِ لَيَكُونَنَّ إِلَى الشِّقْوَةِ قَالَ اعْمَلُوا فَكُلٌّ مُيَسَّرٌ أَمَّا أَهْلُ السَّعَادَةِ فَيُيَسَّرُونَ لِلسَّعَادَةِ وَأَمَّا أَهْلُ الشِّقْوَةِ فَيُيَسَّرُونَ لِلشِّقْوَةِ ثُمَّ قَالَ نَبِيُّ اللَّهِ { فَأَمَّا مَنْ أَعْطَى وَاتَّقَى وَصَدَّقَ بِالْحُسْنَى فَسَنُيَسِّرُهُ لِلْيُسْرَى وَأَمَّا مَنْ بَخِلَ وَاسْتَغْنَى وَكَذَّبَ بِالْحُسْنَى فَسَنُيَسِّرُهُ لِلْعُسْرَى }
Haali en [Musaddad bin Musarhad] wiyi, haali en [Al Mutamir] o wiyi; Mi nani [Mansur Ibnul Mu'tamir] ɗon wi'a diga [Sa'ad bin Ubaida] diga [Abdulaahi bin Habib, Abuu Abdurrahmaan As Sulaami] diga [Ali Alaihis Salam] o wi'i min meeɗiino haa yanaande Baqi Gharqad nden wakkati man ɗonno ton. Resulullah (JKM) ndeen ɓadtiima, jooɗii, omo jogii sawru. O fawi heen diidi e sawru makko o ummini hoore makko, o wi’i: “Alaa e mon so wonaa Alla bacfcfo nokku mum; e nder jeyngol walla e nder asamaan. Kadi hay gooto e mon so wonaa Alla anndaa so tawii o weltoto walla o wonata ko e baasal'. Gorko gooto naamndii ndeen, mbele en njuumtaani tan, en ndewi ko hoddiro men yamiri, en ngoppii sadak. Sabu so tawii o jeyaa ko e yim6e fot6e dañde weltaare ndeen maa o welto, kadi so tawii o jeyaa ko e yim6e fot6e dañde mette ndeen o wonata ko miskineeɓe’. O wi’i: 'Aɗa foti jokkude golle moƴƴe, sabu gooto fof maa rokke wellitaare -rewde daɗndo mum-. Yimɓe fotɓe weltaade ina mbaawi heɓde oon weltaare, yimɓe ɓe njiɗaa weltaade ina mbaawi heɓde mette.' Ndeen o janngii: '-Ko fayti e necfcfo dokkucfo -jawdi mum e laawol Alla-, kadi ko dewcfo, kadi ina tabitina wonde ina woodi njo6di 6urndi moyyude -kasamaan-, ndeen maa min peewnu mo laawol koycfol. Kadi ko fayti e ɓeen yimɓe jom en hakkillaaji cikkata ina keewi, ina njedda njoɓdi ɓurndi moƴƴude. ndeen Min peewnan mo -laawol caɗtungol- -Qs. Al Layla: 5-10-.
Imam Abu Dawud : 4075
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا كَهْمَسٌ عَنْ ابْنِ بُرَيْدَةَ عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ قَالَ كَانَ أَوَّلَ مَنْ تَكَلَّمَ فِي الْقَدَرِ بِالْبَصْرَةِ مَعْبَدٌ الْجُهَنِيُّ فَانْطَلَقْتُ أَنَا وَحُمَيْدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحِمْيَرِيُّ حَاجَّيْنِ أَوْ مُعْتَمِرَيْنِ فَقُلْنَا لَوْ لَقِينَا أَحَدًا مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَأَلْنَاهُ عَمَّا يَقُولُ هَؤُلَاءِ فِي الْقَدَرِ فَوَفَّقَ اللَّهُ لَنَا عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ دَاخِلًا فِي الْمَسْجِدِ فَاكْتَنَفْتُهُ أَنَا وَصَاحِبِي فَظَنَنْتُ أَنَّ صَاحِبِي سَيَكِلُ الْكَلَامَ إِلَيَّ فَقُلْتُ أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ إِنَّهُ قَدْ ظَهَرَ قِبَلَنَا نَاسٌ يَقْرَءُونَ الْقُرْآنَ وَيَتَفَقَّرُونَ الْعِلْمَ يَزْعُمُونَ أَنْ لَا قَدَرَ وَالْأَمْرَ أُنُفٌ فَقَالَ إِذَا لَقِيتَ أُولَئِكَ فَأَخْبِرْهُمْ أَنِّي بَرِيءٌ مِنْهُمْ وَهُمْ بُرَآءُ مِنِّي وَالَّذِي يَحْلِفُ بِهِ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ لَوْ أَنَّ لِأَحَدِهِمْ مِثْلَ أُحُدٍ ذَهَبًا فَأَنْفَقَهُ مَا قَبِلَهُ اللَّهُ مِنْهُ حَتَّى يُؤْمِنَ بِالْقَدَرِ ثُمَّ قَالَ حَدَّثَنِي عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ قَالَبَيْنَمَا نَحْنُ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذْ طَلَعَ عَلَيْنَا رَجُلٌ شَدِيدُ بَيَاضِ الثِّيَابِ شَدِيدُ سَوَادِ الشَّعْرِ لَا يُرَى عَلَيْهِ أَثَرُ السَّفَرِ وَلَا نَعْرِفُهُ حَتَّى جَلَسَ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَسْنَدَ رُكْبَتَيْهِ إِلَى رُكْبَتَيْهِ وَوَضَعَ كَفَّيْهِ عَلَى فَخِذَيْهِ وَقَالَ يَا مُحَمَّدُ أَخْبِرْنِي عَنْ الْإِسْلَامِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْإِسْلَامُ أَنْ تَشْهَدَ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَتُقِيمَ الصَّلَاةَ وَتُؤْتِيَ الزَّكَاةَ وَتَصُومَ رَمَضَانَ وَتَحُجَّ الْبَيْتَ إِنْ اسْتَطَعْتَ إِلَيْهِ سَبِيلًا قَالَ صَدَقْتَ قَالَ فَعَجِبْنَا لَهُ يَسْأَلُهُ وَيُصَدِّقُهُ قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنْ الْإِيمَانِ قَالَ أَنْ تُؤْمِنَ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَتُؤْمِنَ بِالْقَدَرِ خَيْرِهِ وَشَرِّهِ قَالَ صَدَقْتَ قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنْ الْإِحْسَانِ قَالَ أَنْ تَعْبُدَ اللَّهَ كَأَنَّكَ تَرَاهُ فَإِنْ لَمْ تَكُنْ تَرَاهُ فَإِنَّهُ يَرَاكَ قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنْ السَّاعَةِ قَالَ مَا الْمَسْئُولُ عَنْهَا بِأَعْلَمَ مِنْ السَّائِلِ قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنْ أَمَارَاتِهَا قَالَ أَنْ تَلِدَ الْأَمَةُ رَبَّتَهَا وَأَنْ تَرَى الْحُفَاةَ الْعُرَاةَ الْعَالَةَ رِعَاءَ الشَّاءِ يَتَطَاوَلُونَ فِي الْبُنْيَانِ قَالَ ثُمَّ انْطَلَقَ فَلَبِثْتُ ثَلَاثًا ثُمَّ قَالَ يَا عُمَرُ هَلْ تَدْرِي مَنْ السَّائِلُ قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ فَإِنَّهُ جِبْرِيلُ أَتَاكُمْ يُعَلِّمُكُمْ دِينَكُمْحَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ عُثْمَانَ بْنِ غِيَاثٍ قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ بُرَيْدَةَ عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ وَحُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ قَالَا لَقِيَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ فَذَكَرْنَا لَهُ الْقَدَرَ وَمَا يَقُولُونَ فِيهِ فَذَكَرَ نَحْوَهُ زَادَ قَالَ وَسَأَلَهُ رَجُلٌ مِنْ مُزَيْنَةَ أَوْ جُهَيْنَةَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فِيمَا نَعْمَلُ أَفِي شَيْءٍ قَدْ خَلَا أَوْ مَضَى أَوْ فِي شَيْءٍ يُسْتَأْنَفُ الْآنَ قَالَ فِي شَيْءٍ قَدْ خَلَا وَمَضَى فَقَالَ الرَّجُلُ أَوْ بَعْضُ الْقَوْمِ فَفِيمَ الْعَمَلُ قَالَ إِنَّ أَهْلَ الْجَنَّةِ يُيَسَّرُونَ لِعَمَلِ أَهْلِ الْجَنَّةِ وَإِنَّ أَهْلَ النَّارِ يُيَسَّرُونَ لِعَمَلِ أَهْلِ النَّارِ حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ خَالِدٍ حَدَّثَنَا الْفِرْيَابِيُّ عَنْ سُفْيَانَ قَالَ حَدَّثَنَا عَلْقَمَةُ بْنُ مَرْثَدٍ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ بُرَيْدَةَ عَنْ ابْنِ يَعْمَرَ بِهَذَا الْحَدِيثِ يَزِيدُ وَيَنْقُصُ قَالَ فَمَا الْإِسْلَامُ قَالَ إِقَامُ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءُ الزَّكَاةِ وَحَجُّ الْبَيْتِ وَصَوْمُ شَهْرِ رَمَضَانَ وَالِاغْتِسَالُ مِنْ الْجَنَابَةِ قَالَ أَبُو دَاوُد عَلْقَمَةُ مُرْجِئٌ
