Imom Abu Dovud (الامام ابو داود) - 4590 Hadis
Hadis
Imom Abu Dovud : 3981
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ وَمُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو الْمُغِيرَةِ حَدَّثَنَا صَفْوَانُ ح و حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عُثْمَانَ حَدَّثَنَا بَقِيَّةُ قَالَ حَدَّثَنِي صَفْوَانُ نَحْوَهُ قَالَ حَدَّثَنِي أَزْهَرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْحَرَازِيُّ عَنْ أَبِي عَامِرٍ الْهَوْزَنِيِّ عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ أَبِي سُفْيَانَأَنَّهُ قَامَ فِينَا فَقَالَ أَلَا إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَامَ فِينَا فَقَالَ أَلَا إِنَّ مَنْ قَبْلَكُمْ مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ افْتَرَقُوا عَلَى ثِنْتَيْنِ وَسَبْعِينَ مِلَّةً وَإِنَّ هَذِهِ الْمِلَّةَ سَتَفْتَرِقُ عَلَى ثَلَاثٍ وَسَبْعِينَ ثِنْتَانِ وَسَبْعُونَ فِي النَّارِ وَوَاحِدَةٌ فِي الْجَنَّةِ وَهِيَ الْجَمَاعَةُ زَادَ ابْنُ يَحْيَى وَعَمْرٌو فِي حَدِيثَيْهِمَا وَإِنَّهُ سَيَخْرُجُ مِنْ أُمَّتِي أَقْوَامٌ تَجَارَى بِهِمْ تِلْكَ الْأَهْوَاءُ كَمَا يَتَجَارَى الْكَلْبُ لِصَاحِبِهِ وَقَالَ عَمْرٌو الْكَلْبُ بِصَاحِبِهِ لَا يَبْقَى مِنْهُ عِرْقٌ وَلَا مَفْصِلٌ إِلَّا دَخَلَهُ
Bizga [Ahmad ibn Hanbal] va [Muhammad ibn Yahyo] ikkalasi ham aytganlari aytilgan; bizga [Abu Mug'ira] aytgan, bizga [Shafvon] aytgan. (boshqacha aytganda) [Amru ibn Usmon] aytgan, bizga [Baqiya] aytgan, menga [Shafvon] shunday aytgan. U shunday dedi: "Men [Azhar ibn Abdulloh Al Haroziyga] [Abu Amir Al Hauzaniyga] [Mu'oviya ibn Abu Sufyonga] aytganlar: "Bilingki, u biz bilan bo'lganida Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: "Bilingki! Albatta, sizlardan oldingi kitob ahli yetmish ikki guruhga bo'lingan edilar va mening ummatim yetti o'ttiz uch guruhga bo'linadi; yetmish ikki guruh do'zaxga va bir guruh jannatga, ya'ni Jamoaga kiradi", dedi. Ibn Yahyo va Amru ikkinchi hadislarida qo'shimcha qilishdi: "Albatta, mening ummatimdan shunday odamlar chiqadiki, ular xuddi itlar xo'jayiniga ergashgandek, nafslariga ergashadilar". Amru shunday dedi: "Inson xo'jayiniga shunchalik bog'langanki, agar yonida suyaklar bo'lsa, u albatta unga ergashgan bo'lar edi".
Hadis
Imom Abu Dovud : 3982
حَدَّثَنَا الْقَعْنَبِيُّ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ التَّسْتُرِيُّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ عَنْ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْقَرَأَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَذِهِ الْآيَةَ{ هُوَ الَّذِي أَنْزَلَ عَلَيْكَ الْكِتَابَ مِنْهُ آيَاتٌ مُحْكَمَاتٌ إِلَى أُولُو الْأَلْبَابِ }قَالَتْ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَإِذَا رَأَيْتُمْ الَّذِينَ يَتَّبِعُونَ مَا تَشَابَهَ مِنْهُ فَأُولَئِكَ الَّذِينَ سَمَّى اللَّهُ فَاحْذَرُوهُمْ
Bizga [Al-Qa'nabiy] aytdi, bizga [Yazid ibn Ibrohim Tastutri]dan [Abdulloh ibn Abu Bulayka]dan [Al-Qosim ibn Muhammad ibn Muhammad]dan [Oisha roziyallohu anho] aytdilar: "Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: "(U sizlarga kitobni (Qur'onni) nozil qilgan zotdir. Uning mazmuni orasida muhkamat oyatlar ham bor...) va "(aql egalari)" oyatigacha bo'lgan oyatlar ham bor", dedilar. Oisha roziyallohu anho dedilar: "Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: "Agar Qur'onning mutashabih oyatlariga amal qilayotgan odamlarni ko'rsangiz, ular Alloh niyat qilgan odamlardir, shuning uchun ulardan ehtiyot bo'linglar", dedilar.
Hadis
Imom Abu Dovud : 3983
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ أَبِي زِيَادٍ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ رَجُلٍ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَفْضَلُ الْأَعْمَالِ الْحُبُّ فِي اللَّهِ وَالْبُغْضُ فِي اللَّهِ
Bizga [Musaddad] aytdi, bizga [Xolid ibn Abdulloh] aytdi, bizga [Yazid ibn Abu Ziyod] aytdi, bizga [Mujohid] aytdi, bizga [bir kishi] aytdi, bizga [Abu Zarr] aytdi, u aytdi: "Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: "Eng yaxshi amal Alloh uchun sevish va Alloh uchun nafratlanishdir", dedilar".
Hadis
Imom Abu Dovud : 3984
حَدَّثَنَا ابْنُ السَّرْحِ أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ أَخْبَرَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ وَكَانَ قَائِدَ كَعْبٍ مِنْ بَنِيهِ حِينَ عَمِيَ قَالَ سَمِعْتُ كَعْبَ بْنَ مَالِكٍ وَذَكَرَ ابْنُ السَّرْحِ قِصَّةَ تَخَلُّفِهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي غَزْوَةِ تَبُوكَ قَالَوَنَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمُسْلِمِينَ عَنْ كَلَامِنَا أَيُّهَا الثَّلَاثَةَ حَتَّى إِذَا طَالَ عَلَيَّ تَسَوَّرْتُ جِدَارَ حَائِطِ أَبِي قَتَادَةَ وَهُوَ ابْنُ عَمِّي فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَوَاللَّهِ مَا رَدَّ عَلَيَّ السَّلَامَ ثُمَّ سَاقَ خَبَرَ تَنْزِيلِ تَوْبَتِهِ
Bizga [Ibn As Sarh] aytganini, bizga [Ibn Vahb] aytganini aytdi; menga [Yunus]ga [Ibn Shihob]dan xabar berganini aytdi; menga [Abdurrahmon bin Abdulloh bin Ka'b bin Malik] Ka'bning o'g'illaridan biri Abdulloh Ka'bning ko'r bo'lganida unga yo'lboshchi bo'lganini aytdi. U shunday dedi: "Men [Ka'b bin Malik] - Ibn As Sarhning Payg'ambar sollallohu alayhi vasallam bilan birga Tabuk jangida qatnashmaganligi haqidagi hikoyasini eslatganini eshitdim - u (Ka'b) shunday dedi: "Rosululloh sollallohu alayhi vasallam musulmonlarga uchalamiz bilan gaplashishni taqiqlagan edilar. Ishlar uzoq vaqt davom etayotgandek tuyulganda, men amakimning o'g'li Abu Qatodaning bog'iga kirdim. Allohga qasamki, men unga salom berdim, lekin u javob bermadi". Keyin Ka'b tavbasining qabul qilinganini e'lon qilgan oyatning nozil bo'lganini aytib berdi.
Hadis
Imom Abu Dovud : 3985
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَعِيلَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ أَخْبَرَنَا عَطَاءٌ الْخُرَاسَانِيُّ عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ عَنْ عَمَّارِ بْنِ يَاسِرٍ قَالَقَدِمْتُ عَلَى أَهْلِي وَقَدْ تَشَقَّقَتْ يَدَايَ فَخَلَّقُونِي بِزَعْفَرَانٍ فَغَدَوْتُ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَلَمْ يَرُدَّ عَلَيَّ وَقَالَ اذْهَبْ فَاغْسِلْ هَذَا عَنْكَ
Bizga [Muso ibn Ismoil] aytganlari aytilgan, bizga [Hammad] aytganlari aytilgan, bizga [Atha Al Axurasani] aytganlari aytilgan, [Yahyo ibn Ya'mar] aytganlari aytilgan, [Ammar ibn Yasir] aytganlari aytilgan, u: "Men qo'llarim tirnalgan paytda xotinimning oldiga bordim, u qo'llarimni za'faron bilan surtdi. Ertalab Payg'ambar sollallohu alayhi vasallamning oldilariga bordim, salom berganimda u javob berishni istamadi. U: "Bor va buni (za'faronni) o'zingdan tozala", dedi.
Hadis
Imom Abu Dovud : 3986
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَعِيلَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ عَنْ ثَابِتٍ الْبُنَانِيِّ عَنْ سُمَيَّةَ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَاأَنَّهُ اعْتَلَّ بَعِيرٌ لِصَفِيَّةَ بِنْتِ حُيَيٍّ وَعِنْدَ زَيْنَبَ فَضْلُ ظَهْرٍ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِزَيْنَبَ أَعْطِيهَا بَعِيرًا فَقَالَتْ أَنَا أُعْطِي تِلْكَ الْيَهُودِيَّةَ فَغَضِبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَهَجَرَهَا ذَا الْحِجَّةِ وَالْمُحَرَّمَ وَبَعْضَ صَفَرٍ
Bizga [Muso ibn Ismoil] aytdi, bizga [Hammad] aytdi, [Sobit al-Bunoniy] aytdi, [Sumayya] aytdi, [Oisha roziyallohu anho] aytdi, u: "Shofiya binti Huyayning tuyasi kasal bo'lganida, Zaynab hali ham foydalanish mumkin bo'lgan aravaga ega edi. Keyin Rasululloh sollallohu alayhi vasallam Zaynabga: "Shofiyaga tuyani bering", dedilar. Zaynab: "Men yahudiyga berishim kerak!" deb javob berdi. Rasululloh sollallohu alayhi vasallam g'azablandilar, keyin uni Zul-hijja, Muharram va Safar oylarining bir qismida jim tutdilar", dedilar.
Hadis
Imom Abu Dovud : 3987
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ حَدَّثَنَا يَزِيدُ يَعْنِي ابْنَ هَارُونَ أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرٍو عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْمِرَاءُ فِي الْقُرْآنِ كُفْرٌ
Bizga [Ahmad ibn Hanbal] aytdi, bizga [Yazid] aytdi - ya'ni Yazid ibn Horun - aytdi, bizga [Muhammad ibn Amr] aytdi, [Abu Salama] aytdi, [Abu Hurayra] aytdi, Payg'ambar sollallohu alayhi vasallam aytdilar: "Qur'onda tortishish kufrdir".
