Imom Abu Dovud (الامام ابو داود) - 4590 Hadis
Hadis
Imom Abu Dovud : 3101
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ أَخْبَرَنَا بِشْرُ بْنُ عُمَرَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَعْفَرٍ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ مُحَمَّدٍ الْأَخْنَسِيِّ عَنْ الْمَقْبُرِيِّ وَالْأَعْرَجِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ جُعِلَ قَاضِيًا بَيْنَ النَّاسِ فَقَدْ ذُبِحَ بِغَيْرِ سِكِّينٍ
Bizga [Nashr ibn Ali] bizga [Bisr ibn Umar]dan [Abdulloh ibn Ja'far]dan [Usmon ibn Muhammad Al-Axnasiy]dan [Al-Maqburiy]dan va [Al-A'roj]dan [Abu Hurayra]dan rivoyat qildi: Payg'ambar sollallohu alayhi vasallam: "Kim odamlar orasida qozi bo'lib tayinlansa, u pichoq ishlatmasdan so'yilgan bo'ladi", dedilar.
Hadis
Imom Abu Dovud : 3102
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حَسَّانَ السَّمْتِيُّ حَدَّثَنَا خَلَفُ بْنُ خَلِيفَةَ عَنْ أَبِي هَاشِمٍ عَنْ ابْنِ بُرَيْدَةَ عَنْ أَبِيهِعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْقُضَاةُ ثَلَاثَةٌ وَاحِدٌ فِي الْجَنَّةِ وَاثْنَانِ فِي النَّارِ فَأَمَّا الَّذِي فِي الْجَنَّةِ فَرَجُلٌ عَرَفَ الْحَقَّ فَقَضَى بِهِ وَرَجُلٌ عَرَفَ الْحَقَّ فَجَارَ فِي الْحُكْمِ فَهُوَ فِي النَّارِ وَرَجُلٌ قَضَى لِلنَّاسِ عَلَى جَهْلٍ فَهُوَ فِي النَّارِقَالَ أَبُو دَاوُد وَهَذَا أَصَحُّ شَيْءٍ فِيهِ يَعْنِي حَدِيثَ ابْنِ بُرَيْدَةَ الْقُضَاةُ ثَلَاثَةٌ
Bizga [Muhammad ibn Hasan As Samti] bizga [Xalaf ibn Xalifa]dan [Abu Hosyim]dan [Ibn Burayda]dan [otasidan] Payg'ambar sollallohu alayhi vasallamdan rivoyat qildi: "Uchta qozi bor; biri jannatda, ikkitasi do'zaxda. Jannatdagisi haqiqatni bilib, keyin uni jazolaydigan odam, haqiqatni bilib, keyin zolimlik bilan hukm chiqaradigan odam do'zaxda va odamlar uchun johillik asosida qaror chiqaradigan odam do'zaxdadir". Abu Dovud shunday dedi: "Bu hadis bu masalada eng ishonchlisi, ya'ni Ibn Buraydaning hadisi, unda aytilishicha: "Uchta qozi bor..."
Hadis
Imom Abu Dovud : 3103
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ بْنِ مَيْسَرَةَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ يَعْنِي ابْنَ مُحَمَّدٍ أَخْبَرَنِي يَزِيدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْهَادِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ بُسْرِ بْنِ سَعِيدٍ عَنْ أَبِي قَيْسٍ مَوْلَى عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ عَنْ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا حَكَمَ الْحَاكِمُ فَاجْتَهَدَ فَأَصَابَ فَلَهُ أَجْرَانِ وَإِذَا حَكَمَ فَاجْتَهَدَ فَأَخْطَأَ فَلَهُ أَجْرٌفَحَدَّثْتُ بِهِ أَبَا بَكْرِ بْنِ حَزْمٍ فَقَالَ هَكَذَا حَدَّثَنِي أَبُو سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ
Bizga [Ubaydulloh ibn Umar ibn Maysara] bizga [Abdul Aziz ibn Muhammad] menga [Yazid ibn Abdulloh ibn Al Had] dan [Muhammad ibn Ibrohim] dan [Busr ibn Sa'id] dan [Abu Qays] dan sobiq qul Amru ibn Al 'Ashdan [Amru ibn Al 'Ash] dan u shunday dedi: "Rosululloh sollallohu alayhi vasallam: "Agar qozi hukm qilib, ijtihod qilsa va to'g'ri bo'lsa, unga ikkita mukofot beriladi, agar u hukm qilib, ijtihod qilsa va noto'g'ri bo'lsa, unga bitta mukofot beriladi", dedilar. Keyin men buni [Abu Bakr ibn Hazm] ga aytdim, u: "[Abu Salama] menga [Abu Hurayra] dan shunday dedi", dedi.