Haalaama en [Ubaidullah bin Mu’adz] wiyi, haalaama en [Baaba am] wiyi, haalaama en [Kahmas] gila e [Ibnu Buraidah] gila e [Yahya bin Ya’mar] o wiyi ‘Neɗɗo gadano haalde haala hoddiro e nder wuro Albasrah ko Mahani’. Miin e Humaid Bun Abdurrahmaan Al Himyari min njahiino Hajju walla Umra. En njuumtii ndeen, so en kawrii e gooto e sehilaaɓe Rasulullah, en naamnoto mo ko yimɓe mbiyata e hoddiro. Ndeen Alla fotnoo ko hawrude e [Abdullaah bin Umar] nde o woni e naatde jumaa, ko ɗuum waɗi miin e sehil am min ɓadtii mo. Mi sikkaani so tawii sehil am oo ina lomtoo yeewtere ndee e am, mbiy-mi, “Eeh Abuu Abdurrahmaan, e nder men ina woodi peeñɗi e yimɓe janngooɓe Quraana, tiiɗɓe e rewde ganndal, kono eɓe ngoongɗini wonde hoddiro alaa, geɗe ɗee ina mbaɗa tan tawa hoddiro alaa ko haɗata ɗum!” Ibnu Umar wiyi noon so a hawrii e maɓɓe mbiyaa mi seertii e maɓɓe kadi ɓe ceertii e am. Kadi e oon mo Abdullaah bin Umar hunii e innde mum, so tawii eɓe njogii kaŋŋe mawɗo no tufnde Uhud nii, ndeen ɓe njaltinii ɗum, ndeen Alla jaɓataa ɗum haa ɓe ngoongɗini hoddiro’. Ndeen o wiyi, “[Umar Ibnuul Khasthab] haalanii kam, o wiyi, nde min ngonnoo e Rasulullah, ɗoon e ɗoon gorko gooto ari, ina ɓoornii comci daneeji no feewi, gite mum ina ɓalee no feewi.” Alaa ko holliti wonde omo yahra e laawol juutngol, kono hay gooto e amen anndaa mo. Ndeen o ɓadtiima Nelaaɗo sallallaahu ‘alaihi wasallam, o fawi koppi makko e koppi Nelaaɗo o fawi paɗe juuɗe makko e dow koyɗe makko ɗiɗi ɗee kala. Caggal cfuum o wi’i yaa Muhammadu kaalan am ko fayti e Lislaam? Resulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam ndeen jaabtii: “Lislaam ko seedtaade wonde alaa laamɗo potɗo reweede so wonaa Alla kadi Muhammadu ko nulaaɗo makko. Aɗa waɗa juulde, aɗa yoɓa zakka, aɗa hoora e nder Ramadaan, aɗa waɗa hijjoore to Baitullah so aɗa waawi'. Gorko oo wi’i: “Aɗa haali goonga”. Umar wiyi min kaawis e makko, o naamndii kanko e hoore makko o tabitinii ɗum’. Gorko oo naamndii kadi, haalan am ko fayti e iimanaagal? O jaabii o wiyi : goonɗinal ko goonɗinde Alla, e maleykaaji mum, e defte mum, e Nelaa6e mum, e ñalawma darnga e goongɗinde hoddiro; bonɗo walla moƴƴo'. Gorko oo wi’i: “Aɗa haali goonga”. Gorko oo jokki, wi’i, ko woni ihsan? O jaabii: “Aɗa rewa Alla no njiyruɗaa ɗum nii, so a waawaa yiyde ɗum, goonga omo waawi yi’de ma”. Gorko oo naamndii kadi, haalan am ko fayti e ñalawma darnga? O jaabii: ‘Wonaa naamnaaɗo oo ɓuri naamnaade oo anndude’. Gorko oo naamnii noon, kaalanaa kam maandeeji ɗii? O jaabii: 'So maccuɗo jibinii joom mum, ndeen aɗa yi’a yimɓe ɓe koyɗe mum en ngalaa - miskineeɓe - e durooɓe baali ina ndartoo ngam mahde cuuɗi toowɗi'. Umar wiyi, ndeen gorko oo yahii, mi deƴƴii haa balɗe tati. Ndeen o wiyi : “eehey maa Umar, aɗa anndi hol gorko naamnotooɗo ngal ɗoon naamnal?” Mi jaabii Alla e Nelaaɗo mum ɓuri anndude. O wi’i: “Ko cfuum woni Jibriil, o arii e maa ngam jannginde ma gede diine maa”. Haali en [Musaddad] wiyi, haali en [Yahya] ummoraade e [Usmaan bin Giyats] o wiyi; haalani kam [Abdullaah bin Burayda] gila e [Yahya bin Ya’mar] e [Humaid bin Abdurrahmaan] kamɓe ɗiɗo fof ɓe mbiyi min kawri e [Abdullaah bin Umar], ndeen min kaaldi e makko ko fayti e hoddiro e ko yimɓe mbiyata e mum.... caggal ɗuum o siftini hadiis oo. Kono o ɓeydi heen, o wiyi ‘Ndeen won gorko gooto ummoriiɗo Muzaina walla Juhaina naamndii Annabi sallallaahu ‘alaihi wasallam, ‘Eey Nelaaɗo, hol no mbaɗten sadak? Mbele gollal ngal tuugii ko e daɗndo ngo ɓenni walla ko huunde hesere?' o jaabii: ‘Tuugnaade e huunde nde anndaaka’. Gorko oo, walla won e yimve naamndii kadi, hol ko wacfi en wacfde sadak? O jaabii: “Goonga, maa yim6e asamaan 6ee 6eydu golle moyye e golle yim6e 6ee, yim6e jeyngol kadi maa 6eydu 6amtaare yim6e jeyngol 6e mbacfa golle moyye e golle yim6e jeyngol’. Haali en [Mahmuud bin Khalid] wiyi, haali en [Al Firyabi] ummoraade e [Sufyaan] o wiyi; haalani en [Alqaama bin Martsad] ummoraade e [Suleymaan bin Burayda] ummoraade e [Ibnu Ya’mar] e hadiis gooto, ‘ɓeydaa e usta’. O naamndii, “ndeen hol ko woni Lislaam?” O jaabii: ‘Waɗde juulde, yoɓ zakka, hajju, koor e nder lewru Ramadaan, loot Junub’. Abuu Daawuuda wiyi Alqamah ko murjiya.
Imam Abu Dawud : 4076
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ أَبِي فَرْوَةَ الْهَمْدَانِيِّ عَنْ أَبِي زُرْعَةَ بْنِ عَمْرِو بْنِ جَرِيرٍ عَنْ أَبِي ذَرٍّ وَأَبِي هُرَيْرَةَ قَالَاكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَجْلِسُ بَيْنَ ظَهْرَيْ أَصْحَابِهِ فَيَجِيءُ الْغَرِيبُ فَلَا يَدْرِي أَيُّهُمْ هُوَ حَتَّى يَسْأَلَ فَطَلَبْنَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ نَجْعَلَ لَهُ مَجْلِسًا يَعْرِفُهُ الْغَرِيبُ إِذَا أَتَاهُ قَالَ فَبَنَيْنَا لَهُ دُكَّانًا مِنْ طِينٍ فَجَلَسَ عَلَيْهِ وَكُنَّا نَجْلِسُ بِجَنْبَتَيْهِ وَذَكَرَ نَحْوَ هَذَا الْخَبَرِ فَأَقْبَلَ رَجُلٌ فَذَكَرَ هَيْئَتَهُ حَتَّى سَلَّمَ مِنْ طَرَفِ السِّمَاطِ فَقَالَ السَّلَامُ عَلَيْكَ يَا مُحَمَّدُ قَالَ فَرَدَّ عَلَيْهِ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Haalanaama en [Usmaan bin Abuu Syaibah] wiyi, haalaama en [Jarir] ummoraade e [Abuu Farwah Al Hamdaani] ummoraade e [Abuu Zur'ah bin Amru bin Jarir] ummoraade e [Abuu Dzar] e [Abuu Hurayrah] kamɓe ɗiɗo fof ɓe mbiyi nde Rasulullah wonnoo e juuɗe mum koɗo ari hay gooto e amen anndaa mo, haa o naamndii yi’de -mo-. Ndeen min ñaagii mo yamiroore waɗde nokku ɗo o jooɗotoo, mbele koɗdiiɗo ina waawa hawrude e makko. Ndeen min mbaɗii mo jappeere e loope toowɗe no feewi, ndeen o jooɗii e dow mayre min njooɗii sara makko... Ndeen o haali hadiis. Ndeen gorko gooto arii...ndeen o siftinii ngonka gorko oo haa o wiyi salminaango gila e joofnirde jamaa, o wiyi 'Yoo jam won e maa Muhammadu'. Kanko - haaloowo oo - wiyi ''Nelaaɗo (JKM) ndeen jaabiima salminaango makko'.