Hadis
Imom Abu Dovud : 3988
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ بْنُ نَجْدَةَ حَدَّثَنَا أَبُو عَمْرِو بْنُ كَثِيرِ بْنِ دِينَارٍ عَنْ حَرِيزِ بْنِ عُثْمَانَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي عَوْفٍ عَنْ الْمِقْدَامِ بْنِ مَعْدِي كَرِبَعَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ أَلَا إِنِّي أُوتِيتُ الْكِتَابَ وَمِثْلَهُ مَعَهُ أَلَا يُوشِكُ رَجُلٌ شَبْعَانُ عَلَى أَرِيكَتِهِ يَقُولُ عَلَيْكُمْ بِهَذَا الْقُرْآنِ فَمَا وَجَدْتُمْ فِيهِ مِنْ حَلَالٍ فَأَحِلُّوهُ وَمَا وَجَدْتُمْ فِيهِ مِنْ حَرَامٍ فَحَرِّمُوهُ أَلَا لَا يَحِلُّ لَكُمْ لَحْمُ الْحِمَارِ الْأَهْلِيِّ وَلَا كُلُّ ذِي نَابٍ مِنْ السَّبُعِ وَلَا لُقَطَةُ مُعَاهِدٍ إِلَّا أَنْ يَسْتَغْنِيَ عَنْهَا صَاحِبُهَا وَمَنْ نَزَلَ بِقَوْمٍ فَعَلَيْهِمْ أَنْ يَقْرُوهُ فَإِنْ لَمْ يَقْرُوهُ فَلَهُ أَنْ يُعْقِبَهُمْ بِمِثْلِ قِرَاهُ
[Abdul Vahhob bin Najdah] bizga [Abu Amr bin Kasir bin Dinar] bizga [Horiz bin Usmon]dan [Abdurrahmon bin Abu Auf]dan [Al Miqdam bin Ma'di Karib]dan rivoyat qildi. Rasululloh sollallohu alayhi vasallam shunday dedilar: "Bilinglarki, menga Qur'on va unga o'xshash narsalar (sunnat sifatida) berildi. Shunda to'q bir kishi kursiga o'tirib: "Qur'onni mahkam ushlanglar! Qur'onda halol narsalardan nimani topsangiz, uni halol qilinglar. Qur'onda harom narsalardan nimani topsangiz, uni harom qilinglar. Bilingki, boqilgan hayvonning go'shti, tishli yovvoyi hayvonning go'shti va muahid kofirning (Islom hukmdorini himoya qilish va'dasiga kofir bo'lgan va musulmonning topilgan mol-mulki yaxshiroq) topilgan mol-mulki siz uchun halol emas." Kimki biror qavm oldiga to'xtasa, joy bersin, agar joy bermasa, ularga o'zlarining ziyofatlariga yarasha muomala qilsin.
Hadis
Imom Abu Dovud : 3989
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ حَنْبَلٍ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ النُّفَيْلِيُّ قَالَا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَبِي النَّضْرِ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي رَافِعٍ عَنْ أَبِيهِعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا أُلْفِيَنَّ أَحَدَكُمْ مُتَّكِئًا عَلَى أَرِيكَتِهِ يَأْتِيهِ الْأَمْرُ مِنْ أَمْرِي مِمَّا أَمَرْتُ بِهِ أَوْ نَهَيْتُ عَنْهُ فَيَقُولُ لَا نَدْرِي مَا وَجَدْنَا فِي كِتَابِ اللَّهِ اتَّبَعْنَاهُ
Bizga [Ahmad ibn Muhammad ibn Hanbal] va [Abdulloh ibn Muhammad An Nufayli] ikkalasi ham shunday deganlar: bizga [Sufyan], [Abu An Nazr], [Ubaydulloh ibn Abu Rofi], [otasi], Payg'ambar sollallohu alayhi vasallam: "Albatta, sizlardan biringiz o'zining qulay kursisida o'tiradi, keyin unga men buyurgan yoki taqiqlagan narsa keladi va u: "Bilmayman! Biz har doim Allohning Kitobida topgan narsamizga amal qilamiz", deydi.
Hadis
Imom Abu Dovud : 3990
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الصَّبَّاحِ الْبَزَّازُ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ ح و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عِيسَى حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَعْفَرٍ الْمَخْرَمِيُّ وَإِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ سَعْدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ أَحْدَثَ فِي أَمْرِنَا هَذَا مَا لَيْسَ فِيهِ فَهُوَ رَدٌّقَالَ ابْنُ عِيسَى قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ صَنَعَ أَمْرًا عَلَى غَيْرِ أَمْرِنَا فَهُوَ رَدٌّ
Bizga [Muhammad bin Ash Shabbah Al Bazzoz] aytgan, bizga [Ibrohim bin Sa'd] aytgan. (boshqacha aytilgan) Bizga [Muhammad bin Iso] aytgan, bizga [Abdulloh bin Ja'far Al Maxramiy] va [Ibrohim bin Sa'd] [Sa'd bin Ibrohimdan] [Al-Qosim bin Muhammad] ['Oisha roziyallohu anho] aytgan. U aytdi: "Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: "Kimki bizning dinimizda bo'lmagan narsani to'qib chiqarsa, u rad etiladi", dedilar. Ibn Iso aytdi: "Payg'ambar sollallohu alayhi vasallam: "Kimki biz buyurgan narsadan boshqa yangi narsani yaratsa, rad etiladi", dedilar."
Hadis
Imom Abu Dovud : 3991
