Imam Muslim (الامام مسلم) - 5362 Hadith
Hadith
Imam Muslim : 1
وَهُوَ الْأَثَرُ الْمَشْهُورُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ حَدَّثَ عَنِّي بِحَدِيثٍ يُرَى أَنَّهُ كَذِبٌ فَهُوَ أَحَدُ الْكَاذِبِينَ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ الْحَكَمِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ سَمُرَةَ بْنِ جُنْدَبٍ ح و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ أَيْضًا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ شُعْبَةَ وَسُفْيَانَ عَنْ حَبِيبٍ عَنْ مَيْمُونِ بْنِ أَبِي شَبِيبٍ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ قَالَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَلِكَ
އަދި އެއީ الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ގެ ފަރާތުން މަޝްހޫރު ރިވާޔަތެއް ކަމުގައިވާ، 'އަހަރެންގެ ކިބައިން ދޮގެއް ކަމަށް ޝައްކުކުރެވޭ ޙަދީޘެއް ރިވާކުރާ މީހަކީ، އެމީހަކީ - ރިވާވެރިޔާ - ދޮގުވެރިންގެ ތެރެއިން އެކަކެވެ' އެވެ. އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަބޫބަކުރު ބިން އަބޫ ޝައިބާޙް] އަށް ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި [ވާކީޢު] [ޝުޢުބާއިން] [އަލްޙަކަމް] އިން [ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބިން އަބޫލައިލާ] ގެ އަރިހުން [ސަމުރާ ބިން ޖުންދާބު] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވިއެވެ. - އެހެން ރިވާޔަތެއްގައި އެކަން ބަޔާންކޮށްފައި ވެއެވެ - އަދި އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަބޫބަކުރު ބިން އަބޫ ޝައިބާޙް] އަށް ވެސް ރިވާވެފައި އޮތީ، [ވާކީޢު] [ޝުޢޫބާ] ގެ ކިބައިން އަދި [ސުފްޔާން] [ޙަބީބު] ގެ އަރިހުން [އަލްމުޣީރާ ބިން ޝުޢޫބާ] ގެ އަރިހުން [އަލްމުޣިރާ ބިން ޝުޢޫބާ] ގެ އަރިހުން އެދެމީހުންވެސް ވިދާޅުވެފައިވަނީ، الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އެވެ. އެކަމާ ބެހޭގޮތުން ބުންޏެވެ'.
Hadith
Imam Muslim : 2
و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ عَنْ شُعْبَةَ ح و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَابْنُ بَشَّارٍ قَالَا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ رِبْعِيِّ بْنِ حِرَاشٍ أَنَّهُ سَمِعَ عَلِيًّا رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَخْطُبُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَكْذِبُوا عَلَيَّ فَإِنَّهُ مَنْ يَكْذِبْ عَلَيَّ يَلِجْ النَّارَ
އަދި [އަބޫބަކުރު ބިން އަބޫ ޝައިބާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ، [ޣުންދަރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޝުޢުބާއިން] ކިޔައިދެއްވިއެވެ - އެހެން ރިވާޔަތެއްގައި އެކަން ބަޔާންވެގެންވެއެވެ- އަދި [މުޙައްމަދު ބިން އަލް މުޘައްނާ] އާއި [އިބްނު ބަޝްޔާރު] ދެމީހުންވެސް އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވިއެވެ [ޢަލީ] ދަރުސް ދެއްވަމުން ވިދާޅުވިއެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 3
و حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ يَعْنِي ابْنَ عُلَيَّةَ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّهُ قَالَ إِنَّهُ لَيَمْنَعُنِي أَنْ أُحَدِّثَكُمْ حَدِيثًا كَثِيرًا أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ تَعَمَّدَ عَلَيَّ كَذِبًا فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنْ النَّارِ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [ޒުހައިރު ބިން ޙަރްބު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އިސްމާޢީލް] - އެއީ އިބްނު ޢުލައިއްޔާ - [ޢަބްދުލްޢަޒީޒް ބިން ޝުހައިބް] ގެ އަރިހުން [އަނަސް ބިން މާލިކް] ގެ އަރިހުން އަންގަވާފައިވާ ގޮތުގައި، ހަމަކަށަވަރުން، ތިޔަބައިމީހުންނަށް ގިނަ ޙަދީޘްތަކެއް ރިވާކުރުމަށް ހުރަސްއެޅޭ ކަމަކީ، الله ގެ ރަސޫލާ އެކަލޭގެފާނަށް ބަރަކާތް ލައްވައި ޞުލްޙަ ދެއްވުން އެދެމެވެ އަހަރެންގެ ނަމުގައި ދޮގު ހަދާ، އޭނާ ނަރަކައިގައި އޭނާގެ ގޮނޑި ހިފެހެއްޓިއްޖެ''.
Hadith
Imam Muslim : 4
و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ الْغُبَرِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ أَبِي حَصِينٍ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ كَذَبَ عَلَيَّ مُتَعَمِّدًا فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنْ النَّارِ
[މުޙައްމަދު ބިން އުބައިދުލް ޣުބާރީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަބޫ ޢަވާނާ] އަށް [އަބޫ ޙާޝިން] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ޞާލިޙް] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ޙުރައިރާ] ގެ އަރިހުން ރިވާކުރައްވާފައި ވެއެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 5
و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عُبَيْدٍ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ رَبِيعَةَ قَالَ أَتَيْتُ الْمَسْجِدَ وَالْمُغِيرَةُ أَمِيرُ الْكُوفَةِ قَالَ فَقَالَ الْمُغِيرَةُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ كَذِبًا عَلَيَّ لَيْسَ كَكَذِبٍ عَلَى أَحَدٍ فَمَنْ كَذَبَ عَلَيَّ مُتَعَمِّدًا فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنْ النَّارِ و حَدَّثَنِي عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ السَّعْدِيُّ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ قَيْسٍ الْأَسْدِيُّ عَنْ عَلِيِّ بْنِ رَبِيعَةَ الْأَسَدِيِّ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِثْلِهِ وَلَمْ يَذْكُرْ إِنَّ كَذِبًا عَلَيَّ لَيْسَ كَكَذِبٍ عَلَى أَحَدٍ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް [މުޙައްމަދު ބިން ޢަބްދުالله ބިން ނޫމައިރަށް] ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި [އަހަރެންގެ ބައްޕަ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ސަޢީދު ބިން ޢުބައިދު] ގާތު ވިދާޅުވެފައިވަނީ، [ޢަލީ ބިން ރަބީޢަތް] ވިދާޅުވީ، ‘އަހަރެން މިސްކިތަށް އައީ އަލްމުޣީރާ ކޫފާގެ ގަވަރުނަރުގެ މަގާމުގައި ހުންނަވަނިކޮށެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. އަދި އަޅުގަނޑަށް [ޢަލީ ބިން ޙުޖުރު ސަޢީދީގެ ގޮތުގައި] ރިވާވެފައި އޮތީ، [ޢަލީ ބިން މުޝީރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [މުޙައްމަދު ބިން ޤައިސް އަލް އަސްދީ] [ޢަލީ ބިން ޤައިސް އަލް އަސްދީ] ގެ އަރިހުން [އަލްމުޣިރާ ބިން ޝުޢޫބާ] ގެ އަރިހުން، ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހުން މިފަދަ ޙަދީޘަކާއެކު ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ ނަމަކީ އެހެން މީހެއްގެ ނަމުގައި ދޮގުހެދުން ފަދަ ކަމެއް ނޫނެވެ.'
Hadith
Imam Muslim : 6
و حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ الْعَنْبَرِيُّ حَدَّثَنَا أَبِي ح و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ قَالَا حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ خُبَيْبِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ حَفْصِ بْنِ عَاصِمٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَفَى بِالْمَرْءِ كَذِبًا أَنْ يُحَدِّثَ بِكُلِّ مَا سَمِعَ و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حَفْصٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ خُبَيْبِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ حَفْصِ بْنِ عَاصِمٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِثْلِ ذَلِكَ
އަދި [އުބައިދުالله ބިން މުޢާޛުލް އަންބަރީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި، [އަހަރެންގެ ބައްޕަ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި - އެހެން ރިވާޔަތެއްގައި އެކަން ބަޔާންކޮށްފައި ވެއެވެ -، އަދި [މުޙައްމަދު ބިން އަލްމުޘްނާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވިދާޅުވިއެވެ (ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ) ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. [އަބޫބަކުރު ބިން އަބޫ ޝައިބާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި، [ޢަލީ ބިން ޙަފްޝް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި، [ޝުޢޫބާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޚުބައިބު ބިން ޢަބްދުއްރަޙްމާން] ގެ އަރިހުން [ޙަފްޝް ބިން ޢާސިމް] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ޙުރައިރާ] ގެ އަރިހުން ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހުން ހަމަ އެ ޙަދީޘުން ކިޔައިދެއްވިއެވެ'.
