Imam Muslim (الامام مسلم) - 5362 Hadith
Hadith
Imam Muslim : 1961
و حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ وَابْنُ أَبِي خَلَفٍ قَالَا حَدَّثَنَا رَوْحُ بْنُ عُبَادَةَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ أَنَسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ ح و حَدَّثَنِي أَبُو بَكْرِ بْنُ نَافِعٍ وَاللَّفْظُ لَهُ حَدَّثَنَا بَهْزٌ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ حَدَّثَنَا ثَابِتٌ عَنْ أَنَسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَصُومُ حَتَّى يُقَالَ قَدْ صَامَ قَدْ صَامَ وَيُفْطِرُ حَتَّى يُقَالَ قَدْ أَفْطَرَ قَدْ أَفْطَرَ
އަދި [ޒުހައިރު ބިން ޙަރްބު] އާއި [އިބްނު އަބޫ ޚަލަފް] ދެމީހުންވެސް ވިދާޅުވިއެވެ، [ރައުޙް ބިން ޢުބާދާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި، [ޙައްމާދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޘާބިތު] އިން [އަނަސް] ރަދުލިއަالله ޢާންހޫ ކިޔައިދެއްވި - އެހެން ރިވާޔަތެއްގައި - އަދި [އަބޫބަކުރު ބިން ނާފީޢު] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދިނީ - އެ ބަސްފުޅަކީ ވެސް އޭނާގެ - [ބަޙްޒް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ، [ޙައްމާދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ، [ތަބިތު] [އަނަސް ބިން އަނަސް] ގެ އަރިހުން الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. އަދި ރޯދަ ނުހިފާ، އަދި ރޯދަ ނުހިފާ ކަމަށް ބުނާހާ ހިނދަކު ރޯދަ ދޫކޮށްލައްވައެވެ.'
Hadith
Imam Muslim : 1962
حَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ وَهْبٍ يُحَدِّثُ عَنْ يُونُسَ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ ح و حَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ وَأَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ قَالَ أُخْبِرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ يَقُولُ لَأَقُومَنَّ اللَّيْلَ وَلَأَصُومَنَّ النَّهَارَ مَا عِشْتُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ آنْتَ الَّذِي تَقُولُ ذَلِكَ فَقُلْتُ لَهُ قَدْ قُلْتُهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَإِنَّكَ لَا تَسْتَطِيعُ ذَلِكَ فَصُمْ وَأَفْطِرْ وَنَمْ وَقُمْ وَصُمْ مِنْ الشَّهْرِ ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ فَإِنَّ الْحَسَنَةَ بِعَشْرِ أَمْثَالِهَا وَذَلِكَ مِثْلُ صِيَامِ الدَّهْرِ قَالَ قُلْتُ فَإِنِّي أُطِيقُ أَفْضَلَ مِنْ ذَلِكَ قَالَ صُمْ يَوْمًا وَأَفْطِرْ يَوْمَيْنِ قَالَ قُلْتُ فَإِنِّي أُطِيقُ أَفْضَلَ مِنْ ذَلِكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ صُمْ يَوْمًا وَأَفْطِرْ يَوْمًا وَذَلِكَ صِيَامُ دَاوُدَ عَلَيْهِ السَّلَام وَهُوَ أَعْدَلُ الصِّيَامِ قَالَ قُلْتُ فَإِنِّي أُطِيقُ أَفْضَلَ مِنْ ذَلِكَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا أَفْضَلَ مِنْ ذَلِكَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرٍو رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا لَأَنْ أَكُونَ قَبِلْتُ الثَّلَاثَةَ الْأَيَّامَ الَّتِي قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَحَبُّ إِلَيَّ مِنْ أَهْلِي وَمَالِي
އަބޫ ޠާހިރު އަޅުގަނޑަށް ރިވާކުރެއްވި ގޮތުގައި، އަޅުގަނޑަށް އަޑުއިވިފައި އޮތީ، ޢަބްދުالله ބިން ވަޙބް ޔޫނުސްގެ އަރިހުން އިބްނު ޝިހާބުގެ އަރިހުން ރިވާކުރެއްވި ވާހަކަ - އެހެން ރިވާޔަތެއްގައި - ޙަރްމަލާ ބިން ޔަޙްޔާ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރެއްވި އިބްނު ވަޙްބު އަޅުގަނޑަށް ޔޫނުސް ރިވާކުރައްވާފައިވަނީ އިބްނު ޝިހާބުގެ އަރިހުން - އެހެން ރިވާޔަތެއްގައި - ޢަބްދުالله ބިން އަމްރު ބިން އަޝް ވިދާޅުވިއެވެ އޭނާގެ މައްޗަށް) މީހަކު ބުނީ "އަހަރެން ދިރިހުރިހާ ހިނދަކު މުޅި ރޭ ނަމާދުކޮށް ކޮންމެ ދުވަހަކު ރޯދަ ހިފާނަމެވެ." الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އަޅުގަނޑާ ސުވާލުކުރެއްވިއެވެ: "ތިޔަ ބުނަނީ ތެދެއް ހެއްޔެވެ؟" އަހަރެން ބުނީމެވެ، "އާދެ، އަހަރެން ކުރިން، އޭ الله ގެ ރަސޫލާއެވެ." الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ: "ތިޔަބައިމީހުންނަށް އެކަން ނުކުރެވޭނެއެވެ. އެހެންކަމުން އެއްދުވަހަކު ރޯދަ ހިފުމަށްފަހު އެއްދުވަހު ރޯދަ ދޫކޮށްލާށެވެ." ތިބާ ނިދާފައި ނަމާދުކޮށް، އަދި ކޮންމެ މަހަކު ތިން ދުވަހު ރޯދަ ހިފާ، ކޮންމެ ހެޔޮ ޢަމަލެއް ދިހަގުނަ އިތުރުވެގެންދާނެތީއެވެ.' އަބްދުالله ވިދާޅުވީ، ހަމަކަށަވަރުން އަޅުގަނޑަކީ އެއަށްވުރެ ގިނަ ކަންތައްތަކެއް ކުރުމުގެ ޤާބިލު މީހެއް ކަމަށެވެ. الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. ޢަބްދުﷲ ވިދާޅުވިއެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. އެއީ ދާއޫދު صلى الله عليه وسلم ގެ ރޯދައެވެ. އަދި އެއީ އެންމެ ބެލެންސްޑް ރޯދައެވެ.' އަބްދުالله އަނެއްކާވެސް ބުންޏެވެ؛ 'އަހަންނަށް އެއަށްވުރެ ގިނަ ކަންތައްތަކެއް ކުރުމުގެ ޤާބިލުކަން އެބަހުރި.' الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. އެހެންކަމުން ޢަބްދުﷲ ބިން އަމްރޫ ވިދާޅުވިއެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1963
و حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ ابْنُ الرُّومِيُّ حَدَّثَنَا النَّضْرُ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا عِكْرِمَةُ وَهُوَ ابْنُ عَمَّارٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى قَالَ انْطَلَقْتُ أَنَا وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ يَزِيدَ حَتَّى نَأْتِيَ أَبَا سَلَمَةَ فَأَرْسَلْنَا إِلَيْهِ رَسُولًا فَخَرَجَ عَلَيْنَا وَإِذَا عِنْدَ بَابِ دَارِهِ مَسْجِدٌ قَالَ فَكُنَّا فِي الْمَسْجِدِ حَتَّى خَرَجَ إِلَيْنَا فَقَالَ إِنْ تَشَاءُوا أَنْ تَدْخُلُوا وَإِنْ تَشَاءُوا أَنْ تَقْعُدُوا هَا هُنَا قَالَ فَقُلْنَا لَا بَلْ نَقْعُدُ هَا هُنَا فَحَدِّثْنَا قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَ كُنْتُ أَصُومُ الدَّهْرَ وَأَقْرَأُ الْقُرْآنَ كُلَّ لَيْلَةٍ قَالَ فَإِمَّا ذُكِرْتُ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَإِمَّا أَرْسَلَ إِلَيَّ فَأَتَيْتُهُ فَقَالَ لِي أَلَمْ أُخْبَرْ أَنَّكَ تَصُومُ الدَّهْرَ وَتَقْرَأُ الْقُرْآنَ كُلَّ لَيْلَةٍ فَقُلْتُ بَلَى يَا نَبِيَّ اللَّهِ وَلَمْ أُرِدْ بِذَلِكَ إِلَّا الْخَيْرَ قَالَ فَإِنَّ بِحَسْبِكَ أَنْ تَصُومَ مِنْ كُلِّ شَهْرٍ ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ قُلْتُ يَا نَبِيَّ اللَّهِ إِنِّي أُطِيقُ أَفْضَلَ مِنْ ذَلِكَ قَالَ فَإِنَّ لِزَوْجِكَ عَلَيْكَ حَقًّا وَلِزَوْرِكَ عَلَيْكَ حَقًّا وَلِجَسَدِكَ عَلَيْكَ حَقًّا قَالَ فَصُمْ صَوْمَ دَاوُدَ نَبِيِّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَإِنَّهُ كَانَ أَعْبَدَ النَّاسِ قَالَ قُلْتُ يَا نَبِيَّ اللَّهِ وَمَا صَوْمُ دَاوُدَ قَالَ كَانَ يَصُومُ يَوْمًا وَيُفْطِرُ يَوْمًا قَالَ وَاقْرَأْ الْقُرْآنَ فِي كُلِّ شَهْرٍ قَالَ قُلْتُ يَا نَبِيَّ اللَّهِ إِنِّي أُطِيقُ أَفْضَلَ مِنْ ذَلِكَ قَالَ فَاقْرَأْهُ فِي كُلِّ عِشْرِينَ قَالَ قُلْتُ يَا نَبِيَّ اللَّهِ إِنِّي أُطِيقُ أَفْضَلَ مِنْ ذَلِكَ قَالَ فَاقْرَأْهُ فِي كُلِّ عَشْرٍ قَالَ قُلْتُ يَا نَبِيَّ اللَّهِ إِنِّي أُطِيقُ أَفْضَلَ مِنْ ذَلِكَ قَالَ فَاقْرَأْهُ فِي كُلِّ سَبْعٍ وَلَا تَزِدْ عَلَى ذَلِكَ فَإِنَّ لِزَوْجِكَ عَلَيْكَ حَقًّا وَلِزَوْرِكَ عَلَيْكَ حَقًّا وَلِجَسَدِكَ عَلَيْكَ حَقًّا قَالَ فَشَدَّدْتُ فَشُدِّدَ عَلَيَّ قَالَ وَقَالَ لِي النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّكَ لَا تَدْرِي لَعَلَّكَ يَطُولُ بِكَ عُمْرٌ قَالَ فَصِرْتُ إِلَى الَّذِي قَالَ لِي النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَمَّا كَبِرْتُ وَدِدْتُ أَنِّي كُنْتُ قَبِلْتُ رُخْصَةَ نَبِيِّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ و حَدَّثَنِيهِ زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا رَوْحُ بْنُ عُبَادَةَ حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ الْمُعَلِّمُ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ بِهَذَا الْإِسْنَادِ وَزَادَ فِيهِ بَعْدَ قَوْلِهِ مِنْ كُلِّ شَهْرٍ ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ فَإِنَّ لَكَ بِكُلِّ حَسَنَةٍ عَشْرَ أَمْثَالِهَا فَذَلِكَ الدَّهْرُ كُلُّهُ وَقَالَ فِي الْحَدِيثِ قُلْتُ وَمَا صَوْمُ نَبِيِّ اللَّهِ دَاوُدَ قَالَ نِصْفُ الدَّهْرِ وَلَمْ يَذْكُرْ فِي الْحَدِيثِ مِنْ قِرَاءَةِ الْقُرْآنِ شَيْئًا وَلَمْ يَقُلْ وَإِنَّ لِزَوْرِكَ عَلَيْكَ حَقًّا وَلَكِنْ قَالَ وَإِنَّ لِوَلَدِكَ عَلَيْكَ حَقًّا
އަދި [ޢަބްދުالله ބިން މުޙައްމަދު ބިން އާރް ރޫމީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ [އަން ނަދުލު ބިން މުޙައްމަދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ [އިކްރީމާ ބިން އައްމާރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޔަޙްޔާ] ވިދާޅުވީ، އަޅުގަނޑު ޢަބްދުالله ބިން ޔަޒީދާއެކު ފުރައިގެން ދިޔައީ [އަބޫ ސަލާމާ] އާއި ބައްދަލުވާންދެން، ދެން އަޅުގަނޑުމެން އޭނާގެ ގާތަށް މީހަކު ފޮނުވީމެވެ. ދެން އޭނާ އަހަރެމެންނާ ބައްދަލުކުރަން ނުކުމެގެން އައިސް، ހަމަ އޭނާގެ ގޭގެ ދޮރުކައިރީގައި މިސްކިތެއް ހުރުމުން، އޭނާ އަހަރެމެންނާ ބައްދަލުކުރަން ނުކުންނަންދެން އަހަރެމެން މިސްކިތުގައި މަޑުކޮށްލީމެވެ. ދެން ވިދާޅުވީ، 'އެދޭނަމަ ވަދެވަޑައިގަންނަވާށެވެ، އެކަމަކު -އެތަނުގައި- އިށީނދެވަޑައިގަތުމަށް އިޚްތިޔާރު ކުރައްވާނަމަ، ދެން އިށީނދެވަޑައިގަންނަވާށެވެ'. އަހަރެމެން ބުނީމެވެ، އަހަރެމެން މިތާ އިށީނދެގެން މިތިބީ. ޙަދީޘް ކިޔައިދީބަލަ!' އޭނާ ވިދާޅުވީ؛ [ޢަބްދުالله ބިން އަމްރޫ ބިން އަޝް] ރަޑިޔާالله އަންހުމާ] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދެއްވި ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ؛ އަހަރެން ކުރިން އަދު ދަހުރު -ހުރިހާ ވަގުތެއްގައި- ރޯދަ ހިފައިގެން -ކޮންމެ ރެއަކު އެއްފަހަރު ޤުރުއާން ފުރިހަމަ ކުރަން އުޅުނީމެވެ. ފަހަރެއްގައި އެ ޚަބަރު ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމައަށް އަޅުގަނޑާ ބެހޭގޮތުން ފޯރުކޮށްދިނީ ނުވަތަ ފަހަރެއްގައި އެކަލޭގެފާނު އަޅުގަނޑަށް މީހަކު ފޮނުއްވައިގެން ކަމަށް ވެދާނެއެވެ. ދެން އަހަރެން އެކަލޭގެފާނުގެ އަރިހަށް ދިޔައިރު، އޭނާ އަޅުގަނޑާ ސުވާލުކުރެއްވިއެވެ. އަހަރެން ޖަވާބު ދިނީމެވެ: 'ތެދެއް އޭ الله ގެ ނަބިއްޔާ، އެކަމަކު އެކަމުން ހެޔޮކަން ފިޔަވައި އެހެން އެއްޗެއް އަހަރެން ބޭނުމެއް ނޫނެވެ.' އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. އަހަރެން ބުނީމެވެ: އޭ الله ގެ ނަބިއްޔާ، އަހަރެން އަދިވެސް އެއަށްވުރެ ވަރުގަދަ މީހެކެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. އެހެންކަމުން الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ދާއޫދުގެ ރޯދަ ހިފާށެވެ. އަހަރެން ސުވާލުކުރީމެވެ: އޭ الله ގެ ރަސޫލާ، ދާއޫދުގެ ރޯދަ ވީ ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ؟ އެކަލޭގެފާނު ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ: 'ނަބިއްޔާ ދާއޫދު އެއްދުވަހު ރޯދަ ހިއްޕަވައިގެން އެއްދުވަހަކު ރޯދަ ވީއްލެއްވިއެވެ.' ދެން ވިދާޅުވިއެވެ: ކޮންމެ މަހަކު އެއްފަހަރު ޤުރުއާން ކިޔަވާށެވެ. އަހަރެން ބުނީމެވެ: އޭ الله ގެ ނަބިއްޔާ، އަހަރެން އަދިވެސް އެއަށްވުރެ ވަރުގަދަ މީހެކެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ: 'ދެން، ކޮންމެ ވިހި ދުވަހަކުން އެއްފަހަރު'. އަހަރެން ބުނީމެވެ: 'އޭ الله ގެ ނަބިއްޔާ، ހަމަކަށަވަރުން އަހަރެންގެ ބާރު އަދިވެސް އެއަށްވުރެ ކުޑަ'. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ: 'ދެން، ކޮންމެ ދިހަ ދުވަހަކުން އެއްފަހަރު'. އަހަރެން ބުނީމެވެ: 'އޭ الله ގެ ނަބިއްޔާ، ހަމަކަށަވަރުން އަހަރެންގެ ބާރު އަދިވެސް އެއަށްވުރެ ކުޑަ'. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. އަބްދުالله ވިދާޅުވީ: އަޅުގަނޑު މާ ދުރަށް ގޮސްފައި، އަމިއްލައަށް ބުރައެއް އުފުލިގެންދާންދެން. އަދި ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم އަޅުގަނޑަށް ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. ޢަބްދުالله ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. އަހަރެންގެ މުސްކުޅި އުމުރަށްފަހު އަހަރެން ވެސް އެދުނީ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ރުޚްޝާ -ލުއިކުރުން- ޤަބޫލުކުރެވުނު ނަމައެވެ. އަދި އަޅުގަނޑަށް [ޒުހައިރު ބިން ޙަރްބު] އަށް ރިވާވެފައި އޮތީ، [ރައުޙް ބިން ޢުބާދާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޙުސައިން އަލް މުޢާލިމް] [ޔަޙްޔާ ބިން އަބޫ ކާތިރު] ގެ އަރިހުން މި ފަތުރާ ސިލްސިލާއާއެކު ކިޔައިދެއްވައި، އެ ޢިބާރާތަށް ފަހު އިތުރު ކުރެއްވިއެވެ. 'ކޮންމެ މަހެއްގައި ތިން ދުވަހު، ކޮންމެ ހެޔޮ ޢަމަލަކަށް ތިބާއަށް ލިބޭ ޘަވާބު ދިހަގުނަވާނެ، އެހެންކަމުން އެއީ އަދު ދަހުރުގެ ރޯދަ - މުޅި މުއްދަތުގައި'. އަދި ޙަދީޘްފުޅުގައި ބާވައިލެއްވިއެވެ. އަހަރެން ބުނީމެވެ، ނަބިއްޔާ ދާއޫދުގެ ރޯދަ ވީ ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ؟ އޭނާ ޖަވާބު ދެއްވީ: 'އެއީ މުއްދަތުގެ ދެބައިކުޅަ އެއްބައި' އެވެ. އަދި ކީރިތި ޤުރުއާން ކިޔެވުމާ ގުޅުންހުރި އެއްވެސް ވާހަކައެއް ޛިކުރު ނުކުރައްވައެވެ. އަދި އެކަލޭގެފާނު ފާހަގައެއް ނުކުރައްވައެވެ؛ 'ހަމަކަށަވަރުން ތިބާގެ މެހެމާނަށް ވެސް ތިބާގެ މައްޗަށް ހައްގުތައް ލިބިގެންވެއެވެ'. އެކަމަކު އޭނާ ފާހަގަކުރެއްވި؛ 'ހަމަކަށަވަރުން ކަލޭގެ ދަރިފުޅަށް ވެސް ކަލޭގެ މައްޗަށް ހައްގުތަކެއް ލިބިގެންވެއެވެ'.
