Imam Muslim (الامام مسلم) - 5362 Hadith
Hadith
Imam Muslim : 1861
و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُقَبِّلُ وَهُوَ صَائِمٌ
އެއީ އަޅުގަނޑުމެން [މުޙައްމަދު ބިން ބަޝްޔާރު] އަށް ރިވާވެގެންވާ، އަޅުގަނޑުމެން [ޢަބްދުއްރަޙްމާން] އަށް ރިވާވެގެންވާ، އަޅުގަނޑުމެން [ސުފްޔާން] އަށް، [އަބޫ ޒިނާދު] ގެ ކިބައިން، [ޢަލީ ބިން އަލް ޙުސައިން] ގެ އަރިހުން، [އައިޝާ] ގެ އަރިހުން، الله ރުހިވޮޑިގަތުން، އެއީ؛ 'ރަސޫލުﷲ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އޭނާގެ އަނބިކަނބަލުން ރޯދައަށް ހުންނަވަނިކޮށް ބޮސްދިނެވެ.'
Hadith
Imam Muslim : 1862
و حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى وَأَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالَ يَحْيَى أَخْبَرَنَا و قَالَ الْآخَرَانِ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ مُسْلِمٍ عَنْ شُتَيْرِ بْنِ شَكَلٍ عَنْ حَفْصَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُقَبِّلُ وَهُوَ صَائِمٌ و حَدَّثَنَا أَبُو الرَّبِيعِ الزَّهْرَانِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ ح و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ جَرِيرٍ كِلَاهُمَا عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ مُسْلِمٍ عَنْ شُتَيْرِ بْنِ شَكَلٍ عَنْ حَفْصَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِثْلِهِ
ޔަޙްޔާ ބިން ޔަޙްޔާ އާއި އަބޫބަކުރު ބިން އަބޫ ޝައިބާ އާއި އަބޫ ކުރައިބް - ޔަޙްޔާ ވިދާޅުވި - އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިން އިރު - އިތުރު ދެ މީހަކު ބުނި - ކިޔައިދިނީ - އަބޫ މުޢާވިޔަތު އަލް އަޢުމާޝް އިން މުސްލިމުން ކިޔައިދިނީ ޝުޠޢީރު ބިން ޝައިކަލް އިން ހަފްޝާޙް (الله ރުހިވޮޑިގެންވާ) އިން ވިދާޅުވިއެވެ ރޯދަ ހިފައިގެން ހުއްޓެވެ.' އަދި އަބޫ ރަބީޢު އަޒް ޒަޙްރާނީ އަބޫޢަވާނާގެ އަރިހުން - އެހެން ސަފުހާއެއްގައި - އަދި އަބޫބަކުރު ބިން އަބޫ ޝައިބާއާއި އިސްޙާޤު ބިން އިބްރާހީމް ޖާރިރުން ކިޔައިދެއްވިއެވެ އޭނާ ރޯދަ ހިފައިގެން ހުއްޓެވެ.' އަދި އަބޫބަކުރު ބިން އަބޫ ޝައިބާ އާއި އިސްޙާޤު ބިން އިބްރާހީމް ޖަރީރުގެ ކިބައިން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ، އެދެމީހުންވެސް މަންޝޫރުގެ ފަރާތުން މުސްލިމުންގެ ކިބައިން ޝުޠޢީރު ބިން ޝައިކަލް އިން ޙަފްޝާން (الله ރުހިވޮޑިގެންވާ) ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ ރޯދަ ހިފައިގެން ހުއްޓެވެ.' އަދި އަބޫ ރަބީޢު އަޒް ޒަހުރާނީ އަބޫޢަވާނާގެ އަރިހުން - އެހެން ސަފުހާއެއްގައި - އަދި އަބޫބަކުރު ބިން އަބޫ ޝައިބާ އާއި އިސްޙާޤު ބިން އިބްރާހީމް ޖާރިރުން ކިޔައިދެއްވިއެވެ
Hadith
Imam Muslim : 1863
حَدَّثَنِي هَارُونُ بْنُ سَعِيدٍ الْأَيْلِيُّ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنِي عَمْرٌو وَهُوَ ابْنُ الْحَارِثِ عَنْ عَبْدِ رَبِّهِ بْنِ سَعِيدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ كَعْبٍ الْحِمْيَرِيِّ عَنْ عُمَرَ بْنِ أَبِي سَلَمَةَ أَنَّهُ سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيُقَبِّلُ الصَّائِمُ فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَلْ هَذِهِ لِأُمِّ سَلَمَةَ فَأَخْبَرَتْهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَصْنَعُ ذَلِكَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَدْ غَفَرَ اللَّهُ لَكَ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِكَ وَمَا تَأَخَّرَ فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَا وَاللَّهِ إِنِّي لَأَتْقَاكُمْ لِلَّهِ وَأَخْشَاكُمْ لَهُ
[ހާރޫން ބިން ސަޢީދު އަލް ޢާއިލީ] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދެއްވި [އިބްނު ވަޙްބު] އަޅުގަނޑަށް [އަލްޙާރިޘްގެ ދަރިކަލުން އަމްރޫ] [ޢަބްދުއްރަބީޙީ ބިން ސަޢީދު] ގެ އަރިހުން [ޢަބްދުالله ބިން ކަޢުބު އަލް ހިމްޔާރީ] ގެ އަރިހުން [ޢުމަރު ބިން އަބޫ ސަލާމާ] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވީ، ރޯދަ ހިއްޕަވައިގެން ދުވަހަކުވެސް އޭނާގެ އަނބިމީހާއަށް ބޮސްދިނީތޯއެވެ. الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم އެކަލޭގެފާނަށް ވިދާޅުވިއެވެ. އެހެންކަމުން އުއްމު ސަލާމާ އެކަމަނާއަށް އަންގަވައިދެއްވީ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އެކަން ކުރެއްވި ކަމަށެވެ. ދެން އުމަރު އަނެއްކާވެސް އެދުނީ، އޭ الله ގެ ރަސޫލާ، ތިބާގެ މާޒީއާއި ކުރިއަށް އޮތް ފާފަތައް މާތްﷲ ފުއްސަވައިދެއްވައިފިއެވެ. އެހެންކަމުން الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1864
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ ح و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ وَاللَّفْظُ لَهُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ بْنُ هَمَّامٍ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ أَبِي بَكْرِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي بَكْرٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقُصُّ يَقُولُ فِي قَصَصِهِ مَنْ أَدْرَكَهُ الْفَجْرُ جُنُبًا فَلَا يَصُمْ فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لِعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَارِثِ لِأَبِيهِ فَأَنْكَرَ ذَلِكَ فَانْطَلَقَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ وَانْطَلَقْتُ مَعَهُ حَتَّى دَخَلْنَا عَلَى عَائِشَةَ وَأُمِّ سَلَمَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا فَسَأَلَهُمَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ ذَلِكَ قَالَ فَكِلْتَاهُمَا قَالَتْ كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصْبِحُ جُنُبًا مِنْ غَيْرِ حُلُمٍ ثُمَّ يَصُومُ قَالَ فَانْطَلَقْنَا حَتَّى دَخَلْنَا عَلَى مَرْوَانَ فَذَكَرَ ذَلِكَ لَهُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ فَقَالَ مَرْوَانُ عَزَمْتُ عَلَيْكَ إِلَّا مَا ذَهَبْتَ إِلَى أَبِي هُرَيْرَةَ فَرَدَدْتَ عَلَيْهِ مَا يَقُولُ قَالَ فَجِئْنَا أَبَا هُرَيْرَةَ وَأَبُو بَكْرٍ حَاضِرُ ذَلِكَ كُلِّهِ قَالَ فَذَكَرَ لَهُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ فَقَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ أَهُمَا قَالَتَاهُ لَكَ قَالَ نَعَمْ قَالَ هُمَا أَعْلَمُ ثُمَّ رَدَّ أَبُو هُرَيْرَةَ مَا كَانَ يَقُولُ فِي ذَلِكَ إِلَى الْفَضْلِ بْنِ الْعَبَّاسِ فَقَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ سَمِعْتُ ذَلِكَ مِنْ الْفَضْلِ وَلَمْ أَسْمَعْهُ مِنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَرَجَعَ أَبُو هُرَيْرَةَ عَمَّا كَانَ يَقُولُ فِي ذَلِكَ قُلْتُ لِعَبْدِ الْمَلِكِ أَقَالَتَا فِي رَمَضَانَ قَالَ كَذَلِكَ كَانَ يُصْبِحُ جُنُبًا مِنْ غَيْرِ حُلُمٍ ثُمَّ يَصُومُ
[މުޙައްމަދު ބިން ޙާތިމް] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދެއްވި [ޔަޙްޔާ ބިން ސަޢީދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ [އިބްނު ޖުރައިޖުން] އިން -އެހެން ސަފުހާއެއްގައި- އަދި [މުޙައްމަދު ބިން ރާފީޢު] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދިނީ -އެ ބަސްފުޅަކީވެސް އޭނާގެ- [ޢަބްދުއްރަޒާޤު ބިން ޙައްމާމް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ [އިބްނު ޖުރައިޖް] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދިނީ [ޢަބްދުލްމާލިކް ބިން އަބޫބަކުރު ބިން ޢަބްދުއްރަޙްމާން] އިން [އަބޫބަކުރު] އޭނާ ދެންނެވީ، [އަބޫ ޙުރައިރާ] ރަޑިޔާالله އަންހޫ] ރިވާކުރައްވާ އަޑުއަހަން. އޭނާގެ ވާހަކައިގައި އޭނާ ވިދާޅުވެފައިވަނީ 'ފަތިސް ވަގުތު ޖުނޫބުވެއްޖެނަމަ ރޯދަ ހިފުމަށް ނުޖެހޭނެ' ކަމަށެވެ. އެހެންކަމުން އަހަރެން ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބިން އަލް ޙަރީޘަށް އެވާހަކަ ކިޔައިދިނުމުން އެނގުނީ އޭނާ އެކަމަށް އިންކާރު ކުރިކަމެވެ. ދެން އޭނާ ވަގުތުން ގޮސް އަހަރެން އޭނާއާއެކު [އައިޝާ] އާއި [އުއްމު ސަލާމާ] ރަޑިޔަالله އަންހުމާ އަށް ދިޔައީމެވެ. ދެން ޢަބްދުއްރަޙްމާން އެމީހުންނާ އެކަމާ ބެހޭގޮތުން ސުވާލު ކުރުމުން ދެމީހުންވެސް ޖަވާބު ދިނީ އެއްދުވަހަކު ހެނދުނު ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޖުނޫބަށް ވެވަޑައިގަތީ ހުވަފެނެއްގެ ސަބަބުން ނޫން ކަމަށާއި، ދެން އެއަށްފަހު ރޯދަ ހިއްޕަވައިގެން ހުންނެވި ކަމަށެވެ. އެއަށްފަހު އަހަރެމެން މަރުވާން ކައިރިއަށް ދިޔައިރު، ޢަބްދުއްރަޙްމާން އޭނާއަށް ވެސް ހަމަ އެ ވާހަކަ ދެއްކިއެވެ. މަރްވާން ވިދާޅުވީ، އަބޫ ހުރައިރާގެ އަރިހަށް ގޮސް އެކަލޭގެފާނު ދެއްކެވި ވާހަކަތައް ދޮގުކޮށްގެން ނޫނީ އަހަރެން ކަލޭގެފާނަށް ކަމެއް ކުރާނަމެވެ. އެންމެ ފަހުން އަޅުގަނޑުމެން އަބޫ ހުރައިރާއަށް ދިޔައިރު އަބޫބަކުރުވެސް އެމަނިކުފާނާއެކު ޙާޟިރުވެވަޑައިގެންނެވިއެވެ. އަބްދުއްރަހްމާން ދެން އެމައްސަލަ ފާހަގަ ކުރެއްވި އެވެ. އަބޫ ހުރައިރާ ސުވާލުކުރެއްވިއެވެ. އަބްދުއްރަޙްމާން ޖަވާބު ދިނީ: 'އާނ' އެވެ. އަބޫ ހުރައިރާ ވިދާޅުވީ، 'އެދެމީހުންނަށް ވެސް މާ ރަނގަޅަށް އެނގޭ' ކަމަށެވެ. ދެން އަބޫ ހުރައިރާ [އަލްފާދުލް ބިން އަލް ޢައްބާސް] އަށް ވިދާޅުވި ބަސްފުޅު އަނބުރާ ދެއްވައި، ވިދާޅުވީ، 'އަޅުގަނޑަށް އަލްފާދުލްގެ އަރިހުން އެވާހަކަ އަޑުއެހިން، ހަމަކަށަވަރުން އަޅުގަނޑަށް ސީދާ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހުން އަޑުއިވިފައެއް ނުވެއެވެ. އެންމެ ފަހުން އަބްދުއްރަހްމާން ވަނީ އެކަމާ ގުޅޭ ގޮތުން އޭނާގެ ޚިޔާލު އަނބުރާ ގެންގޮސްފައެވެ. ދެން އަޅުގަނޑު ޢަބްދުލްމަލިކު ގާތު ސުވާލުކުރީމެވެ، ‘އެދެމީހުންވެސް ބުނީ ރަމަޟާން މަހުގައި ހެއްޔެވެ؟ އެއްދުވަހަކު ހެނދުނު ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޖުނޫބުވެވަޑައިގަތީ ހުވަފެނެއްގެ ސަބަބުން ނޫން ކަމަށާއި، ދެން އެއަށްފަހު ރޯދަ ހިއްޕަވައިގެންނެވެ.'
Hadith
Imam Muslim : 1865
و حَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ وَأَبِي بَكْرِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَنَّ عَائِشَةَ زَوْجَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْ قَدْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُدْرِكُهُ الْفَجْرُ فِي رَمَضَانَ وَهُوَ جُنُبٌ مِنْ غَيْرِ حُلُمٍ فَيَغْتَسِلُ وَيَصُومُ
އަޅުގަނޑަށް [ޙަރުމަލާ ބިން ޔަޙްޔާ] އަށް ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި [އިބްނު ވަޙްބު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް އަންގަވާފައިވާ ގޮތުގައި [ޔޫނުސް] [އިބްނު ޝިހާބު] ގެ އަރިހުން [އުރުވާ ބިން ޒުބައިރު] އާއި [އަބޫބަކުރު ބިން ޢަބްދުރަޙްމާން] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް އަންގަވާފައިވާ ގޮތުގައި، ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަނބިކަނބަލުން [ޢާއިޝާ] ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ صلى الله عليه وسلم އެއްފަހަރަކު ރަމަޟާން މަހުގެ ފަތިސް ފެނުނީ - ރޭގަނޑު - ޖިންސީ ގުޅުން ހިންގުމުގެ ސަބަބުން ޖުނޫބުގެ ޙާލަތުގައެވެ. ދެން ފެންވަރާލައިގެން ރޯދަ ހިފީއެވެ.'