Hadis
Imom Abu Dovud : 3104
حَدَّثَنَا عَبَّاسٌ الْعَنْبَرِيُّ حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ يُونُسَ حَدَّثَنَا مُلَازِمُ بْنُ عَمْرٍو حَدَّثَنِي مُوسَى بْنُ نَجْدَةَ عَنْ جَدِّهِ يَزِيدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ وَهُوَ أَبُو كَثِيرٍ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ طَلَبَ قَضَاءَ الْمُسْلِمِينَ حَتَّى يَنَالَهُ ثُمَّ غَلَبَ عَدْلُهُ جَوْرَهُ فَلَهُ الْجَنَّةُ وَمَنْ غَلَبَ جَوْرُهُ عَدْلَهُ فَلَهُ النَّارُ
Bizga [Abbos al-Anbariy] bizga [Umar ibn Yunus] bizga [Mulazim ibn Amru] menga [Muso ibn Najdah] ni bobosidan [Yazid ibn Abdurrahmon Abu Kasir] rivoyat qilishdi; menga [Abu Hurayra] Payg'ambar sollallohu alayhi vasallamdan rivoyat qilishdi, u shunday dedi: "Kimki qozi bo'lishni istasa, uning adolati uning zulmidan ustun kelsa, unga jannat bor, kimning zulmi uning adolatidan ustun kelsa, unga do'zax bor".
Hadis
Imom Abu Dovud : 3105
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ حَمْزَةَ بْنِ أَبِي يَحْيَى الرَّمْلِيُّ حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ أَبِي الزَّرْقَاءِ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ{ وَمَنْ لَمْ يَحْكُمْ بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ فَأُولَئِكَ هُمْ الْكَافِرُونَ إِلَى قَوْلِهِ الْفَاسِقُونَ }هَؤُلَاءِ الْآيَاتِ الثَّلَاثِ نَزَلَتْ فِي الْيَهُودِ خَاصَّةً فِي قُرَيْظَةَ وَالنَّضِيرِ
Bizga [Ibrohim bin Hamza bin Abu Yahyo Ar Ramli] bizga [Zaid bin Abu Az Zarqa`] bizga [Ibn Az Zinad]dan [Otasidan] [Ubaydulloh bin Abdulloh bin Utbadan] [Ibn Abbos]dan u: "(Kim Alloh nozil qilgan narsaga muvofiq hukm qilmasa, bas, ular kofirdirlar)" oyatini o'qidi, toki Allohning kalomi: "(……yomon odamlar)" (Moida surasi, 44-47-oyatlar). Bu uch oyat yahudiylar, ayniqsa Banu Qurayza va Nazlir qavmi haqida nozil bo'lgan.
Hadis
Imom Abu Dovud : 3106
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلَاءِ وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى قَالَا أَخْبَرَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ رَجَاءٍ الْأَنْصَارِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ بِشْرٍ الْأَنْصَارِيِّ الْأَزْرَقِ قَالَدَخَلَ رَجُلَانِ مِنْ أَبْوَابِ كِنْدَةَ وَأَبُو مَسْعُودٍ الْأَنْصَارِيُّ جَالِسٌ فِي حَلْقَةٍ فَقَالَا أَلَا رَجُلٌ يُنَفِّذُ بَيْنَنَا فَقَالَ رَجُلٌ مِنْ الْحَلْقَةِ أَنَا فَأَخَذَ أَبُو مَسْعُودٍ كَفًّا مِنْ حَصًى فَرَمَاهُ بِهِ وَقَالَ مَهْ إِنَّهُ كَانَ يُكْرَهُ التَّسَرُّعُ إِلَى الْحُكْمِ
Bizga [Muhammad ibn Al Alo] aytildi va [Muhammad ibn Al Mutsanna] ular aytishdi: bizga [Abu Muoviya]dan [Al-A'masidan] [Raja Al-Ansoriydan] [Abdurrahmon ibn Bisir Al-Anshariy Al-Azroqdan] xabar berdi: "Kindahning bir nechta eshiklaridan ikki kishi kirdi, Abu Mas'ud Al-Ansoriy bir guruh odamlar orasida o'tirgan edi. Keyin ikkalasi ham: "Bizning oramizda qaror qabul qila oladigan odam bormi?", deyishdi. Shunda olomon orasidan bir kishi: "Men", dedi. Keyin [Abu Mas'ud] bir hovuch tosh olib, o'sha odamga otdi va: "Jim bo'l! Darhaqiqat, qaror qabul qilishda shoshilish yomon ko'riladi", dedi.