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ حَدَّثَنَا ثَوْرُ بْنُ يَزِيدَ قَالَ حَدَّثَنِي خَالِدُ بْنُ مَعْدَانَ قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَمْرٍو السُّلَمِيُّ وَحُجْرُ بْنُ حُجْرٍ قَالَاأَتَيْنَا الْعِرْبَاضَ بْنَ سَارِيَةَ وَهُوَ مِمَّنْ نَزَلَ فِيهِ{ وَلَا عَلَى الَّذِينَ إِذَا مَا أَتَوْكَ لِتَحْمِلَهُمْ قُلْتَ لَا أَجِدُ مَا أَحْمِلُكُمْ عَلَيْهِ }فَسَلَّمْنَا وَقُلْنَا أَتَيْنَاكَ زَائِرِينَ وَعَائِدِينَ وَمُقْتَبِسِينَ فَقَالَ الْعِرْبَاضُ صَلَّى بِنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَاتَ يَوْمٍ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَيْنَا فَوَعَظَنَا مَوْعِظَةً بَلِيغَةً ذَرَفَتْ مِنْهَا الْعُيُونُ وَوَجِلَتْ مِنْهَا الْقُلُوبُ فَقَالَ قَائِلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَأَنَّ هَذِهِ مَوْعِظَةُ مُوَدِّعٍ فَمَاذَا تَعْهَدُ إِلَيْنَا فَقَالَ أُوصِيكُمْ بِتَقْوَى اللَّهِ وَالسَّمْعِ وَالطَّاعَةِ وَإِنْ عَبْدًا حَبَشِيًّا فَإِنَّهُ مَنْ يَعِشْ مِنْكُمْ بَعْدِي فَسَيَرَى اخْتِلَافًا كَثِيرًا فَعَلَيْكُمْ بِسُنَّتِي وَسُنَّةِ الْخُلَفَاءِ الْمَهْدِيِّينَ الرَّاشِدِينَ تَمَسَّكُوا بِهَا وَعَضُّوا عَلَيْهَا بِالنَّوَاجِذِ وَإِيَّاكُمْ وَمُحْدَثَاتِ الْأُمُورِ فَإِنَّ كُلَّ مُحْدَثَةٍ بِدْعَةٌ وَكُلَّ بِدْعَةٍ ضَلَالَةٌ
Bizga [Ahmad ibn Hanbal] aytdi, bizga [Al Valid ibn Muslim] aytdi, bizga [Tsaur ibn Yazid] aytdi u; menga [Xolid ibn Ma'dan] aytdi u; menga [Abdurrahmon ibn Amru As Sulami] aytdi va [Hujr ibn Hujr] ikkalasi ham: "Biz [Irbad ibn Soriya] oldiga keldik va u unga quyidagi oyatni nozil qilganlardan biri edi: "(Va ular sizning oldingizga kelib, biz ularga transport vositasini berganimizda, siz: "Men sizni olib kelgan odamning transport vositasini olmadim", desangiz, ularga gunoh yo'q)" - Savollar. Tavba: 92-oyatda biz uni kutib oldik va: "Biz sizning oldingizga ziyorat qilish uchun keldik, sizdan qimmatli narsani eshitish uchun o'tirdik", dedik. Irbad shunday dedi: "Bir kuni Rasululloh sollallohu alayhi vasallam biz bilan birga namoz o'qiyotganlarida, bizga qarab, juda ta'sirli bir nasihat berdiki, ko'zlarimiz yoshlandi, qalblarimiz titradi. Keyin kimdir: "Ey Rasululloh, go'yo bu ajralish uchun nasihatdek! Unda bizga nimani vasiyat qilasiz?", dedi. U: "Sizga Allohdan qo'rqishni, har doim itoat qilishni va tinglashni vasiyat qilaman, hatto hukmronlik qilayotgan odam qora tanli Habsiy qul bo'lsa ham. Darhaqiqat, mendan keyin yashaydiganlar ko'p fitnalarni ko'radilar. Shuning uchun siz mening sunnatimga, to'g'ri yo'ldan borgan xalifalar sunnatiga yopishib, unga yopishib, molarlaringiz bilan tishlashingiz kerak. (Din masalalarida) yangi narsalardan uzoqroq turing, chunki har bir yangi narsa bid'atdir va har bir bid'at bid'atdir", dedi.
Hadis
Imom Abu Dovud : 3992
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ قَالَ حَدَّثَنِي سُلَيْمَانُ يَعْنِي ابْنَ عَتِيقٍ عَنْ طَلْقِ بْنِ حَبِيبٍ عَنْ الْأَحْنَفِ بْنِ قَيْسٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَلَا هَلَكَ الْمُتَنَطِّعُونَ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ
Bizga [Musaddad] aytdi, bizga [Yahyo] aytdi [Ibn Jurayj]dan u aytdi; menga [Sulaymon] aytdi - ya'ni Sulaymon ibn Atiq - [Talk ibn Habib]dan [Al Ahnaf ibn Qays]dan [Abdulloh ibn Mas'ud]dan Payg'ambar sollallohu alayhi vasallamdan u aytdi: "Bilginki, mubolag'a qiluvchi va chegaradan oshib ketadiganlarga voy!" U buni uch marta aytdi.
Hadis
Imom Abu Dovud : 3993
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ يَعْنِي ابْنَ جَعْفَرٍ قَالَ أَخْبَرَنِي الْعَلَاءُ يَعْنِي ابْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ دَعَا إِلَى هُدًى كَانَ لَهُ مِنْ الْأَجْرِ مِثْلُ أُجُورِ مَنْ تَبِعَهُ لَا يَنْقُصُ ذَلِكَ مِنْ أُجُورِهِمْ شَيْئًا وَمَنْ دَعَا إِلَى ضَلَالَةٍ كَانَ عَلَيْهِ مِنْ الْإِثْمِ مِثْلُ آثَامِ مَنْ تَبِعَهُ لَا يَنْقُصُ ذَلِكَ مِنْ آثَامِهِمْ شَيْئًا
Bizga [Yahyo ibn Ayyub] aytdi, bizga [Ismoil] aytdi - ya'ni Ismoil ibn Ja'far - dedi u; menga [Al 'Ala] aytdi - ya'ni Al 'Alo ibn Abdurrahmondan, [otasi] [Abu Hurayra] dan Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning: "Kim hidoyatga chaqirsa, unga ergashganlarning ajri kabi ajr oladi, ammo ularning ajrini hech narsa kamaytirmaydi. Va kim ularni yo'ldan ozishga chaqirsa, ularga ergashganlarning ajri kabi gunoh oladi, ammo ularning ajrini hech narsa kamaytirmaydi", deganlarini aytdi.
Hadis
Imom Abu Dovud : 3994
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عَامِرِ بْنِ سَعْدٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ أَعْظَمَ الْمُسْلِمِينَ فِي الْمُسْلِمِينَ جُرْمًا مَنْ سَأَلَ عَنْ أَمْرٍ لَمْ يُحَرَّمْ فَحُرِّمَ عَلَى النَّاسِ مِنْ أَجْلِ مَسْأَلَتِهِ
Bizga [Usmon ibn Abu Shayba] aytganlari, bizga [Sufyan] aytganlari, [Az-Zuhriy] aytganlari, [Amir ibn Sa'd] aytganlari, [otasi] aytganlari, u aytdi: “Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: “Darhaqiqat, musulmonlarga qarshi eng katta jinoyati taqiqlanmagan narsa haqida so'rash bo'lgan musulmon bo'lsa, u savolining sababi tufayli barcha odamlar uchun taqiqlangan”, dedilar.