Hadith
Imam Muslim : 1866
حَدَّثَنِي هَارُونُ بْنُ سَعِيدٍ الْأَيْلِيُّ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنِي عَمْرٌو وَهُوَ ابْنُ الْحَارِثِ عَنْ عَبْدِ رَبِّهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ كَعْبٍ الْحِمْيَرِيِّ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ حَدَّثَهُ أَنَّ مَرْوَانَ أَرْسَلَهُ إِلَى أُمِّ سَلَمَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا يَسْأَلُ عَنْ الرَّجُلِ يُصْبِحُ جُنُبًا أَيَصُومُ فَقَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصْبِحُ جُنُبًا مِنْ جِمَاعٍ لَا مِنْ حُلُمٍ ثُمَّ لَا يُفْطِرُ وَلَا يَقْضِي
[ހާރޫން ބިން ސަޢީދު އަލް ޢާއިލީ] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދެއްވި [އިބްނު ވަޙްބު] އަޅުގަނޑަށް [އަލްޙާރިޘްގެ ދަރިކަލުން އަމްރޫ] [ޢަބްދުއްރަބީޙީ] ގެ އަރިހުން [ޢަބްދުالله ބިން ކަޢުބު އަލް ހިމްޔާރީ] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވި ގޮތުގައި [އަބޫބަކުރު] އޭނާއަށް ވިދާޅުވީ، މަރްވާން އޭނާ ފޮނުއްވީ [އުއްމު ސަލާމާ] އަށް الله ރުހިވޮޑިގަންނަވާ، އެކަމަނާގެ ކިބައިން ޖުނޫބުގެ ޙާލަތެއްގައި ހުރި މީހެއްގެ ވާހަކަ ސުވާލުކުރުމަށެވެ ހެނދުނު، ރޯދަ ހިފުންތޯއެވެ. އެހެންކަމުން އުއްމު ސަލާމާ ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ: 'الله ގެ ރަސޫލާ، الله ތަޢާލާ އޭނާއަށް ޞަލަވާތް ލައްވާށި، ހުވަފެނެއްގެ ސަބަބުން ނޫން، ޖިމާޢުވުމުގެ ސަބަބުން ހެނދުނު ޖުނޫބުގެ ޙާލަތެއްގައި ހުއްޓެވެ. އެކަމަކު ރޯދަ ވީއްލާ ނުވަތަ ރޯދަ ޤަޟާއެއް ނުކުރެއެވެ.'
Hadith
Imam Muslim : 1867
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى قَالَ قَرَأْتُ عَلَى مَالِكٍ عَنْ عَبْدِ رَبِّهِ بْنِ سَعِيدٍ عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ هِشَامٍ عَنْ عَائِشَةَ وَأُمِّ سَلَمَةَ زَوْجَيْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُمَا قَالَتَا إِنْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيُصْبِحُ جُنُبًا مِنْ جِمَاعٍ غَيْرِ احْتِلَامٍ فِي رَمَضَانَ ثُمَّ يَصُومُ
ޔަޙްޔާ ބިން ޔަޙްޔާ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައިވާ ގޮތުގައި، އަޅުގަނޑު މާލިކަށް ރިވާކުރެއްވީ، އަބޫބަކުރު ބިން ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބިން އަލްޙަރީޘް ބިން ހިޝާމްގެ އަރިހުން އަބޫބަކުރު ބިން ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބިން އަލް ހަރީޘް ބިން ހިޝާމްގެ އަރިހުން ޢާއިޝާގެ އަރިހުން އަދި އުއްމު ސަލާމާގެ އަނބިކަނބަލުން ކަމަށްވާ الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ދެ އަނބިކަނބަލުންނެވެ ހުވަފެނެއްގެ ސަބަބުން ނޫން، ޖިންސީ ގުޅުން ހިންގުމުގެ ސަބަބުން ފަތިހު ޖޫނޫދުގެ ޙާލަތެއްގައި ފެނިފައިވަނީ، ރަމަޟާން މަހު، ދެން އޭނާ ރޯދަ ހިފީއެވެ."
Hadith
Imam Muslim : 1868
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ وَقُتَيْبَةُ وَابْنُ حُجْرٍ قَالَ ابْنُ أَيُّوبَ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ أَخْبَرَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ وَهُوَ ابْنُ مَعْمَرِ بْنِ حَزْمٍ الْأَنْصَارِيُّ أَبُو طُوَالَةَ أَنَّ أَبَا يُونُسَ مَوْلَى عَائِشَةَ أَخْبَرَهُ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا أَنَّ رَجُلًا جَاءَ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَسْتَفْتِيهِ وَهِيَ تَسْمَعُ مِنْ وَرَاءِ الْبَابِ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ تُدْرِكُنِي الصَّلَاةُ وَأَنَا جُنُبٌ أَفَأَصُومُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا تُدْرِكُنِي الصَّلَاةُ وَأَنَا جُنُبٌ فَأَصُومُ فَقَالَ لَسْتَ مِثْلَنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَدْ غَفَرَ اللَّهُ لَكَ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِكَ وَمَا تَأَخَّرَ فَقَالَ وَاللَّهِ إِنِّي لَأَرْجُو أَنْ أَكُونَ أَخْشَاكُمْ لِلَّهِ وَأَعْلَمَكُمْ بِمَا أَتَّقِي
ޔަޙްޔާ ބިން އައްޔޫބާއި ޤުޠައިބާ އަދި އިބްނު ޙުޖުރު އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައި - އިބްނު އައްޔޫބު ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ - އިސްމާޢީލް ބިން ޖަޢުފަރު އަޅުގަނޑަށް ރިވާކުރެއްވި - ޢަބްދުالله ބިން ޢަބްދުއްރަޙްމާން - އިބްނު މަޢުމަރު ބިން ޙަޒްމް އަލް އަންސާރީ އަބޫ ތުވާލާ ވިދާޅުވެފައިވަނީ - ޢާއިޝާގެ މަންމަ އަބޫ ޔޫނުސް ޢާއިޝާގެ ކިބައިން އޭނާއަށް ރިވާކުރެއްވި ގޮތުގައި؛ ނަބިއްޔާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހަށް މީހަކު ފަތުވާއަކަށް އައިސް، ދޮރުގެ ފަހަތުން އައިޝާ އަޑުއަހަން ހުއްޓެވެ. އެމީހާ ބުންޏެވެ: އޭ الله ގެ ރަސޫލާ، އަހަރެން ޖުނޫބުގެ ޙާލަތުގައި ހުރެގެން ނަމާދުގެ ވަގުތު މިވަނީ އައިސްފައެވެ. އަހަރެންގެ ރޯދަ ކުރިއަށް ގެންދެވިދާނެ ހެއްޔެވެ؟' ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ: 'އަހަރެން ވެސް ފަތިސް ވަގުތު ޖުނޫބުގެ ޙާލަތެއްގައި ހުރި ނަމަވެސް ރޯދަ ހިފުމުގައި ދެމިހުރީމެވެ.' އެމީހާ ބުންޏެވެ. އެހެނީ الله ތިޔަބައިމީހުންގެ މާޒީއާއި ކުރިއަށް އޮތް ފާފަތައް ފުއްސަވައިފިއެވެ.' އެހެންކަމުން އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1869
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عُثْمَانَ النَّوْفَلِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ أَنَّهُ سَأَلَ أُمَّ سَلَمَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا عَنْ الرَّجُلِ يُصْبِحُ جُنُبًا أَيَصُومُ قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصْبِحُ جُنُبًا مِنْ غَيْرِ احْتِلَامٍ ثُمَّ يَصُومُ
[އަޙްމަދު ބިން ޢުޘްމާން އަން ނައުފަލީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި [އަބޫ ޢާސިމް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި [އިބްނު ޖުރައިޖް] އަޅުގަނޑަށް [މުޙައްމަދު ބިން ޔޫސުފް] [ސުލައިމާން ބިން ޔަސާރު] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވީ، އޭނާ [އުއްމު ސަލާމާ] ރަޑިޔާالله އަންހާއާ ސުވާލުކުރެއްވީ، ފަތިސް ވަގުތު ޖޫނޫބުގެ ޙާލަތެއްގައި ހޯދި މީހަކާ ބެހޭގޮތުން، ރޯދަ ހިފުންތޯއެވެ. އެހެންކަމުން އުއްމު ސަލާމާ ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ. 'الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އެއްފަހަރަކު ފަތިސް ވަގުތު ޖުނޫބުގެ ޙާލަތެއްގައި ހޯއްދެވީ - ހުވަފެނެއްގެ ސަބަބުން ނޫން - އަދި އޭނާ ރޯދަ ހިފުން ކުރިއަށް ގެންދެވިއެވެ.'
