Imam Muslim (الامام مسلم) - 5362 Hadith
Hadith
Imam Muslim : 1901
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ ح و حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ وَاللَّفْظُ لَهُ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ عَنْ نَافِعٍ أَخْبَرَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا أَنَّ أَهْلَ الْجَاهِلِيَّةِ كَانُوا يَصُومُونَ يَوْمَ عَاشُورَاءَ وَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَامَهُ وَالْمُسْلِمُونَ قَبْلَ أَنْ يُفْتَرَضَ رَمَضَانُ فَلَمَّا افْتُرِضَ رَمَضَانُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ عَاشُورَاءَ يَوْمٌ مِنْ أَيَّامِ اللَّهِ فَمَنْ شَاءَ صَامَهُ وَمَنْ شَاءَ تَرَكَهُ و حَدَّثَنَاه مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ قَالَا حَدَّثَنَا يَحْيَى وَهُوَ الْقَطَّانُ ح و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ كِلَاهُمَا عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بِمِثْلِهِ فِي هَذَا الْإِسْنَادِ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަބޫބަކުރު ބިން އަބޫ ޝައިބާ] އަށް ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި [ޢަބްދުالله ބިން ނޫމައިރު] - އެހެން ރިވާޔަތެއްގައި - އަދި އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އިބްނު ނޫމައިރު] - އޭނާގެ ބަސްފުޅުގައި - އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަހަރެންގެ ބައްޕައަށް] ވާރިދުވެފައިވަނީ [އުބައިދުالله] [ނަފީޢު] ގެ ކިބައިން [ޢަބްދުالله ބިން ޢުމަރު]، الله ރުހިވޮޑިގަތުން، ވިދާޅުވީ: މީސްތަކުންނެވެ އިސްލާމްދީނުގެ ކުރިން އުޅުނު ދުވަސްވަރު ރޯދަ ހިފާފައިވަނީ 'އަޝޫރާ' ދުވަހު އެވެ. ރަމަޟާންމަހުގެ ރޯދަ ފަރުޟު ކުރުމުގެ ކުރިން ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އާއި މުސްލިމުން އެކަން ކުރެއްވިއެވެ. ރަމަޟާން މަހުގެ ރޯދަ ފަރުޟު ކުރުމުން الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ވިދާޅުވިއެވެ. އަދި [މުޙައްމަދު ބިން އަލް މުޘްޞްނާ] އާއި [ޒުހައިރު ބިން ޙަރްބު] ދެމީހުންވެސް ވިދާޅުވީ، [ޔަޙްޔާ އަލްޤަޘްޘަން] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ - އެހެން ރިވާޔަތެއްގައި- އަދި [އަބޫބަކުރު ބިން އަބޫ ޝައިބާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވިދާޅުވިއެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1902
و حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا لَيْثٌ ح و حَدَّثَنَا ابْنُ رُمْحٍ أَخْبَرَنَا اللَّيْثُ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا أَنَّهُ ذُكِرَ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمُ عَاشُورَاءَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَوْمًا يَصُومُهُ أَهْلُ الْجَاهِلِيَّةِ فَمَنْ أَحَبَّ مِنْكُمْ أَنْ يَصُومَهُ فَلْيَصُمْهُ وَمَنْ كَرِهَ فَلْيَدَعْهُ
އަދި [ޤުޠައިބާ ބިން ސަޢީދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ލައިތް] އަށް - އެހެން ރިވާޔަތެއްގައި - އަދި [އިބްނު ރުމްޙް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ލައިތު] [ނަފީޢު] ގެ އަރިހުން [އިބްނު ޢުމަރު] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވީ، އެއްފަހަރަކު ޢަޝޫރާގެ ދުވަސް ފާހަގަ ކުރެވުނު ކަމަށް ރަސޫލާ ރަސޫލާގެ ޙަޟްރަތުގައި الله ތަޢާލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އަދި ރަސޫލާ ރަސޫލާގެ ޙަޟްރަތުގައި ބަޔާންވެގެން ދިޔައެވެ އޭނާއަށް ޞުލްޙަ ދެއްވާ، ވިދާޅުވިއެވެ: 'އެއީ ޖާހިލު މީހުން ރޯދަ ހިފާފައިވާ ދުވަހެއް ކަމުން ތިޔަބައިމީހުންގެ ތެރެއިން އެދުވަހު ރޯދަ ހިފުމަށް ކަމުދާ މީހާ އެކަން ކުރަން ޖެހޭނެއެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1903
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ عَنْ الْوَلِيدِ يَعْنِي ابْنَ كَثِيرٍ حَدَّثَنِي نَافِعٌ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا حَدَّثَهُ أَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ فِي يَوْمِ عَاشُورَاءَ إِنَّ هَذَا يَوْمٌ كَانَ يَصُومُهُ أَهْلُ الْجَاهِلِيَّةِ فَمَنْ أَحَبَّ أَنْ يَصُومَهُ فَلْيَصُمْهُ وَمَنْ أَحَبَّ أَنْ يَتْرُكَهُ فَلْيَتْرُكْهُ وَكَانَ عَبْدُ اللَّهِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ لَا يَصُومُهُ إِلَّا أَنْ يُوَافِقَ صِيَامَهُ و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي خَلَفٍ حَدَّثَنَا رَوْحٌ حَدَّثَنَا أَبُو مَالِكٍ عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ الْأَخْنَسِ أَخْبَرَنِي نَافِعٌ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَ ذُكِرَ عِنْدَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَوْمُ يَوْمِ عَاشُورَاءَ فَذَكَرَ مِثْلَ حَدِيثِ اللَّيْثِ بْنِ سَعْدٍ سَوَاءً