Imam Abu Dawud : 4077
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَبِي سِنَانٍ عَنْ وَهْبِ بْنِ خَالِدٍ الْحِمْصِيِّ عَنْ ابْنِ الدَّيْلَمِيِّ قَالَ أَتَيْتُ أُبَيَّ بْنَ كَعْبٍ فَقُلْتُ لَهُوَقَعَ فِي نَفْسِي شَيْءٌ مِنْ الْقَدَرِ فَحَدِّثْنِي بِشَيْءٍ لَعَلَّ اللَّهَ أَنْ يُذْهِبَهُ مِنْ قَلْبِي قَالَ لَوْ أَنَّ اللَّهَ عَذَّبَ أَهْلَ سَمَاوَاتِهِ وَأَهْلَ أَرْضِهِ عَذَّبَهُمْ وَهُوَ غَيْرُ ظَالِمٍ لَهُمْ وَلَوْ رَحِمَهُمْ كَانَتْ رَحْمَتُهُ خَيْرًا لَهُمْ مِنْ أَعْمَالِهِمْ وَلَوْ أَنْفَقْتَ مِثْلَ أُحُدٍ ذَهَبًا فِي سَبِيلِ اللَّهِ مَا قَبِلَهُ اللَّهُ مِنْكَ حَتَّى تُؤْمِنَ بِالْقَدَرِ وَتَعْلَمَ أَنَّ مَا أَصَابَكَ لَمْ يَكُنْ لِيُخْطِئَكَ وَأَنَّ مَا أَخْطَأَكَ لَمْ يَكُنْ لِيُصِيبَكَ وَلَوْ مُتَّ عَلَى غَيْرِ هَذَا لَدَخَلْتَ النَّارَقَالَ ثُمَّ أَتَيْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ مَسْعُودٍ فَقَالَ مِثْلَ ذَلِكَ قَالَ ثُمَّ أَتَيْتُ حُذَيْفَةَ بْنَ الْيَمَانِ فَقَالَ مِثْلَ ذَلِكَ قَالَ ثُمَّ أَتَيْتُ زَيْدَ بْنَ ثَابِتٍ فَحَدَّثَنِي عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَ ذَلِكَ
Haa anndini en [Muhammadu bin Kathir] wiyi, haali en [Sufyan] ummoraade e [Abuu Sinan] ummoraade e [Wahb bin Khalid Al Himshi] ummoraade e [Ibnu Ad Dailami] o wiyi, “Mi yahiino to [Ubay bin Ka’b], ndeen mbiy-mi mo, ‘Won ko ina metta e dow am, so Alla ina mettini e am ittu oon kulhuli e ɓernde am'. O jaabii, “So tawii Alla ina torroo tagooje gonɗe e asamaan e dow leydi fof, ndeen noon wonaa tooñannge o waɗata e maɓɓe, kadi so O hokkii ɓe yurmeende, goonga yurmeende makko ɓuri golle ɗe ɓe mbaɗi ɗee. So a rokkii sadakeeji kaŋŋe no tufnde Uhuud nii e laawol Alla, ndeen Alla jaɓataa ɗum haa ngoongɗinɗaa hoddiro. Kadi aɗa anndi kala ko foddanoo wonde geɗal maa yawtataa e maa, kala ko foddaaka wonde geɗal maa a heɓataa. So a maayii a tuugnaaki e ngool goongɗingol, ndeen aɗa yaha jeynge'. Abuu Ad Dailaami wiyi, “Ndeen mi yahiino to [Abdullaah bin Masuud], o wiyi hono noon.” Miin noon njah-mi to [Hudzaifah Ibnuul Yaman], ndeen o wiyi noon. Ndeen mi yahiino to [Zaid bin Thabit], ndeen o haalani mi hadiis Nelaaɗo (JKM) hono noon kadi.