Hadith
Imam Muslim : 7
و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ قَالَا حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يَزِيدَ قَالَ حَدَّثَنِي سَعِيدُ بْنُ أَبِي أَيُّوبَ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو هَانِئٍ عَنْ أَبِي عُثْمَانَ مُسْلِمِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ سَيَكُونُ فِي آخِرِ أُمَّتِي أُنَاسٌ يُحَدِّثُونَكُمْ مَا لَمْ تَسْمَعُوا أَنْتُمْ وَلَا آبَاؤُكُمْ فَإِيَّاكُمْ وَإِيَّاهُمْ
އަދި [މުޙައްމަދު ބިން ޢަބްދުﷲ ބިން ނޫމައިރު] އާއި [ޒުހައިރު ބިން ޙަރްބު] އެދެމީހުންވެސް ވިދާޅުވީ، [ޢަބްދުالله ބިން ޔަޒީދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި، [ސަޢީދު ބިން އަބޫ އައްޔޫބު] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދެއްވި، [އަބޫ ޙާނީޢު] [އަބޫ ޢުޘްމާން މުސްލިމް ބިން ޔާސާރު] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ޙުރައިރާ] ގެ އަރިހުން الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހުން އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވެއްޖެއެވެ ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. އެހެންކަމުން އެކަމުން ދުރުހެލިވެ އެމީހުން ދުރުހެލިވެއެވެ.'
Hadith
Imam Muslim : 8
و حَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ حَرْمَلَةَ بْنِ عِمْرَانَ التُّجِيبِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو شُرَيْحٍ أَنَّهُ سَمِعَ شَرَاحِيلَ بْنَ يَزِيدَ يَقُولُ أَخْبَرَنِي مُسْلِمُ بْنُ يَسَارٍ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ يَقُولُا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَكُونُ فِي آخِرِ الزَّمَانِ دَجَّالُونَ كَذَّابُونَ يَأْتُونَكُمْ مِنْ الْأَحَادِيثِ بِمَا لَمْ تَسْمَعُوا أَنْتُمْ وَلَا آبَاؤُكُمْ فَإِيَّاكُمْ وَإِيَّاهُمْ لَا يُضِلُّونَكُمْ وَلَا يَفْتِنُونَكُمْ
އަޅުގަނޑަށް [ޙަރުމަލާ ބިން ޔަޙްޔާ ބިން ޢަބްދުالله ބިން ޙަރްމަލާ ބިން ޢިމްރާން އައްޠޫޖީބީ] ވިދާޅުވެފައިވަނީ، އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އިބްނު ވަޙްބަށް] ރިވާވެގެންވަނީ، އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވެފައިވާ ކަމަށް، އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަބޫ ޝޫރައިޙް] އަށް ރިވާވެފައި އޮތީ، [ސިރާހިލް ބިން ޔަޒީދު] ވިދާޅުވާ އަޑު އިވިވަޑައިގަތުމުން، އަޅުގަނޑަށް [މުސްލިމް ބިން ޔަސާރު] އަށް ރިވާވެފައި އޮތީ، [އަބޫ ޙުރައިރާ] ބުނި އަޑު. 'الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. އެހެންކަމުން އެމީހުންނާ ދުރުހެލިވެ އެމީހުން ދުރުހެލިވެއެވެ. އެމީހުންނަށް ތިބާ އޮޅުވާނުލެވޭނެ އަދި ތިބާއަށް ބަދުބަސް ނުބުނެވޭނެއެވެ.'
Hadith
Imam Muslim : 9
حَدَّثَنِي أَبُو خَيْثَمَةَ زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ كَهْمَسٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُرَيْدَةَ عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ ح و حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ الْعَنْبَرِيُّ وَهَذَا حَدِيثُهُ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا كَهْمَسٌ عَنْ ابْنِ بُرَيْدَةَ عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ قَالَ كَانَ أَوَّلَ مَنْ قَالَ فِي الْقَدَرِ بِالْبَصْرَةِ مَعْبَدٌ الْجُهَنِيُّ فَانْطَلَقْتُ أَنَا وَحُمَيْدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحِمْيَرِيُّ حَاجَّيْنِ أَوْ مُعْتَمِرَيْنِ فَقُلْنَا لَوْ لَقِينَا أَحَدًا مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَأَلْنَاهُ عَمَّا يَقُولُ هَؤُلَاءِ فِي الْقَدَرِ فَوُفِّقَ لَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ دَاخِلًا الْمَسْجِدَ فَاكْتَنَفْتُهُ أَنَا وَصَاحِبِي أَحَدُنَا عَنْ يَمِينِهِ وَالْآخَرُ عَنْ شِمَالِهِ فَظَنَنْتُ أَنَّ صَاحِبِي سَيَكِلُ الْكَلَامَ إِلَيَّ فَقُلْتُ أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ إِنَّهُ قَدْ ظَهَرَ قِبَلَنَا نَاسٌ يَقْرَءُونَ الْقُرْآنَ وَيَتَقَفَّرُونَ الْعِلْمَ وَذَكَرَ مِنْ شَأْنِهِمْ وَأَنَّهُمْ يَزْعُمُونَ أَنْ لَا قَدَرَ وَأَنَّ الْأَمْرَ أُنُفٌ قَالَ فَإِذَا لَقِيتَ أُولَئِكَ فَأَخْبِرْهُمْ أَنِّي بَرِيءٌ مِنْهُمْ وَأَنَّهُمْ بُرَآءُ مِنِّي وَالَّذِي يَحْلِفُ بِهِ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ لَوْ أَنَّ لِأَحَدِهِمْ مِثْلَ أُحُدٍ ذَهَبًا فَأَنْفَقَهُ مَا قَبِلَ اللَّهُ مِنْهُ حَتَّى يُؤْمِنَ بِالْقَدَرِ ثُمَّ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ قَالَ بَيْنَمَا نَحْنُ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَاتَ يَوْمٍ إِذْ طَلَعَ عَلَيْنَا رَجُلٌ شَدِيدُ بَيَاضِ الثِّيَابِ شَدِيدُ سَوَادِ الشَّعَرِ لَا يُرَى عَلَيْهِ أَثَرُ السَّفَرِ وَلَا يَعْرِفُهُ مِنَّا أَحَدٌ حَتَّى جَلَسَ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَسْنَدَ رُكْبَتَيْهِ إِلَى رُكْبَتَيْهِ وَوَضَعَ كَفَّيْهِ عَلَى فَخِذَيْهِ وَقَالَ يَا مُحَمَّدُ أَخْبِرْنِي عَنْ الْإِسْلَامِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْإِسْلَامُ أَنْ تَشْهَدَ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَتُقِيمَ الصَّلَاةَ وَتُؤْتِيَ الزَّكَاةَ وَتَصُومَ رَمَضَانَ وَتَحُجَّ الْبَيْتَ إِنْ اسْتَطَعْتَ إِلَيْهِ سَبِيلًا قَالَ صَدَقْتَ قَالَ فَعَجِبْنَا لَهُ يَسْأَلُهُ وَيُصَدِّقُهُ قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنْ الْإِيمَانِ قَالَ أَنْ تُؤْمِنَ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَتُؤْمِنَ بِالْقَدَرِ خَيْرِهِ وَشَرِّهِ قَالَ صَدَقْتَ قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنْ الْإِحْسَانِ قَالَ أَنْ تَعْبُدَ اللَّهَ كَأَنَّكَ تَرَاهُ فَإِنْ لَمْ تَكُنْ تَرَاهُ فَإِنَّهُ يَرَاكَ قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنْ السَّاعَةِ قَالَ مَا الْمَسْئُولُ عَنْهَا بِأَعْلَمَ مِنْ السَّائِلِ قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنْ أَمَارَتِهَا قَالَ أَنْ تَلِدَ الْأَمَةُ رَبَّتَهَا وَأَنْ تَرَى الْحُفَاةَ الْعُرَاةَ الْعَالَةَ رِعَاءَ الشَّاءِ يَتَطَاوَلُونَ فِي الْبُنْيَانِ قَالَ ثُمَّ انْطَلَقَ فَلَبِثْتُ مَلِيًّا ثُمَّ قَالَ لِي يَا عُمَرُ أَتَدْرِي مَنْ السَّائِلُ قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ فَإِنَّهُ جِبْرِيلُ أَتَاكُمْ يُعَلِّمُكُمْ دِينَكُمْ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ الْغُبَرِيُّ وَأَبُو كَامِلٍ الْجَحْدَرِيُّ وَأَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ قَالُوا حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ مَطَرٍ الْوَرَّاقِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُرَيْدَةَ عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ قَالَ لَمَّا تَكَلَّمَ مَعْبَدٌ بِمَا تَكَلَّمَ بِهِ فِي شَأْنِ الْقَدَرِ أَنْكَرْنَا ذَلِكَ قَالَ فَحَجَجْتُ أَنَا وَحُمَيْدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحِمْيَرِيُّ حَجَّةً وَسَاقُوا الْحَدِيثَ بِمَعْنَى حَدِيثِ كَهْمَسٍ وَإِسْنَادِهِ وَفِيهِ بَعْضُ زِيَادَةٍ وَنُقْصَانُ أَحْرُفٍ و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ غِيَاثٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ بُرَيْدَةَ عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ وَحُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ قَالَا لَقِينَا عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ فَذَكَرْنَا الْقَدَرَ وَمَا يَقُولُونَ فِيهِ فَاقْتَصَّ الْحَدِيثَ كَنَحْوِ حَدِيثِهِمْ عَنْ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَفِيهِ شَيْءٌ مِنْ زِيَادَةٍ وَقَدْ نَقَصَ مِنْهُ شَيْئًا و حَدَّثَنِي حَجَّاجُ بْنُ الشَّاعِرِ حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ عَنْ أَبِيهِ عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِنَحْوِ حَدِيثِهِمْ
އަޅުގަނޑަށް [އަބޫ ޚައިތަމަތު ޒުހައިރު ބިން ޙަރްބް] އަށް ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި [ވާކީޢު] [ކަޙްމާސް] ގެ އަރިހުން [ޢަބްދުالله ބިން ބުރައިދާ] ގެ އަރިހުން [ޔަޙްޔާ ބިން ޔަޢުމަރު] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވިއެވެ. -އަނެއްކާވެސް ރިވާޔަތެއްގައި އެވާހަކަ އަންގަވާފައި ވެއެވެ- އަދި އެއީ އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އުބައިދުالله ބިން މުޢާޛު އަލްޢަންބަރީ] ރިވާވެގެންވާ އަދި މިއީ ޙަދީޘް، އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ކަޙްމާސް] [އިބްނު ބުރައިދާ] ގެ އަރިހުން [ޔަޙްޔާ ބިން ޔަޢުމަރު] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާވެގެންދިޔައީ، 'ބަޞްރާގައި ތަޤްދީރާ ބެހޭގޮތުން އެންމެ ފުރަތަމަ މަޝްވަރާކުރި މީހަކީ މަޢުބަދުލް ޖުހާނީ، ދެން އަޅުގަނޑާއި ހުމައިދު ބިން ޢަބްދުއްރަޙްމާން އަލްޙިމްޔާރީ ޙައްޖަށް ނުވަތަ ޢުމްރާއަށް ނިކުމެވަޑައިގަތުމުން އަޅުގަނޑުމެން ބުނީމެވެ، ‘ރަސޫލުالله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ޞަޙާބީންގެ ތެރެއިން އެކަކާ ބައްދަލުވެއްޖެނަމަ، ތަޤްދީރާ ބެހޭގޮތުން އެމީހުން ބުނާ ވާހަކައެއް ސުވާލުކުރާނަމެވެ. ފަހެ، [ޢަބްދުﷲ ބިން ޢުމަރު] އަށް އަހަރެމެންނަށްޓަކައި -الله ގެ ފަރާތުން- ތައުފީޤު ދެއްވީ، އޭނާ މިސްކިތަށް ވަދެވަޑައިގަތުމުންނެވެ. ދެން އަހަރެންނާއި އަހަރެންގެ އެކުވެރިޔާ އޭނާ ބްލޮކް ކޮށްލީމެވެ. އަހަރެމެންގެ ތެރެއިން އެކަކު ހުރީ އޭނާގެ ކަނާތްފަރާތުގައި އަދި އަނެއް މީހާ ހުރީ އޭނާގެ ކަނާތްފަރާތުގައެވެ. ދެން އަހަރެން ހީކުރީ އަހަރެންގެ އެކުވެރިޔާ އަހަރެން ވާހަކަ ދެއްކުމުގައި ތަމްސީލު ކުރާނެ ކަމަށް، އެހެންކަމުން އަހަރެން ބުނީމެވެ، 'އޭ އަބޫ ޢަބްދުއްރަޙްމާން، ހަމަކަށަވަރުން އަހަރެމެންގެ ކުރިމައްޗަށް ޤުރުއާން ކިޔައި ޢިލްމު ހޯދައި ތަޤްދީރެއް ނެތް ކަމަށް ދަޢުވާކުރާ ބަޔަކު ފާޅުވެ، އަދި އެކަމަކީ އައު ކަމެއް - الله ގެ ތަޤްދީރާއި ޢިލްމުގެ ކުރިމަތީގައި ނުވާ -’ އެހެންކަމުން [ޢަބްދުالله ބިން ޢުމަރު] ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ. އަދި އެމީހުން އަހަރެންގެ ކިބައިން މިނިވަންވެފައިވާކަމެވެ. އަދި الله ގެ އަޅާ ހުވާކުރާ މީހާގެ ކިބައިން، ތިޔަބައިމީހުންގެ ތެރެއިން މީހަކު އުޙުދު ފަރުބަދަ ފަދައިން ރަން ޚަރަދުކޮށްފިނަމަ، ތަޤްދީރު ރަނގަޅު ނުރަނގަޅުކަން އީމާން ނުވާހާ ހިނދަކު އޭނާގެ ޞަދަޤާތް ޤަބޫލުނުކުރެވޭނެއެވެ.' އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހަށް އައިސް ކަކުލުގައި ކަކުލު ހުޅުގައި އަޅުވާންދެން އަހަރެމެންގެ ތެރެއިން އެއްވެސް މީހަކު އޭނާ ދަންނައެއް ނޫނެވެ. ދެން ވިދާޅުވިއެވެ ރަނގަޅެވެ.’ އުމަރު ވިދާޅުވީ، ‘އެހެންވީމާ އަހަރެމެން ހައިރާންވީ އެކަމާ ސުވާލުކޮށް އެކަން ކަށަވަރުކޮށްދިނުމުންނެވެ.’ އަނެއްކާވެސް ސުވާލުކުރެއްވީ، ‘އީމާންތެރިކަމުގެ ވާހަކަ ކިޔައިދީބަލަ؟’ އެކަލާނގެ ފެންނަ ފަދައިން الله އަށް އަޅުކަން ކުރައްވާށެވެ. އޭނާ އަނެއްކާވެސް ސުވާލުކުރީ، އާޚިރަތް ދުވަސް ވާނީ ކޮން އިރަކުން ހެއްޔެވެ؟ އެކަލޭގެފާނު ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ. އޭނާ ސުވާލުކުރީ، 'ދެން އޭގެ ނިޝާންތައް އަހަންނަށް އަންގާށެވެ؟' އޭނާ ޖަވާބު ދެއްވީ: 'އަޅަކު އޭނާގެ ވެރިމީހާގެ އަތުން ދަރިއަކު ވިހެއި، ހުސްފައި، ބަރަހަނާ، ނިކަމެތި، ކުއްތާ ގެންގުޅޭ ބިކަރުއެއް ފެނުމުން، އެކަމަކު އޭނާ އިމާރާތްތައް އެޅުމަށް ބޮޑާ ހާކާއިރު'. ދެން އޭނާ ދިޔައީއެވެ. އެހެންކަމުން އަހަރެން އަދިވެސް ހައިރާންވީ ދެން އޭނާ ބުންޏެވެ؛ 'އޭ އުމަރު ސުވާލު ކުރާ މީހަކީ ކާކުކަން އެނގޭތަ؟' އަހަރެން ޖަވާބު ދިނީ الله އާއި އެކަލާނގެ ރަސޫލާ މާ ރަނގަޅަށް ދެނެވޮޑިގެންވާ ކަމުގައެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ: 'އެއީ ޖިބްރީލް، އޭނާ ކަލޭގެފާނުގެ އަރިހަށް އައީ ކަލޭގެފާނުގެ ދީނުގެ ޢިލްމު އުނގަންނައިދެއްވުމަށް''. އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައިވަނީ [މުޙައްމަދު ބިން އުބައިދުލް ޣުބާރީ] އާއި [އަބޫ ކާމިލް އަލްޖަހުދާރީ] އަދި [އަޙްމަދު ބިން ޢަބްދާޙް] ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، އެއީ [ޙައްމަދު ބިން ޔަޒީދު] [މަތަރުލް ވައްރާޤު] ގެ އަރިހުން [ޢަބްދުالله ބިން ބުރައިދާ] ގެ އަރިހުން [ޔަޙްޔާ ބިން ޔަޢުމަރު] ގެ އަރިހުން އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ ތަޤްދީރަށް، އަހަރެމެން އެކަމަށް އިންކާރު ކުރިން.' އަނެއްކާވެސް ވިދާޅުވިއެވެ. ދެން ކަޙްމާސްގެ ޙަދީޘްގެ މާނައާއި އެކު އެ ޙަދީޘް ޛިކުރުކުރިއެވެ. އޭގައި ބައެއް އިތުރު ކަންތައްތަކާއި ދޫކޮށްލާ ކަންތައްތައް އެބަހުއްޓެވެ.' އަދި [މުޙައްމަދު ބިން ޙާތިމް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ، [ޔަޙްޔާ ބިން ސަޢީދުލްޤަޘްތަން] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފައި، [ޢުޘްމާން ބިން ޣިޔާތުސް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފައި، [ޢަބްދުالله ބިން ބުރައިދާ] [ޔަޙްޔާ ބިން ޔަޢުމަރު] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފައި އަދި [ޙުމައިދު ބިން ޢަބްދުއްރަޙްމާން] ދެމީހުންވެސް ވިދާޅުވިއެވެ އެކަލޭގެފާނު އެ ޙަދީޘް ރިވާކުރެއްވީ އެމީހުންގެ ޙަދީޘެއްގެ ގޮތުގައި [ޢުމަރު] ރަޟިޔަالله ޢަންހުމާގެ އަރިހުން ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހުން ކަމަށާއި، އެއަށް އިތުރުވުމަކާއި ކުޑަވުމެއް ވެއެވެ. އަދި [ޙައްޖާޖު ބިން އަޝްޝަޢީރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި، [ޔޫނުސް ބިން މުޙައްމަދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި، [އަލްމުޢުތަމިރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އެކަލޭގެފާނުގެ ބައްޕާފުޅުގެ އަރިހުން] [ޔަޙްޔާ ބިން ޔަޢުމަރު] ގެ އަރިހުން [އިބްނު ޢުމަރުގެ އަތުން] [ޢުމަރުގެ އަތުން] ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހުން އެބައިމީހުންގެ ޙަދީޘާއި އެއްފަދައިން ކިޔައިދެއްވިއެވެ.'