[އަބޫ ކުރުއިބް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި [އަބޫ އުސާމާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި [އަލް ވަލީދު ބިން ކާތިރު] އަޅުގަނޑަށް [ނާފީއަށް] ކިޔައިދެއްވި ގޮތުގައި [ޢަބްދުالله ބިން ޢުމަރު] ރަޑިޔާالله އަންހުމާ] އޭނާއަށް އަންގަވާފައިވާ ގޮތުގައި الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޢަޝޫރާ ދުވަހު ވިދާޅުވާ އަޑު އިވިއްޖެއެވެ. ފަހެ، ރޯދަ ހިފުމަށް ކަމުދާ މީހަކު ދޫކޮށްލާށެވެ، އަދި އެކަން ދޫކޮށްލަން އިސްކަންދޭ މީހާ އެކަމުގައި އެއްވެސް ގެއްލުމެއް ނެތެވެ.' ފަހެ، ޢަބްދުﷲ ރަދުﷲ ޢާންހޫ ދުވަހަކުވެސް އެދުވަހު ރޯދަ ހިފާފައިނުވަނީ، އެދުވަހަކީ އޭނާގެ ރޯދަ ދުވަހާއި ދިމާވެގެން ނޫނީއެވެ. އަދި [މުޙައްމަދު ބިން އަޙްމަދު ބިން އަބޫ ޚަލަފް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ރައުޙް] އަށް -އަނެއްކާވެސް ރިވާޔަތެއްގައި- [އަބޫ މާލިކް އުބައިދުالله ބިން އަލް އަޚްނާސް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ނަފީޢް] އަށް ވިދާޅުވެފައިވަނީ [ޢަބްދުالله ބިން ޢުމަރު] ރަޑިޔަالله އަންހުމާ] ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ ވަސަލަމް އެވެ. އެހެންކަމުން ލައިތު ބިން ސަޢުދުގެ ޙަދީޘްފަދަ ޙަދީޘެއްވެސް އޭނާ ފާހަގަކުރެއްވިއެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1904
و حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عُثْمَانَ النَّوْفَلِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ زَيْدٍ الْعَسْقَلَانِيُّ حَدَّثَنَا سَالِمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَ ذُكِرَ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمُ عَاشُورَاءَ فَقَالَ ذَاكَ يَوْمٌ كَانَ يَصُومُهُ أَهْلُ الْجَاهِلِيَّةِ فَمَنْ شَاءَ صَامَهُ وَمَنْ شَاءَ تَرَكَهُ
އަދި [އަޙްމަދު ބިން ޢުޘްމާން އަން ނައުފަލީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި، [އަބޫ ޢާޝިމް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި، [ޢުމަރު ބިން މުޙައްމަދު ބިން ޒައިދު އަލް އަސްކަލާނީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި، [ސަލީމް ބިން ޢަބްދުالله] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދެއްވި، [ޢަބްދުالله ބިން ޢުމަރު] ރަޑިޔަالله އަންހުމާ] ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ ވިދާޅުވިއެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1905
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَأَبُو كُرَيْبٍ جَمِيعًا عَنْ أَبِي مُعَاوِيَةَ قَالَ أَبُو بَكْرٍ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ عُمَارَةَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ قَالَ دَخَلَ الْأَشْعَثُ بْنُ قَيْسٍ عَلَى عَبْدِ اللَّهِ وَهُوَ يَتَغَدَّى فَقَالَ يَا أَبَا مُحَمَّدٍ ادْنُ إِلَى الْغَدَاءِ فَقَالَ أَوَلَيْسَ الْيَوْمُ يَوْمَ عَاشُورَاءَ قَالَ وَهَلْ تَدْرِي مَا يَوْمُ عَاشُورَاءَ قَالَ وَمَا هُوَ قَالَ إِنَّمَا هُوَ يَوْمٌ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَصُومُهُ قَبْلَ أَنْ يَنْزِلَ شَهْرُ رَمَضَانَ فَلَمَّا نَزَلَ شَهْرُ رَمَضَانَ تُرِكَ و قَالَ أَبُو كُرَيْبٍ تَرَكَهُ و حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ وَعُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ قَالَا حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ الْأَعْمَشِ بِهَذَا الْإِسْنَادِ وَقَالَا فَلَمَّا نَزَلَ رَمَضَانُ تَرَكَهُ
[އަބޫބަކުރު ބިން އަބޫ ޝައިބާ] އާއި [އަބޫ ކުރުއިބް] އެންމެން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ [އަބޫ މުޢާވިޔަތު] ގެ އަރިހުން - [އަބޫ ކުރައިބް] ވިދާޅުވި - [އަބޫ މުޢާވިޔަތު] [އަލްއަޢުމާސީ] އިން [ޢުމަރާ] އިން [ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބިން ޔަޒީދު] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވި ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ؛ އަލް އަޝްޢަތު ބިން ޤައިސް އެއްފަހަރަކު ޢަބްދުﷲގެ ގެއަށް އައީ އޭނާ ކާން އިންދައެވެ. ފަހެ [ޢަބްދުالله] ވިދާޅުވީ، އޭ އަބޫ މުޙައްމަދު! އައިސް ކާން'. އަޝްޢަތު ޖަވާބު ދިނީ މިއަދަކީ އަޝޫރާ ދުވަސް ނޫން ހެއްޔެވެ؟ އަބްދުالله ސުވާލު ކުރެއްވީ 'އަޝޫރާ' ދުވަހަކީ ކޮބައިކަން އެނގޭތަ؟' ދެން އޭނާ ކުރިއަށް ގެންދެވީ، 'އަޝޫރާގެ ދުވަހަކީ، ރަމަޟާން މަސް ފަރުޟު ކުރުމުގެ ކުރިން الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ރޯދަ ހިއްޕެވި ދުވަހެވެ. އެހެންކަމުން ރަމަޟާން މަސް ފަރުޟުވުމުން އޭނާ ވެސް 'އަޝޫރާ' ދުވަސް ދޫކޮށްލިއެވެ.' އަބޫ ކުރައިބު ވިދާޅުވި އެވެ؛ 'އޭނާ ދޫކޮށްލީ'. އަދި [ޒުހައިރު ބިން ޙަރްބު] އާއި [ޢުޘްމާން ބިން އަބޫ ޝައިބާ] ދެމީހުންވެސް ވިދާޅުވީ، [ޖަރީރު] [އަލްއަޢުމާޝް] އިން މި އިސްނަދާއެކު އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި ކަމަށާއި، ދެމީހުންވެސް ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އެހެންކަމުން ރޯދަ ހިފުމުގެ ވާޖިބު ބާވައިލެއްވުމުން އެކަލޭގެފާނު އެކަން ދޫކޮށްލެއްވިއެވެ.'