Hadith
Imam Muslim : 1870
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى وَأَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ وَابْنُ نُمَيْرٍ كُلُّهُمْ عَنْ ابْنِ عُيَيْنَةَ قَالَ يَحْيَى أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ حُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ هَلَكْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ وَمَا أَهْلَكَكَ قَالَ وَقَعْتُ عَلَى امْرَأَتِي فِي رَمَضَانَ قَالَ هَلْ تَجِدُ مَا تُعْتِقُ رَقَبَةً قَالَ لَا قَالَ فَهَلْ تَسْتَطِيعُ أَنْ تَصُومَ شَهْرَيْنِ مُتَتَابِعَيْنِ قَالَ لَا قَالَ فَهَلْ تَجِدُ مَا تُطْعِمُ سِتِّينَ مِسْكِينًا قَالَ لَا قَالَ ثُمَّ جَلَسَ فَأُتِيَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِعَرَقٍ فِيهِ تَمْرٌ فَقَالَ تَصَدَّقْ بِهَذَا قَالَ أَفْقَرَ مِنَّا فَمَا بَيْنَ لَابَتَيْهَا أَهْلُ بَيْتٍ أَحْوَجُ إِلَيْهِ مِنَّا فَضَحِكَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى بَدَتْ أَنْيَابُهُ ثُمَّ قَالَ اذْهَبْ فَأَطْعِمْهُ أَهْلَكَ حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَخْبَرَنَا جَرِيرٌ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ الزُّهْرِيِّ بِهَذَا الْإِسْنَادِ مِثْلَ رِوَايَةِ ابْنِ عُيَيْنَةَ وَقَالَ بِعَرَقٍ فِيهِ تَمْرٌ وَهُوَ الزِّنْبِيلُ وَلَمْ يَذْكُرْ فَضَحِكَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى بَدَتْ أَنْيَابُهُ
ޔަޙްޔާ ބިން ޔަޙްޔާ އާއި އަބޫބަކުރު ބިން އަބޫ ޝައިބާ އާއި ޒުހައިރު ބިން ޙަރްބް އަދި އިބްނު ނޫމައިރު އެންމެންވެސް އަޅުގަނޑުމެންނަށް އިބްނު އުޔައިނާގެ އަރިހުން ރިވާކުރައްވާފައި - ޔަޙްޔާ ވިދާޅުވިއެވެ - ސުފްޔާން ބިން އުޔައިނާ އަޅުގަނޑުމެންނަށް އަޒްޒުހްރީގެ އަރިހުން ޙުމައިދު ބިން ޢަބްދުއްރަޙްމާންގެ އަރިހުން އަބޫ ޙުރައިރާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވިއެވެ އޭނާގެ މައްޗަށް) އަދި ވިދާޅުވިއެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ: "ތިޔަބައިމީހުންނަށްވީ ކޮންކަމެއް ހެއްޔެވެ؟" އޭނާ ބުންޏެވެ: "އަހަރެންގެ އަންހެނުންނާ ރަމަޟާންމަހު ދުވާލު ޖިމާޢުވީމެވެ." އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ: "އަޅެއް މިނިވަން ކުރެވޭނެ ހެއްޔެވެ؟" އޭނާ ބުންޏެވެ: "ނޫން." އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ: "ވިދިވިދިގެން ދެ މަސް ދުވަހު ރޯދަ ހިފުމަށް ކުޅަދާނަ ހެއްޔެވެ؟" އޭނާ ބުންޏެވެ: "ނޫން." އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ: "ތިބާއަށް އަށްޑިހަ ނިކަމެތިންނަށް ކާންދިނުމަށް ކުޅަދާނަ ހެއްޔެވެ؟" އޭނާ ބުންޏެވެ: "ނޫން." އަބޫ ހުރައިރާ ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ: ދެން އެމީހާ އިށީނދެވަޑައިގަތްއިރު، ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމައަށް ޚުދުމުރު ދަޅުއެއް ދެއްވިއެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ: 'މި ތާރީޚުތަކާއެކު ޞަދަޤާތް ކުރައްވާށެވެ'. އެމީހާ ބުންޏެވެ: 'އަހަރެމެންނަށް ވުރެ ނިކަމެތި މީހަކު އެބަހުރި ހެއްޔެވެ؟ އެހެނީ މި ވަށައިގެން އަޅުގަނޑުމެންނަށްވުރެ އެމީހުން ބޭނުންވާ މީހަކު ނެތް'. އެ އަޑު އިވުމުން ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އެކަލޭގެފާނުގެ ދަތްދޮޅި ފެންނަންދެނެވެ. އެންމެ ފަހުން ވިދާޅުވީ: 'ގެއަށް ގޮސް އެއިން އާއިލާއަށް ކާންދޭށެވެ'. [އިޝާޤު ބިން އިބްރާހީމް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޖަރީރު] [މަންޝޫރު] އިން [މުޙައްމަދު ބިން މުސްލިމް އަޒް ޒުހުރީ] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވީ، އިބްނު އުޔާނާ ރިވާކުރައްވާފައިވާ ގޮތަށް މި ފަތުރާ ސިލްސިލާއާއެކުގައެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ: 'ބިއަރަޤް ފިހި ތަމްރު - ދަޅު/ތާރީޚުގެ މިންގަނޑެއް-'. ނަމަވެސް އެ ޢިބާރާތުގެ ވާހަކައެއް ނުދައްކައެވެ؛ 'އެހެންކަމުން ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އޭނާގެ ދަތްދޮޅި ފެންނަންދެން ހީގަތެވެ'.
Hadith
Imam Muslim : 1871
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى وَمُحَمَّدُ بْنُ رُمْحٍ قَالَا أَخْبَرَنَا اللَّيْثُ ح و حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا لَيْثٌ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ حُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ رَجُلًا وَقَعَ بِامْرَأَتِهِ فِي رَمَضَانَ فَاسْتَفْتَى رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ ذَلِكَ فَقَالَ هَلْ تَجِدُ رَقَبَةً قَالَ لَا قَالَ وَهَلْ تَسْتَطِيعُ صِيَامَ شَهْرَيْنِ قَالَ لَا قَالَ فَأَطْعِمْ سِتِّينَ مِسْكِينًا و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ عِيسَى أَخْبَرَنَا مَالِكٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ بِهَذَا الْإِسْنَادِ أَنَّ رَجُلًا أَفْطَرَ فِي رَمَضَانَ فَأَمَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يُكَفِّرَ بِعِتْقِ رَقَبَةٍ ثُمَّ ذَكَرَ بِمِثْلِ حَدِيثِ ابْنِ عُيَيْنَةَ
ޔަޙްޔާ ބިން ޔަޙްޔާ އާއި މުޙައްމަދު ބިން ރޫމްވެސް އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިން ގޮތުގައި ލައިތު އަޅުގަނޑުމެންނަށް އަންގާފައިވަނީ - އެހެން ސަފުހާއަކުން - އަދި ޤުޠައިބާ ކިޔައިދިން ގޮތުގައި ލައިތު ބުނީ ރަމަޟާން މަހު ދުވާލު އަނބިމީހާއާ ޖިމާޢުކުރި ވާހަކަ. އެމީހާ الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ގެ އަރިހުން އެކަމާ ބެހޭގޮތުން ސުވާލުކުރިއެވެ. އޭނާ ސުވާލުކުރެއްވިއެވެ: "ތިބާގެ އަތުގައި މިނިވަން ކުރަން އަޅެއް އެބައޮތް ހެއްޔެވެ؟" އޭނާ ޖަވާބު ދިނީ: "ނޫން" ކަމަށެވެ. އެކަލޭގެފާނު ސުވާލުކުރެއްވިއެވެ: "ވިދިވިދިގެން ދެމަސް ރޯދަ ހިފަހައްޓާލެވޭނެ ހެއްޔެވެ؟" އޭނާ ޖަވާބު ދިނީ: "ނޫން" ކަމަށެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ: "ދެން އަށްޑިހަ ނިކަމެތިންނަށް ކާންދޭށެވެ." އަދި [މުޙައްމަދު ބިން ރާފީޢު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އިޝާޤު ބިން ޢީސާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [މާލިކު] [އަޒް ޒުހުރީ] އިން މި އިސްނަދާއެކު ކިޔައިދެއްވި، ރަމަޟާން މަހު ދުވާލު ރޯދަ ހިފުން މީހަކު ރޯދަ ވީއްލާތީ، الله ގެ ރަސޫލާ (ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ) ކައްފާރާއަށް އަމުރުކުރެއްވީ އަޅުވެރިއަކު މިނިވަންކޮށްގެން ކައްފާރާ ދެއްކުމަށެވެ... ދެން އޭނާ އިބްނު އުޔާނާގެ ޙަދީޘް ފާހަގަކުރެއްވިއެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1872