Hadith
Imam Muslim : 1964
حَدَّثَنِي الْقَاسِمُ بْنُ زَكَرِيَّاءَ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى عَنْ شَيْبَانَ عَنْ يَحْيَى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ مَوْلَى بَنِي زُهْرَةَ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ قَالَ وَأَحْسَبُنِي قَدْ سَمِعْتُهُ أَنَا مِنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَ قَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اقْرَأْ الْقُرْآنَ فِي كُلِّ شَهْرٍ قَالَ قُلْتُ إِنِّي أَجِدُ قُوَّةً قَالَ فَاقْرَأْهُ فِي عِشْرِينَ لَيْلَةً قَالَ قُلْتُ إِنِّي أَجِدُ قُوَّةً قَالَ فَاقْرَأْهُ فِي سَبْعٍ وَلَا تَزِدْ عَلَى ذَلِكَ
[އަލްޤާސިމް ބިން ޒަކަރިއްޔާ] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދެއްވި [އުބައިދުالله ބިން މޫސާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޝައިބާން] [ޔަޙްޔާ] ގެ އަރިހުން [މުޙައްމަދު ބިން ޢަބްދުއްރަޙްމާން] މައުލާ ބަނީ ޒުޙްރާގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވި، [އަބޫ ސަލާމާ] ގެ އަރިހުން އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ. الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم އަޅުގަނޑަށް ވިދާޅުވިއެވެ: 'ކޮންމެ މަހަކު އެއްފަހަރު ޤުރުއާން ކިޔެވުން'. އަހަރެން ބުނީމެވެ، 'އަހަރެން އަދިވެސް އެކަމަށް ވަރުގަދަ'. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ: 'ދެން، ކޮންމެ ވިހި ދުވަހަކުން އެއްފަހަރު'. އަހަރެން އަނެއްކާވެސް ބުނީމެވެ، 'އަހަރެންގެ ބާރު އަދިވެސް އެއަށްވުރެ ކުޑަ'. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1965
و حَدَّثَنِي أَحْمَدُ بْنُ يُوسُفَ الْأَزْدِيُّ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ الْأَوْزَاعِيِّ قِرَاءَةً قَالَ حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ أَبِي كَثِيرٍ عَنْ ابْنِ الْحَكَمِ بْنِ ثَوْبَانَ حَدَّثَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا عَبْدَ اللَّهِ لَا تَكُنْ بِمِثْلِ فُلَانٍ كَانَ يَقُومُ اللَّيْلَ فَتَرَكَ قِيَامَ اللَّيْلِ
އަދި [އަޙްމަދު ބިން ޔޫސުފް އަލް އަޒްދީ] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދެއްވި [އަމްރޫ ބިން އަބޫ ސަލާމާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަލް އައުޒާޢީ] އިން ކިޔައިދެއްވި - ޤިރާޢަތެއްގައި - އޭނާ ވިދާޅުވީ، [ޔަޙްޔާ ބިން އަބޫ ކާތިރު] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދެއްވީ [އިބްނުލް ހަކަމް ބިން ޞައްވުބާން] އިން އަޅުގަނޑަށް [އަބޫ ސަލާމާ ބިން ޢަބްދުއްރަޙްމާން] [އަބްދުالله ބިން އަމްރޫ ބިން އަޝް] ރަދުލިއައްالله ޢާންހޫމާގެ އަރިހުން، އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ: 'އޭ ޢަބްދުالله، ފަހެ، ފަހެ، ކުރިން ޤިޔާމުއްލައިލް - ރޭގަނޑު ނަމާދުގައި - ގަދައަޅައި މަސައްކަތް ކުރެއްވި ނަމަވެސް ފަހުން އެކަން ދޫކޮށްލެއްވިއެވެ'.
Hadith
Imam Muslim : 1966
و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ سَمِعْتُ عَطَاءً يَزْعُمُ أَنَّ أَبَا الْعَبَّاسِ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ سَمِعَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا يَقُولُا بَلَغَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنِّي أَصُومُ أَسْرُدُ وَأُصَلِّي اللَّيْلَ فَإِمَّا أَرْسَلَ إِلَيَّ وَإِمَّا لَقِيتُهُ فَقَالَ أَلَمْ أُخْبَرْ أَنَّكَ تَصُومُ وَلَا تُفْطِرُ وَتُصَلِّي اللَّيْلَ فَلَا تَفْعَلْ فَإِنَّ لِعَيْنِكَ حَظًّا وَلِنَفْسِكَ حَظًّا وَلِأَهْلِكَ حَظًّا فَصُمْ وَأَفْطِرْ وَصَلِّ وَنَمْ وَصُمْ مِنْ كُلِّ عَشْرَةِ أَيَّامٍ يَوْمًا وَلَكَ أَجْرُ تِسْعَةٍ قَالَ إِنِّي أَجِدُنِي أَقْوَى مِنْ ذَلِكَ يَا نَبِيَّ اللَّهِ قَالَ فَصُمْ صِيَامَ دَاوُدَ عَلَيْهِ السَّلَام قَالَ وَكَيْفَ كَانَ دَاوُدُ يَصُومُ يَا نَبِيَّ اللَّهِ قَالَ كَانَ يَصُومُ يَوْمًا وَيُفْطِرُ يَوْمًا وَلَا يَفِرُّ إِذَا لَاقَى قَالَ مَنْ لِي بِهَذِهِ يَا نَبِيَّ اللَّهِ قَالَ عَطَاءٌ فَلَا أَدْرِي كَيْفَ ذَكَرَ صِيَامَ الْأَبَدِ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا صَامَ مَنْ صَامَ الْأَبَدَ لَا صَامَ مَنْ صَامَ الْأَبَدَ لَا صَامَ مَنْ صَامَ الْأَبَدَ و حَدَّثَنِيهِ مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ بِهَذَا الْإِسْنَادِ وَقَالَ إِنَّ أَبَا الْعَبَّاسِ الشَّاعِرَ أَخْبَرَهُ قَالَ مُسْلِم أَبُو الْعَبَّاسِ السَّائِبُ بْنُ فَرُّوخَ مِنْ أَهْلِ مَكَّةَ ثِقَةٌ عَدْلٌ
އަދި [މުޙައްމަދު ބިން ރާފީޢު] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދެއްވި [ޢަބްދުއްރަޒާޤު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ [އިބްނު ޖުރައިޖް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ އޭނާ ވިދާޅުވީ، އަޅުގަނޑަށް އަޑުއިވިފައިވާ [‘އަތަ’] އޭނާ ވިދާޅުވި ގޮތުގައި [އަބުލް ޢައްބާސް] އޭނާއަށް ކިޔައިދިން ގޮތުގައި އޭނާއަށް އަޑުއިވިފައިވަނީ [ޢަބްދުﷲ ބިން އަމްރު ބިން އަލް އަޝް] ރަޑިޔާالله އަންހުމާ، ވިދާޅުވެފައި؛ އެ ޚަބަރު ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމައަށް ފޯރުކޮށްދިނީ، ކޮންމެ ދުވަހަކު ރޯދަ ހިފައިގެން މުޅި ރޭ ނަމާދުކުރާ ކަމެވެ. އެއީ އޭނާ އަހަރެންގެ ގާތަށް މީހަކު ފޮނުވި ކަމަކަށް ވުމަކީ އެކަށީގެންވާ ކަމެކެވެ، ނުވަތަ އަހަރެން އޭނާއާ ބައްދަލުވި ކަމަކަށް ވުމަކީ އެކަށީގެންވާ ކަމެކެވެ. ދެން އެކަލޭގެފާނު ސުވާލުކުރެއްވިއެވެ. އެގޮތަށް ނުހަދާށެވެ، ސަބަބަކީ ތިބާގެ ލޮލަށް ވެސް ހައްގެއް އޮތުމުން، ތިބާއަށް ހައްގެއް ލިބިގެންވާތީ، ތިބާގެ އާއިލާއަށް ވެސް ހައްގެއް ލިބިގެންވާތީ އެވެ. އެހެންކަމުން ރޯދަ ހިފުން އަދި ހަމައެހެންމެ ރޯދަ ދޫކޮށް، ނަމާދު އަދި ހަމައެހެންމެ ނިދާށެވެ. ދެން ކޮންމެ ދިހަ ދުވަހަކުން އެއްދުވަހު ރޯދަ ހިފުމަށްފަހު ނުވަ ފަހަރު ސަވާބު ލިބޭނެ'. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. އެކަލޭގެފާނު ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ. ޢަބްދުﷲ ސުވާލު ކުރެއްވިއެވެ. އެކަލޭގެފާނު ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ. އަދި ރަސޫލާ ދާއޫދު ހަނގުރާމައިގެ މައިދާނުން ފިލައިގެން ނުދިޔައީ، ސީދާ ދުޝްމަނުންނާ ކުރިމަތިލާން ޖެހުމުންނެވެ'. ޢަބްދުﷲ އަނެއްކާވެސް ސުވާލު ކުރެއްވިއެވެ. އަތާ` ބުންޏެވެ؛ ހުރިހާ ވަގުތެއްގައި ރޯދަ ހިފުމުގެ ވާހަކަ ދެއްކެވީ ކިހިނެއް ކަމެއް ނޭނގެއެވެ. ދެން ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޖަވާބު ދެއްވީ: ރޯދަ ހިފުމުގެ ޘަވާބެއް ނޯންނާނެ، ހުރިހާ ވަގުތެއްގައި ރޯދަ ހިފާ މީހަކަށް. ރޯދަ ހިފުމަށް، ހުރިހާ ވަގުތެއްގައި ރޯދަ ހިފާ މީހަކަށް އެއްވެސް ޘަވާބެއް ނުލިބޭނެއެވެ'. އަދި އެކަލޭގެފާނު އަޅުގަނޑަށް ރިވާކުރެއްވި [މުޙައްމަދު ބިން ޙާތިމް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރެއްވި [މުޙައްމަދު ބިން ބަކުރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އިބްނު ޖުރައިޖަށް] މި އިސްނާދާއެކު ރިވާކުރެއްވިއެވެ. އެއީ [އަބުލް ޢައްބާސް އަޝް ޞައްޢިރު] އޭނާއަށް ރިވާކުރެއްވި ވާހަކައެވެ؛ މުސްލިމް އަބުލް އައްބާސް އަސް ސަޢީބު ބިން ފަރުޚް އަކީ މައްކާގެ ރައްޔިތެއް ކަމަށާއި އޭނާއަކީ ސިއްޤާ -އިތުބާރު ކުރެވޭ- އަދި އިންސާފުވެރި މީހެކެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1967
و حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ حَدَّثَنِي أَبِي حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ حَبِيبٍ سَمِعَ أَبَا الْعَبَّاسِ سَمِعَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَمْرٍو رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَ قَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَمْرٍو إِنَّكَ لَتَصُومُ الدَّهْرَ وَتَقُومُ اللَّيْلَ وَإِنَّكَ إِذَا فَعَلْتَ ذَلِكَ هَجَمَتْ لَهُ الْعَيْنُ وَنَهَكَتْ لَا صَامَ مَنْ صَامَ الْأَبَدَ صَوْمُ ثَلَاثَةِ أَيَّامٍ مِنْ الشَّهْرِ صَوْمُ الشَّهْرِ كُلِّهِ قُلْتُ فَإِنِّي أُطِيقُ أَكْثَرَ مِنْ ذَلِكَ قَالَ فَصُمْ صَوْمَ دَاوُدَ كَانَ يَصُومُ يَوْمًا وَيُفْطِرُ يَوْمًا وَلَا يَفِرُّ إِذَا لَاقَى و حَدَّثَنَاه أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا ابْنُ بِشْرٍ عَنْ مِسْعَرٍ حَدَّثَنَا حَبِيبُ بْنُ أَبِي ثَابِتٍ بِهَذَا الْإِسْنَادِ وَقَالَ وَنَفِهَتْ النَّفْسُ
އަދި އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޢުބައިދުالله ބިން މުޢާޘް] އަށް ރިވާވެފައި އޮތީ، [އަހަރެންގެ ބައްޕަ] އަޅުގަނޑަށް [ޝުޢޫބާ] ގާތު ބުނި ގޮތުގައި [ޙަބީބު] [އަބުލް ޢައްބާސް] އަޑުއެހި ކަމަށް [ޢަބްދުالله ބިން އަމްރޫ] ރަޑިޔާالله އަންހުމާ އަޑުއެހި ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ. الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އަޅުގަނޑާ ސުވާލުކުރެއްވިއެވެ: އޭ ޢަބްދުالله، އައްދަހުރު ރޯދަ ހިއްޕަވާތޯ - ހުރިހާ ވަގުތެއްގައި - އަދި މުޅި ރޭ ނަމާދު ކުރައްވަނީ - ނިދި ނުލިބިއެވެ. ހަމަކަށަވަރުން އެގޮތަށް ކަންތައް ކޮށްފިނަމަ ލޮލަށް ވަރުބަލިވެ އަނިޔާ ލިބޭނެއެވެ. ހުރިހާ ވަގުތެއްގައި ރޯދަ ހިފުމުގެ އެއްވެސް - ޘަވާބެއް - ނެތެވެ. މަހެއްގެ ތެރޭގައި ތިން ދުވަހު ރޯދަ ހިފުމަކީ މުޅި މަހެއްގެ ރޯދަ ހިފުމާއި އެއްގޮތެވެ'. އަހަރެން ބުނީމެވެ، 'ހަމަކަށަވަރުން އަހަރެން އަދިވެސް އެއަށްވުރެ ވަރުގަދަ'. އެހެންކަމުން އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ: 'ދެން އެއްދުވަހު ރޯދަ ހިފައިގެން އެއްދުވަހަކު ރޯދަ ވީއްލި، ދުޝްމަނުންނާ ބައްދަލުވުމުން ފިލައިގެން ނުދިޔަ - ފިލައިގެން - ދާއޫދުގެ ރޯދަ ހިފާށެވެ'. އަދި [އަބޫ ކުރުއިބް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި، [އިބްނު ބިޝާރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި، [މިޞަރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި ގޮތުގައި، [ޙަބީބު ބިން އަބޫ ޠާބިތު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް މި އިސްނާދާއެކު ކިޔައިދެއްވި، އަދި ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އަދި ހަށިގަނޑު ބަލިކަށިވެގެންދެއެވެ'.
Hadith
Imam Muslim : 1968
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ عَمْرٍو عَنْ أَبِي الْعَبَّاسِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَ قَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَلَمْ أُخْبَرْ أَنَّكَ تَقُومُ اللَّيْلَ وَتَصُومُ النَّهَارَ قُلْتُ إِنِّي أَفْعَلُ ذَلِكَ قَالَ فَإِنَّكَ إِذَا فَعَلْتَ ذَلِكَ هَجَمَتْ عَيْنَاكَ وَنَفِهَتْ نَفْسُكَ لِعَيْنِكَ حَقٌّ وَلِنَفْسِكَ حَقٌّ وَلِأَهْلِكَ حَقٌّ قُمْ وَنَمْ وَصُمْ وَأَفْطِرْ
[އަބޫބަކުރު ބިން އަބޫ ޝައިބާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ސުފްޔާން ބިން އުޔައިނާ] އަށް [ޢަމްރު] އިން [އަބުލް ޢައްބާސް] ގެ އަރިހުން [ޢަބްދުالله ބިން ޢަމްރު] ރަދުލިއަالله ޢާންހޫމާގެ އަރިހުން ރިވާކުރެއްވިއެވެ. الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އަޅުގަނޑާ ސުވާލުކުރެއްވިއެވެ. އަހަރެން ޖަވާބު ދިނީމެވެ، 'ހަމަކަށަވަރުން އަހަރެން އެކަން ކޮށްފިން.' އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. ތިބާގެ ލޮލަށް ތިބާގެ މައްޗަށް ހައްގެއް އޮންނައިރު، ތިބާގެ އާއިލާއަށް ވެސް ތިބާގެ މައްޗަށް ހައްގެއް ލިބިގެންވެއެވެ. އެހެންކަމުން ތެދުވެ - ރޭގަނޑު ނަމާދު - ނިދަން ޖެހެއެވެ. ދެން ރޯދަ ހިފައިގެން ރޯދަ ދޫކޮށްލާށެވެ.'