Hadis
Imom Abu Dovud : 3107
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ أَخْبَرَنَا إِسْرَائِيلُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْأَعْلَى عَنْ بِلَالٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ طَلَبَ الْقَضَاءَ وَاسْتَعَانَ عَلَيْهِ وُكِلَ إِلَيْهِ وَمَنْ لَمْ يَطْلُبْهُ وَلَمْ يَسْتَعِنْ عَلَيْهِ أَنْزَلَ اللَّهُ مَلَكًا يُسَدِّدُهُو قَالَ وَكِيعٌ عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ عَبْدِ الْأَعْلَى عَنْ بِلَالِ بْنِ أَبِي مُوسَى عَنْ أَنَسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ و قَالَ أَبُو عَوَانَةَ عَنْ عَبْدِ الْأَعْلَى عَنْ بِلَالِ بْنِ مِرْدَاسٍ الْفَزَارِيِّ عَنْ خَيْثَمَةَ الْبَصْرِيِّ عَنْ أَنَسٍ
Bizga [Muhammad ibn Kasir] bizga [Isroil] bizga [Abdul A'lo] dan [Bilol] dan [Anas ibn Molik] dan u shunday dedi: "Men Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning shunday deganlarini eshitganman: "Kimki qozi bo'lishni xohlasa va uni olish uchun yordam so'rasa, uning barcha ishlari unga topshiriladi, kimki uni xohlamasa va uni olish uchun yordam so'ramasa, Alloh uni to'g'rilash uchun farishta yuboradi". [Vaki] aytgan, [Isroil] aytgan, [Abul A'lo] dan [Bilol ibn Abu Muso] dan [Anas] Payg'ambar sollallohu alayhi vasallamdan va [Abu Avona] aytgan, [Abdul A'lo] aytgan, [Bilol ibn Mirdas Al Fazariy] dan [Xaytsoma Al Ansoriy] dan [Anas]."
Hadis
Imom Abu Dovud : 3108
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا قُرَّةُ بْنُ خَالِدٍ حَدَّثَنَا حُمَيْدُ بْنُ هِلَالٍ حَدَّثَنِي أَبُو بُرْدَةَ قَالَ قَالَ أَبُو مُوسَىقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَنْ نَسْتَعْمِلَ أَوْ لَا نَسْتَعْمِلُ عَلَى عَمَلِنَا مَنْ أَرَادَهُ
Bizga [Ahmad ibn Hanbal] bizga [Yahyo ibn Sa'id] bizga [Qurra ibn Xolid] bizga [Humayd ibn Hilol] menga [Abu Burda] aytdi, u [Abu Muso] aytdi; Payg'ambar sollallohu alayhi vasallam: "Biz ishimizni xohlagan odamga bermaymiz", dedilar.
Hadis
Imom Abu Dovud : 3109
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ عَنْ الْحَارِثِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو قَالَلَعَنَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الرَّاشِي وَالْمُرْتَشِي
Bizga [Ahmad ibn Yunus] bizga [Ibn Abu Zi'b]dan [Al-Horis ibn Abdurrahmon]dan [Abu Salama]dan [Abdulloh ibn Amr]dan rivoyat qildiki, u: "Rasululloh sollallohu alayhi vasallam pora berganlarni ham, olganlarni ham la'natladilar", dedi.