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ حَدَّثَنِي ابْنُ شِهَابٍ عَنْ حُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ حَدَّثَهُ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَرَ رَجُلًا أَفْطَرَ فِي رَمَضَانَ أَنْ يُعْتِقَ رَقَبَةً أَوْ يَصُومَ شَهْرَيْنِ أَوْ يُطْعِمَ سِتِّينَ مِسْكِينًا حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ بِهَذَا الْإِسْنَادِ نَحْوَ حَدِيثِ ابْنِ عُيَيْنَةَ
އަޅުގަނޑުމެން [މުޙައްމަދު ބިން ރާފީޢު] އަށް ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި [ޢަބްދުއްރަޒާޤު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އިބްނު ޖުރައިޖް] އަންގަވާފައިވާ ގޮތުގައި [އިބްނު ޝިހާބު] [ޙުމައިދު ބިން ޢަބްދުއްރަޙްމާން] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑަށް އަންގަވާފައިވާ ގޮތުގައި، [އަބޫ ޙުރައިރާ] އެކަލޭގެފާނަށް ރަސޫލުالله ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ރަމަޟާންމަހު ރޯދަ ވީއްލާ މީހަކަށް އަޅަކު މިނިވަން ކުރުމަށް އަމުރު ކުރެއްވިއެވެ. ނުވަތަ ޖެހިޖެހިގެން ދެ މަސް ދުވަހު ރޯދަ ހިފުން، ނުވަތަ އަށްޑިހަ ނިކަމެތިންނަށް ކާންދިނުން. އަޅުގަނޑުމެން [ޢަބްދުއްބުން ޙުމައިދު] އަށް ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި [ޢަބްދުއްރަޒާޤް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [މާޢުމަރު] [އަޒް ޒުހުރީ] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވީ، އިބްނު އުޔާނާގެ ޙަދީޘްގައިވާ ފަދައިން، މި ފަތުރާ ސިލްސިލާއާއެކުގައެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1873
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رُمْحِ بْنِ الْمُهَاجِرِ أَخْبَرَنَا اللَّيْثُ عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جَعْفَرِ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ عَبَّادِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا أَنَّهَا قَالَتْ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ احْتَرَقْتُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِمَ قَالَ وَطِئْتُ امْرَأَتِي فِي رَمَضَانَ نَهَارًا قَالَ تَصَدَّقْ تَصَدَّقْ قَالَ مَا عِنْدِي شَيْءٌ فَأَمَرَهُ أَنْ يَجْلِسَ فَجَاءَهُ عَرَقَانِ فِيهِمَا طَعَامٌ فَأَمَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يَتَصَدَّقَ بِهِ و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى أَخْبَرَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ الثَّقَفِيُّ قَالَ سَمِعْتُ يَحْيَى بْنَ سَعِيدٍ يَقُولُ أَخْبَرَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ الْقَاسِمِ أَنَّ مُحَمَّدَ بْنَ جَعْفَرِ بْنِ الزُّبَيْرِ أَخْبَرَهُ أَنَّ عَبَّادَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ حَدَّثَهُ أَنَّهُ سَمِعَ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا تَقُولُ أَتَى رَجُلٌ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ وَلَيْسَ فِي أَوَّلِ الْحَدِيثِ تَصَدَّقْ تَصَدَّقْ وَلَا قَوْلُهُ نَهَارًا
އަޅުގަނޑުމެންނަށް [މުޙައްމަދު ބިން ރުމްހު ބިން މުހާޖިރު] އަށް ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި [ލައިތު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޔަޙްޔާ ބިން ސަޢީދު] ގެ އަރިހުން [ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބިން ޤާސިމް] ގެ އަރިހުން [މުޙައްމަދު ބިން ޖަޢުފަރު ބިން ޒުބައިރު] ގެ އަރިހުން [ޢައްބާދު ބިން ޢަބްދުالله ބިން ޒުބައިރު] ގެ އަރިހުން [ޢައިޝާ] ރަޑިޔަالله އަންހާ ގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވި، އެއީ އެކަމަނާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމްގެ އަރިހަށް މީހަކު އައިސް ބުނީ އޭ الله ގެ ރަސޫލާ އަހަރެން ހަލާކުވެއްޖެއެވެ. އޭނާ ސުވާލުކުރީ: 'ކީއްވެ؟' އެމީހާ ޖަވާބު ދިނީ: 'އަހަރެންގެ އަންހެނުންނާ ރަމަޟާން މަހު ދުވާލު ޖިމާޢުވީމެވެ'. އެހެންކަމުން އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ: 'އެ ހާލަތުގައި ޞަދަޤާތް ކުރައްވާ، ޞަދަޤާތް ކުރައްވާ'. އެމީހާ ޖަވާބު ދިނީ: 'އަހަރެންގެ އަތުގައި އެއްވެސް އެއްޗެއް ނެތް - ޞަދަޤާތް ކުރަން -' އެހެންކަމުން އޭނާ އިށީނދެވަޑައިގަތުމަށް އަމުރު ކުރެއްވިއެވެ. ދެން އެކަލޭގެފާނުގެ އަރިހަށް ކާނާ ހިމެނޭ ދެ ދަޅު - މިންގަނޑުގެ ސިފައިގައި - ގެނެސްދިނުމުން، އެ ކާނާއާއެކު ޞަދަޤާތް ކުރުމަށް ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އަމުރުކުރެއްވިއެވެ. އަދި [މުޙައްމަދު ބިން އަލް މުޘައްނާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ [ޢަބްދުލް ވަޙްޙަބް އައްތަސް ތަޤާފީ] އޭނާ ވިދާޅުވީ، އަޅުގަނޑަށް އަޑުއިވިފައި އޮތީ [ޔަޙްޔާ ބިން ސަޢީދު] ބުނި ވާހަކަ، [ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބިން ޤާސިމް] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދިން ގޮތުގައި [މުޙައްމަދު ބިން ޖަޢުފަރު ބިން ޒުބައިރު] އޭނާއަށް ކިޔައިދިނީ [އައްބާދު ބިން ޢަބްދުﷲ ބިން ޒުބައިރު] އޭނާއަށް [އައިޝަތު] ރަޑިޔަالله ޢަންހާ ވިދާޅުވާ އަޑު އިވިފައިވާ ވާހަކައެވެ؛ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމްގެ އަރިހަށް މީހަކު އައިސް، ދެން އޭނާ އެ ޙަދީޘް ޛިކުރުކުރިއެވެ. އަދި ޙަދީޘްގެ ފެށުމުގައި އެއްވެސް ޢިބާރާތެއް ނެތެވެ؛ 'ޞަދަޤާތް ދޭ، ޞަދަޤާތް ދޭ'. އަދި 'ދުވާލު' ކިޔާ ޢިބާރާތެއްވެސް ނެތެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1874
حَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ الْحَارِثِ أَنَّ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ الْقَاسِمِ حَدَّثَهُ أَنَّ مُحَمَّدَ بْنَ جَعْفَرِ بْنِ الزُّبَيْرِ حَدَّثَهُ أَنَّ عَبَّادَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ حَدَّثَهُ أَنَّهُ سَمِعَ عَائِشَةَ زَوْجَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَقُولُ أَتَى رَجُلٌ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْمَسْجِدِ فِي رَمَضَانَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ احْتَرَقْتُ احْتَرَقْتُ فَسَأَلَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا شَأْنُهُ فَقَالَ أَصَبْتُ أَهْلِي قَالَ تَصَدَّقْ فَقَالَ وَاللَّهِ يَا نَبِيَّ اللَّهِ مَالِي شَيْءٌ وَمَا أَقْدِرُ عَلَيْهِ قَالَ اجْلِسْ فَجَلَسَ فَبَيْنَا هُوَ عَلَى ذَلِكَ أَقْبَلَ رَجُلٌ يَسُوقُ حِمَارًا عَلَيْهِ طَعَامٌ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيْنَ الْمُحْتَرِقُ آنِفًا فَقَامَ الرَّجُلُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَصَدَّقْ بِهَذَا فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَغَيْرَنَا فَوَاللَّهِ إِنَّا لَجِيَاعٌ مَا لَنَا شَيْءٌ قَالَ فَكُلُوهُ