Hadis
Imom Abu Dovud : 3995
حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ خَالِدِ بْنِ يَزِيدَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَوْهَبٍ الْهَمْدَانِيُّ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ عُقَيْلٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ أَنَّ أَبَا إِدْرِيسَ الْخَوْلَانِيَّ عَائِذَ اللَّهِ أَخْبَرَهُ أَنَّ يَزِيدَ بْنَ عُمَيْرَةَ وَكَانَ مِنْ أَصْحَابِ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ أَخْبَرَهُ قَالَكَانَ لَا يَجْلِسُ مَجْلِسًا لِلذِّكْرِ حِينَ يَجْلِسُ إِلَّا قَالَ اللَّهُ حَكَمٌ قِسْطٌ هَلَكَ الْمُرْتَابُونَ فَقَالَ مُعَاذُ بْنُ جَبَلٍ يَوْمًا إِنَّ مِنْ وَرَائِكُمْ فِتَنًا يَكْثُرُ فِيهَا الْمَالُ وَيُفْتَحُ فِيهَا الْقُرْآنُ حَتَّى يَأْخُذَهُ الْمُؤْمِنُ وَالْمُنَافِقُ وَالرَّجُلُ وَالْمَرْأَةُ وَالصَّغِيرُ وَالْكَبِيرُ وَالْعَبْدُ وَالْحُرُّ فَيُوشِكُ قَائِلٌ أَنْ يَقُولَ مَا لِلنَّاسِ لَا يَتَّبِعُونِي وَقَدْ قَرَأْتُ الْقُرْآنَ مَا هُمْ بِمُتَّبِعِيَّ حَتَّى أَبْتَدِعَ لَهُمْ غَيْرَهُ فَإِيَّاكُمْ وَمَا ابْتُدِعَ فَإِنَّ مَا ابْتُدِعَ ضَلَالَةٌ وَأُحَذِّرُكُمْ زَيْغَةَ الْحَكِيمِ فَإِنَّ الشَّيْطَانَ قَدْ يَقُولُ كَلِمَةَ الضَّلَالَةِ عَلَى لِسَانِ الْحَكِيمِ وَقَدْ يَقُولُ الْمُنَافِقُ كَلِمَةَ الْحَقِّ قَالَ قُلْتُ لِمُعَاذٍ مَا يُدْرِينِي رَحِمَكَ اللَّهُ أَنَّ الْحَكِيمَ قَدْ يَقُولُ كَلِمَةَ الضَّلَالَةِ وَأَنَّ الْمُنَافِقَ قَدْ يَقُولُ كَلِمَةَ الْحَقِّ قَالَ بَلَى اجْتَنِبْ مِنْ كَلَامِ الْحَكِيمِ الْمُشْتَهِرَاتِ الَّتِي يُقَالُ لَهَا مَا هَذِهِ وَلَا يُثْنِيَنَّكَ ذَلِكَ عَنْهُ فَإِنَّهُ لَعَلَّهُ أَنْ يُرَاجِعَ وَتَلَقَّ الْحَقَّ إِذَا سَمِعْتَهُ فَإِنَّ عَلَى الْحَقِّ نُورًاقَالَ أَبُو دَاوُد قَالَ مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ فِي هَذَا الْحَدِيثِ وَلَا يُنْئِيَنَّكَ ذَلِكَ عَنْهُ مَكَانَ يُثْنِيَنَّكَ و قَالَ صَالِحُ بْنُ كَيْسَانَ عَنْ الزُّهْرِيِّ فِي هَذَا الْمُشَبِّهَاتِ مَكَانَ الْمُشْتَهِرَاتِ وَقَالَ لَا يُثْنِيَنَّكَ كَمَا قَالَ عُقَيْلٌ و قَالَ ابْنُ إِسْحَقَ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ بَلَى مَا تَشَابَهَ عَلَيْكَ مِنْ قَوْلِ الْحَكِيمِ حَتَّى تَقُولَ مَا أَرَادَ بِهَذِهِ الْكَلِمَةِ
Bizga [Yazid bin Xolid bin Yazid bin Abdulloh bin Mauhab Al Hamdoniy] aytganini, bizga [Al Laits] dan [Uqayl] dan [Ibn Shihob] ga aytganini, [Abu Idris Al Xaulani 'Aidzaalloh] unga [Yazid bin Umayra] - Muaz bin Jabalning sahobalaridan biri - unga xabar berganini, u shunday deganini aytdi: "[Muaz bin Jabal] hech qachon biror majlisda o'tirmagan, agar u doim: "Alloh eng dono, Alloh eng adolatli, shuning uchun shubha qiluvchilarga voy", demaguncha. Bir kuni Muaz: "Orqangizda tuhmat bo'ladi, boylik ko'payadi, Qur'onni o'qish har kim uchun oson bo'ladi; mo'min, munofiq, erkak, ayol, bola, kattalar, qul yoki ozod odam. Keyin kimdir: "Nega odamlar menga ergashmaydilar, garchi men Qur'onni o'qigan bo'lsam ham! Darhaqiqat, ular men bid'at qilmagunimcha ergashmaydilar", dedi. Shuning uchun bid'atdan ehtiyot bo'linglar, chunki bid'at xatoga olib keladi. Va og'ishadigan qozilardan ehtiyot bo'ling, chunki shayton qozining so'zlari orqali bid'at (yolg'on)ni talaffuz qiladi. Darhaqiqat, munofiq ba'zan to'g'ri so'zlarni aytadi." Yazid shunday dedi: "Men Muazdan: "Alloh sizga rahm qilsin, men ba'zan noto'g'ri gap aytadigan qozi va to'g'ri gap aytadigan munofiqni ko'rganmidim?" deb so'radim. U: "Ha. Qozining odamlar inkor etib, "Bu nima?" deyishadigan buzilgan (yolg'on tufayli noaniq) so'zlaridan ehtiyot bo'ling. Biroq, uni yakkalab qo'ymang. Chunki siz undan haqiqatni eshitmaguningizcha, u haqiqatga qaytishi mumkin. Chunki haqiqat ustida nur bo'lishi kerak." Abu Dovud shunday dedi: "[Ma'mar] bu hadisda [Az-Zuhriy]dan boshqacha lafz bilan, ya'ni "valaa yuts'iyannaka dzalikan 'ahu" (sizni vaqti-vaqti bilan adashtirib yubormang) "yutsniyannaka" emas, balki zikr qilingan." [Solih ibn Kison] [Az-Zuhriy]dan zikr qilgan so'zni "musytahirat" o'rniga "Musyabbihat" talaffuzi bilan talaffuz qilgan. U (roviy): "Sizlarni to'g'ri yo'ldan qaytarmanglar", dedi, bu [Uqayl] aytganidek." [Ibn Ishoq] [Az-Zuhriy]dan: "U javob berdi: "To'g'ri, siz qozining so'zlarini noaniq deb hisobladingiz, toki siz ularni inkor etib: "U bu so'zlardan nimani xohlaydi?", demaguningizcha.