Hadith
Imam Muslim : 1906
و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ وَيَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ عَنْ سُفْيَانَ ح و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ وَاللَّفْظُ لَهُ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ حَدَّثَنِي زُبَيْدٌ الْيَامِيُّ عَنْ عُمَارَةَ بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ قَيْسِ بْنِ سَكَنٍ أَنَّ الْأَشْعَثَ بْنَ قَيْسٍ دَخَلَ عَلَى عَبْدِ اللَّهِ يَوْمَ عَاشُورَاءَ وَهُوَ يَأْكُلُ فَقَالَ يَا أَبَا مُحَمَّدٍ ادْنُ فَكُلْ قَالَ إِنِّي صَائِمٌ قَالَ كُنَّا نَصُومُهُ ثُمَّ تُرِكَ
އަދި [އަބޫބަކުރު ބިން އަބޫ ޝައިބާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ވާކީޢު] އާއި [ޔަޙްޔާ ބިން ސަޢީދު އަލްޤަޘްޠާން] [ސުފްޔާން] ގެ ކިބައިން ކިޔައިދެއްވި - އެހެން ރިވާޔަތެއްގައި - އަދި [މުޙައްމަދު ބިން ޙާތިމް] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދެއްވި - އެ ބަސްފުޅަކީވެސް އޭނާގެ - [ޔަޙްޔާ ބިން ސަޢީދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ [ސުފްޔާން] އަޅުގަނޑަށް [ޒުބައިދު އަލް ޔާމީ] [ޢުމަރާ ބިން އުމައިރުގެ] ކިބައިން [ޤައިސް] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދިނެވެ ސަކްން] ގައި އަލް އަޝްޢަތު ބިން ޤައިސް [ޢަބްދުالله] ގެ އަރިހަށް ޢަޝޫރާ ދުވަހު އައިސް އެވަގުތު ޢަބްދުﷲ ކާން އިންނަވާކަމަށެވެ. އެހެންކަމުން ޢަބްދުﷲ ވިދާޅުވިއެވެ. އޭނާ ޖަވާބު ދިނީ 'އަހަރެން ރޯދަ ހިފައިގެން' ކަމަށެވެ. އަބްދުالله ވިދާޅުވީ، 'ކުރިން އަޅުގަނޑުމެން ރޯދަ ހިފައިގެން 'އަޝޫރާ' ނަމަވެސް ދެން ދޫކޮށްލީ' ކަމަށެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1907
و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ مَنْصُورٍ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَلْقَمَةَ قَالَ دَخَلَ الْأَشْعَثُ بْنُ قَيْسٍ عَلَى ابْنِ مَسْعُودٍ وَهُوَ يَأْكُلُ يَوْمَ عَاشُورَاءَ فَقَالَ يَا أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ إِنَّ الْيَوْمَ يَوْمُ عَاشُورَاءَ فَقَالَ قَدْ كَانَ يُصَامُ قَبْلَ أَنْ يَنْزِلَ رَمَضَانُ فَلَمَّا نَزَلَ رَمَضَانُ تُرِكَ فَإِنْ كُنْتَ مُفْطِرًا فَاطْعَمْ
އަދި [މުޙައްމަދު ބިން ޙާތިމް] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދެއްވީ، [އިޝާޤު ބިން މަންސޫރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވިދާޅުވިއެވެ، [އިސްރާޢީލް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވިދާޅުވިއެވެ، [މަންސޫރު] އިން [އިބްރާހީމް] ގެ އަރިހުން [އަލްޤަމާއިން] އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. އަލް އަޝްޢަތު ބިން ޤައިސް އާއި ބައްދަލުވީ ޢަޝޫރާ ދުވަހު ކާން އިން [ޢަބްދުﷲ ބިން މަސްޢޫދު] އެވެ. ދެން އަލް އަޝްޢަތު ވިދާޅުވިއެވެ. ފަހެ އިބްނު މަސްޢޫދު ވިދާޅުވިއެވެ. އެހެންކަމުން ރޯދަ ދޫކޮށްލަން ބޭނުންނަމަ ރޯދަ ދޫކޮށްލާށެވެ.'
Hadith
Imam Muslim : 1908
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى أَخْبَرَنَا شَيْبَانُ عَنْ أَشْعَثَ بْنِ أَبِي الشَّعْثَاءِ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ أَبِي ثَوْرٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَأْمُرُنَا بِصِيَامِ يَوْمِ عَاشُورَاءَ وَيَحُثُّنَا عَلَيْهِ وَيَتَعَاهَدُنَا عِنْدَهُ فَلَمَّا فُرِضَ رَمَضَانُ لَمْ يَأْمُرْنَا وَلَمْ يَنْهَنَا وَلَمْ يَتَعَاهَدْنَا عِنْدَهُ
އަބޫބަކުރު ބިން އަބޫ ޝައިބާ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ، އުބައިދުالله ބިން މޫސާ ކިޔައިދީފައި، ޝައިބާން ކިޔައިދިނީ، އަޝްޢަތު ބިން އަބޫ ޝަޢުތާ، ޖަޢުފަރު ބިން އަބޫ ތައުރު، ޖާބިރު ބިން ސަމުރާ، الله ރުހިވޮޑިގަންނަވާ، ވިދާޅުވިއެވެ އެގޮތަށް ކަންތައް ކުރިޔަސް ރަމަޟާންމަހު ރޯދަ ހިފުން ފަރުޟުވުމުން ރޯދަ ހިފުމަށް އަމުރު ނުކުރައްވައެވެ، އަދި މަނާ ނުކުރައްވައެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1909
حَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ أَخْبَرَنِي حُمَيْدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَنَّهُ سَمِعَ مُعَاوِيَةَ بْنَ أَبِي سُفْيَانَ خَطِيبًا بِالْمَدِينَةِ يَعْنِي فِي قَدْمَةٍ قَدِمَهَا خَطَبَهُمْ يَوْمَ عَاشُورَاءَ فَقَالَ أَيْنَ عُلَمَاؤُكُمْ يَا أَهْلَ الْمَدِينَةِ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لِهَذَا الْيَوْمِ هَذَا يَوْمُ عَاشُورَاءَ وَلَمْ يَكْتُبْ اللَّهُ عَلَيْكُمْ صِيَامَهُ وَأَنَا صَائِمٌ فَمَنْ أَحَبَّ مِنْكُمْ أَنْ يَصُومَ فَلْيَصُمْ وَمَنْ أَحَبَّ أَنْ يُفْطِرَ فَلْيُفْطِرْ حَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنِي مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ فِي هَذَا الْإِسْنَادِ بِمِثْلِهِ و حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ الزُّهْرِيِّ بِهَذَا الْإِسْنَادِ سَمِعَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ فِي مِثْلِ هَذَا الْيَوْمِ إِنِّي صَائِمٌ فَمَنْ شَاءَ أَنْ يَصُومَ فَلْيَصُمْ وَلَمْ يَذْكُرْ بَاقِي حَدِيثِ مَالِكٍ وَيُونُسَ
[ޙަރުމަލާ ބިން ޔަޙްޔާ] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދިނީ [އިބްނު ވަޙްބު] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދިނީ [ޔޫނުސް] އިން [އިބްނު ޝިހާބު] އަޅުގަނޑަށް [ޙުމައިދު ބިން ޢަބްދުއްރަޙްމާން] ގާތު ބުނީ ޢަޝޫރާ ދުވަހު [މުޢާވިޔަތު ބިން އަބޫ ސުފްޔާން] މަދީނާގައި ދަރުސް ދެއްވި އަޑު އިވިފައިވާ ކަމަށެވެ. ދެން އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. މި ދުވަހާއި ބެހޭގޮތުން ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ވިދާޅުވާ އަޑު އިވުނެވެ. މިއަދަކީ 'އަޝޫރާ' ދުވަސް ކަމަށާއި، އެދުވަހުގެ ރޯދަ الله ތަޢާލާ ފަރުޟު ނުކުރެއްވި ނަމަވެސް އަޅުގަނޑު މިހިރީ ރޯދައަށް. ފަހެ، ތިޔަބައިމީހުންގެ ތެރެއިން ރޯދަ ހިފުމަށް ކަމުދާ މީހަކު ރޯދަ ހިފާށެވެ، އަދި ރޯދަ ދޫކޮށްލަން ކަމުދާ މީހަކު ރޯދަ ދޫކޮށްލާށެވެ.' [އަބޫ ޠާހިރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި [ޢަބްދުالله ބިން ވަޙްބު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [މާލިކް ބިން އަނަސް] [އިބްނު ޝިހާބު] ގެ ފަރާތުން މި ޗޭން އޮފް ޓްރާންސްމިޝަންގައި ކިޔައިދެއްވި، މިސާލަކަށް. އަދި [އިބްނު އަބޫ ޢުމަރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ސުފްޔާން ބިން އުޔައިނާ] އަށް [އަޒް ޒުހުރީ] ގެ އަރިހުން މި ތަރުޖަމާގެ ސިލްސިލާއާއެކު ރިވާކުރެއްވިއެވެ. އަދި މާލިކާއި ޔޫނުސްގެ ބާކީ އޮތް ޙަދީޘްފުޅުގެ ވާހަކައެއް ނުދައްކަވައެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1910
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى أَخْبَرَنَا هُشَيْمٌ عَنْ أَبِي بِشْرٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَ قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمَدِينَةَ فَوَجَدَ الْيَهُودَ يَصُومُونَ يَوْمَ عَاشُورَاءَ فَسُئِلُوا عَنْ ذَلِكَ فَقَالُوا هَذَا الْيَوْمُ الَّذِي أَظْهَرَ اللَّهُ فِيهِ مُوسَى وَبَنِي إِسْرَائِيلَ عَلَى فِرْعَوْنَ فَنَحْنُ نَصُومُهُ تَعْظِيمًا لَهُ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْنُ أَوْلَى بِمُوسَى مِنْكُمْ فَأَمَرَ بِصَوْمِهِ و حَدَّثَنَاه ابْنُ بَشَّارٍ وَأَبُو بَكْرِ بْنُ نَافِعٍ جَمِيعًا عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جَعْفَرٍ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ أَبِي بِشْرٍ بِهَذَا الْإِسْنَادِ وَقَالَ فَسَأَلَهُمْ عَنْ ذَلِكَ
ޔަޙްޔާ ބިން ޔަޙްޔާ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައިވަނީ އަބޫ ބިޝްރުގެ އަރިހުން ސަޢީދު ބިން ޖުބައިރުގެ އަރިހުން އިބްނު ޢައްބާސްގެ އަރިހުން، އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. އެދުވަހު ރޯދަ ހިފައިގެން ތިބީ ކީއްވެތޯ ސުވާލު ކުރެވުނެވެ. އެއުރެން ވިދާޅުވިއެވެ: ‘މިއަދަކީ މޫސާގެފާނާއި އިސްރާއީލުގެ ދަރިން ފިރުޢައުނުގެ މައްޗަށް ކާމިޔާބު ހޯއްދެވި ދުވަހެވެ. އެހެންކަމުން މޫސާގެފާނުގެ ޝަރަފުގައި މި ދުވަހު ރޯދަ ހިފުމެވެ.' ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. ދެން އެކަލޭގެފާނު މުސްލިމުންނަށް 'އަޝޫރާ' ދުވަހު ރޯދަ ހިފުމަށް އަމުރުކުރެއްވިއެވެ. އަދި އިބްނު ބަޝްޔާރާއި އަބޫބަކުރު ބިން ނާފީޢު އަޅުގަނޑުމެން އެންމެންނަށް މުޙައްމަދު ބިން ޖަޢުފަރުގެ އަރިހުން އަބޫ ބިޝްރުގެ އަރިހުން ޝުޢޫބާގެ އަރިހުން މި ޗޭނުޖެހުމުގެ ސިލްސިލާއާއެކު ރިވާކުރެއްވިއެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1911
و حَدَّثَنِي ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدِمَ الْمَدِينَةَ فَوَجَدَ الْيَهُودَ صِيَامًا يَوْمَ عَاشُورَاءَ فَقَالَ لَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا هَذَا الْيَوْمُ الَّذِي تَصُومُونَهُ فَقَالُوا هَذَا يَوْمٌ عَظِيمٌ أَنْجَى اللَّهُ فِيهِ مُوسَى وَقَوْمَهُ وَغَرَّقَ فِرْعَوْنَ وَقَوْمَهُ فَصَامَهُ مُوسَى شُكْرًا فَنَحْنُ نَصُومُهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَنَحْنُ أَحَقُّ وَأَوْلَى بِمُوسَى مِنْكُمْ فَصَامَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَمَرَ بِصِيَامِهِ و حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنْ أَيُّوبَ بِهَذَا الْإِسْنَادِ إِلَّا أَنَّهُ قَالَ عَنْ ابْنِ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ لَمْ يُسَمِّهِ