Hadith
Imam Muslim : 10
و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ جَمِيعًا عَنْ ابْنِ عُلَيَّةَ قَالَ زُهَيْرٌ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِي حَيَّانَ عَنْ أَبِي زُرْعَةَ بْنِ عَمْرِو بْنِ جَرِيرٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمًا بَارِزًا لِلنَّاسِ فَأَتَاهُ رَجُلٌ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا الْإِيمَانُ قَالَ أَنْ تُؤْمِنَ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَكِتَابِهِ وَلِقَائِهِ وَرُسُلِهِ وَتُؤْمِنَ بِالْبَعْثِ الْآخِرِ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا الْإِسْلَامُ قَالَ الْإِسْلَامُ أَنْ تَعْبُدَ اللَّهَ وَلَا تُشْرِكَ بِهِ شَيْئًا وَتُقِيمَ الصَّلَاةَ الْمَكْتُوبَةَ وَتُؤَدِّيَ الزَّكَاةَ الْمَفْرُوضَةَ وَتَصُومَ رَمَضَانَ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا الْإِحْسَانُ قَالَ أَنْ تَعْبُدَ اللَّهَ كَأَنَّكَ تَرَاهُ فَإِنَّكَ إِنْ لَا تَرَاهُ فَإِنَّهُ يَرَاكَ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَتَى السَّاعَةُ قَالَ مَا الْمَسْئُولُ عَنْهَا بِأَعْلَمَ مِنْ السَّائِلِ وَلَكِنْ سَأُحَدِّثُكَ عَنْ أَشْرَاطِهَا إِذَا وَلَدَتْ الْأَمَةُ رَبَّهَا فَذَاكَ مِنْ أَشْرَاطِهَا وَإِذَا كَانَتْ الْعُرَاةُ الْحُفَاةُ رُءُوسَ النَّاسِ فَذَاكَ مِنْ أَشْرَاطِهَا وَإِذَا تَطَاوَلَ رِعَاءُ الْبَهْمِ فِي الْبُنْيَانِ فَذَاكَ مِنْ أَشْرَاطِهَا فِي خَمْسٍ لَا يَعْلَمُهُنَّ إِلَّا اللَّهُ ثُمَّ تَلَا صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ { إِنَّ اللَّهَ عِنْدَهُ عِلْمُ السَّاعَةِ وَيُنَزِّلُ الْغَيْثَ وَيَعْلَمُ مَا فِي الْأَرْحَامِ وَمَا تَدْرِي نَفْسٌ مَاذَا تَكْسِبُ غَدًا وَمَا تَدْرِي نَفْسٌ بِأَيِّ أَرْضٍ تَمُوتُ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ خَبِيرٌ } قَالَ ثُمَّ أَدْبَرَ الرَّجُلُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رُدُّوا عَلَيَّ الرَّجُلَ فَأَخَذُوا لِيَرُدُّوهُ فَلَمْ يَرَوْا شَيْئًا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَذَا جِبْرِيلُ جَاءَ لِيُعَلِّمَ النَّاسَ دِينَهُمْ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بِشْرٍ حَدَّثَنَا أَبُو حَيَّانَ التَّيْمِيُّ بِهَذَا الْإِسْنَادِ مِثْلَهُ غَيْرَ أَنَّ فِي رِوَايَتِهِ إِذَا وَلَدَتْ الْأَمَةُ بَعْلَهَا يَعْنِي السَّرَارِيَّ
އަދި [އަބޫބަކުރު ބިން އަބޫ ޝައިބާ] އާއި [ޒުހައިރު ބިން ޙަރްބު] އެންމެން [އިބްނު އުލައިއްޔާ] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރެއްވިއެވެ، [ޒުހައިރު] ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ، [އިސްމާޢީލް ބިން އިބްރާހީމް] [އަބޫ ޙަޔާން] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ޛުރާ ބިން އަމްރޫ ބިން ޖަރީރު] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ޙުރައިރާ] ގެ އަރިހުން ވިދާޅުވެފައިވަނީ، الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އެވެ އޭނާ) އެއްދުވަހަކު މީސްތަކުންގެ ކުރިމަތީގައި ހުއްޓެވެ، ދެން މީހަކު އޭނާގެ ގާތަށް އައިސް ބުނީ އޭ الله ގެ ރަސޫލާ، އީމާންތެރިކަމަކީ ކޮބައިތޯއެވެ؟ އެކަލޭގެފާނު ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ. އެކަލޭގެފާނު ސުވާލުކުރެއްވީ، އޭ الله ގެ ރަސޫލާ، އިސްލާމްދީނަކީ ކޮބައިތޯއެވެ؟ އެކަލޭގެފާނު ޖަވާބު ދެއްވީ އިސްލާމްދީނަކީ الله އަށް އަޅުކަންކޮށް، އެކަލާނގެއަށް އެއްވެސް ކަމެއް ޝަރީކު ނުކުރުމާއި، ފަރުޟު ނަމާދުތައް ޤާއިމުކޮށް، ފަރުޟު ޒަކާތް ދެއްކުމާއި، ރޯދަމަސް ރޯދަ ހިފުމެވެ. އެކަލޭގެފާނު އަނެއްކާވެސް ސުވާލުކުރެއްވިއެވެ. ' އެކަލޭގެފާނު ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ. އެކަލޭގެފާނު އަނެއްކާވެސް ސުވާލުކުރެއްވިއެވެ. ' އެކަލޭގެފާނު ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ. އެއީ އަޅެއް އޭނާގެ ވެރިމީހާ ވިހެއުމެވެ. އެއީ އޭގެ އެއް ނިޝާނެވެ. -ދެވަނަ- ބަރަހަނާ އަދި ހުސްފައި ހުރި މީހަކު މީހުންގެ ލީޑަރަކަށް ވުމުންނެވެ. އެއީ އޭގެ އެއް ނިޝާނެވެ. -ތިންވަނަ- ބިނާކުރުމުގެ އުސްމިންތަކުގައި ބަކަރި ގެންގުޅޭ މީހުން އެކަކު އަނެކަކާ ވާދަކުރާއިރު. އެއީ ފަސް ޢަލާމާތުގައި އޭގެ އެއް ޢަލާމާތެވެ، الله ފިޔަވައި އެއްވެސް މީހަކަށް އެކަން ނޭނގެއެވެ.’ ދެން އެކަލޭގެފާނު (ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ) ކިޔެވިއެވެ. އަދި ވާރޭ ފޮނުއްވައި، ރަހިމުގައިވާ އެއްޗެއް އެނގިވަޑައިގަންނަވައެވެ. އަދި އެއްވެސް ނަފްސަކަށް - ޔަޤީންކަމާއެކު - މާދަމާ އެކަލާނގެ މަސައްކަތް ކުރައްވާނެ ކަމެއް ނޭނގެއެވެ. އަދި މަރުވާނީ ކޮން ބިމެއްގައި ކަމެއް އެއްވެސް ފުރާނައަކަށް ނޭނގެއެވެ. ހަމަކަށަވަރުން، މާތް ﷲ އަކީ، އެންމެން ދެނެވޮޑިގެންވާ، ހުރިހާ ކަމެއް ހޭލުންތެރިވެވޮޑިގެންވާ ރަސްކަލާނގެ- ' -Qs. ލުޤްމާން: 34-. ދެން އެމީހާ އެނބުރި ދިޔައެވެ. އެހެންކަމުން الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. އެހެންކަމުން އެމީހުން އަނެއްކާވެސް އޭނާއަށް ގުޅަން ފެށި ނަމަވެސް އެމީހުންނަށް އެއްވެސް އެއްޗެއް ނުފެނުނެވެ. އެހެންކަމުން الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާވެފައި އޮތީ [މުޙައްމަދު ބިން ޢަބްދުالله ބިން ނޫމައިރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [މުޙައްމަދު ބިން ބިޝާރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަބޫ ޙަޔާން އައްތައިމީއަށް] މި ޗޭނު ފޯރުކޮށްދިނުމާއެކު މިފަދަ ޙަދީޘެއް ރިވާވެފައި ވާއިރު، އެކަލޭގެފާނުގެ ރިވާޔަތުގައި 'އަންހެން އަޅަކު އޭނާގެ ފިރިމީހާ ވިހެއިއިރު، އެއީ ޚިޔާނާތްތެރިން' މި ޖުމްލަ އޮވެއެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 11
حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ عُمَارَةَ وَهُوَ ابْنُ الْقَعْقَاعِ عَنْ أَبِي زُرْعَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَلُونِي فَهَابُوهُ أَنْ يَسْأَلُوهُ فَجَاءَ رَجُلٌ فَجَلَسَ عِنْدَ رُكْبَتَيْهِ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا الْإِسْلَامُ قَالَ لَا تُشْرِكُ بِاللَّهِ شَيْئًا وَتُقِيمُ الصَّلَاةَ وَتُؤْتِي الزَّكَاةَ وَتَصُومُ رَمَضَانَ قَالَ صَدَقْتَ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا الْإِيمَانُ قَالَ أَنْ تُؤْمِنَ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَكِتَابِهِ وَلِقَائِهِ وَرُسُلِهِ وَتُؤْمِنَ بِالْبَعْثِ وَتُؤْمِنَ بِالْقَدَرِ كُلِّهِ قَالَ صَدَقْتَ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا الْإِحْسَانُ قَالَ أَنْ تَخْشَى اللَّهَ كَأَنَّكَ تَرَاهُ فَإِنَّكَ إِنْ لَا تَكُنْ تَرَاهُ فَإِنَّهُ يَرَاكَ قَالَ صَدَقْتَ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَتَى تَقُومُ السَّاعَةُ قَالَ مَا الْمَسْئُولُ عَنْهَا بِأَعْلَمَ مِنْ السَّائِلِ وَسَأُحَدِّثُكَ عَنْ أَشْرَاطِهَا إِذَا رَأَيْتَ الْمَرْأَةَ تَلِدُ رَبَّهَا فَذَاكَ مِنْ أَشْرَاطِهَا وَإِذَا رَأَيْتَ الْحُفَاةَ الْعُرَاةَ الصُّمَّ الْبُكْمَ مُلُوكَ الْأَرْضِ فَذَاكَ مِنْ أَشْرَاطِهَا وَإِذَا رَأَيْتَ رِعَاءَ الْبَهْمِ يَتَطَاوَلُونَ فِي الْبُنْيَانِ فَذَاكَ مِنْ أَشْرَاطِهَا فِي خَمْسٍ مِنْ الْغَيْبِ لَا يَعْلَمُهُنَّ إِلَّا اللَّهُ ثُمَّ قَرَأَ { إِنَّ اللَّهَ عِنْدَهُ عِلْمُ السَّاعَةِ وَيُنَزِّلُ الْغَيْثَ وَيَعْلَمُ مَا فِي الْأَرْحَامِ وَمَا تَدْرِي نَفْسٌ مَاذَا تَكْسِبُ غَدًا وَمَا تَدْرِي نَفْسٌ بِأَيِّ أَرْضٍ تَمُوتُ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ خَبِيرٌ } قَالَ ثُمَّ قَامَ الرَّجُلُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رُدُّوهُ عَلَيَّ فَالْتُمِسَ فَلَمْ يَجِدُوهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَذَا جِبْرِيلُ أَرَادَ أَنْ تَعَلَّمُوا إِذْ لَمْ تَسْأَلُوا
[ޒުހައިރު ބިން ޙަރްބު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޖަރީރު] [ޢުމަރާއިން] - އެއީ އިބްނުލްޤަޢުޤާޢު - [އަބޫ ޛުރާޙު] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ޙުރައިރާ] ގެ ކިބައިން ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ. އެކަމަކު އެމީހުން ބިރުގަނެ އޭނާއާ ސުވާލު ކުރަން ފަސްޖެހުނެވެ. އެހެންކަމުން މީހަކު އައިސް ކަކުލުގެ ކުރިމަތީގައި އިށީނެވެ. އެމީހާ ސުވާލުކުރީ، އޭ الله ގެ ރަސޫލާ، އިސްލާމްދީނަކީ ކޮބައިތޯއެވެ؟ އެކަލޭގެފާނު ޖަވާބު ދެއްވީ އިސްލާމްދީނަކީ الله އަށް އެއްވެސް އެއްޗެއް ޝަރީކު ނުކުރުމާއި، ނަމާދު ޤާއިމު ނުކުރުމާއި، ޒަކާތް ނުކުރުމާއި، ރޯދަމަސް ރޯދަ ހިފުމެވެ. އޭނާ ބުނީ ތެދެއް ކަމަށެވެ. ދެން އެކަލޭގެފާނު އަނެއްކާވެސް ސުވާލުކުރެއްވިއެވެ. އެކަލޭގެފާނު ޖަވާބު ދެއްވީ، 'ތިޔަބައިމީހުން الله، އެކަލާނގެ މަލާއިކަތުން، އެކަލާނގެ ފޮތްތަކަށް އީމާންވެ، އެކަލާނގެއާ ބައްދަލުވުމުގެ ހާދިސާއަށް އީމާންވެ، އެކަލާނގެ ރަސޫލުންނަށް އީމާންވެ، ޤިޔާމަތް ދުވަހު އީމާންވެ، ތަޤްދީރު އީމާންވެއެވެ.' އޭނާ ބުނީ ތެދެއް ކަމަށެވެ. ދެން އަނެއްކާވެސް ސުވާލުކުރެއްވީ، އޭ الله ގެ ރަސޫލާ، އިޙްސާނަކީ ކޮބައިތޯއެވެ؟ ' އެކަލޭގެފާނު ޖަވާބު ދެއްވީ، 'ތިޔަބައިމީހުން ބިރުގަންނަނީ -ޚާސިޔާ- ކަލާނގެއަށް ފެންނަ ފަދައިން، ދެން ތިބާއަށް އެކަލާނގެ ނުފެންނަނަމަ ދެން ހަމަކަށަވަރުން އެކަލާނގެ ތިޔަބައިމީހުން ފެނެއެވެ'. އޭނާ ބުނީ 'ތިޔަ ބުނީ ތެދެއް' ކަމަށެވެ. ދެން އެކަލޭގެފާނު އަނެއްކާވެސް ސުވާލުކުރެއްވިއެވެ. ' އެކަލޭގެފާނު ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ. އެއީ އަޅާ އަންހެންމީހާ އޭނާގެ ވެރިމީހާ ވިހެއިތަން ފެނުމެވެ. އެއީ އޭގެ ތެރެއިން އެއް ނިޝާނެވެ. -ދެވަނަ ކަމަކަށް- ހުސްފައި، ބަރަހަނާ، ބީރު، ބޯހަރު މީހުން ދުނިޔޭގައި ލީޑަރުންނަށް -އިންސާނުންނަށް- ވެގެންދާތަން ފެނުމުން. އެއީ އޭގެ ތެރެއިން އެއް ނިޝާނެވެ. -ތިންވަނަ- އިމާރާތްތަކުގައި -ޢިމާރާތްތަކުގައި ބަކަރި ގެންގުޅޭ މީހުން އެކަކު އަނެކަކާ ވާދަކުރާތަން ފެނުމުންނެވެ. އެއީ ޣައިބުގެ ފަސް ޢަލާމާތުގައިވާ އެއް ޢަލާމާތެވެ، الله ފިޔަވައި އެއްވެސް މީހަކަށް އެކަން އެނގިވަޑައިނުގަންނަވައެވެ.’ ދެން އޭނާ ކިޔައިދެއްވީ: '-ހަމަކަށަވަރުން الله، ޤިޔާމަތް ދުވަހުގެ ޢިލްމު އޮތީ ހަމައެކަނި އެކަލާނގެ ކައިރީގައެވެ. އަދި ވާރޭ ބާއްވައި، ރަހިމުގައިވާ އެއްޗެއް ދެނެވޮޑިގެންވާ އެކަލާނގެއެވެ. އަދި އެއްވެސް ނަފްސަކަށް -ޔަގީނުންވެސް- އެކަލާނގެ މާދަމާ މަސައްކަތް ކުރައްވާނީ ކޮންކަމެއްކަން އެނގިވަޑައިނުގަންނަވައެވެ. އަދި އެއްވެސް ނަފްސަކަށް އޭނާ މަރުވާނީ ކޮން ބިމެއްގައިކަން ނޭނގެއެވެ. ހަމަކަށަވަރުން، މާތް ﷲ އަކީ، އެންމެން ދެނެވޮޑިގެންވާ، ހުރިހާ ކަމެއް ހޭލުންތެރިވެވޮޑިގެންވާ ރަސްކަލާނގެ- ' -Qs. ލުޤްމާން: 34-. ދެން އެމީހާ ތެދުވެ -ފަހަތަށް ޖެހެމުން-، ދެން ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. ' އެހެންކަމުން އޭނާ ހޯދި ނަމަވެސް އެމީހުންނަށް އޭނާ ނުފެނުނެވެ. އެހެންކަމުން الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ: 'މި މީހާއަކީ ތިޔަބައިމީހުން އެދުނީތީ -ދީން- ދަސްކުރަން ބޭނުންވާ ޖިބްރީލް އެވެ''.