Hadith
Imam Muslim : 1969
و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ قَالَ زُهَيْرٌ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ أَوْسٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ أَحَبَّ الصِّيَامِ إِلَى اللَّهِ صِيَامُ دَاوُدَ وَأَحَبَّ الصَّلَاةِ إِلَى اللَّهِ صَلَاةُ دَاوُدَ عَلَيْهِ السَّلَام كَانَ يَنَامُ نِصْفَ اللَّيْلِ وَيَقُومُ ثُلُثَهُ وَيَنَامُ سُدُسَهُ وَكَانَ يَصُومُ يَوْمًا وَيُفْطِرُ يَوْمًا
އަދި [އަބޫބަކުރު ބިން އަބޫ ޝައިބާ] އާއި [ޒުހައިރު ބިން ޙަރްބް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައި ވެއެވެ - ޒުހައިރު ވިދާޅުވިއެވެ - [ސުފްޔާން ބިން އުޔައިނާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޢަމްރު ބިން ދީނާރު] ގެ އަރިހުން [ޢަމްރު ބިން އައުސް] އަދި [ޢަބްދުالله ބިން ޢަމްރު] ރަދުލިއަالله އަންހޫމާގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރެއްވިއެވެ. الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. ދެން އެއްދުވަހު ރޯދަ ހިފައިގެން އެއްދުވަހަކު ރޯދަ ދޫކޮށްލާނެއެވެ.'
Hadith
Imam Muslim : 1970
و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ أَنَّ عَمْرَو بْنَ أَوْسٍ أَخْبَرَهُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَحَبُّ الصِّيَامِ إِلَى اللَّهِ صِيَامُ دَاوُدَ كَانَ يَصُومُ نِصْفَ الدَّهْرِ وَأَحَبُّ الصَّلَاةِ إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ صَلَاةُ دَاوُدَ عَلَيْهِ السَّلَام كَانَ يَرْقُدُ شَطْرَ اللَّيْلِ ثُمَّ يَقُومُ ثُمَّ يَرْقُدُ آخِرَهُ يَقُومُ ثُلُثَ اللَّيْلِ بَعْدَ شَطْرِهِ قَالَ قُلْتُ لِعَمْرِو بْنِ دِينَارٍ أَعَمْرُو بْنُ أَوْسٍ كَانَ يَقُولُ يَقُومُ ثُلُثَ اللَّيْلِ بَعْدَ شَطْرِهِ قَالَ نَعَمْ
އަދި [މުޙައްމަދު ބިން ރާފީޢު] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދެއްވި [ޢަބްދުއްރަޒާޤު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ [އިބްނު ޖުރައިޖް] އަޅުގަނޑަށް [އަމްރު ބިން ދީނާރު] ކިޔައިދިން ގޮތުގައި [ޢަމްރު ބިން އައުސް] [ޢަބްދުالله ބިން ޢަމްރު ބިން އަޝް] ރަޑިޔާالله އަންހުމާ] ގެ އަރިހުން އޭނާއަށް އަންގަވާފައިވާ ގޮތުގައި، ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ވިދާޅުވި އެވެ ބައި އަހަރު ރޯދަ ހިފައިގެން، الله ޢައްޒާ ވަޖައްލާއަށް އެންމެ ލޯބިވާ ދުޢާއަކީ ނަބިއްޔާ ދާއޫދު ޢަލައިހިސް ސަލާމްގެ ދުޢާ، ރޭގަނޑުގެ ދެބައިކުޅަ އެއްބައި ނިދާފައި ދެން ތެދުވެ - ރޭގަނޑު ނަމާދު ކުރީ - ދެން ރޭގަނޑު ނިމުނީމަ ނިދާފައި، ދެން ރޭގަނޑުގެ ދެބައިކުޅަ އެއްބައި ފާއިތުވެގެން ދިޔަ ފަހުން އަނެއްކާވެސް ރޭގަނޑުގެ ތިންބައިކުޅަ އެއްބައި ތެދުވެވަޑައިގަތެވެ'. އަހަރެން އަމްރު ބިން ދީނާރާ ސުވާލުކުރީމެވެ، 'އެއީ އަމްރު ބިން އައުސް ހެއްޔެވެ؟ 'ރޭގެ ދެބައިކުޅަ އެއްބައި ފާއިތުވެގެން ދިޔަ ފަހުން ރޭގަނޑުގެ ތިންބައިކުޅަ އެއްބައި ވަންދެން އޭނާ ތެދުވީ؟' އޭނާ ޖަވާބު ދިނީ 'އާނ' އެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1971
و حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى أَخْبَرَنَا خَالِدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ خَالِدٍ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو الْمَلِيحِ قَالَ دَخَلْتُ مَعَ أَبِيكَ عَلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو فَحَدَّثَنَا أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذُكِرَ لَهُ صَوْمِي فَدَخَلَ عَلَيَّ فَأَلْقَيْتُ لَهُ وِسَادَةً مِنْ أَدَمٍ حَشْوُهَا لِيفٌ فَجَلَسَ عَلَى الْأَرْضِ وَصَارَتْ الْوِسَادَةُ بَيْنِي وَبَيْنَهُ فَقَالَ لِي أَمَا يَكْفِيكَ مِنْ كُلِّ شَهْرٍ ثَلَاثَةُ أَيَّامٍ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ خَمْسًا قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ سَبْعًا قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ تِسْعًا قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ أَحَدَ عَشَرَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا صَوْمَ فَوْقَ صَوْمِ دَاوُدَ شَطْرُ الدَّهْرِ صِيَامُ يَوْمٍ وَإِفْطَارُ يَوْمٍ
އަދި ޔަޙްޔާ ބިން ޔަޙްޔާ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިން ގޮތުގައި ޚާލިދު ބިން ޢަބްދުالله އަޅުގަނޑުމެންނަށް ޚާލިދުގެ އަރިހުން އަބޫ ޤިލާބާގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވި ކަމަށާއި އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ: އަބޫ މާލިކު އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދެއްވީ އަޅުގަނޑު ޢަބްދުالله ބިން އަމްރު އާއި ކަލޭގެ ބައްޕައާ ބައްދަލުކުރެއްވި ވާހަކައެވެ. އޭނާ އަހަރެންގެ ގާތަށް އައިސް އަހަރެން ޗަފް ފުރިފައިވާ ހަންގަނޑަކުން ހަދާފައިވާ ކުޝަންއެއް ދިން ނަމަވެސް އޭނާ ބިންމަތީގައި އިށީނީ އެ ކުޝަން އަހަރެންނާއި އޭނާއާ ދެމެދު އޮންނަ ގޮތަށެވެ. އެކަލޭގެފާނު އަޅުގަނޑާ ސުވާލުކުރެއްވިއެވެ. އަހަރެން ބުނީމެވެ: އޭ الله ގެ ރަސޫލާ، ފަސް ދުވަސް ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ؟ އަހަރެން އަނެއްކާވެސް ސުވާލުކުރީމެވެ: އޭ الله ގެ ރަސޫލާ، ހަތް ދުވަސް ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ؟ އަހަރެން ބުނީމެވެ: އޭ الله ގެ ރަސޫލާ، ނުވަ ދުވަހު ކިހިނެއް ވާނީ؟ އަހަރެން ބުނީމެވެ: އޭ الله ގެ ރަސޫލާ، އެގާރަ ދުވަހު ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ؟ އަހަރެން ބުނީމެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1972
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ عَنْ شُعْبَةَ ح و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ زِيَادِ بْنِ فَيَّاضٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عِيَاضٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَهُ صُمْ يَوْمًا وَلَكَ أَجْرُ مَا بَقِيَ قَالَ إِنِّي أُطِيقُ أَكْثَرَ مِنْ ذَلِكَ قَالَ صُمْ يَوْمَيْنِ وَلَكَ أَجْرُ مَا بَقِيَ قَالَ إِنِّي أُطِيقُ أَكْثَرَ مِنْ ذَلِكَ قَالَ صُمْ ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ وَلَكَ أَجْرُ مَا بَقِيَ قَالَ إِنِّي أُطِيقُ أَكْثَرَ مِنْ ذَلِكَ قَالَ صُمْ أَرْبَعَةَ أَيَّامٍ وَلَكَ أَجْرُ مَا بَقِيَ قَالَ إِنِّي أُطِيقُ أَكْثَرَ مِنْ ذَلِكَ قَالَ صُمْ أَفْضَلَ الصِّيَامِ عِنْدَ اللَّهِ صَوْمَ دَاوُدَ عَلَيْهِ السَّلَام كَانَ يَصُومُ يَوْمًا وَيُفْطِرُ يَوْمًا