Imam Abu Dawud : 4078
حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ مُسَافِرٍ الْهُذَلِيُّ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَسَّانَ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ رَبَاحٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ أَبِي عَبْلَةَ عَنْ أَبِي حَفْصَةَ قَالَ قَالَ عُبَادَةُ بْنُ الصَّامِتِ لِابْنِهِ يَا بُنَيَّ إِنَّكَ لَنْ تَجِدَ طَعْمَ حَقِيقَةِ الْإِيمَانِ حَتَّى تَعْلَمَ أَنَّ مَا أَصَابَكَ لَمْ يَكُنْ لِيُخْطِئَكَ وَمَا أَخْطَأَكَ لَمْ يَكُنْ لِيُصِيبَكَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ أَوَّلَ مَا خَلَقَ اللَّهُ الْقَلَمَ فَقَالَ لَهُ اكْتُبْ قَالَ رَبِّ وَمَاذَا أَكْتُبُ قَالَ اكْتُبْ مَقَادِيرَ كُلِّ شَيْءٍ حَتَّى تَقُومَ السَّاعَةُ يَا بُنَيَّ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ مَاتَ عَلَى غَيْرِ هَذَا فَلَيْسَ مِنِّي
Haali en [Jaafar bin Musafir Al Hudzali] wiyi, haali en [Yahya bin Hassan] wiyi, haali en [Al Walid bin Rabah] gila e [Ibraahiima bin Abuu Ablah] gila e [Abuu Hafsa] o wiyi; [Ubadah bin Ash Shamit] wi’i 6icfcfo mum, “Eeh 6icfcfo am, goonga a waawataa 6eydude weltaare iimanaagal haa mbaawa faamde ko fotnoo wonde geɗal maa, rewataa e maa, ko fotnoo wonde geɗal maa a heɓataa. Mi meeɗii nande Nelaaɗo (JKM) ina wiya: ko adii fof ko Alla tagi ko pentol, caggal ɗuum Alla wiyi mo: winndu! pentol ngol jaabii, “Eeh Rabb, hol ko potmi winndude?” Alla jaabii: “winndu denndaangal hoddirooji baɗeteeɗi haa ñalnde darnga”. Eeh ɓiɗɗo am, mi meeɗii nande Nelaaɗo (JKM) ina wiya: “mo maayi tawa alaa gooŋɗinal hono nii, wonaa e fedde am”.
Imam Abu Dawud : 4079
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ ح و حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ الْمَعْنَى قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ سَمِعَ طَاوُسًا يَقُولُ سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ يُخْبِرُعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ احْتَجَّ آدَمُ وَمُوسَى فَقَالَ مُوسَى يَا آدَمُ أَنْتَ أَبُونَا خَيَّبْتَنَا وَأَخْرَجْتَنَا مِنْ الْجَنَّةِ فَقَالَ آدَمُ أَنْتَ مُوسَى اصْطَفَاكَ اللَّهُ بِكَلَامِهِ وَخَطَّ لَكَ التَّوْرَاةَ بِيَدِهِ تَلُومُنِي عَلَى أَمْرٍ قَدَّرَهُ عَلَيَّ قَبْلَ أَنْ يَخْلُقَنِي بِأَرْبَعِينَ سَنَةً فَحَجَّ آدَمُ مُوسَىقَالَ أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ عَنْ عَمْرٍو عَنْ طَاوُسٍ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ
Haali min [Musaddad] wiyi, haalani min [Sufyan]. -e laawol goɗngol ina haalee- Nde o haalani en [Ahmadu bin Salih] e maanaa, o wiyi; haalani en [Sufyaan bin Uyaina] ummoraade e [Amru bin Dinar] o nani [Sawus] ina wiya; Mi nanii [Abuu Hurayrata] ciimtol ummoraade e Nelaaɗo Alla, o wiyi: “Aadama e Muusa ina luurdi hakkunde mum en.” Muusaa wiyi, aan Aadama ko aan woni baaba amen, a bonnii min kadi a yaltinii min aljanna! Aadama jaabii, “eehey maa Muusaa, Alla suɓiima, rokkii ma deftere Tawreeta, hol ko waɗi aɗa aybina mi e huunde nde Alla yamiri e am duuɓi capanɗe tati ko adii nde tagoore am?” Ko noon Aadama waawiri foolde’ Muusaa. Ahmadu bin Salih wiyi ko e Amru, e Thawus, o nani e Abuu Hurayrata.