Hadith
Imam Muslim : 12
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدِ بْنِ جَمِيلِ بْنِ طَرِيفِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الثَّقَفِيُّ عَنْ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ فِيمَا قُرِئَ عَلَيْهِ عَنْ أَبِي سُهَيْلٍ عَنْ أَبِيهِ أَنَّهُ سَمِعَ طَلْحَةَ بْنَ عُبَيْدِ اللَّهِ يَقُولُا جَاءَ رَجُلٌ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ أَهْلِ نَجْدٍ ثَائِرُ الرَّأْسِ نَسْمَعُ دَوِيَّ صَوْتِهِ وَلَا نَفْقَهُ مَا يَقُولُ حَتَّى دَنَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَإِذَا هُوَ يَسْأَلُ عَنْ الْإِسْلَامِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَمْسُ صَلَوَاتٍ فِي الْيَوْمِ وَاللَّيْلَةِ فَقَالَ هَلْ عَلَيَّ غَيْرُهُنَّ قَالَ لَا إِلَّا أَنْ تَطَّوَّعَ وَصِيَامُ شَهْرِ رَمَضَانَ فَقَالَ هَلْ عَلَيَّ غَيْرُهُ فَقَالَ لَا إِلَّا أَنْ تَطَّوَّعَ وَذَكَرَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الزَّكَاةَ فَقَالَ هَلْ عَلَيَّ غَيْرُهَا قَالَ لَا إِلَّا أَنْ تَطَّوَّعَ قَالَ فَأَدْبَرَ الرَّجُلُ وَهُوَ يَقُولُ وَاللَّهِ لَا أَزِيدُ عَلَى هَذَا وَلَا أَنْقُصُ مِنْهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَفْلَحَ إِنْ صَدَقَ حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ وَقُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ جَمِيعًا عَنْ إِسْمَعِيلَ بْنِ جَعْفَرٍ عَنْ أَبِي سُهَيْلٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ طَلْحَةَ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِهَذَا الْحَدِيثِ نَحْوَ حَدِيثِ مَالِكٍ غَيْرَ أَنَّهُ قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَفْلَحَ وَأَبِيهِ إِنْ صَدَقَ أَوْ دَخَلَ الْجَنَّةَ وَأَبِيهِ إِنْ صَدَقَ
[ޤުޠަޢިބާ ބިން ސަޢީދު ބިން ޖަމީލް ބިން ޠާރިފް ބިން ޢަބްދުﷲ އައްތަޤާފީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައިވަނީ [މާލިކު ބިން އަނަސް] ގެ އަރިހުން އެކަލޭގެފާނަށް ކިޔައިދެއްވި ރިވާޔަތެއްގައި، [އަބޫ ސުހައިލް] ގެ އަރިހުން [އެކަލޭގެފާނުގެ ބައްޕާފުޅުގެ އަރިހުން] [ތަލްޙާ ބިން އުބައިދުالله] ބުނި އަޑު އިވިވަޑައިގަތުމެވެ الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އާއި ގާތްވެވަޑައިގަންނަވަންދެން އެކަލޭގެފާނުގެ މުމްބާއީ އަޑު އަޅުގަނޑުމެންނަށް އިވުނު ނަމަވެސް، އޭނާ ދެއްކެވި އެއްވެސް އެއްޗެއް އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވިސްނޭ ގޮތެއް ނުވިއެވެ. ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ: އިސްލާމްދީނަކީ ދުވާލާއި ރޭގަނޑު ކޮންމެ ދުވަހަކު ކުރާ ފަސް ނަމާދެވެ. އަނެއްކާވެސް ސުވާލުކުރެއްވީ، އެކަމުގެ އިތުރުން އަހަރެންގެ މައްޗަށް އެހެން ވާޖިބުތަކެއް އެބަހުރިތޯއެވެ؟ އެކަލޭގެފާނު ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ: 'ނޫން، ފަރުޟު ނަމާދުތައް އަދާކޮށް ރޯދަމަސް ރޯދަ ހިފުން މެނުވީ އެވެ.' އެކަލޭގެފާނު ސުވާލުކުރެއްވިއެވެ. އެކަލޭގެފާނު ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ: 'ނޫން، ތިޔަބައިމީހުން ފަރުޟު ރޯދަތައް އަދާކުރުމުން މެނުވީ، އަދި الله ގެ ރަސޫލާ (ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ) އޭނާއަށް -ވާޖިބު- ޒަކާތުގެ ވާހަކަ ދެއްކެވިއެވެ.' އަނެއްކާވެސް ސުވާލުކުރެއްވީ، އެކަމުގެ އިތުރުން އަހަރެންގެ މައްޗަށް އެހެން ވާޖިބުތަކެއް އެބަހުރިތޯއެވެ؟ ' އެކަލޭގެފާނު ޖަވާބު ދެއްވީ: 'ނޫން، ތިޔަބައިމީހުން ޞަދަޤާތް ކޮށްގެން ނޫނީ.'' ރިވާވެރިޔާ ވިދާޅުވިއެވެ އަހަރެމެންނަށް [އިސްމާޢީލް ބިން ޖަޢުފަރު] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ސުހައިލް] ގެ އަރިހުން [އެކަލޭގެފާނުގެ ބައްޕާފުޅު] ގެ އަރިހުން [ތަލްޙަ ބިން އުބައިދުالله] ގެ އަރިހުން މާލިކުގެ ޙަދީޘް ފަދައިން މި ޙަދީޘާއެކު، މާލިކުގެ ޙަދީޘް ފަދައިންނެވެ is truthful'، ނުވަތަ އޭނާ ސުވަރުގެއަށް ވަންނާނީ، -ބައްޕަގެ ފަރާތުން- ތެދުވެރި ނަމަ''.
Hadith
Imam Muslim : 13
حَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ بُكَيْرٍ النَّاقِدُ حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ أَبُو النَّضْرِ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ الْمُغِيرَةِ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ نُهِينَا أَنْ نَسْأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ شَيْءٍ فَكَانَ يُعْجِبُنَا أَنْ يَجِيءَ الرَّجُلُ مِنْ أَهْلِ الْبَادِيَةِ الْعَاقِلُ فَيَسْأَلَهُ وَنَحْنُ نَسْمَعُ فَجَاءَ رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الْبَادِيَةِ فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ أَتَانَا رَسُولُكَ فَزَعَمَ لَنَا أَنَّكَ تَزْعُمُ أَنَّ اللَّهَ أَرْسَلَكَ قَالَ صَدَقَ قَالَ فَمَنْ خَلَقَ السَّمَاءَ قَالَ اللَّهُ قَالَ فَمَنْ خَلَقَ الْأَرْضَ قَالَ اللَّهُ قَالَ فَمَنْ نَصَبَ هَذِهِ الْجِبَالَ وَجَعَلَ فِيهَا مَا جَعَلَ قَالَ اللَّهُ قَالَ فَبِالَّذِي خَلَقَ السَّمَاءَ وَخَلَقَ الْأَرْضَ وَنَصَبَ هَذِهِ الْجِبَالَ آللَّهُ أَرْسَلَكَ قَالَ نَعَمْ قَالَ وَزَعَمَ رَسُولُكَ أَنَّ عَلَيْنَا خَمْسَ صَلَوَاتٍ فِي يَوْمِنَا وَلَيْلَتِنَا قَالَ صَدَقَ قَالَ فَبِالَّذِي أَرْسَلَكَ آللَّهُ أَمَرَكَ بِهَذَا قَالَ نَعَمْ قَالَ وَزَعَمَ رَسُولُكَ أَنَّ عَلَيْنَا زَكَاةً فِي أَمْوَالِنَا قَالَ صَدَقَ قَالَ فَبِالَّذِي أَرْسَلَكَ آللَّهُ أَمَرَكَ بِهَذَا قَالَ نَعَمْ قَالَ وَزَعَمَ رَسُولُكَ أَنَّ عَلَيْنَا صَوْمَ شَهْرِ رَمَضَانَ فِي سَنَتِنَا قَالَ صَدَقَ قَالَ فَبِالَّذِي أَرْسَلَكَ آللَّهُ أَمَرَكَ بِهَذَا قَالَ نَعَمْ قَالَ وَزَعَمَ رَسُولُكَ أَنَّ عَلَيْنَا حَجَّ الْبَيْتِ مَنْ اسْتَطَاعَ إِلَيْهِ سَبِيلًا قَالَ صَدَقَ قَالَ ثُمَّ وَلَّى قَالَ وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ لَا أَزِيدُ عَلَيْهِنَّ وَلَا أَنْقُصُ مِنْهُنَّ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَئِنْ صَدَقَ لَيَدْخُلَنَّ الْجَنَّةَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ هَاشِمٍ الْعَبْدِيُّ حَدَّثَنَا بَهْزٌ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ الْمُغِيرَةِ عَنْ ثَابِتٍ قَالَ قَالَ أَنَسٌ كُنَّا نُهِينَا فِي الْقُرْآنِ أَنْ نَسْأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ شَيْءٍ وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِمِثْلِهِ
[ޢަމްރު ބިން މުޙައްމަދު ބިން ބުކައިރު އައްނަޤިދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި [ހާޝިމް ބިން އަލްޤާސިމް އަބޫ އައްނަދުލް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ސުލައިމާން ބިން އަލްމުޣީރާ] [ތަބިތު] އިން [އަނަސް ބިން މާލިކް] ގެ އަރިހުން ވިދާޅުވީ، 'އަޅުގަނޑުމެންނަށް ހުރަސްއެޅީ، الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހުން ކަމެއް، އެއީ އަޅުގަނޑުމެންގެ އަހުލުވެރިންގެ ތެރެއިން މީހަކު އައުމަށް އަޅުގަނޑުމެން ޝުކުރުވެރިވުމެވެ the desert who was intelligent - intelligent -، އެހެންކަމުން އޭނާ އެދުނީ، އަހަރެމެންނަށް އޭނާގެ އަޑު އިވުމުން، ދެން ފަޅުގެ މީހުންގެ ތެރެއިން މީހަކު އައިސް ބުނީ، 'އޭ މުޙައްމަދު، ކަލޭގެފާނުގެ ރަސޫލާ އަހަރެމެންގެ އަރިހަށް އައިސް، ދެން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ދަޢުވާކުރީ ކަލޭ الله ކަލޭ ފޮނުއްވި ކަމަށް ދަޢުވާކުރިއެވެ. الله ގެ ރަސޫލާ ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. އެކަލޭގެފާނު ސުވާލުކުރެއްވީ އުޑުތައް އުފެއްދެވީ ކާކު ހެއްޔެވެ؟ الله ގެ ރަސޫލާ ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. އެކަލޭގެފާނު ސުވާލުކުރެއްވީ ‘ބިން އުފެއްދެވީ ކާކު ހެއްޔެވެ؟ الله ގެ ރަސޫލާ ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. އެކަލޭގެފާނު ސުވާލުކުރެއްވިއެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ: 'الله' އެވެ. އެކަލޭގެފާނު ސުވާލުކުރެއްވިއެވެ. އޭނާ ޖަވާބު ދިނީ: 'އާނ' އެވެ. އެކަލޭގެފާނު ސުވާލުކުރެއްވިއެވެ. އޭނާ ޖަވާބު ދިނީ: 'އާނ' އެވެ. އެކަލޭގެފާނު ސުވާލުކުރެއްވިއެވެ. އޭނާ ޖަވާބު ދިނީ: 'އާނ' އެވެ. އެކަލޭގެފާނު ސުވާލުކުރެއްވިއެވެ. އޭނާ ޖަވާބު ދިނީ: 'އާނ' އެވެ. އެކަލޭގެފާނު ސުވާލުކުރެއްވިއެވެ. އޭނާ ޖަވާބު ދިނީ: 'އާނ' އެވެ. އެކަލޭގެފާނު ސުވާލުކުރެއްވިއެވެ. އޭނާ ޖަވާބު ދިނީ: 'އާނ' އެވެ. އެކަލޭގެފާނު ސުވާލުކުރެއްވިއެވެ. އޭނާ ޖަވާބު ދިނީ: 'އާނ' އެވެ. ދެން އެނބުރިވަޑައިގެން ވިދާޅުވީ، 'ތިޔަބައިމީހުން ހަގީގަތާއެކު ފޮނުއްވި މީހާގެ ކިބައިން، އެއަށް އިތުރުކަމެއް ނުވަތަ އުނިއެއް ނުކުރާނަމޭ' ކަމަށެވެ. ފަހެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 14
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عُثْمَانَ حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ طَلْحَةَ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو أَيُّوبَ أَنَّ أَعْرَابِيًّا عَرَضَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ فِي سَفَرٍ فَأَخَذَ بِخِطَامِ نَاقَتِهِ أَوْ بِزِمَامِهَا ثُمَّ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَوْ يَا مُحَمَّدُ أَخْبِرْنِي بِمَا يُقَرِّبُنِي مِنْ الْجَنَّةِ وَمَا يُبَاعِدُنِي مِنْ النَّارِ قَالَ فَكَفَّ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ نَظَرَ فِي أَصْحَابِهِ ثُمَّ قَالَ لَقَدْ وُفِّقَ أَوْ لَقَدْ هُدِيَ قَالَ كَيْفَ قُلْتَ قَالَ فَأَعَادَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَعْبُدُ اللَّهَ لَا تُشْرِكُ بِهِ شَيْئًا وَتُقِيمُ الصَّلَاةَ وَتُؤْتِي الزَّكَاةَ وَتَصِلُ الرَّحِمَ دَعْ النَّاقَةَ و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ بِشْرٍ قَالَا حَدَّثَنَا بَهْزٌ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُثْمَانَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَوْهَبٍ وَأَبُوهُ عُثْمَانُ أَنَّهُمَا سَمِعَا مُوسَى بْنَ طَلْحَةَ يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي أَيُّوبَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِثْلِ هَذَا الْحَدِيثِ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް [މުޙައްމަދު ބިން ޢަބްދުﷲ ބިން ނޫމައިރު] ރިވާވެފައި އޮތީ [އަހަރެންގެ ބައްޕަ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަމްރު ބިން ޢުޘްމާން] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [މޫސާ ބިން ތަލްހާ] ކިޔައިދީފައިވާ ކަމަށް ވިދާޅުވެފައި ވާކަމަށެވެ، އަޅުގަނޑަށް [އަބޫ އައްޔޫބު] އަށް ރިވާވެފައި އޮތީ، ބަދުޢީއަކު ދަތުރެއްގައި ހުއްޓާ الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމައަށް ހުރަސްއެޅި ވާހަކައެވެ އޭނާގެ ޖަމަލުގެ ނުވަތަ ބްރިޑްލްގެ ވާހަކަ، ދެން ވިދާޅުވީ، 'އޭ الله ގެ ރަސޫލާ، ނުވަތަ އޭ މުޙައްމަދު، އަހަރެން ސުވަރުގެއާ ގާތްކޮށްދޭ ކަމެއް އަދި ނަރަކައާއި ދުރުކޮށްދޭ ކަމެއް އަހަންނަށް އަންގަވާށެވެ؟' ރިވާވެރިޔާ ވިދާޅުވީ، 'ދެން ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ހުއްޓިވަޑައިގަތީ ދެން އެކަލޭގެފާނުގެ ޞަޙާބީންނަށް ބައްލަވާލެއްވުމަށްފަހު ވިދާޅުވިއެވެ: 'އެކަލޭގެފާނަށް ހިދާޔަތް ލިބިވަޑައިގެންފި ނުވަތަ ހިދާޔަތު ދެއްވާފައިވޭ'. އޭނާ ސުވާލުކުރީ ކީކޭ ބުނީ؟ ވާހަކަ ކިޔައިދޭ މީހާ ބުނީ 'ދެން ތަކުރާރު ކުރެއްވީ' ކަމަށެވެ. އެހެންކަމުން ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައިވަނީ [މުޙައްމަދު ބިން ޙާތިމް] އާއި [ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބިން ބިޝާރު]، ދެބޭފުޅުންވެސް ވިދާޅުވެފައި، އެއީ [ބަޙްޒް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރެއްވި، [ޝުޢޫބާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރެއްވި، [މުޙައްމަދު ބިން ޢުޘްމާން ބިން ޢަބްދުﷲ ބިން މައުޙާބު] އަދި އޭނާގެ ބައްޕަ [ޢުޘްމާން] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި އެދެމީހުންނަށްވެސް [މޫސާ ބިން ތަލްހާ] އަޑުއެހިއެވެ. ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހުން [އަބޫ އައްޔޫބު] ގެ އަރިހުން މި ޙަދީޘް ފަދަ ޙަދީޘްތަކުން ރިވާވެގެންނެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 15
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى التَّمِيمِيُّ أَخْبَرَنَا أَبُو الْأَحْوَصِ ح و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا أَبُو الْأَحْوَصِ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ مُوسَى بْنِ طَلْحَةَ عَنْ أَبِي أَيُّوبَ قَالَ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ دُلَّنِي عَلَى عَمَلٍ أَعْمَلُهُ يُدْنِينِي مِنْ الْجَنَّةِ وَيُبَاعِدُنِي مِنْ النَّارِ قَالَ تَعْبُدُ اللَّهَ لَا تُشْرِكُ بِهِ شَيْئًا وَتُقِيمُ الصَّلَاةَ وَتُؤْتِي الزَّكَاةَ وَتَصِلُ ذَا رَحِمِكَ فَلَمَّا أَدْبَرَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنْ تَمَسَّكَ بِمَا أُمِرَ بِهِ دَخَلَ الْجَنَّةَ وَفِي رِوَايَةِ ابْنِ أَبِي شَيْبَةَ إِنْ تَمَسَّكَ بِهِ
ޔަޙްޔާ ބިން ޔަޙްޔާ އައްތަމީމީ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައިވަނީ އަބޫލްއަޙްވާޝް އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރެއްވި ވާހަކައެވެ. -އަނެއްކާވެސް ރިވާޔަތެއްގައި ބަޔާންވެގެންވާ- އަދި އަބޫބަކުރު ބިން އަބޫ ޝައިބާ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައިވާ ގޮތުގައި އަބޫ އަލްއަޙްވާޝް އަބޫ އިސްޙާޤުގެ އަރިހުން މޫސާ ބިން ތަލްޙާގެ އަރިހުން އަބޫ އައްޔޫބުގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރެއްވިއެވެ ނަރަކަ؟' އެކަލޭގެފާނު ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ. އަލްވަދާޢު ކިޔުމުން ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 16
و حَدَّثَنِي أَبُو بَكْرِ بْنُ إِسْحَقَ حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ أَبِي زُرْعَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ أَعْرَابِيًّا جَاءَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ دُلَّنِي عَلَى عَمَلٍ إِذَا عَمِلْتُهُ دَخَلْتُ الْجَنَّةَ قَالَ تَعْبُدُ اللَّهَ لَا تُشْرِكُ بِهِ شَيْئًا وَتُقِيمُ الصَّلَاةَ الْمَكْتُوبَةَ وَتُؤَدِّي الزَّكَاةَ الْمَفْرُوضَةَ وَتَصُومُ رَمَضَانَ قَالَ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَا أَزِيدُ عَلَى هَذَا شَيْئًا أَبَدًا وَلَا أَنْقُصُ مِنْهُ فَلَمَّا وَلَّى قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ سَرَّهُ أَنْ يَنْظُرَ إِلَى رَجُلٍ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ فَلْيَنْظُرْ إِلَى هَذَا