Hadis
Imom Abu Dovud : 3110
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ إِسْمَعِيلَ بْنِ أَبِي خَالِدٍ حَدَّثَنِي قَيْسٌ قَالَ حَدَّثَنِي عَدِيُّ بْنُ عُمَيْرَةَ الْكِنْدِيُّأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يَا أَيُّهَا النَّاسُ مَنْ عُمِّلَ مِنْكُمْ لَنَا عَلَى عَمَلٍ فَكَتَمَنَا مِنْهُ مِخْيَطًا فَمَا فَوْقَهُ فَهُوَ غُلٌّ يَأْتِي بِهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَقَامَ رَجُلٌ مِنْ الْأَنْصَارِ أَسْوَدُ كَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَيْهِ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ اقْبَلْ عَنِّي عَمَلَكَ قَالَ وَمَا ذَاكَ قَالَ سَمِعْتُكَ تَقُولُ كَذَا وَكَذَا قَالَ وَأَنَا أَقُولُ ذَلِكَ مَنْ اسْتَعْمَلْنَاهُ عَلَى عَمَلٍ فَلْيَأْتِ بِقَلِيلِهِ وَكَثِيرِهِ فَمَا أُوتِيَ مِنْهُ أَخَذَهُ وَمَا نُهِيَ عَنْهُ انْتَهَى
Bizga [Musaddad] bizga [Yahyo]dan [Ismoil ibn Abu Xolid] rivoyat qildi, menga [Qays] rivoyat qildi, u aytdi; menga [Adi ibn Umayr al-Kindiy] rivoyat qildi, Rasululloh sollallohu alayhi vasallam shunday dedilar: "Ey odamlar, sizlardan kimga biror ishni bajarish vazifasi yuklatilgan bo'lsa, keyin bizdan bir igna yoki undan ko'proq narsani yashirsa, bu qiyomat kunida xiyonatdir". Shunda qora tanli ansorlardan biri o'rnidan turib, go'yo men uni ko'rgandek o'rnidan turdi va dedi: "Ey Allohning Rasuli, mendan ishingizni qabul qiling!" U: "Bu nima?" dedi. U kishi: "Sizning shunday va shunday deganingizni eshitdim", dedi. U: "Men aytaman: Kimga biror ishni bajarish uchun lavozim bersak, u oz va ko'p ish qilsin! Keyin unga berilgan narsani olishi mumkin, unga taqiqlangan narsani esa tark etadi", dedi.
Hadis
Imom Abu Dovud : 3111
حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَوْنٍ قَالَ أَخْبَرَنَا شَرِيكٌ عَنْ سِمَاكٍ عَنْ حَنَشٍ عَنْ عَلِيٍّ عَلَيْهِ السَّلَام قَالَبَعَثَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى الْيَمَنِ قَاضِيًا فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ تُرْسِلُنِي وَأَنَا حَدِيثُ السِّنِّ وَلَا عِلْمَ لِي بِالْقَضَاءِ فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ سَيَهْدِي قَلْبَكَ وَيُثَبِّتُ لِسَانَكَ فَإِذَا جَلَسَ بَيْنَ يَدَيْكَ الْخَصْمَانِ فَلَا تَقْضِيَنَّ حَتَّى تَسْمَعَ مِنْ الْآخَرِ كَمَا سَمِعْتَ مِنْ الْأَوَّلِ فَإِنَّهُ أَحْرَى أَنْ يَتَبَيَّنَ لَكَ الْقَضَاءُ قَالَ فَمَا زِلْتُ قَاضِيًا أَوْ مَا شَكَكْتُ فِي قَضَاءٍ بَعْدُ
Bizga ['Amru ibn 'Aun] dan so'zlab berdi: U bizga [Sharik] dan [Simak] dan [Hanasiy] dan [Ali] dan dedi: "Rasululloh sollallohu alayhi vasallam meni Yamanga qozi qilib yubordilar, keyin biz: "Ey Allohning Rasuli, meni hali yoshligimda va adolatni bilmagan holda yubormoqchimisiz?" dedik. Keyin u: "Albatta, Alloh qalblaringizni hidoyat qiladi va so'zlaringizni mustahkamlaydi. Agar oldingizda qarama-qarshi ikki kishi o'tirgan bo'lsa, birinchi odamdan eshitganingizdek, boshqa odamdan eshitmaguningizcha qaror chiqarmang, chunki aslida qaror siz uchun aniqroq bo'ladi", dedi. Ali: "Shundan keyin ham men qozi bo'laman yoki qaror chiqarishda ikkilanmayman", dedi.