[އަބޫބަކުރު ބިން އަބޫ ޝައިބާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ގުންދަރު] [ޝުޢޫބާ] ގެ ކިބައިން ކިޔައިދެއްވި - އެހެން ރިވާޔަތެއްގައި - އަދި [މުޙައްމަދު ބިން އަލް މުޘައްނާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [މުޙައްމަދު ބިން ޖަޢުފަރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޝަޢުބާ] [ޒިޔާދު ބިން ފައްޔާދުލް] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވި ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އެކަލޭގެފާނަށް ވިދާޅުވިއެވެ. އަބްދުالله ބިން އަމްރޫ ވިދާޅުވީ، ހަމަކަށަވަރުން އަދިވެސް އަޅުގަނޑަށް އެއަށްވުރެ ގިނަ ކަންތައްތަކެއް ކުރެވޭނެ ކަމަށެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. އަބްދުالله ބިން އަމްރޫ ވިދާޅުވީ، ހަމަކަށަވަރުން އަދިވެސް އަޅުގަނޑަށް އެއަށްވުރެ ގިނަ ކަންތައްތަކެއް ކުރެވޭނެ ކަމަށެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. އަބްދުالله އަނެއްކާވެސް ވިދާޅުވީ، 'އަޅުގަނޑު އަދިވެސް އެއަށްވުރެ ވަރުގަދަ' ކަމަށެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1973
و حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ وَمُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ جَمِيعًا عَنْ ابْنِ مَهْدِيٍّ قَالَ زُهَيْرٌ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا سَلِيمُ بْنُ حَيَّانَ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ مِينَاءَ قَالَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرٍو قَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَمْرٍو بَلَغَنِي أَنَّكَ تَصُومُ النَّهَارَ وَتَقُومُ اللَّيْلَ فَلَا تَفْعَلْ فَإِنَّ لِجَسَدِكَ عَلَيْكَ حَظًّا وَلِعَيْنِكَ عَلَيْكَ حَظًّا وَإِنَّ لِزَوْجِكَ عَلَيْكَ حَظًّا صُمْ وَأَفْطِرْ صُمْ مِنْ كُلِّ شَهْرٍ ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ فَذَلِكَ صَوْمُ الدَّهْرِ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ بِي قُوَّةً قَالَ فَصُمْ صَوْمَ دَاوُدَ عَلَيْهِ السَّلَام صُمْ يَوْمًا وَأَفْطِرْ يَوْمًا فَكَانَ يَقُولُ يَا لَيْتَنِي أَخَذْتُ بِالرُّخْصَةِ
އަދި [ޒުހައިރު ބިން ޙަރްބް] އާއި [މުޙައްމަދު ބިން ޙާތިމް] އެންމެންވެސް އަޅުގަނޑަށް ރިވާކުރައްވާފައިވަނީ [ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބިން މަޙްދީ] ގެ އަރިހުން - [ޒުހައިރު] ވިދާޅުވިއެވެ- [ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބިން މަޙްދީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި [ސަލީމް ބިން ޙަޔާން] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ [ސަޢީދު ބިން މިނާ`] އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ [ޢަބްދުالله ބިން އަމްރޫ] ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ؛ الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އަޅުގަނޑާ ސުވާލުކުރެއްވިއެވެ. އެގޮތަށް ނުހަދާށެވެ، ސަބަބަކީ ތިބާގެ ހަށިގަނޑަށް ތިބާގެ މައްޗަށް ހައްގު ލިބިގެންވާތީ، ތިބާގެ ލޮލުގެ ހައްގު ތިބާގެ މައްޗަށް އޮތުމުން، އަދި ތިބާގެ އަނބިމީހާއަށް ވެސް ތިބާގެ މައްޗަށް ހައްގު ލިބިގެންވާތީއެވެ. އެހެންކަމުން ރޯދަ ހިފައިގެން ރޯދަ ވީއްލުންވެސް ޖެހެއެވެ. ކޮންމެ މަހެއްގެ ތެރޭގައި ތިން ދުވަހު ރޯދަ ހިފާށެވެ، ސަބަބަކީ އެއީ ހަގީގަތުގައި ހުރިހާ ވަގުތެއްގައިވެސް ރޯދަ ހިފުމެވެ'. އަހަރެން ބުނީމެވެ، އޭ الله ގެ ރަސޫލާ، އަހަރެންނަށް އެކަން ކުރެވޭނެ’ އެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ: 'ދެން ދާއޫދު (ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ) އެއްދުވަހު ރޯދަ ހިފައިގެން އެއްދުވަހަކު ރޯދަ ވީއްލި ފަދައިން ރޯދަ ހިފާށެވެ'. ފަހުން ޢަބްދުالله ބިން އަމްރޫ ވިދާޅުވީ، 'އޯ މައި...، އެ ރުޚްޝާ -ރިލެކްޝަން- ނަގާފައި އޮތްނަމަ' ކަމަށެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1974
حَدَّثَنَا شَيْبَانُ بْنُ فَرُّوخَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ عَنْ يَزِيدَ الرِّشْكِ قَالَ حَدَّثَتْنِي مُعَاذَةُ الْعَدَوِيَّةُ أَنَّهَا سَأَلَتْ عَائِشَةَ زَوْجَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَصُومُ مِنْ كُلِّ شَهْرٍ ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ قَالَتْ نَعَمْ فَقُلْتُ لَهَا مِنْ أَيِّ أَيَّامِ الشَّهْرِ كَانَ يَصُومُ قَالَتْ لَمْ يَكُنْ يُبَالِي مِنْ أَيِّ أَيَّامِ الشَّهْرِ يَصُومُ
[ޝައިބާން ބިން ފަރުޚް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޢަބްދުލް ވަރިތުސް] [ޔާޒީދު އާރިޞިކް] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވި ގޮތުގައި އޭނާ ވިދާޅުވީ، [މުޢާޛު އަލްޢަދާވިއްޔާ] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދިން ގޮތުގައި އޭނާ [ޢާއިޝާ] ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަނބިކަނބަލުންނާ ސުވާލުކުރެއްވި ކަމަށެވެ. 'الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم އަބަދުވެސް ކޮންމެ މަހަކު ތިން ދުވަހު ރޯދަ ހިފާފައިވޭތޯއެވެ؟ އެކަމަނާ ޖަވާބު ދިނީ: އާނއެކޭ. އަހަރެން އަނެއްކާވެސް ސުވާލުކުރީމެވެ: އޭނާ ރޯދަވީ ކޮން ދުވަހަކު ހެއްޔެވެ؟ އެކަލޭގެފާނު ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ: އެކަލޭގެފާނު ރޯދަ ހިއްޕަވީ ކޮން ދުވަހެއްގައިތޯ ހަގީގަތުގައި ސުވާލެއް ނުކުރައްވައެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1975
و حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ أَسْمَاءَ الضُّبَعِيُّ حَدَّثَنَا مَهْدِيٌّ وَهُوَ ابْنُ مَيْمُونٍ حَدَّثَنَا غَيْلَانُ بْنُ جَرِيرٍ عَنْ مُطَرِّفٍ عَنْ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَهُ أَوْ قَالَ لِرَجُلٍ وَهُوَ يَسْمَعُ يَا فُلَانُ أَصُمْتَ مِنْ سُرَّةِ هَذَا الشَّهْرِ قَالَ لَا قَالَ فَإِذَا أَفْطَرْتَ فَصُمْ يَوْمَيْنِ
އަދި [ޢަބްދުالله ބިން މުޙައްމަދު ބިން އަސްމާ` އަދުލް ދުލުބާ] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދެއްވި، [މަޙްދީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި، އެއީ އިބްނު މައިމޫން، [ޣައިލާން ބިން ޖަރީރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި، [މުތަރިފް] ގެ އަރިހުން [އިމްރާން ބިން ޙުސައިން] ރަޑިޔާالله އަންހުމާގެ އަރިހުން، ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އަޑުއައްސަވަމުން ދަނިކޮށް އެކަލޭގެފާނާއި ނުވަތަ ފިރިހެނަކާ ސުވާލު ކުރެއްވިއެވެ: އޭ ފަހެ، ތިޔަބައިމީހުން ރޯދަ ހިފީ ހެއްޔެވެ؟ މިމަސް ނިމުމުން -ޝަޢުބާން-؟' އެމީހާ ޖަވާބު ދިނީ 'ނޫން' ކަމަށެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1976
و حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى التَّمِيمِيُّ وَقُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ جَمِيعًا عَنْ حَمَّادٍ قَالَ يَحْيَى أَخْبَرَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ غَيْلَانَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَعْبَدٍ الزِّمَّانِيِّ عَنْ أَبِي قَتَادَةَ رَجُلٌ أَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ كَيْفَ تَصُومُ فَغَضِبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَمَّا رَأَى عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ غَضَبَهُ قَالَ رَضِينَا بِاللَّهِ رَبًّا وَبِالْإِسْلَامِ دِينًا وَبِمُحَمَّدٍ نَبِيًّا نَعُوذُ بِاللَّهِ مِنْ غَضَبِ اللَّهِ وَغَضَبِ رَسُولِهِ فَجَعَلَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يُرَدِّدُ هَذَا الْكَلَامَ حَتَّى سَكَنَ غَضَبُهُ فَقَالَ عُمَرُ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ بِمَنْ يَصُومُ الدَّهْرَ كُلَّهُ قَالَ لَا صَامَ وَلَا أَفْطَرَ أَوْ قَالَ لَمْ يَصُمْ وَلَمْ يُفْطِرْ قَالَ كَيْفَ مَنْ يَصُومُ يَوْمَيْنِ وَيُفْطِرُ يَوْمًا قَالَ وَيُطِيقُ ذَلِكَ أَحَدٌ قَالَ كَيْفَ مَنْ يَصُومُ يَوْمًا وَيُفْطِرُ يَوْمًا قَالَ ذَاكَ صَوْمُ دَاوُدَ عَلَيْهِ السَّلَام قَالَ كَيْفَ مَنْ يَصُومُ يَوْمًا وَيُفْطِرُ يَوْمَيْنِ قَالَ وَدِدْتُ أَنِّي طُوِّقْتُ ذَلِكَ ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثَلَاثٌ مِنْ كُلِّ شَهْرٍ وَرَمَضَانُ إِلَى رَمَضَانَ فَهَذَا صِيَامُ الدَّهْرِ كُلِّهِ صِيَامُ يَوْمِ عَرَفَةَ أَحْتَسِبُ عَلَى اللَّهِ أَنْ يُكَفِّرَ السَّنَةَ الَّتِي قَبْلَهُ وَالسَّنَةَ الَّتِي بَعْدَهُ وَصِيَامُ يَوْمِ عَاشُورَاءَ أَحْتَسِبُ عَلَى اللَّهِ أَنْ يُكَفِّرَ السَّنَةَ الَّتِي قَبْلَهُ
އަދި ޔަޙްޔާ ބިން ޔަޙްޔާ ތަމީމީ އާއި ޤުޠައިބާ ބިން ސަޢީދު އެންމެންވެސް ހައްމާދުގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ - ޔަޙްޔާ ވިދާޅުވިއެވެ - ހައްމާދު ބިން ޒައިދު ޣައިލާނުން އަބޫޤަތަދާގެ އަރިހުން ޢަބްދުالله ބިން މަޢުބާދު އަޒް ޒިމާނީގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވީ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހަށް މީހަކު އައިސް ރޯދަ ހިއްޕަވަނީ ކިހިނެއްތޯއެވެ؟ އެ ސުވާލު އަޑުއަހާފައި ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ރުޅިގަދަވެވަޑައިގަތެވެ. އަދި ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ރުޅިއައިސްފައިވާކަން ޢުމަރަށް ފެނިވަޑައިގަތުމުން އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. އަހަރެމެން الله އާއި އެކަލާނގެ ރަސޫލާގެ ކޯފާއިން الله ގެ ޙަޟްރަތުން ޙިމާޔަތް ހޯދަމެވެ.' ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ކޯފާ ފިނިވަންދެން ޢުމަރު މިގޮތަށް ތަކުރާރު ކުރެއްވިއެވެ. ދެން އެކަލޭގެފާނު ސުވާލުކުރެއްވިއެވެ. އެކަލޭގެފާނު ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ. -ނުވަތަ އެޑިޓޯރިއަލް އާއި އެކު ވިދާޅުވީ 'އަބަދަށްޓަކައި އޭނާއަކީ ރޯދަ ހިފުން ކަމުގައި ނުބެލެވޭ އަދި ރޯދަ ވީއްލުން ކަމުގައި ނުބެލެވޭ'- އުމަރު އަނެއްކާވެސް ސުވާލު ކުރެއްވިއެވެ. އޭނާ ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ: 'އެއީ ދާއޫދު ޢަލައިހިއްސަލާމްގެ ރޯދައެވެ. އުމަރު އަނެއްކާވެސް ސުވާލުކުރެއްވިއެވެ. އޭނާ ޖަވާބު ދިނީ: 'އަހަރެން އުފާވެއްޖެ، އެކަމަށް ބާރު ލިބިއްޖެނަމަ'. ދެން ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. ޢަރަފާ ދުވަހު ރޯދަ ހިފުމާއި ބެހޭގޮތުން ބުނާނަމަ، އޭގެ ކުރީ އަހަރާއި އޭގެ ފަހު އަހަރުގެ ފާފަތައް ކައްފާރާ ކޮށްދެއްވުމަށްވެސް الله ތަޢާލާގެ ކިބައިން އެދެމެވެ. 'އަޝޫރާ` ދުވަހު ރޯދަ ހިފުމާ ބެހޭގޮތުން ބުނާނަމަ، އޭގެ ކުރިން އަހަރުގެ ފާފަތައް ކައްފާރާ ކޮށްދެއްވުން އެދެމެވެ.'
Hadith
Imam Muslim : 1977
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَمُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ وَاللَّفْظُ لِابْنِ الْمُثَنَّى قَالَا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ غَيْلَانَ بْنِ جَرِيرٍ سَمِعَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ مَعْبَدٍ الزِّمَّانِيَّ عَنْ أَبِي قَتَادَةَ الْأَنْصَارِيِّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سُئِلَ عَنْ صَوْمِهِ قَالَ فَغَضِبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ رَضِينَا بِاللَّهِ رَبًّا وَبِالْإِسْلَامِ دِينًا وَبِمُحَمَّدٍ رَسُولًا وَبِبَيْعَتِنَا بَيْعَةً قَالَ فَسُئِلَ عَنْ صِيَامِ الدَّهْرِ فَقَالَ لَا صَامَ وَلَا أَفْطَرَ أَوْ مَا صَامَ وَمَا أَفْطَرَ قَالَ فَسُئِلَ عَنْ صَوْمِ يَوْمَيْنِ وَإِفْطَارِ يَوْمٍ قَالَ وَمَنْ يُطِيقُ ذَلِكَ قَالَ وَسُئِلَ عَنْ صَوْمِ يَوْمٍ وَإِفْطَارِ يَوْمَيْنِ قَالَ لَيْتَ أَنَّ اللَّهَ قَوَّانَا لِذَلِكَ قَالَ وَسُئِلَ عَنْ صَوْمِ يَوْمٍ وَإِفْطَارِ يَوْمٍ قَالَ ذَاكَ صَوْمُ أَخِي دَاوُدَ عَلَيْهِ السَّلَام قَالَ وَسُئِلَ عَنْ صَوْمِ يَوْمِ الِاثْنَيْنِ قَالَ ذَاكَ يَوْمٌ وُلِدْتُ فِيهِ وَيَوْمٌ بُعِثْتُ أَوْ أُنْزِلَ عَلَيَّ فِيهِ قَالَ فَقَالَ صَوْمُ ثَلَاثَةٍ مِنْ كُلِّ شَهْرٍ وَرَمَضَانَ إِلَى رَمَضَانَ صَوْمُ الدَّهْرِ قَالَ وَسُئِلَ عَنْ صَوْمِ يَوْمِ عَرَفَةَ فَقَالَ يُكَفِّرُ السَّنَةَ الْمَاضِيَةَ وَالْبَاقِيَةَ قَالَ وَسُئِلَ عَنْ صَوْمِ يَوْمِ عَاشُورَاءَ فَقَالَ يُكَفِّرُ السَّنَةَ الْمَاضِيَةَ وَفِي هَذَا الْحَدِيثِ مِنْ رِوَايَةِ شُعْبَةَ قَالَ وَسُئِلَ عَنْ صَوْمِ يَوْمِ الِاثْنَيْنِ وَالْخَمِيسِ فَسَكَتْنَا عَنْ ذِكْرِ الْخَمِيسِ لَمَّا نُرَاهُ وَهْمًا و حَدَّثَنَاه عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ حَدَّثَنَا أَبِي ح و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا شَبَابَةُ ح و حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَخْبَرَنَا النَّضْرُ بْنُ شُمَيْلٍ كُلُّهُمْ عَنْ شُعْبَةَ بِهَذَا الْإِسْنَادِ و حَدَّثَنِي أَحْمَدُ بْنُ سَعِيدٍ الدَّارِمِيُّ حَدَّثَنَا حَبَّانُ بْنُ هِلَالٍ حَدَّثَنَا أَبَانُ الْعَطَّارُ حَدَّثَنَا غَيْلَانُ بْنُ جَرِيرٍ فِي هَذَا الْإِسْنَادِ بِمِثْلِ حَدِيثِ شُعْبَةَ غَيْرَ أَنَّهُ ذَكَرَ فِيهِ الِاثْنَيْنِ وَلَمْ يَذْكُرْ الْخَمِيسَ