Hadis
Imom Abu Dovud : 3996
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ كَتَبَ رَجُلٌ إِلَى عُمَرَ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ يَسْأَلُهُ عَنْ الْقَدَرِ ح و حَدَّثَنَا الرَّبِيعُ بْنُ سُلَيْمَانَ الْمُؤَذِّنُ قَالَ حَدَّثَنَا أَسَدُ بْنُ مُوسَى قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ دُلَيْلٍ قَالَ سَمِعْتُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيَّ يُحَدِّثُنَا عَنِ النَّضْرِ ح و حَدَّثَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ عَنْ قَبِيصَةَ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو رَجَاءٍ عَنْ أَبِي الصَّلْتِ وَهَذَا لَفْظُ حَدِيثِ ابْنِ كَثِيرٍ وَمَعْنَاهُمْ قَالَ كَتَبَ رَجُلٌ إِلَى عُمَرَ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ يَسْأَلُهُ عَنْ الْقَدَرِ فَكَتَبَ أَمَّا بَعْدُ أُوصِيكَ بِتَقْوَى اللَّهِ وَالِاقْتِصَادِ فِي أَمْرِهِ وَاتِّبَاعِ سُنَّةِ نَبِيِّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَتَرْكِ مَا أَحْدَثَ الْمُحْدِثُونَ بَعْدَ مَا جَرَتْ بِهِ سُنَّتُهُ وَكُفُوا مُؤْنَتَهُ فَعَلَيْكَ بِلُزُومِ السُّنَّةِ فَإِنَّهَا لَكَ بِإِذْنِ اللَّهِ عِصْمَةٌ ثُمَّ اعْلَمْ أَنَّهُ لَمْ يَبْتَدِعْ النَّاسُ بِدْعَةً إِلَّا قَدْ مَضَى قَبْلَهَا مَا هُوَ دَلِيلٌ عَلَيْهَا أَوْ عِبْرَةٌ فِيهَا فَإِنَّ السُّنَّةَ إِنَّمَا سَنَّهَا مَنْ قَدْ عَلِمَ مَا فِي خِلَافِهَا وَلَمْ يَقُلْ ابْنُ كَثِيرٍ مَنْ قَدْ عَلِمَ مِنْ الْخَطَإِ وَالزَّلَلِ وَالْحُمْقِ وَالتَّعَمُّقِ فَارْضَ لِنَفْسِكَ مَا رَضِيَ بِهِ الْقَوْمُ لِأَنْفُسِهِمْ فَإِنَّهُمْ عَلَى عِلْمٍ وَقَفُوا وَبِبَصَرٍ نَافِذٍ كَفُّوا وَهُمْ عَلَى كَشْفِ الْأُمُورِ كَانُوا أَقْوَى وَبِفَضْلِ مَا كَانُوا فِيهِ أَوْلَى فَإِنْ كَانَ الْهُدَى مَا أَنْتُمْ عَلَيْهِ لَقَدْ سَبَقْتُمُوهُمْ إِلَيْهِ وَلَئِنْ قُلْتُمْ إِنَّمَا حَدَثَ بَعْدَهُمْ مَا أَحْدَثَهُ إِلَّا مَنْ اتَّبَعَ غَيْرَ سَبِيلِهِمْ وَرَغِبَ بِنَفْسِهِ عَنْهُمْ فَإِنَّهُمْ هُمْ السَّابِقُونَ فَقَدْ تَكَلَّمُوا فِيهِ بِمَا يَكْفِي وَوَصَفُوا مِنْهُ مَا يَشْفِي فَمَا دُونَهُمْ مِنْ مَقْصَرٍ وَمَا فَوْقَهُمْ مِنْ مَحْسَرٍ وَقَدْ قَصَّرَ قَوْمٌ دُونَهُمْ فَجَفَوْا وَطَمَحَ عَنْهُمْ أَقْوَامٌ فَغَلَوْا وَإِنَّهُمْ بَيْنَ ذَلِكَ لَعَلَى هُدًى مُسْتَقِيمٍ كَتَبْتَ تَسْأَلُ عَنْ الْإِقْرَارِ بِالْقَدَرِ فَعَلَى الْخَبِيرِ بِإِذْنِ اللَّهِ وَقَعْتَ مَا أَعْلَمُ مَا أَحْدَثَ النَّاسُ مِنْ مُحْدَثَةٍ وَلَا ابْتَدَعُوا مِنْ بِدْعَةٍ هِيَ أَبْيَنُ أَثَرًا وَلَا أَثْبَتُ أَمْرًا مِنْ الْإِقْرَارِ بِالْقَدَرِ لَقَدْ كَانَ ذَكَرَهُ فِي الْجَاهِلِيَّةِ الْجُهَلَاءُ يَتَكَلَّمُونَ بِهِ فِي كَلَامِهِمْ وَفِي شِعْرِهِمْ يُعَزُّونَ بِهِ أَنْفُسَهُمْ عَلَى مَا فَاتَهُمْ ثُمَّ لَمْ يَزِدْهُ الْإِسْلَامُ بَعْدُ إِلَّا شِدَّةً وَلَقَدْ ذَكَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي غَيْرِ حَدِيثٍ وَلَا حَدِيثَيْنِ وَقَدْ سَمِعَهُ مِنْهُ الْمُسْلِمُونَ فَتَكَلَّمُوا بِهِ فِي حَيَاتِهِ وَبَعْدَ وَفَاتِهِ يَقِينًا وَتَسْلِيمًا لِرَبِّهِمْ وَتَضْعِيفًا لِأَنْفُسِهِمْ أَنْ يَكُونَ شَيْءٌ لَمْ يُحِطْ بِهِ عِلْمُهُ وَلَمْ يُحْصِهِ كِتَابُهُ وَلَمْ يَمْضِ فِيهِ قَدَرُهُ وَإِنَّهُ مَعَ ذَلِكَ لَفِي مُحْكَمِ كِتَابِهِ مِنْهُ اقْتَبَسُوهُ وَمِنْهُ تَعَلَّمُوهُ وَلَئِنْ قُلْتُمْ لِمَ أَنْزَلَ اللَّهُ آيَةَ كَذَا لِمَ قَالَ كَذَا لَقَدْ قَرَءُوا مِنْهُ مَا قَرَأْتُمْ وَعَلِمُوا مِنْ تَأْوِيلِهِ مَا جَهِلْتُمْ وَقَالُوا بَعْدَ ذَلِكَ كُلِّهِ بِكِتَابٍ وَقَدَرٍ وَكُتِبَتِ الشَّقَاوَةُ وَمَا يُقْدَرْ يَكُنْ وَمَا شَاءَ اللَّهُ كَانَ وَمَا لَمْ يَشَأْ لَمْ يَكُنْ وَلَا نَمْلِكُ لِأَنْفُسِنَا ضَرًّا وَلَا نَفْعًا ثُمَّ رَغِبُوا بَعْدَ ذَلِكَ وَرَهِبُوا