Hadis
Imom Abu Dovud : 3112
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ زَيْنَبَ بِنْتِ أُمِّ سَلَمَةَ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّمَا أَنَا بَشَرٌ وَإِنَّكُمْ تَخْتَصِمُونَ إِلَيَّ وَلَعَلَّ بَعْضَكُمْ أَنْ يَكُونَ أَلْحَنَ بِحُجَّتِهِ مِنْ بَعْضٍ فَأَقْضِيَ لَهُ عَلَى نَحْوِ مَا أَسْمَعُ مِنْهُ فَمَنْ قَضَيْتُ لَهُ مِنْ حَقِّ أَخِيهِ بِشَيْءٍ فَلَا يَأْخُذْ مِنْهُ شَيْئًا فَإِنَّمَا أَقْطَعُ لَهُ قِطْعَةً مِنْ النَّارِحَدَّثَنَا الرَّبِيعُ بْنُ نَافِعٍ أَبُو تَوْبَةَ حَدَّثَنَا ابْنُ الْمُبَارَكِ عَنْ أُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ رَافِعٍ مَوْلَى أُمِّ سَلَمَةَ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْ أَتَى رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَجُلَانِ يَخْتَصِمَانِ فِي مَوَارِيثَ لَهُمَا لَمْ تَكُنْ لَهُمَا بَيِّنَةٌ إِلَّا دَعْوَاهُمَا فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرَ مِثْلَهُ فَبَكَى الرَّجُلَانِ وَقَالَ كُلُّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا حَقِّي لَكَ فَقَالَ لَهُمَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَّا إِذْ فَعَلْتُمَا مَا فَعَلْتُمَا فَاقْتَسِمَا وَتَوَخَّيَا الْحَقَّ ثُمَّ اسْتَهَمَا ثُمَّ تَحَالَّا حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُوسَى الرَّازِيُّ أَخْبَرَنَا عِيسَى حَدَّثَنَا أُسَامَةُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ رَافِعٍ قَالَ سَمِعْتُ أُمَّ سَلَمَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِهَذَا الْحَدِيثِ قَالَ يَخْتَصِمَانِ فِي مَوَارِيثَ وَأَشْيَاءَ قَدْ دَرَسَتْ فَقَالَ إِنِّي إِنَّمَا أَقْضِي بَيْنَكُمْ بِرَأْيِي فِيمَا لَمْ يُنْزَلْ عَلَيَّ فِيهِ
[Muhammad ibn Kasir] bizga [Sufyan]dan [Hishom ibn Urva]dan [Urva]dan [Zaynab binti Ummu Salama]dan rivoyat qildi: "Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: "Men shunchaki insonman, sizlar muammolaringiz haqida menga shikoyat qilasizlar. Balki ba'zilaringiz bahslashishda boshqalarga qaraganda mohirroqdirsizlar, shuning uchun men undan eshitganlarimga ko'ra unga hukm chiqaraman. Shuning uchun kimningdir akasining haqqini tortib olish orqali unga hukm chiqarsam, undan hech narsa olmasin, chunki men unga do'zax bo'laklaridan (olov) yoqib yuboraman", dedilar. Bizga [Ar-Rabi' ibn Nafi' Abu Tauba] bizga [Ibn al-Muborak]dan [Usoma ibn Zayd]dan [Abdulloh ibn Rofi]dan rivoyat qildi: Ummu Salamaning sobiq quli [Ummu Salama]dan: "Ikki kishi merosxo'rlik borasida tortishib qolishdi, ikkalasi ham iqrorlaridan boshqa hech qanday dalilga ega emaslar", dedilar. Keyin Payg'ambar sollallohu alayhi vasallam aytdilar... keyin hadisni eslatdi. Keyin ikki kishi yig'lab yubordilar, keyin har biri: "Mening haqqim sizlarda", dedi. Keyin Payg'ambar sollallohu alayhi vasallam ikkalasiga: "Ikkalangiz qilgan ishingizni qilsangiz, uni baham ko'ring va to'g'ri bo'lishga harakat qiling", dedilar. Keyin ular o'z ulushlari uchun qur'a tashladilar va bir-birlariga halol qildilar. Bizga [Ibrohim bin Muso Ar Roziy] bizga [Iso] bizga [Usoma]ga [Abdulloh bin Rofi]]dan aytganini aytib berganini aytib, u shunday dedi: "Men [Ummu Salama]ni Payg'ambar sollallohu alayhi vasallamdan hadisda bo'lgani kabi eshitdim. U aytdi: "Ular meros va bir nechta eski masalalar ustida tortishishdi. Keyin u dedi: "Men sizlar uchun faqat o'z fikrimga asoslanib qaror chiqaryapman, bu haqda menga hech qanday vahiy kelmagan".