އަދި [އިބްނު އަބޫ ޢުމަރު] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދެއްވި ގޮތުގައި [ސުފްޔާން] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އައްޔޫބު] ގެ އަރިހުން [ޢަބްދުالله ބިން ސަޢީދު ބިން ޖުބައިރު] ގެ އަރިހުން [އެކަލޭގެފާނުގެ ބައްޕާފުޅު] ގެ އަރިހުން [އިބްނު ޢައްބާސް] ރަޑިޔަالله އަންހުމާގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވި ގޮތުގައި، الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ މަދީނާއަށް ވަޑައިގެންނެވިއެވެ. އެހެންކަމުން އެކަލޭގެފާނު އެއުރެންނާ ސުވާލުކުރެއްވިއެވެ. އެބައިމީހުން ޖަވާބު ދިނީ، މިއަދަކީ ބޮޑު ދުވަހެއް، މޫސާގެފާނާއި އެކަލޭގެފާނުގެ މީސްތަކުންނަށް الله ނަޞްރު ދެއްވައި، ފިރުޢައުނާއި އެކަލޭގެފާނުގެ މީސްތަކުން ގެނބިގެން ދިޔަ ދުވަހެވެ. އެހެންކަމުން މޫސާގެފާނު ކޮންމެ ދުވަހަކުވެސް ރޯދަ ހިއްޕަވީ ޝުކުރުވެރިވުމުގެ ގޮތުން ކަމުން އަހަރެމެން ވެސް އެކަން ކުރީމެވެ.' ފަހެ، الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. ދެން ރޯދަ ހިފައިގެން މީސްތަކުންނަށް އެދުވަހު ރޯދަ ހިފުމަށް އަމުރުކުރެއްވިއެވެ. އަދި [އިޝާޤު ބިން އިބްރާހީމް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި [ޢަބްދުއްރަޒާޤު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [މަޢުމަރު] [އައްޔޫބު] ގެ ފަރާތުން މި ޗޭން އޮފް ޓްރާންސްމިޝަން އާއި އެކު ކިޔައިދެއްވީ، އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވި ވާހަކަ ފިޔަވައި؛ 'އިބްނު ސަޢީދު ބިން ޖުބައިރުގެ އަރިހުން'. އޭނާގެ ނަމެއް ނުބުނެއެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1912
و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَابْنُ نُمَيْرٍ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ عَنْ أَبِي عُمَيْسٍ عَنْ قَيْسِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ طَارِقِ بْنِ شِهَابٍ عَنْ أَبِي مُوسَى رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ كَانَ يَوْمُ عَاشُورَاءَ يَوْمًا تُعَظِّمُهُ الْيَهُودُ وَتَتَّخِذُهُ عِيدًا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صُومُوهُ أَنْتُمْ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަބޫބަކުރު ބިން އަބޫ ޝައިބާ] އަދި [އިބްނު ނޫމައިރު] އަށް ރިވާވެގެންވާއިރު، އެދެބޭފުޅުންވެސް ވިދާޅުވެފައިވަނީ، [އަބޫ ޢުމަޢީ] ގެ އަރިހުން [ޤައިޞް ބިން މުސްލިމް] ގެ އަރިހުން [ޠާރިޤް ބިން ޝިހާބު] ގެ އަރިހުން [އަބޫ މޫސާ] ގެ އަރިހުން، الله ރުހިވޮޑިގަންނަވާ، އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަބޫ އުސާމާ] އަށް ރިވާވެގެންވާތީ، އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ: އަޝޫރާ ދުވަހަކީ ޔަހޫދީން ވަރަށް ބޮޑަށް ލޯބިކުރާ ދުވަހެއް، އެމީހުން ބަންދު ދުވަހެއްގެ ގޮތުގައި ހަދާ ހިސާބަށެވެ. ފަހެ، الله ގެ ރަސޫލާ، އެކަލޭގެފާނަށް ޞަލަވާތް ލެއްވުން އެކަލޭގެފާނަށް ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1913
و حَدَّثَنَاه أَحْمَدُ بْنُ الْمُنْذِرِ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ أُسَامَةَ حَدَّثَنَا أَبُو الْعُمَيْسِ أَخْبَرَنِي قَيْسٌ فَذَكَرَ بِهَذَا الْإِسْنَادِ مِثْلَهُ وَزَادَ قَالَ أَبُو أُسَامَةَ فَحَدَّثَنِي صَدَقَةُ بْنُ أَبِي عِمْرَانَ عَنْ قَيْسِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ طَارِقِ بْنِ شِهَابٍ عَنْ أَبِي مُوسَى رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ كَانَ أَهْلُ خَيْبَرَ يَصُومُونَ يَوْمَ عَاشُورَاءَ يَتَّخِذُونَهُ عِيدًا وَيُلْبِسُونَ نِسَاءَهُمْ فِيهِ حُلِيَّهُمْ وَشَارَتَهُمْ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَصُومُوهُ أَنْتُمْ