[މުޙައްމަދު ބިން އަލް މުޘައްނާ] އަދި [މުޙައްމަދު ބިން ބަޝްޔާރު] -އެބަސްތައް އިބްނުލް މުއްޞައްނާގެ ކިބައިން- އެދެބޭފުޅުންވެސް ވިދާޅުވީ، [މުޙައްމަދު ބިން ޖަޢުފަރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި، [ޝުޢުބާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި، [ޣައިލާން ބިން ޖަރީރު] ގެ އަރިހުން [ޢަބްދުالله ބިން މަޢުބާދު އަޒްޒިމާނީ] [އަބޫޤަތަދާ އަލްއަންސާރީ] ރަޑިޔާالله ގެ އަރިހުން އަޑުއެހި ވާހަކައެވެ ޢާންހޫ]، ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އާއި އޭނާގެ ރޯދައާ ބެހޭގޮތުން ސުވާލު ކުރުމުން ވަގުތުން ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ރުޅިގަދަވެވަޑައިގަތުމުން، ދެން އުމަރު ވިދާޅުވީ، 'އަޅުގަނޑުމެންގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ ކަމުގައި، އިސްލާމްދީނާއި، އަޅުގަނޑުމެންގެ ރަސޫލެއްގެ ގޮތުގައި މުޙައްމަދު ރުހިވޮޑިގަންނަވާ ކަމަށެވެ. އަހަރެމެން الله އާއި އެކަލާނގެ ރަސޫލާގެ ކޯފާއިންނާއި އަހަރެމެންގެ ބަޔާއަކީ ބަޔާއެއްގެ ގޮތުގައި الله ގެ ޙަޟްރަތުން ޙިމާޔަތް ހޯދަމެވެ.' ދެން ހުރިހާ ވަގުތެއްގައި ރޯދަ ހިފުމާ ބެހޭގޮތުން ސުވާލު ކުރުމުން ޖަވާބު ދެއްވީ: ހަމަކަށަވަރުން އޭނާ ރޯދަ ނުހިފާ އަދި ރޯދަ ވެސް ނުކުރެއެވެ. ދެން އަނެއްކާވެސް އެއްދުވަހު ރޯދަ ހިފުމާއި ދެދުވަހު ރޯދަ ވީއްލުމާ ބެހޭގޮތުން ސުވާލު ކުރުމުން ޖަވާބު ދެއްވީ: 'އެކަން ކުރުމުގެ ބާރު ﷲ އަހަރެމެންނަށް ދެއްވާށި' އެވެ. ދެން ހޯމަ ދުވަހު ރޯދަ ހިފުމާ ބެހޭގޮތުން ސުވާލު ކުރުމުން ޖަވާބު ދެއްވީ: 'އެއީ އަހަރެން އުފަންވެ އަހަރެން ފޮނުއްވި ދުވަސް - ރަސޫލެއްގެ ގޮތުގައި - ނުވަތަ އެއީ އަހަންނަށް ވަޙީ ބާވައިލެއްވި ދުވަހެވެ'. ދެން އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ: "ކޮންމެ މަހެއްގެ ތެރޭގައި ތިން ދުވަހު ރޯދަ ހިފުމާއި ރަމަޟާން މަހުން އަނެއް ރަމަޟާން މަހަށް ރޯދަ ހިފުމަކީ ދާއިމީ ރޯދައެކެވެ." ދެން ޢަރަފާތު ދުވަހު ރޯދަ ހިފުމާ ބެހޭގޮތުން ސުވާލު ކުރުމުން ޖަވާބު ދެއްވީ: 'އެއީ ވޭތުވެދިޔަ އަހަރާއި ކުރިއަށް އޮތް އަހަރުގެ ފާފަތަކުގެ ކައްފާރާއެއް' އެވެ. ދެން 'އަޝޫރާ' ދުވަހު ރޯދަ ހިފުމާ ބެހޭގޮތުން ސުވާލު ކުރުމުން ޖަވާބު ދެއްވީ: 'އެއީ މުޅި ވޭތުވެދިޔަ އަހަރުގެ ފާފަތައް ކައްފާރާވާ ކަމެކެވެ'. އަދި ޝުޢޫބާގެ ރިވާޔަތުން ވާ މި ޙަދީޘްގައި އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. 'އަދި ހޯމަ ދުވަހާއި ބުރާސްފަތި ދުވަހު ރޯދަ ހިފުމުގެ ވާހަކަ އޭނާއާ ސުވާލު ކުރެވުނެވެ'. ނަމަވެސް އަޅުގަނޑުމެން ބުރާސްފަތި ދުވަހު ރޯދަ ހިފުމުގެ ވާހަކަ ނުދައްކަނީ، އަޅުގަނޑުމެންގެ ނަޒަރުގައި އޭގައި ވަޙްމް (ޚަބަރުގައި ޞައްޙަކަން ނެތުން) ހުރުމުންނެވެ. އަދި އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އުބައިދުالله ބިން މުޢާޛު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަހަރެންގެ ބައްޕައަށް] - އެހެން ރިވާޔަތެއްގައި - އަދި އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަބޫބަކުރު ބިން އަބޫ ޝައިބާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޝަބާބާ] އަށް ރިވާވެގެން ދިޔައީ - އެހެން ރިވާޔަތެއްގައި - އަދި އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އިޝާޤު ބިން އިބްރާހީމް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ނަދުލު ބިން ޝުމާޢީލް] ހުރިހާ ކަމެއް [ޝުޢޫބާ] ގެ ކިބައިން މިއާއެކު ކިޔައިދިނެވެ އިސްނަދު އެވެ. އަދި އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަޙްމަދު ބިން ސަޢީދު އަދު ދާރީމީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޙައްބާން ބިން ހިލާލް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިން [ޙައްބާން ބިން ހިލާލް] އަށް ރިވާވެގެން ދިޔައީ، ޝުޢުބާގެ ޙަދީޘް ފަދައިން، މި އިސްނާދުގައި އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޣައިލާން ބިން ޖަރީރު] ކިޔައިދިން މީހާއެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1978
و حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا مَهْدِيُّ بْنُ مَيْمُونٍ عَنْ غَيْلَانَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَعْبَدٍ الزِّمَّانِيِّ عَنْ أَبِي قَتَادَةَ الْأَنْصَارِيِّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سُئِلَ عَنْ صَوْمِ الِاثْنَيْنِ فَقَالَ فِيهِ وُلِدْتُ وَفِيهِ أُنْزِلَ عَلَيَّ
އަދި [ޒުހައިރު ބިން ޙަރްބް] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދެއްވީ، [ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބިން މަޙްދީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވީ، [މަޙްދީ ބިން މައިމޫން] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވީ، [ޣައިލާނުން] [ޢަބްދުالله ބިން މަޢުބަދު އަޒް ޒިމާނީ] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ޤަޠަދާ އަލް އަންސާރީ] ރަދުލިއަالله ޢާންހޫގެ އަރިހުން، الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އާއި ހޯމަ ދުވަހު ރޯދަ ހިފުމާ ބެހޭގޮތުން ސުވާލު ކުރެވުނު ކަމަށް، ފަހެ އެކަލޭގެފާނެވެ ޖަވާބު ދިނެވެ: 'އަހަރެން އުފަންވި ދުވަހު، އަދި އެ ދުވަހު އަހަންނަށް ވަޙީ ބާވައިލެއްވިއެވެ.'
Hadith
Imam Muslim : 1979
حَدَّثَنَا هَدَّابُ بْنُ خَالِدٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ مُطَرِّفٍ وَلَمْ أَفْهَمْ مُطَرِّفًا مِنْ هَدَّابٍ عَنْ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَهُ أَوْ لِآخَرَ أَصُمْتَ مِنْ سُرَرِ شَعْبَانَ قَالَ لَا قَالَ فَإِذَا أَفْطَرْتَ فَصُمْ يَوْمَيْنِ
ހައްދަބު ބިން ޚާލިދު އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައިވަނީ މުތަރިފުގެ އަރިހުން ތާބިތުން ހައްމާދު ބިން ސަލާމާގެ އަރިހުން - އަދި ހައްދާބުގެ ކިބައިން މުޘަރީފް އަޅުގަނޑަށް ނުވިސްނޭ - އިމްރާން ބިން ޙުސައިންގެ ކިބައިން الله ރުހިވޮޑިގަންނަވާ ރަސޫލާ އޭނާއާ ނުވަތަ އެހެން މީހަކާ ސުވާލުކުރެއްވިއެވެ. އޭނާ ޖަވާބު ދިނީ "ނޫން" ކަމަށެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ: "ރަމަޟާންމަހު ރޯދަ ނިމިއްޖެނަމަ ދެން ދެދުވަހު ރޯދަ ހިފާށެވެ."
Hadith
Imam Muslim : 1980
و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ عَنْ الْجُرَيْرِيِّ عَنْ أَبِي الْعَلَاءِ عَنْ مُطَرِّفٍ عَنْ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لِرَجُلٍ هَلْ صُمْتَ مِنْ سُرَرِ هَذَا الشَّهْرِ شَيْئًا قَالَ لَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَإِذَا أَفْطَرْتَ مِنْ رَمَضَانَ فَصُمْ يَوْمَيْنِ مَكَانَهُ
އަދި [އަބޫބަކުރު ބިން އަބޫ ޝައިބާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޔަޒީދު ބިން ހާރޫން] [އަލް ޖުރައިރީ] އިން [އަބުލް ޢަލާ`] އިން [މުތަރިފް] އިން [އިމްރާން ބިން ޙުސައިން] ރަދުލިއަالله ޢާންހޫމާގެ އަރިހުން، ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އިންސާނަކާ ސުވާލުކުރެއްވިއެވެ: ‘ތިޔަބައިމީހުން މިމަހުގެ އެންމެ ފަހު ދުވަސްތަކުގައި ރޯދަ ހިފާފައިވޭތޯ -ޝަޢުބާން-؟’ އެމީހާ ޖަވާބު ދިނީ 'ނޫން' ކަމަށެވެ. ފަހެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ: ‘ރަމަޟާންމަހު ރޯދަ ހިފައިފިނަމަ، އޭގެ ބަދަލުގައި ދެދުވަހު ރޯދަ ހިފާށެވެ.