Hadis
Imom Abu Dovud : 3113
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ الْمَهْرِيُّ أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ عَنْ يُونُسَ بْنِ يَزِيدَ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُقَالَ وَهُوَ عَلَى الْمِنْبَرِ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّ الرَّأْيَ إِنَّمَا كَانَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُصِيبًا لِأَنَّ اللَّهَ كَانَ يُرِيهِ وَإِنَّمَا هُوَ مِنَّا الظَّنُّ وَالتَّكَلُّفُ
Bizga [Sulaymon ibn Dovud al-Mahriy] bizga [Ibn Vahb]dan [Yunus ibn Yazid]dan [Ibn Shihob]ga [Umar ibn Xattob] radiallohu anhu minbarda turib: "Ey odamlar, agar fikr Rasululloh sollallohu alayhi vasallamdan bo'lsa, demak, bu haqiqat, chunki Alloh uni unga ko'rsatgan va bizdan keladigan fikr shunchaki xurofot va o'zimizga og'irlik qilishdir", deganlari aytilgan.
Hadis
Imom Abu Dovud : 3114
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الضَّبِّيُّ أَخْبَرَنَا مُعَاذُ بْنُ مُعَاذٍ قَالَأَخْبَرَنِي أَبُو عُثْمَانَ الشَّامِيُّ وَلَا إِخَالُنِي رَأَيْتُ شَأْمِيًّا أَفْضَلَ مِنْهُ يَعْنِي حُرَيْزَ بْنَ عُثْمَانَ
Bizga [Ahmad ibn Abda Adl Dalbbi] bizga [Muaz ibn Muazga] aytdiki, u aytdi: "Abu Usmon Osiy Syomiy menga aytdi va men undan yaxshiroq Syamni, ya'ni Hurayz ibn Usmonni ko'rmaganman".
Hadis
Imom Abu Dovud : 3115
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ حَدَّثَنَا مُصْعَبُ بْنُ ثَابِتٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ قَالَقَضَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّ الْخَصْمَيْنِ يَقْعُدَانِ بَيْنَ يَدَيْ الْحَكَمِ
Bizga [Ahmad bin Mani], bizga [Abdulloh bin Al Muborak], bizga [Mush'ab bin Sobit], bizga [Abdulloh bin Az-Zubayr]dan rivoyat qilganidek, u: "Rasululloh sollallohu alayhi vasallam bir-biri bilan nizolashgan ikki kishini qozi oldida o'tirishga qaror qildilar", dedi.
Hadis
Imom Abu Dovud : 3116
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي بَكْرَةَ عَنْ أَبِيهِأَنَّهُ كَتَبَ إِلَى ابْنِهِ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يَقْضِي الْحَكَمُ بَيْنَ اثْنَيْنِ وَهُوَ غَضْبَانُ
Bizga [Muhammad ibn Kasir] bizga [Sufyon]ga [Abdul Malik ibn Umayr]dan rivoyat qildi; bizga [Abdulrahmon ibn Abu Bakra]ga [otasidan] o'g'liga xat yozganini rivoyat qildi, u shunday dedi: "Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: "Qozi g'azablangan holda ikki kishi o'rtasida hukm chiqarmasligi kerak", dedilar".