Bizga [Muhammad bin Kasir] aytdi, dedi u; bizga [Sufyan] aytdi, dedi u; bir kishi [Umar bin Abdul Aziz]ga taqdir haqida so'rab xat yozdi. (boshqacha aytilgan) Bizga [Ar Rabi' bin Sulaymon Al Muazzin] aytdi, dedi u; bizga [Asad bin Muso] aytdi, dedi u; bizga [Hammad bin Dulail] aytdi, dedi u; Men [Sufyan As Tsauriy] bizga [An Nadr]dan gapirganini eshitdim. (boshqa bir satrda aytilgan) Bizga [Hannad bin As Sari] [Qabishah]dan gapirdi, dedi u; bizga [Abu Raja] [Abu Ash Shalt] dan rivoyat qilgan — va bu Ibn Kasirning hadisi — u shunday dedi: "Bir kishi Umar ibn Abdulazizga taqdir haqida so'rab xat yozdi. Keyin Umar ibn Abdulaziz javob yozdi: Amma Ba'du. Sizlarga Allohdan qo'rqishni va Uning amrlarini bajarishda izchil bo'lishni (qo'shmaslik yoki ayirmaslikni), Uning Payg'ambari sollallohu alayhi vasallamning sunnatlariga amal qilishni va sunnatlarini amalga oshirgandan keyin yangi narsalarni yaratadigan odamlarning to'qib chiqarganlarini tark qilishni vasiyat qilaman, garchi ular uning sunnatlaridan qoniqsalar ham. Siz sunnatga yopishib olishingiz kerak, chunki Allohning izni bilan U sizni adashishdan saqlaydi. Bilingki, odamlar bid'atni tushuntiruvchi dalil yoki undan olinadigan saboq bo'lmaguncha yaratmaydilar. Darhaqiqat, sunnatning manbai buning aksini biladigan Zot (Alloh va Uning Rasuli)dir. U turli xatolar, ahmoqlik va o'zini murakkablashtirishni biladi, deb aytmagan. Shunday ekan, sizlardan oldingilar (do'stlar)ning aytganlaridan rozi bo'linglar. Chunki ular (do'stlar) o'zlarining bilimlarining balandligi va yorqin aql-zakovati bilan ham o'zlarini tutib turadilar. Ilmiy nuqtai nazardan ular yaxshiroq tushunishsa ham va ustuvorlik nuqtai nazaridan bu haqda muhokama qilishga loyiqroq bo'lishsa ham. Agar haqiqat siz tomonda bo'lsa, unda siz ulardan oldinda bo'lgansiz. Agar siz ulardan keyin faqat yangi narsalar sodir bo'ladi, faqat ularning ko'rsatmalariga amal qilmaydigan va o'z fikrlaridan ko'ra o'z fikrlaridan mamnun bo'lgan odamlar tomonidan yaratilmaydi, desangiz, bilingki, aslida bu muammoni birinchi bo'lib do'stlar kashf etganlardir. Ular (taqdir masalasi) haqida faqat me'yorida gapirishadi, uni ortiqcha baholamaydilar, lekin uni ortiqcha baholamaydilar ham. Darhaqiqat, ulardan tashqari uni shunchalik kam baholaydigan odamlar ham borki, ular yuz o'girishadi va haddan tashqari g'ayratli bo'lib, bo'rttirib ko'rsatadiganlar ham bor. Va, albatta, bunday do'stlar orasida to'g'ri yo'lda bo'lishga moyillik bor. Siz taqdirga ishonish haqida so'rab xat yozdingiz, keyin - Allohning izni bilan - siz to'g'ri odamni tanladingiz (mendan so'rang). Men odamlar tomonidan ko'tarilgan yangi yoki bid'atchi ishlarni bilmayman, ularning ta'siri taqdirni tan olish masalasidan tashqari juda aniq va aniq. Hatto johiliyat davridagi johil odamlar ham o'z so'zlari va she'rlarida taqdirni tan olish haqida yo'qotgan zavqlari haqida gapirishgan, keyin Islom kelib, uni yanada ko'proq ta'kidlagan, Rasululloh sollallohu alayhi vasallam bizga nafaqat bir yoki ikkita hadisda eslatib o'tgan, balki musulmonlar ham buni undan eshitgan, ular taqdir haqida u tirikligida yoki vafotidan keyin ishonch va Robbilarini qabul qilish munosabati bilan gapirishgan va o'tmishda ma'lum bo'lgan narsadan boshqa hech narsa yo'qligiga o'zlarini kamtar tutishgan. Allohning u haqidagi bilimi va bu Uning kitobida (Al Lauhul mahfuz) yozilgan va uning taqdiri U tomonidan belgilangan. Bundan tashqari, taqdir masalasi Uning kitobining muhkamida (ma'nosi aniq bo'lgan Qur'on oyatlarida) tushuntirilgan, ular uni keltiradilar va undan saboq oladilar. Agar siz: "Alloh nega bunday oyatni nozil qildi, nega bunday narsani aytdi?" deb so'rasangiz. Darhaqiqat, sahobalar ham uni siz o'qiganingizdek o'qiganlar. Ular siz bilmagan talqinni qanday qilishni bilishgan va axir ular: "Biz Kitobga (Lauhul Mahfudga) va taqdirga ishonamiz va musibat yozilgan, shuning uchun taqdir qilingan narsa albatta sodir bo'ladi. Alloh xohlagan narsa albatta sodir bo'ladi va Alloh xohlamagan narsa albatta sodir bo'lmaydi. Darhaqiqat, barchamizda zararni qaytarishga yoki foyda olishga kuch va harakat yo'q. Shundan so'ng ular qoniqdilar va taqdir masalasini muhokama qilishdan qo'rqishdi", dedilar.