[އަބޫ ޠާހިރު] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދިނީ [އިބްނު ވަޙްބު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ [އަމްރޫ ބިން ޙާރިޘް] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދިނީ [ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބިން ޤާސިމް] އޭނާއަށް ކިޔައިދިނީ [މުޙައްމަދު ބިން ޖަޢުފަރު ބިން ޒުބައިރު] އޭނާއަށް ކިޔައިދިނީ [ޢައްބާދު ބިން ޢަބްދުالله ބިން އަޒްޒުބައިރު] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދިން ގޮތުގައި އޭނާއަށް އަޑުއިވިފައިވަނީ [ޢައިޝާ] ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަނބިކަނބަލުންގެ ވާހަކައެވެ. ބުނާށެވެ: ރަމަޟާން މަހު މިސްކިތުގައި މީހަކު الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހަށް އައެވެ. އެމީހާ ބުންޏެވެ: އޭ الله ގެ ރަސޫލާ އަހަރެން ހަލާކުވެއްޖެ، އަހަރެން ހަލާކުވެއްޖެއެވެ. ފަހެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އެކަލޭގެފާނާ ސުވާލުކުރެއްވިއެވެ. އެމީހާ ޖަވާބު ދިނީ: 'އަހަރެންގެ އަންހެނުންނާ ޖިމާޢުވީ - ރަމަޟާން މަހުގެ ދުވާލުގައެވެ.' އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ: 'ޞަދަޤާތް ކުރައްވާށެވެ.' އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. ފަހެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. މިފަދަ ހާލަތެއްގައި ކުއްލިއަކަށް ކާއެއްޗެހި ހިފައިގެން ހުރި ޙިމާރެއް ލީޑްކޮށްގެން މީހަކު އައިސް، ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ތެދުވެވަޑައިގެން ސުވާލުކުރެއްވިއެވެ. ދެން ވިދާޅުވިއެވެ: 'މިކަން ޞަދަޤާތުގެ ގޮތުގައި ދެއްވާށެވެ'. އެހެންކަމުން އެމީހާ ބުންޏެވެ: 'އޭ الله ގެ ރަސޫލާ، އަހަރެން -އެކަން އެހެން މީހުންނަށް ދޭންވީ ހެއްޔެވެ؟ الله ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ، އަޅުގަނޑުމެން މިތިބީ ހަގީގަތުގައިވެސް ބަނޑުހައިވެފައި، އަޅުގަނޑުމެންގެ އަތުގައި އެއްވެސް ކާނާއެއް ނެތް'. އެންމެ ފަހުން ވިދާޅުވީ: 'އެ ހާލަތުގައި ކާންވީ -އާއިލާއާއެކު-'.
Hadith
Imam Muslim : 1875
حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ يَحْيَى وَمُحَمَّدُ بْنُ رُمْحٍ قَالَا أَخْبَرَنَا اللَّيْثُ ح و حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا لَيْثٌ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا أَنَّهُ أَخْبَرَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَرَجَ عَامَ الْفَتْحِ فِي رَمَضَانَ فَصَامَ حَتَّى بَلَغَ الْكَدِيدَ ثُمَّ أَفْطَرَ قَالَ وَكَانَ صَحَابَةُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَتَّبِعُونَ الْأَحْدَثَ فَالْأَحْدَثَ مِنْ أَمْرِهِ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى وَأَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَعَمْرٌو النَّاقِدُ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ الزُّهْرِيِّ بِهَذَا الْإِسْنَادِ مِثْلَهُ قَالَ يَحْيَى قَالَ سُفْيَانُ لَا أَدْرِي مِنْ قَوْلِ مَنْ هُوَ يَعْنِي وَكَانَ يُؤْخَذُ بِالْآخِرِ مِنْ قَوْلِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ بِهَذَا الْإِسْنَادِ قَالَ الزُّهْرِيُّ وَكَانَ الْفِطْرُ آخِرَ الْأَمْرَيْنِ وَإِنَّمَا يُؤْخَذُ مِنْ أَمْرِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالْآخِرِ فَالْآخِرِ قَالَ الزُّهْرِيُّ فَصَبَّحَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَكَّةَ لِثَلَاثَ عَشْرَةَ لَيْلَةً خَلَتْ مِنْ رَمَضَانَ و حَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ بِهَذَا الْإِسْنَادِ مِثْلَ حَدِيثِ اللَّيْثِ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ فَكَانُوا يَتَّبِعُونَ الْأَحْدَثَ فَالْأَحْدَثَ مِنْ أَمْرِهِ وَيَرَوْنَهُ النَّاسِخَ الْمُحْكَمَ
ޔަޙްޔާ ބިން ޔަޙްޔާ އާއި މުޙައްމަދު ބިން ރުމްޙް ދެމީހުންވެސް އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިން ގޮތުގައި ލައިތު އަޅުގަނޑުމެންނަށް އަންގާފައިވަނީ - އެހެން ގޮތަކުން - އަދި ޤުޠައިބާ ބިން ސަޢީދު އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ ލައިތު އަޅުގަނޑުމެންނަށް އިބްނު ޝިހާބުގެ އަރިހުން އުބައިދުالله ބިން ޢަބްދުالله ބިން އުތުބާގެ އަރިހުން އިބްނު އައްބާސްގެ އަރިހުން، الله ރުހިވޮޑިގަތުން، އެކަލޭގެފާނަށް އެކަން އަންގަވާފައިވާ ވާހަކައެވެ؛ الله ގެ ރަސޫލާ ރަމަޟާން މަހު މައްކާ ފަތަޙަކުރި އަހަރު ނިކުމެ، ކާދީދަށް ވާސިލްވާންދެން ރޯދަ ހިއްޕަވައި، ދެން ރޯދަ ދޫކޮށްލެއްވިއެވެ. އިބްނު އައްބާސް ވިދާޅުވިއެވެ؛ އަދި الله ގެ ރަސޫލާގެ ޞަޙާބީން އެކަލޭގެފާނުގެ އަމަލްތަކަށް އެދުވަސްވަރު ތަބާވިއެވެ. ޔަޙްޔާ ބިން ޔަޙްޔާ އާއި އަބޫބަކުރު ބިން އަބޫ ޝައިބާ އާއި އަމްރު އަން ނާޤިދާއި އިސްޙާޤު ބިން އިބްރާހީމް އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ ސޫފިޔާނުން އަޒްޒުހުރީން މި ޗޭން އޮފް ޓްރާންސްމިޝަން އާއި އެކު، މިއާ އެއްގޮތަށެވެ. ޔަހްޔާ އެހެން ބުނުމުން ސުފްޔާން ބުންޏެވެ؛ 'އަހަންނަކަށް ނޭނގެ އެމީހަކީ ކާކު ކަމެއް'. އެ އިބާރާތް ނަގާފައިވަނީ الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ބަސްފުޅުގެ އެންމެ ފަހު ބައިންނެވެ. [މުޙައްމަދު ބިން ރަފީޢު] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދެއްވި، [ޢަބްދުއްރަޒާޤް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި، [މާޢުމަރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ [އަޒް ޒުހުރީ] އިން މި ޗޭން އޮފް ޓްރާންސްމިޝަން އާއި އެކު. އަޒް ޒުހުރީ ވިދާޅުވި އެވެ؛ ރޯދަ ވީއްލުމަކީ އެ ދެ މައްސަލައިގެ ތެރެއިން އެންމެ ފަހު ކަމެވެ. އަދި އެއީ الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ގެ މައްސަލައިން، އެއީ ތަރުތީބުން އެންމެ ފަހުގެ ކަންކަމުން ނަގާފައިވާ ކަމެކެވެ. އަޒް ޒުހުރީ ވިދާޅުވިއެވެ. އަދި [ޙަރުމަލާ ބިން ޔަޙްޔާ] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދިނީ، [އިބްނު ވަޙްބު] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދިނީ، [ޔޫނުސް] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދިނީ [އިބްނު ޝިހާބު] ގެ ފަރާތުން، ލައިތުގެ ޙަދީޘްގައިވާ ފަދައިން، މި ފަތުރާ ސިލްސިލާއާއެކުގައެވެ. އިބްނު ޝިހާބު ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އަޞްޙާބީން އޭނާގެ ހުރިހާ އަމަލަކަށް ތަބާވިއެވެ. އަދި އެއީ ނާސިޚް އަލް މުޙްކަމެއް ކަމަށް އެބައިމީހުން ބެލިއެވެ.'