Hadis
Imom Abu Dovud : 3117
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدٍ الْمَرْوَزِيُّ حَدَّثَنِي عَلِيُّ بْنُ حُسَيْنٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ يَزِيدَ النَّحْوِيِّ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ{ فَإِنْ جَاءُوكَ فَاحْكُمْ بَيْنَهُمْ أَوْ أَعْرِضْ عَنْهُمْ }فَنُسِخَتْ قَالَ{ فَاحْكُمْ بَيْنَهُمْ بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ }
Bizga [Ahmad bin Muhammad al-Marvaziy] menga [Ali bin Husayn] dan [otasidan] [Yazid an-Nahviy] dan [Ikrimadan] [Ibn Abbos] dan rivoyat qildi: "Agar ular (yahudiylar) sizning oldingizga (hukm so'rash uchun) kelsalar, ular o'rtasida hukm chiqaring yoki ulardan yuz o'giring" (Moida surasi, 42-oyat) oyati olib tashlandi va uning o'rniga "(ularning ishlarini Alloh nozil qilgan narsaga muvofiq hal qiling)" (Moida surasi, 48-oyat) oyati qo'yildi.
Hadis
Imom Abu Dovud : 3118
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ النُّفَيْلِيُّ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَقَ عَنْ دَاوُدَ بْنِ الْحُصَيْنِ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَلَمَّا نَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ{ فَإِنْ جَاءُوكَ فَاحْكُمْ بَيْنَهُمْ أَوْ أَعْرِضْ عَنْهُمْ }{ وَإِنْ حَكَمْتَ فَاحْكُمْ بَيْنَهُمْ بِالْقِسْطِ }الْآيَةُ قَالَ كَانَ بَنُو النَّضِيرِ إِذَا قَتَلُوا مِنْ بَنِي قُرَيْظَةَ أَدَّوْا نِصْفَ الدِّيَةِ وَإِذَا قَتَلَ بَنُو قُرَيْظَةَ مِنْ بَنِي النَّضِيرِ أَدَّوْا إِلَيْهِمْ الدِّيَةَ كَامِلَةً فَسَوَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَهُمْ
Bizga [Abdulloh ibn Muhammad An Nufayli] bizga [Muhammad ibn Salama]dan [Muhammad ibn Ishoq]dan [Dovud ibn Hushayn]dan [Ikrimadan] [Ibn Abbos]dan rivoyat qilgan: "Ushbu oyat nozil bo'lganida: "Agar ular (yahudiylar) sizga (hukm so'rash uchun) kelsalar, ular o'rtasida hukm chiqaring yoki ulardan yuz o'giring; agar siz ulardan yuz o'girsangiz, ular sizga hech qanday zarar yetkazmaydilar. Agar siz ularning ishini hal qilsangiz, ular o'rtasida adolat bilan hukm chiqaring" (Moida surasi, 42-oyat), Ibn Abbos shunday degan: "Ilgari, agar Bani an Nadlir qabilasi Bani Qurayza qabilasidan odamlarni o'ldirsa, ular diyatning yarmini berishardi va agar Bani Qurayza qabilasi Bani an Nazlir qabilasidan bir nechta odamlarni o'ldirsa, ular diyatning to'liq miqdorini to'lashardi. Keyin Rasululloh sollallohu alayhi vasallam ular orasidagi diyat miqdorini umumlashtirdilar".