އަދި [އަޙްމަދު ބިން އަލް މުންދިރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިން [ޙައްމަދު ބިން އުސާމާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ [އަބުލް އުމައިސް] އަޅުގަނޑަށް [ޤައިސް] ގާތު އޭނާ ވެސް މި އިސްނަދާއެކު ފާހަގަކުރެއްވި، އަދި މިފަދަ ޙަދީޘްތަކާއެކުގައެވެ. އަދި އިތުރަށް ވިދާޅުވިއެވެ؛ [އަބޫ އުސާމާ] ވިދާޅުވިއެވެ؛ [ޞަދަޤާ ބިން އަބޫ ޢިމްރާން] އަޅުގަނޑަށް [ޤައިޞް ބިން މުސްލިމް] ގެ އަރިހުން [ޠާރިޤު ބިން ޝިހާބު] ގެ އަރިހުން [އަބޫ މޫސާ] ރަދުލިالله ޢާންހޫގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވި ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ. ޚައިބަރުގެ މީހުން 'އަޝޫރާ` ދުވަހު ރޯދަ ހިފައިގެން އެމީހުން އެދުވަހަކީ ޗުއްޓީއަކަށް ހަދައި، އެމީހުންގެ އަންހެނުން އެދުވަހު ގަހަނާ އާއި ރީތި ހެދުން އަޅައިގެން އުޅުނެވެ. ފަހެ، ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1914
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَعَمْرٌو النَّاقِدُ جَمِيعًا عَنْ سُفْيَانَ قَالَ أَبُو بَكْرٍ حَدَّثَنَا ابْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي يَزِيدَ سَمِعَ ابْنَ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا وَسُئِلَ عَنْ صِيَامِ يَوْمِ عَاشُورَاءَ فَقَالَ مَا عَلِمْتُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَامَ يَوْمًا يَطْلُبُ فَضْلَهُ عَلَى الْأَيَّامِ إِلَّا هَذَا الْيَوْمَ وَلَا شَهْرًا إِلَّا هَذَا الشَّهْرَ يَعْنِي رَمَضَانَ و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي يَزِيدَ فِي هَذَا الْإِسْنَادِ بِمِثْلِهِ
[އަބޫބަކުރު ބިން އަބޫ ޝައިބާ] އާއި [އަމްރޫ އަން ނާޤިދު] އެންމެންވެސް އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ސުފްޔާން] ގެ އަރިހުން ރިވާކުރައްވާފައި ވެއެވެ - [އަބޫބަކުރު] ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ - [އިބްނު އުޔައިނާ] [އުބައިދުالله ބިން އަބޫ ޔަޒީދު] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރެއްވި ގޮތުގައި [އިބްނު ޢައްބާސް] ރަޑިޔާالله ޢާންހޫމާ ޢަޝޫރާ ދުވަހު ރޯދަ ހިފުމާ ބެހޭގޮތުން ސުވާލު ކުރުމުން އެކަލޭގެފާނު އަޑުއެހިއެވެ. އެހެންކަމުން އެކަލޭގެފާނު ޖަވާބު ދެއްވީ، 'އަޅުގަނޑަށް އެނގިފައިވާ ގޮތުގައި، الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ މިދުވަސް ނޫން އެހެން ދުވަސްތަކަށް އިސްކަންދީގެން ދުވަހަކުވެސް ވަކި ދުވަހެއްގައި ރޯދަ ހިފާފައެއް ނުވެއެވެ. އަދި [މުޙައްމަދު ބިން ރާފީޢު] އަޅުގަނޑަށް ރިވާކުރެއްވި [ޢަބްދުއްރަޒާޤު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އިބްނު ޖުރައިޖު] އަޅުގަނޑަށް [ޢުބައިދުالله ބިން އަބޫ ޔަޒީދަށް] މި އިސްނާދުގައި ރިވާކުރެއްވި، އެފަދަ ޙަދީޘަކާއެކު.
Hadith
Imam Muslim : 1915
و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا وَكِيعُ بْنُ الْجَرَّاحِ عَنْ حَاجِبِ بْنِ عُمَرَ عَنْ الْحَكَمِ بْنِ الْأَعْرَجِ قَالَ انْتَهَيْتُ إِلَى ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا وَهُوَ مُتَوَسِّدٌ رِدَاءَهُ فِي زَمْزَمَ فَقُلْتُ لَهُ أَخْبِرْنِي عَنْ صَوْمِ عَاشُورَاءَ فَقَالَ إِذَا رَأَيْتَ هِلَالَ الْمُحَرَّمِ فَاعْدُدْ وَأَصْبِحْ يَوْمَ التَّاسِعِ صَائِمًا قُلْتُ هَكَذَا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَصُومُهُ قَالَ نَعَمْ و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ عَمْرٍو حَدَّثَنِي الْحَكَمُ بْنُ الْأَعْرَجِ قَالَ سَأَلْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا وَهُوَ مُتَوَسِّدٌ رِدَاءَهُ عِنْدَ زَمْزَمَ عَنْ صَوْمِ عَاشُورَاءَ بِمِثْلِ حَدِيثِ حَاجِبِ بْنِ عُمَرَ
އަދި [އަބޫބަކުރު ބިން އަބޫ ޝައިބާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި [ވާކީޢު ބިން ޖަރާޙް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޙަޖީބު ބިން ޢުމަރު] [އަލްޙަކަމް ބިން އަލް އަޢުރާޖް] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވި ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ؛ އަޅުގަނޑު އެއްފަހަރަކު [އިބްނު އައްބާސް] އަށް އައީ ޒަމްޒަމް ކައިރީގައި ޝޯލް ހިފައިގެން ބާލީހުގައި އޮށޯވެގެން އޮއްވާ، ދެން އަޅުގަނޑު ބުނީމެވެ، 'އަޝޫރާގެ ރޯދަ އަޅުގަނޑަށް އަންގަވާށެވެ''. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. އަހަރެން ސުވާލުކުރީމެވެ، الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އެގޮތަށް ރޯދަ ހިފެހެއްޓެވީ ހެއްޔެވެ؟ އޭނާ ބުނީ 'އާނ' ކަމަށެވެ. އަދި [މުޙައްމަދު ބިން ޙާތިމް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޔަޙްޔާ ބިން ސަޢީދު އަލްޤަޘްޠާން] [މުޢާވިޔަތު ބިން އަމްރޫ] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވި އަދި [އަލްޙަކަމް ބިން އަލް އަޢްރާޖް] އަޅުގަނޑަށް ވިދާޅުވިއެވެ. ޒަމްޒަމް ކައިރީގައި ޝޯލް މަތީގައި އޮށޯވެގެން އޮތް [އިބްނު ޢައްބާސް] ، اللَّه اللَّه ، ޢަޝޫރާ ދުވަހުގެ ރޯދަ ހިފުމާ ބެހޭގޮތުން އަހަރެން އެދުނީމެވެ. މިއީ ހާޖީބު ބިން ޢުމަރުގެ ޙަދީޘާއި އެއްގޮތެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1916
و حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْحُلْوَانِيُّ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي مَرْيَمَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ حَدَّثَنِي إِسْمَعِيلُ بْنُ أُمَيَّةَ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا غَطَفَانَ بْنَ طَرِيفٍ الْمُرِّيَّ يَقُولُ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا يَقُولُا حِينَ صَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَ عَاشُورَاءَ وَأَمَرَ بِصِيَامِهِ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّهُ يَوْمٌ تُعَظِّمُهُ الْيَهُودُ وَالنَّصَارَى فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَإِذَا كَانَ الْعَامُ الْمُقْبِلُ إِنْ شَاءَ اللَّهُ صُمْنَا الْيَوْمَ التَّاسِعَ قَالَ فَلَمْ يَأْتِ الْعَامُ الْمُقْبِلُ حَتَّى تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
އަދި [އަލްޙަސަން ބިން ޢަލީ އަލްޙުލްވާނީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި [އިބްނު އަބޫ މަރިޔަމް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި [ޔަޙްޔާ ބިން އައްޔޫބު] އަޅުގަނޑަށް [އިސްމާޢީލް ބިން އުމައްޔާ] ގާތު ވިދާޅުވީ [އަބޫ ޣަތަފާން ބިން ޠާރިފް އަލްމުރީ] ބުނި އަޑު އިވިފައިވާ ވާހަކައެވެ އޭނާގެ މައްޗަށް) 'އަޝޫރާ' ދުވަހު ރޯދަ ހިފައިގެން އަދި އޭނާގެ އެކުވެރިންނަށް ރޯދަ ހިފުމަށް ވެސް އަމުރުކުރެއްވިއެވެ؛ ޞަޙާބީން ބުނީ، އޭ الله ގެ ރަސޫލާ، އެއީ ޔަހޫދީންނާއި ނަޞާރާއިން ވަރަށް ބޮޑަށް އިޙްތިރާމްކުރާ ދުވަހެއް’ ކަމަށެވެ. އެހެންކަމުން الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. އެއީ ދެން އަންނަ އަހަރު، ﷲ ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އަވަހާރަވެވަޑައިގަންނަވަންދެން ނާދެއެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1917
و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالَا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ ابْنِ أَبِي ذِئْبٍ عَنْ الْقَاسِمِ بْنِ عَبَّاسٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَيْرٍ لَعَلَّهُ قَالَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَئِنْ بَقِيتُ إِلَى قَابِلٍ لَأَصُومَنَّ التَّاسِعَ وَفِي رِوَايَةِ أَبِي بَكْرٍ قَالَ يَعْنِي يَوْمَ عَاشُورَاءَ
އަދި [އަބޫބަކުރު ބިން އަބޫ ޝައިބާ] އާއި [އަބޫ ކުރައިބް] ދެމީހުންވެސް ވިދާޅުވީ، [ވާކީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އިބްނު އަބޫ ޟިޢުބް] ގެ އަރިހުން [އަލްޤާސިމް ބިން އަލް ޢައްބާސް] ގެ އަރިހުން [ޢަބްދުالله ބިން އުމައިރު] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި - ހީވަނީ އޭނާ ވިދާޅުވިހެން - [އިބްނު ޢައްބާސް] ރަދުލިއައްالله އަންހޫމާގެ އަރިހުން ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ. الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. އަބޫބަކުރުގެ ރިވާޔަތުގައި އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ؛ އެއީ، 'އަޝޫރާ` ދުވަހު އެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1918
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا حَاتِمٌ يَعْنِي ابْنَ إِسْمَعِيلَ عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي عُبَيْدٍ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ الْأَكْوَعِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّهُ قَالَ بَعَثَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَجُلًا مِنْ أَسْلَمَ يَوْمَ عَاشُورَاءَ فَأَمَرَهُ أَنْ يُؤَذِّنَ فِي النَّاسِ مَنْ كَانَ لَمْ يَصُمْ فَلْيَصُمْ وَمَنْ كَانَ أَكَلَ فَلْيُتِمَّ صِيَامَهُ إِلَى اللَّيْلِ
[ޤުޠައިބާ ބިން ސަޢީދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޙަތިމް ބިން އިސްމާޢީލް] ގެ އަރިހުން [ޔަޒީދު ބިން އަބޫ ޢުބައިދު] ގެ އަރިހުން [ޞަލާމަތު ބިން އަލް ޢަކުވާ’] ރަދުލިއަالله ޢާންހޫ] ގެ އަރިހުން، އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ؛ الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޢަޝޫރާ ދުވަހު އަސްލަމް ޤަބީލާއިން މީހަކު ފޮނުއްވައި، މީސްތަކުންނަށް އިޢުލާން ކުރެއްވުމަށް އަމުރުކުރެއްވިއެވެ. އަދި ކުރިން ކައިފި މީހަކު ރޭގަނޑު ވަންދެން ރޯދަ ފުރިހަމަ ކުރާށެވެ.'