Hadith
Imam Muslim : 1876
و حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَخْبَرَنَا جَرِيرٌ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ طَاوُسٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَ سَافَرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي رَمَضَانَ فَصَامَ حَتَّى بَلَغَ عُسْفَانَ ثُمَّ دَعَا بِإِنَاءٍ فِيهِ شَرَابٌ فَشَرِبَهُ نَهَارًا لِيَرَاهُ النَّاسُ ثُمَّ أَفْطَرَ حَتَّى دَخَلَ مَكَّةَ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا فَصَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَفْطَرَ فَمَنْ شَاءَ صَامَ وَمَنْ شَاءَ أَفْطَرَ
އަދި އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އިޝާޤު ބިން އިބްރާހީމް] އަށް ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި [ޖަރީރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [މަންޝޫރު] ގެ އަރިހުން [މުޖާހިދު] ގެ އަރިހުން [ތަވޫސް] ގެ އަރިހުން [އިބްނު ޢައްބާސް] ރުހިވޮޑިގަންނަވާ ރަޟިޔަالله ޢަންހުގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވިއެވެ ފެން އުޅަނދެއް ޖަހައިގެން ދުވާލު ގަޑީގައި ބޯން އުޅުނީ މީހުންނަށް ފެންނަ ގޮތަށް ކަމަށް ވެސް ވިދާޅުވި އެވެ. މައްކާއަށް ވަންނަންދެން ރޯދަ ހިފައިގެން ހުއްޓެވެ. އިބްނު ޢައްބާސް ރަޟިޔަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ: الله ގެ ރަސޫލާ ރަސޫލާ ރަސޫލާ، އޭނާ ރޯދަ ހިއްޕަވައިގެން - ދަތުރުފުޅުގައި - އަދި ބައެއް ފަހަރު ރޯދަ ދޫކޮށްލައްވައެވެ. ފަހެ ރޯދަ ހިފުމަށް އެދޭ މީހާ ރޯދަ ހިފާށެވެ އަދި ރޯދަ ވީއްލަން ބޭނުން މީހާ ރޯދަ ދޫކޮށްލާށެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1877
و حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ عَبْدِ الْكَرِيمِ عَنْ طَاوُسٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَ لَا تَعِبْ عَلَى مَنْ صَامَ وَلَا عَلَى مَنْ أَفْطَرَ قَدْ صَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي السَّفَرِ وَأَفْطَرَ
[އަބޫ ކުރުއިބް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ވާކީ’] [ސުފްޔާން] އިން [ޢަބްދުލްކަރީމް] އިން [ތައުސް] ގެ އަރިހުން [އިބްނު ޢައްބާސް] ރުހިވޮޑިގަންނަވާ ޙަޟްރަތުން ވިދާޅުވެފައި ވާކަމަށެވެ. އެހެނީ، ދަތުރެއްގައި الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ރޯދަ ހިއްޕަވައި، ރޯދަވެސް ދޫކޮށްލައްވައެވެ.'
Hadith
Imam Muslim : 1878
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ يَعْنِي ابْنَ عَبْدِ الْمَجِيدِ حَدَّثَنَا جَعْفَرٌ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَرَجَ عَامَ الْفَتْحِ إِلَى مَكَّةَ فِي رَمَضَانَ فَصَامَ حَتَّى بَلَغَ كُرَاعَ الْغَمِيمِ فَصَامَ النَّاسُ ثُمَّ دَعَا بِقَدَحٍ مِنْ مَاءٍ فَرَفَعَهُ حَتَّى نَظَرَ النَّاسُ إِلَيْهِ ثُمَّ شَرِبَ فَقِيلَ لَهُ بَعْدَ ذَلِكَ إِنَّ بَعْضَ النَّاسِ قَدْ صَامَ فَقَالَ أُولَئِكَ الْعُصَاةُ أُولَئِكَ الْعُصَاةُ و حَدَّثَنَاه قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ يَعْنِي الدَّرَاوَرْدِيَّ عَنْ جَعْفَرٍ بِهَذَا الْإِسْنَادِ وَزَادَ فَقِيلَ لَهُ إِنَّ النَّاسَ قَدْ شَقَّ عَلَيْهِمْ الصِّيَامُ وَإِنَّمَا يَنْظُرُونَ فِيمَا فَعَلْتَ فَدَعَا بِقَدَحٍ مِنْ مَاءٍ بَعْدَ الْعَصْرِ
[މުޙައްމަދު ބިން އަލް މުޘައްނާ] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދެއްވި ގޮތުގައި [ޢަބްދުލް ވަޙްހާބު]، އެއީ އިބްނު ޢަބްދުލް މަޖީދު، [ޖާބިރު ބިން ޢަބްދުﷲ] ރަޑިޔަالله އަންހުމާގެ އަރިހުން [ޖަޢުފަރު] [އެކަލޭގެފާނުގެ ބައްޕާފުޅު] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވީ، ފަތުހު މައްކާ އަހަރު - މައްކާ ސިޓީ މިނިވަން ކުރެއްވުމުގައި - الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޢަލައިހި ވަސައްލަމް ނިކުމެވަޑައިގެންނެވި ކަމަށެވެ މައްކާ، އެއީ ރަމަޟާން މަހު އެވެ. އެވަގުތު ކުރަޢު އަލް ޣަމީމްއާ ހަމައަށް ވާސިލްވާންދެން ރޯދަ ހިފައިގެން، އަޞްޙާބީންވެސް ރޯދަ ހިފެހެއްޓިއެވެ. ދެން ފެން ބާލިދީއެއް ހޯދުމަށް އެދުމުން، ދެން އޭނާ އުފުލާލީ އެކުވެރިންނަށް ފެންނަންދެން، ދެން ބޯލީއެވެ. އެއަށްފަހު އެކަލޭގެފާނަށް ދެންނެވީ، 'ހަމަކަށަވަރުން، ބައެއް ޞަޙާބީން ރޯދަ ހިފުމުގައި ދެމިތިއްބަވައެވެ'. އެހެންކަމުން އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ: 'އެމީހުންނަކީ -އަހަންނަށް- ނުކިޔަމަންތެރިވި މީހުން، އެއީ -އަހަންނަށް- ނުކިޔަމަންތެރިވި މީހުންނެވެ.' އަދި އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެވިފައި އޮތީ [ޤުޠައިބާ ބިން ސަޢީދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޢަބްދުލްޢަޒީޒް]، އެއީ އަދު ދަރަވަރޑީ، [ޖަޢުފަރު] އިން މި އިސްނާދާއެކު ކިޔައިދެއްވައި، އިތުރަށް ވިދާޅުވިއެވެ. ދެން އެކަލޭގެފާނަށް ދެންނެވިއެވެ. 'އަސްލު މީހުންނަށް ރޯދަ ހިފުމަށް އުނދަގޫ ނަމަވެސް ތިބާ އެކަން ކުރާތަން ފެނުމުން އެމީހުން ވެސް ރޯދަ ހިފާނެއެވެ.' އެންމެ ފަހުން ޢަޞްރު ނަމާދަށްފަހު ފެން ބާލިދީއެއް ހޯދުމަށް އެދުނެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1879
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَابْنُ بَشَّارٍ جَمِيعًا عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جَعْفَرٍ قَالَ أَبُو بَكْرٍ حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ سَعْدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ الْحَسَنِ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سَفَرٍ فَرَأَى رَجُلًا قَدْ اجْتَمَعَ النَّاسُ عَلَيْهِ وَقَدْ ظُلِّلَ عَلَيْهِ فَقَالَ مَا لَهُ قَالُوا رَجُلٌ صَائِمٌ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْسَ مِنْ الْبِرِّ أَنْ تَصُومُوا فِي السَّفَرِ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ قَالَ سَمِعْتُ مُحَمَّدَ بْنَ عَمْرِو بْنِ الْحَسَنِ يُحَدِّثُ أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا يَقُولُا رَأَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَجُلًا بِمِثْلِهِ و حَدَّثَنَاه أَحْمَدُ بْنُ عُثْمَانَ النَّوْفَلِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ بِهَذَا الْإِسْنَادِ نَحْوَهُ وَزَادَ قَالَ شُعْبَةُ وَكَانَ يَبْلُغُنِي عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ أَنَّهُ كَانَ يَزِيدُ فِي هَذَا الْحَدِيثِ وَفِي هَذَا الْإِسْنَادِ أَنَّهُ قَالَ عَلَيْكُمْ بِرُخْصَةِ اللَّهِ الَّذِي رَخَّصَ لَكُمْ قَالَ فَلَمَّا سَأَلْتُهُ لَمْ يَحْفَظْهُ