Hadis
Imom Abu Dovud : 3997
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يَزِيدَ قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ يَعْنِي ابْنَ أَبِي أَيُّوبَ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو صَخْرٍ عَنْ نَافِعٍ قَالَكَانَ لِابْنِ عُمَرَ صَدِيقٌ مِنْ أَهْلِ الشَّامِ يُكَاتِبُهُ فَكَتَبَ إِلَيْهِ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ إِنَّهُ بَلَغَنِي أَنَّكَ تَكَلَّمْتَ فِي شَيْءٍ مِنْ الْقَدَرِ فَإِيَّاكَ أَنْ تَكْتُبَ إِلَيَّ فَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّهُ سَيَكُونُ فِي أُمَّتِي أَقْوَامٌ يُكَذِّبُونَ بِالْقَدَرِ
Bizga [Ahmad ibn Hanbal] aytib berdi, dedi u; bizga [Abdulloh ibn Yazid] aytib berdi, dedi u; bizga [Sa'id] aytib berdi - ya'ni Sa'id ibn Abu Ayyub - dedi u; menga [Abu Shakr] dan [Nofi] xabar bergan edi, dedi u: "Ibn Umarning Suriyadan bir do'sti bor edi, u unga xat yozdi, [Ibn Umar] keyin javob yozdi, unda: "Menga sizning taqdir haqida qayg'urayotganingiz haqida xabar yetib keldi, shuning uchun mendan bu haqda so'ramang. Darhaqiqat, men bir marta Payg'ambar sollallohu alayhi vasallamning: "Mening qavmim orasida taqdirni inkor etadiganlar bo'ladi", deganlarini eshitganman", dedi.
Hadis
Imom Abu Dovud : 3998
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْجَرَّاحِ قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ قَالَ قُلْتُ لِلْحَسَنِيَا أَبَا سَعِيدٍ أَخْبِرْنِي عَنْ آدَمَ أَلِلسَّمَاءِ خُلِقَ أَمْ لِلْأَرْضِ قَالَ لَا بَلْ لِلْأَرْضِ قُلْتُ أَرَأَيْتَ لَوْ اعْتَصَمَ فَلَمْ يَأْكُلْ مِنْ الشَّجَرَةِ قَالَ لَمْ يَكُنْ لَهُ مِنْهُ بُدٌّ قُلْتُ أَخْبِرْنِي عَنْ قَوْلِهِ تَعَالَى{ مَا أَنْتُمْ عَلَيْهِ بِفَاتِنِينَ إِلَّا مَنْ هُوَ صَالِ الْجَحِيمِ }قَالَ إِنَّ الشَّيَاطِينَ لَا يَفْتِنُونَ بِضَلَالَتِهِمْ إِلَّا مَنْ أَوْجَبَ اللَّهُ عَلَيْهِ الْجَحِيمَ
Bizga [Abdulloh Ibnul Jarrah]dan so'zlab berdi; bizga [Hammad bin Zayd]dan [Xolid Al Hazzadan] so'zlab berdi; Men [Al-Hasan]dan: "Ey Abu Said, menga Odam payg'ambar haqida gapirib ber, u osmon uchunmi yoki yer uchunmi?" deb so'radim. U: "Yer uchun", deb javob berdi. Men yana so'radim: "Agar Odam xuldi mevasini yemagan bo'lsa, nima deb o'ylaysiz?" U: "Bu uning uchun zarur emas", deb javob berdi. Men: "Menga Allohning kalomi haqida gapirib bering: (Allohga qarshi faqat (birovni) yo'ldan ozdira oladi, faqat yonayotgan do'zaxga kiradiganlargina). -Savol: Ash Shaffot: 162-163- Abu Said javob berdi: "Albatta, shayton ularni adashtirishlari bilan vasvasaga soladi, faqat Alloh ularga Al-Jahim do'zaxini yozganlar bundan mustasno".
Hadis
Imom Abu Dovud : 3999
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَعِيلَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ حَدَّثَنَا خَالِدٌ الْحَذَّاءُ عَنْ الْحَسَنِفِي قَوْلِهِ تَعَالَى{ وَلِذَلِكَ خَلَقَهُمْ }قَالَ خَلَقَ هَؤُلَاءِ لِهَذِهِ وَهَؤُلَاءِ لِهَذِهِ
Bizga [Muso ibn Ismoil] aytdi, bizga [Hammad] aytdi, bizga [Xolid Al-Hazza] dan [Hasan] Alloh Taoloning so'zlari haqida gapirib berdi: "(Alloh ularni shu uchun yaratgan)" - Hud: 119-. U javob berdi: "Alloh bu (jannat) uchun bir guruh odamlarni va bu (do'zax) uchun boshqa bir guruh odamlarni yaratdi".
Hadis
Imom Abu Dovud : 4000
حَدَّثَنَا هِلَالُ بْنُ بِشْرٍ قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ قَالَ أَخْبَرَنِي حُمَيْدٌ كَانَ الْحَسَنُ يَقُولُ لَأَنْ يُسْقَطَ مِنْ السَّمَاءِ إِلَى الْأَرْضِ أَحَبُّ إِلَيْهِ مِنْ أَنْ يَقُولَ الْأَمْرُ بِيَدِي
[Abu Kamil] bizga rivoyat qildi, dedi: [Isma'il] bizga rivoyat qildi, dedi: [Khalid Al-Hadzza] bizga rivoyat qildi, dedi: "Men [Al-Hasan]dan quyidagi oyat haqida so'radim: '(Hech kimni Allohdan chalg'ita olmaydi, faqat Jahannamga belgilanganlar bor').'" -Qs. Ash-Shafaat: 163-. Al-Hasan javob berdi: 'Bu, Alloh Jahim oloviga kirishini belgilab qo'yganlar bundan mustasno, degani.'