Imam Abu Dawud : 4080
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ قَالَ أَخْبَرَنِي هِشَامُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ أَبِيهِ أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ مُوسَى قَالَ يَا رَبِّ أَرِنَا آدَمَ الَّذِي أَخْرَجَنَا وَنَفْسَهُ مِنْ الْجَنَّةِ فَأَرَاهُ اللَّهُ آدَمَ فَقَالَ أَنْتَ أَبُونَا آدَمُ فَقَالَ لَهُ آدَمُ نَعَمْ قَالَ أَنْتَ الَّذِي نَفَخَ اللَّهُ فِيكَ مِنْ رُوحِهِ وَعَلَّمَكَ الْأَسْمَاءَ كُلَّهَا وَأَمَرَ الْمَلَائِكَةَ فَسَجَدُوا لَكَ قَالَ نَعَمْ قَالَ فَمَا حَمَلَكَ عَلَى أَنْ أَخْرَجْتَنَا وَنَفْسَكَ مِنْ الْجَنَّةِ فَقَالَ لَهُ آدَمُ وَمَنْ أَنْتَ قَالَ أَنَا مُوسَى قَالَ أَنْتَ نَبِيُّ بَنِي إِسْرَائِيلَ الَّذِي كَلَّمَكَ اللَّهُ مِنْ وَرَاءِ الْحِجَابِ لَمْ يَجْعَلْ بَيْنَكَ وَبَيْنَهُ رَسُولًا مِنْ خَلْقِهِ قَالَ نَعَمْ قَالَ أَفَمَا وَجَدْتَ أَنَّ ذَلِكَ كَانَ فِي كِتَابِ اللَّهِ قَبْلَ أَنْ أُخْلَقَ قَالَ نَعَمْ قَالَ فِيمَ تَلُومُنِي فِي شَيْءٍ سَبَقَ مِنْ اللَّهِ تَعَالَى فِيهِ الْقَضَاءُ قَبْلِي قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عِنْدَ ذَلِكَ فَحَجَّ آدَمُ مُوسَى فَحَجَّ آدَمُ مُوسَى
Haali en [Ahmadu bin Salih] o wiyi; haalani en [Ibnu Wahb] o wiyi; habri kam [Hisyam bin Sa'd] ummoraade e [Zaid bin Aslam] ummoraade e [baaba mum] wonde [Umar Ibnuul Khaththab] wiyi: ''Muusaa wiyi ''Yaa Rabbi, hollu am Aadama, mo ƴettunoo en e hoore mum e asamaan''. Ndeen Alla holli mo Aadama, Muusaa wiyi ko aan woni Aadama baaba amen! Aadama jaabii, “Ko noon”. Muusaa wiyi kadi mbele ko aan woni neɗɗo mo Alla foofi ruuhu, rokkaa ganndal inɗe geɗe kala, Alla yamiri maleykaaji ɗi yoo cujjan, caggal ɗum ɗi cujjani ma? Aadama jaabii, “Ko noon”. Muusaa naamndii, “Ndeen noon hol ko addani ma riiwtude min e hoore maa e asamaan?” Aadama naamndii caggal, “Ndeen noon hol aan?” Muusaa jaabii, “Ko miin woni Muusaa”. Aadama naamndii, “Mbele ko aan woni Annabi ummoriiɗo e ɓiɓɓe Isra’iila mo Alla noddi ma ngam haalde caggal wutte tawa alaa hakkundeejo?” Muusaa jaabii, “Eey”. Aadama naamndii mbele a faamaani wonde ɗum fof ko Alla felliti ɗum e nder deftere mum - Al Lauhul Mahfudh - hade am tagaade? Muusaa jaabii, “Eey”. Aadama naamndii, “Ndeen noon hol ko waɗi aɗa aybina mi e huunde nde Alla fellitiino hade am -tageede-?” E oon sahaa Nelaaɗo (JKM) ndeen wiyi: Aadama foolii Muusaa, Aadama foolii Muusaa.