Hadis
Imom Abu Dovud : 3119
حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ عُمَرَ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ أَبِي عَوْنٍ عَنْ الْحَارِثِ بْنِ عَمْرِو ابْنِ أَخِي الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ عَنْ أُنَاسٍ مِنْ أَهْلِ حِمْصَ مِنْ أَصْحَابِ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمَّا أَرَادَ أَنْ يَبْعَثَ مُعَاذًا إِلَى الْيَمَنِ قَالَ كَيْفَ تَقْضِي إِذَا عَرَضَ لَكَ قَضَاءٌ قَالَ أَقْضِي بِكِتَابِ اللَّهِ قَالَ فَإِنْ لَمْ تَجِدْ فِي كِتَابِ اللَّهِ قَالَ فَبِسُنَّةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَإِنْ لَمْ تَجِدْ فِي سُنَّةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَا فِي كِتَابِ اللَّهِ قَالَ أَجْتَهِدُ رَأْيِي وَلَا آلُو فَضَرَبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَدْرَهُ وَقَالَ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي وَفَّقَ رَسُولَ رَسُولِ اللَّهِ لِمَا يُرْضِي رَسُولَ اللَّهِحَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ شُعْبَةَ حَدَّثَنِي أَبُو عَوْنٍ عَنْ الْحَارِثِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ نَاسٍ مِنْ أَصْحَابِ مُعَاذٍ عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمَّا بَعَثَهُ إِلَى الْيَمَنِ فَذَكَرَ مَعْنَاهُ
Bizga [Hafsh ibn Umar] [Syu'ba]dan [Abu Aun]dan [Al-Horis ibn Amru]dan Mug'ira ibn Syu'baning jiyani, [Himsh aholisining bir nechtasidan] Muaz ibn Jabalning do'stlaridan rivoyat qilindi. Payg'ambar sollallohu alayhi vasallam Muaz ibn Jabalni Yamanga yubormoqchi bo'lganlarida: "Sizning oldingizda sinov bo'lsa, qanday qaror qabul qilasiz?", deb so'rashdi. Muaz: "Men Allohning kitobidan foydalanishga qaror qilaman", deb javob berdi. U: "Agar uni Allohning kitobidan topmasangiz-chi?", deb javob berdi. Muaz: "Men Payg'ambar sollallohu alayhi vasallamning sunnatlariga qaytaman", deb javob berdi. U yana: "Agar uni Payg'ambar sollallohu alayhi vasallamning sunnatlaridan va Allohning kitobidan topmasangiz-chi?", deb javob berdi. Muaz: "Men o'z fikrim bilan ijtihod qilaman va uni kamaytirmayman", deb javob berdi. Shunda Rasululloh sollallohu alayhi vasallam uning ko'kragiga qoqib: "Allohning Rasuliga Rasulullohni rozi qiladigan ishlarni qilish uchun yo'l ko'rsatgan Allohga hamdlar bo'lsin", dedilar. "Bizga [Musaddad] bizga [Yahyo] [Shu'ba] menga [Abu Aun] [Al-Horis ibn Amr] [Muazzning ba'zi do'stlari] [Muazz ibn Jabal]dan Allohning Rasuli (sollallohu alayhi vasallam) uni Yamanga yuborganliklarini aytdilar... keyin ma'nosini aytdilar".
Hadis
Imom Abu Dovud : 3120
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ الْمَهْرِيُّ أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنِي سُلَيْمَانُ بْنُ بِلَالٍ ح و حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ الْوَاحِدِ الدِّمَشْقِيُّ حَدَّثَنَا مَرْوَانُ يَعْنِي ابْنَ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ بِلَالٍ أَوْ عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ شَكَّ الشَّيْخُ عَنْ كَثِيرِ بْنِ زَيْدٍ عَنْ الْوَلِيدِ بْنِ رَبَاحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الصُّلْحُ جَائِزٌ بَيْنَ الْمُسْلِمِينَ زَادَ أَحْمَدُ إِلَّا صُلْحًا أَحَلَّ حَرَامًا أَوْ حَرَّمَ حَلَالًا وَزَادَ سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ وَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمُسْلِمُونَ عَلَى شُرُوطِهِمْ
Bizga [Sulaymon bin Dovud Al Mahri] bizga [Ibnu Vahb] menga [Sulaymon bin Bilol] aytganini aytdi. (boshqacha aytilgan) Bizga [Ahmad bin Abdul Vahid Ad Dimasiqiy] bizga [Marvon bin Muhammad] bizga [Sulaymon bin Bilol] yoki [Abdul Aziz bin Muhammad] aytganini aytdi - Shayx shubha qildi - [Katsir bin Zayd]dan [Al Valid bin Raboh]dan [Abu Hurayra]dan u shunday dedi: "Rosululloh sollallohu alayhi vasallam: "Musulmonlar o'rtasida tinchlik kelishuvi joizdir", dedilar. Ahmad qo'shimcha qildi: "Harom narsaga ruxsat beradigan yoki halol narsani taqiqlaydigan tinchlik kelishuvi bundan mustasno". [Sulaymon bin Dovud] esa qo'shimcha qildi: "Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: "Musulmonlar o'z shartlariga bog'liqdirlar", dedilar."