އަދި [އަބޫބަކުރު ބިން އިސްޙާޤު] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދިނީ [އައްފާން] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ [ވުހައިބް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޔަޙްޔާ ބިން ސަޢީދު] [އަބޫ ޛަޢޫރާ] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ޙުރައިރާ] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދިނީ، ބަދުޢީ މީހަކު الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހަށް އައިސް ވިދާޅުވީ، އޭ الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم) އެވެ. އަހަރެން ކުރާނަމަ ސުވަރުގެއަށް ވަދެވޭނެ އަމަލެއް އަހަންނަށް ދައްކާށެވެ؟' އެކަލޭގެފާނު ޖަވާބު ދެއްވީ، ‘ތިޔަބައިމީހުން الله އަށް އަޅުކަންކޮށް، އެކަލާނގެއަށް އެއްވެސް އެއްޗެއް ޝަރީކު ނުކޮށް، ފަރުޟު ނަމާދުތައް ޤާއިމުކޮށް، ފަރުޟު ޒަކާތް އަދާކޮށް، ރޯދަމަސް ރޯދަ ހިފާށެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވީ، 'އަހަރެންގެ ނަފްސު އޭނާގެ އަތުގައި އޮތް މީހާގެ ސަބަބުން، އަހަރެން ދުވަހަކުވެސް މިކަމަށް އެއްވެސް އެއްޗެއް އިތުރު ނުކުރާނަން، އަދި އެކަމުން ކުޑައެއްވެސް ނުކުރާނަމެވެ.' އަލްވަދާޢު ކިޔުމުން الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ވިދާޅުވިއެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 17
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَأَبُو كُرَيْبٍ وَاللَّفْظُ لِأَبِي كُرَيْبٍ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي سُفْيَانَ عَنْ جَابِرٍ قَالَ أَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ النُّعْمَانُ بْنُ قَوْقَلٍ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَرَأَيْتَ إِذَا صَلَّيْتُ الْمَكْتُوبَةَ وَحَرَّمْتُ الْحَرَامَ وَأَحْلَلْتُ الْحَلَالَ أَأَدْخُلُ الْجَنَّةَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَعَمْ و حَدَّثَنِي حَجَّاجُ بْنُ الشَّاعِرِ وَالْقَاسِمُ بْنُ زَكَرِيَّاءَ قَالَا حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى عَنْ شَيْبَانَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي صَالِحٍ وَأَبِي سُفْيَانَ عَنْ جَابِرٍ قَالَ قَالَ النُّعْمَانُ بْنُ قَوْقَلٍ يَا رَسُولَ اللَّهِ بِمِثْلِهِ وَزَادَا فِيهِ وَلَمْ أَزِدْ عَلَى ذَلِكَ شَيْئًا
އެއީ [އަބޫބަކުރު ބިން އަބޫ ޝައިބާ] އާއި [އަބޫ ކުރައިބް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައިވާ ވާހަކައެއް ކަމަށާއި، ބަސްފުޅަކީ އަބޫ ކުރައިބްގެ ބަސްފުޅެއް ކަމަށް އެދެބޭފުޅުން ވިދާޅުވެފައި ވާއިރު، އެއީ [އަބޫ މުޢާވިޔަތު] [އަލްއަޢްމާސީ] އިން [އަބޫ ސުފްޔާން] ގެ އަރިހުން [ޖާބިރު] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައި ވާކަމެކެވެ صلى الله عليه وسلم ގެ ރަޙްމަތްތަކެއް) އަދި ސުވާލުކުރެއްވިއެވެ. ރަސޫލުﷲ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޖަވާބު ދެއްވީ: އާދެ އެވެ.'' އަދި [ޙައްޖާޖު ބިން އަޝް-ޞޔާޢިރު] އާއި [އަލްޤާސިމް ބިން ޒަކަރިއްޔާ] އެދެބޭފުޅުންވެސް ވިދާޅުވިއެވެ. ޢަންނުމާން ބިން ޤައުޤަލް ޙަދީޘްކުރެއްވީ، 'އޭ الله ގެ ރަސޫލާ'، ހަމަ އެ ރިވާޔަތުން، 'އަދި އެއަށް އަހަރެން އެއްވެސް އެއްޗެއް އިތުރު ނުކުރާނަމޭ' ކަމަށް އިތުރުކުރެއްވިއެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 18
و حَدَّثَنِي سَلَمَةُ بْنُ شَبِيبٍ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ أَعْيَنَ حَدَّثَنَا مَعْقِلٌ وَهُوَ ابْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ أَنَّ رَجُلًا سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَرَأَيْتَ إِذَا صَلَّيْتُ الصَّلَوَاتِ الْمَكْتُوبَاتِ وَصُمْتُ رَمَضَانَ وَأَحْلَلْتُ الْحَلَالَ وَحَرَّمْتُ الْحَرَامَ وَلَمْ أَزِدْ عَلَى ذَلِكَ شَيْئًا أَأَدْخُلُ الْجَنَّةَ قَالَ نَعَمْ قَالَ وَاللَّهِ لَا أَزِيدُ عَلَى ذَلِكَ شَيْئًا
އަޅުގަނޑަށް [ޞަލަމާތު ބިން ޞައްބީބު] އަށް ރިވާވެފައި އޮތީ، [އަލްޙަސަން ބިން ޢަޢިން] އަޅުގަނޑުމެން [މަޢުޤީލް] - އެބަހީ، އިބްނު އުބައިދުالله- [ޖާބިރު] ގެ އަރިހުން [އަބޫޢަޒްޒުބައިރު] ގެ އަރިހުން - ރިވާކުރެއްވި ގޮތުގައި، މީހަކު الله ގެ ރަސޫލާ (ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ) ގެ އަރިހުން އެދުނީ، 'އަހަރެން ފަރުޟު ނަމާދުތައް އަދާކޮށްފިނަމަ، ރޯދަ ހިފާ، ކޮންކަމެއް ޙަލާލު ކުރާށެވެ ޙަލާލުވެ، ޙަރާމް ކަންތައްތައް މަނާކޮށް، އެއަށް އެއްވެސް އެއްޗެއް އިތުރު ނުކޮށް، ސުވަރުގެއަށް ވަދެވޭތޯއެވެ؟' الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ: 'އާނ' އެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 19
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ الْهَمْدَانِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو خَالِدٍ يَعْنِي سُلَيْمَانَ بْنَ حَيَّانَ الْأَحْمَرَ عَنْ أَبِي مَالِكٍ الْأَشْجَعِيِّ عَنْ سَعْدِ بْنِ عُبَيْدَةَ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ بُنِيَ الْإِسْلَامُ عَلَى خَمْسَةٍ عَلَى أَنْ يُوَحَّدَ اللَّهُ وَإِقَامِ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ وَصِيَامِ رَمَضَانَ وَالْحَجِّ فَقَالَ رَجُلٌ الْحَجُّ وَصِيَامُ رَمَضَانَ قَالَ لَا صِيَامُ رَمَضَانَ وَالْحَجُّ هَكَذَا سَمِعْتُهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
[މުޙައްމަދު ބިން ޢަބްދުﷲ ބިން ނޫމައިރުލްޙަމްދާނީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަބޫ ޚާލިދު] - މާނައަކީ ސުލައިމާން ބިން ޙަޔާން އަލްއަޙްމަރު - [އަބޫ މާލިކް އަލް އަޝްޖަޢީ] ގެ އަރިހުން [ސަޢާދު ބިން އުބައިދާ] ގެ އަރިހުން [އިބްނު ޢުމަރު] ގެ އަރިހުން ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ގެ އަރިހުން ރިވާކުރެއްވިއެވެ ތަނބުތައް: ނަމާދު ޤާއިމުކޮށް، ޒަކާތް ދެއްކުމާއި، ރޯދަ ހިފުމާއި، ހައްޖު ކުރުމާއި، الله އެއްކައުވަންތަ ކަމެވެ.' މީހަކު ސުވާލުކުރީ ހައްޖަކީ ކޮބައިތޯ ދެން ރަމަޟާންމަހު ރޯދަ ހިފުމަކީ ކޮބައިތޯއެވެ؟ އެކަލޭގެފާނު ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ: 'ނޫން، ރޯދަމަސް ރޯދަ ހިފުމަށްފަހު ހައްޖަށް ދިއުން.' އެއީ الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑަށް އިވުނު ވާހަކައެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 20
و حَدَّثَنَا سَهْلُ بْنُ عُثْمَانَ الْعَسْكَرِيُّ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ زَكَرِيَّاءَ حَدَّثَنَا سَعْدُ بْنُ طَارِقٍ قَالَ حَدَّثَنِي سَعْدُ بْنُ عُبَيْدَةَ السُّلَمِيُّ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ بُنِيَ الْإِسْلَامُ عَلَى خَمْسٍ عَلَى أَنْ يُعْبَدَ اللَّهُ وَيُكْفَرَ بِمَا دُونَهُ وَإِقَامِ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ وَحَجِّ الْبَيْتِ وَصَوْمِ رَمَضَانَ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޞައްޙަލް ބިން ޢުޘްމާން އަލް އަސްކަރީ] އަށް ރިވާވެފައި އޮތީ، [ޔަޙްޔާ ބިން ޒަކަރިއްޔާ] އަށް [ސަޢާދު ބިން ޠާރިޤް] ވިދާޅުވި ވާހަކަ، އެއީ [އިބްނު ޢުމަރުގެފާނު] ގެ އަރިހުން [އިބްނު ޢުމަރު] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑަށް [ސަޢާދު ބިން އުބައިދާ އައްސުލާމީ] ގެ އަރިހުން ރިވާވެގެންވާ ކަމެއް ކަމުގައި ވިދާޅުވިއެވެ އަޅުކަންކޮށް، އެހެން އެންމެން ކާފިރުވެ، ނަމާދު ޤާއިމުކުރުމާއި، ޒަކާތް ދެއްކުމާއި، ގެއަށް ޙައްޖުވުމާއި، ރޯދަމަސް ރޯދަ ހިފުމެވެ.'