Hadith
Imam Muslim : 1919
و حَدَّثَنِي أَبُو بَكْرِ بْنُ نَافِعٍ الْعَبْدِيُّ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ بْنِ لَاحِقٍ حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ ذَكْوَانَ عَنْ الرُّبَيِّعِ بِنْتِ مُعَوِّذِ بْنِ عَفْرَاءَ قَالَتْ أَرْسَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَدَاةَ عَاشُورَاءَ إِلَى قُرَى الْأَنْصَارِ الَّتِي حَوْلَ الْمَدِينَةِ مَنْ كَانَ أَصْبَحَ صَائِمًا فَلْيُتِمَّ صَوْمَهُ وَمَنْ كَانَ أَصْبَحَ مُفْطِرًا فَلْيُتِمَّ بَقِيَّةَ يَوْمِهِ فَكُنَّا بَعْدَ ذَلِكَ نَصُومُهُ وَنُصَوِّمُ صِبْيَانَنَا الصِّغَارَ مِنْهُمْ إِنْ شَاءَ اللَّهُ وَنَذْهَبُ إِلَى الْمَسْجِدِ فَنَجْعَلُ لَهُمْ اللُّعْبَةَ مِنْ الْعِهْنِ فَإِذَا بَكَى أَحَدُهُمْ عَلَى الطَّعَامِ أَعْطَيْنَاهَا إِيَّاهُ عِنْدَ الْإِفْطَارِ و حَدَّثَنَاه يَحْيَى بْنُ يَحْيَى حَدَّثَنَا أَبُو مَعْشَرٍ الْعَطَّارُ عَنْ خَالِدِ بْنِ ذَكْوَانَ قَالَ سَأَلْتُ الرُّبَيِّعَ بِنْتَ مُعَوِّذٍ عَنْ صَوْمِ عَاشُورَاءَ قَالَتْ بَعَثَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رُسُلَهُ فِي قُرَى الْأَنْصَارِ فَذَكَرَ بِمِثْلِ حَدِيثِ بِشْرٍ غَيْرَ أَنَّهُ قَالَ وَنَصْنَعُ لَهُمْ اللُّعْبَةَ مِنْ الْعِهْنِ فَنَذْهَبُ بِهِ مَعَنَا فَإِذَا سَأَلُونَا الطَّعَامَ أَعْطَيْنَاهُمْ اللُّعْبَةَ تُلْهِيهِمْ حَتَّى يُتِمُّوا صَوْمَهُمْ
އަދި އަޅުގަނޑަށް [އަބޫބަކުރު ބިން ނާފިޢު އަލް ޢަބްދީ] އަށް ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި [ބިޝްރު އަލް މުފައްދުލާލް ބިން ލާހިޤް] [ޚާލިދު ބިން ޒަކްވާން] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ރަބީޢު ބިންތު މުޢައްވިޟް ބިން އަފްރާން] ގެ އަރިހުން ރިވާކުރެއްވިއެވެ މަދީނާގެ ވަށައިގެންވާ ރަށްރަށުގައި އިޢުލާން ކުރުމަށް: 'ހެނދުނުން ފެށިގެން ރޯދަ ހިފާފައިވާ މީހަކު ރޯދަ ފުރިހަމަ ކުރާށެވެ، އަދި ރޯދަ ނުހިފާ މީހަކު މި އިޢުލާން އަޑު އިވޭ ހިސާބުން ފެށިގެން ރޯދަ ހިފާށެވެ.' އެދުވަހުން ފެށިގެން އަޅުގަނޑުމެން 'އަޝޫރާ` ދުވަހު ރޯދަ ހިފައިގެން، މާތްالله އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ އަޅުގަނޑުމެންގެ ޅަދަރިންނަށްވެސް ކިޔައިދެމުން މިގެންދަނީ. އަހަރެމެން އެމީހުން މިސްކިތަށް ގެންގޮސް އުނދުން ކުޅެން ހަދަމެވެ. މީހަކު ކާއެއްޗަށް ރޮއިފިނަމަ، ރޯދަ ވީއްލުމުގެ ވަގުތު އައުމަށްފަހު އަޅުގަނޑުމެން އެމީހަކަށް ދެމެވެ. އަދި [ޔަޙްޔާ ބިން ޔަޙްޔާ] އާއި [އަބޫ މަޢްޞަރު އަލް ޢަޘަރު] [ޚާލިދު ބިން ދަކްވާން] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރެއްވި ގޮތުގައި، ޢަޝޫރާ ދުވަހުގެ ރޯދަ ހިފުމާ ބެހޭގޮތުން އަޅުގަނޑު [ރަބީޢު ބިންތު މުޢައްވިޟް] ގާތު އެދުމުން، އެކަމަނާ ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ. އަދި ބިޝާރުގެ ޙަދީޘްފަދަ ޙަދީޘެއްވެސް ޛިކުރުކުރައްވާފައި ވެއެވެ. 'އަދި އަހަރެމެން އެމީހުންނަށް ކުޅޭ އެއްޗެހި އުނދުން ހަދައިގެން، ދެން ގެނައީ.' އަދި އެމީހުން އަހަރެމެންގެ ކިބައިން ކާނާއަށް އެދުމުން، އަހަރެމެން އެމީހުންނަށް ކުޅޭ އެއްޗެހި ދިނީ އެމީހުންގެ ސަމާލުކަން - ބަނޑުހައިހޫނުކަމުން - ރޯދަ ފުރިހަމަވާންދެން'.
Hadith
Imam Muslim : 1920
و حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى قَالَ قَرَأْتُ عَلَى مَالِكٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ أَبِي عُبَيْدٍ مَوْلَى ابْنِ أَزْهَرَ أَنَّهُ قَالَ شَهِدْتُ الْعِيدَ مَعَ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَجَاءَ فَصَلَّى ثُمَّ انْصَرَفَ فَخَطَبَ النَّاسَ فَقَالَ إِنَّ هَذَيْنِ يَوْمَانِ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ صِيَامِهِمَا يَوْمُ فِطْرِكُمْ مِنْ صِيَامِكُمْ وَالْآخَرُ يَوْمٌ تَأْكُلُونَ فِيهِ مِنْ نُسُكِكُمْ
އަދި ޔަޙްޔާ ބިން ޔަޙްޔާ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި ގޮތުގައި، އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވީ، އިބްނު އަޒްހަރުގެ ވެރި އަބޫ އުބައިދުގެ އަރިހުން އިބްނު ޝިހާބުގެ އަރިހުން މާލިކަށް ކިޔައިފިން ކަމަށެވެ. އަޅުގަނޑު އެއްފަހަރަކު ޢީދު ނަމާދުގައި ބައިވެރިވީ ޢުމަރު ބިން އަލް ޚައްޠާބު، الله ރުހިވޮޑިގަތުން. އެވަގުތު އައިސް، ނަމާދުކޮށް، ދެން ދަރުސް ދެއްވައި، ހަމަކަށަވަރުން މި ދެދުވަހަކީ الله ގެ ރަސޫލާ ރަސޫލާ ރަސޫލާ އެކަލޭގެފާނަށް ރޯދަ މަނާކުރެއްވި ދެދުވަހެވެ. އެއީ، ރޯދައަށްފަހު ފިތުރު ޢީދު ދުވަހާއި، އަނެއް ދުވަހަކީ، ޤުރުބާންކުރާ ޖަނަވާރުތަކުގެ މަސް ކާ ދުވަހެވެ.'