[އަބޫބަކުރު ބިން އަބޫ ޝައިބާޙް] އާއި [މުޙައްމަދު ބިން އަލް މުޘައްނާ] އަދި [މުޙައްމަދު ބިން ބަޝްޔާރު] މި އެންމެންވެސް އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ [މުޙައްމަދު ބިން ޖަޢުފަރު] ގެ އަރިހުން - [އަބޫބަކުރު] ވިދާޅުވެފައިވަނީ - [ގުންދަރު] [ޝުޢުބާ] އިން [މުޙައްމަދު ބިން ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބިން ސަޢުދު] ގެ އަރިހުން [މުޙައްމަދު ބިން ޢަމްރު ބިން އަލްޙަސަން] ގެ އަރިހުން [ޖަބީރު ބިން] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދިނެވެ ޢަބްދުﷲ] ރަޑިޔާالله ޢާންހޫމާ، އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ އެއްފަހަރަކު الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ދަތުރެއްގައި ހުންނެވިއިރު، ދެން ފެނުނީ އެއްބަޔަކު ވަށާލައިގެން ހިޔަނި ތަނަކަށް ގެންގޮސްފައިވާ މީހެކެވެ. އޭނާ ސުވާލުކުރީ ކީއްވެގެން ހެއްޔެވެ؟ އެމީހުން ޖަވާބު ދިނީ، 'އެކަލޭގެފާނު ރޯދަ ހިއްޕަވަނީ' ކަމަށެވެ. ފަހެ، ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ވެސް ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައިވާ [އުބައިދުالله ބިން މުޢާޟް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައިވާ [އަހަރެންގެ ބައްޕަ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޝުޢޫބާ] ރިވާކުރައްވާފައިވަނީ [މުޙައްމަދު ބިން ޢަބްދުއްރަޙްމާން] ގެ އަރިހުން އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ. ރަސޫލުالله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމައަށް މީހަކު ފެނިވަޑައިގަތެވެ..، މިއީ މަތީގައިވާ ޙަދީޘާއި އެއްގޮތް ކަމެކެވެ. އަދި އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރެއްވި [އަޙްމަދު ބިން ޢުޘްމާން އަން ނައުފަލީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރެއްވި [އަބޫ ދާއޫދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޝުޢޫބާ] އަށް ރިވާކުރެއްވީ މި އިސްނަދާއެކު، މިސާލަކަށް. އަދި އިތުރަށް ބުނަނީ؛ ސުއޫބާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ މި ޙަދީޘާއި އިސްނަދުގައި އިތުރުކުރައްވާފައިވާކަން ޔަޙްޔާ ބިން އަބޫ ކަޠީރުގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑާ ހަމައަށް ފޯރާފައިވާ ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'ތިޔަބައިމީހުންނަށް الله ގެ ޙަޟްރަތުން ދެއްވާފައިވާ ރުޚްޝާ -ފަސޭހަކަން ޤަބޫލުކުރަންވާނެއެވެ'. އޭނާ ވިދާޅުވީ؛ އަހަރެން ސުވާލު ކުރުމުން އޭނާ އެކަން ހިތުދަސް ނުކުރެއެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1880
حَدَّثَنَا هَدَّابُ بْنُ خَالِدٍ حَدَّثَنَا هَمَّامُ بْنُ يَحْيَى حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ أَبِي نَضْرَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ غَزَوْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِسِتَّ عَشْرَةَ مَضَتْ مِنْ رَمَضَانَ فَمِنَّا مَنْ صَامَ وَمِنَّا مَنْ أَفْطَرَ فَلَمْ يَعِبْ الصَّائِمُ عَلَى الْمُفْطِرِ وَلَا الْمُفْطِرُ عَلَى الصَّائِمِ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي بَكْرٍ الْمُقَدَّمِيُّ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ التَّيْمِيِّ ح و حَدَّثَنَاه مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا ابْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ ح وَقَالَ ابْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ حَدَّثَنَا هِشَامٌ وَقَالَ ابْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا سَالِمُ بْنُ نُوحٍ حَدَّثَنَا عُمَرُ يَعْنِي ابْنَ عَامِرٍ ح و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بِشْرٍ عَنْ سَعِيدٍ كُلُّهُمْ عَنْ قَتَادَةَ بِهَذَا الْإِسْنَادِ نَحْوَ حَدِيثِ هَمَّامٍ غَيْرَ أَنَّ فِي حَدِيثِ التَّيْمِيِّ وَعُمَرَ بْنِ عَامِرٍ وَهِشَامٍ لِثَمَانَ عَشْرَةَ خَلَتْ وَفِي حَدِيثِ سَعِيدٍ فِي ثِنْتَيْ عَشْرَةَ وَشُعْبَةَ لِسَبْعَ عَشْرَةَ أَوْ تِسْعَ عَشْرَةَ
ހައްދާބު ބިން ޚާލިދު އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ، ހައްމާމް ބިން ޔަޙްޔާ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ، ޤަޠަދާ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ އަބޫ ނަދުލުރާގެ އަރިހުން އަބޫ ސަޢީދު އަލް ޚުދުރީގެ އަރިހުން، އެކަލޭގެފާނު ރުހިވޮޑިގަންނަވާ، އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. އަހަރެމެންގެ ތެރެއިން ބައެއް މީހުން ރޯދަ ހިފައިގެން ތިބިއިރު ބައެއް މީހުން ރޯދަ ވީއްލަމުން ދިޔައެވެ. އެކަމަކު ރޯދަ ހިފައިގެން ތިބި މީހުން ރޯދަ ވީއްލާ މީހުންނަށް ފާޑުކިޔާފައި ނުވާއިރު، ރޯދަ ވީއްލާ މީހުން ރޯދަ ހިފައިގެން ތިބި މީހުންނަށް ފާޑުކިޔާފައެއް ނުވެއެވެ. [މުޙައްމަދު ބިން އަބޫބަކުރު އަލް މުޤައްދާމީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޔަޙްޔާ ބިން ސަޢީދު] [ޢައްތައިމީ] އިން -އެހެން ސަފުހާއެއްގައި- އަދި [މުޙައްމަދު ބިން އަލް މުޘައްނާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ [އިބްނު މަޙްދީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ [ޝުޢޫބާ] -އަނެއް ސަފުހާއެއްގައި- ސަޢީދު [އިބްނުލް މުއްޞައްނާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ [އަބޫ އަމީރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ހިޝާމް] -އަދި [އިބްނު އަލް މުޘައްނާ] ވިދާޅުވިއެވެ- އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ [ސަލީމް ބިން ނޫޙް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޢުމަރު]، އެއީ އިބްނު އަމީރު -އެހެން ސަފުހާއެއްގައި- އަދި [އަބޫބަކުރު ބިން އަބޫ ޝައިބާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [މުޙައްމަދު ބިން ބަޝްޔާރު] [ސަޢީދުން] [ޤަތަދާ] އިން އެންމެން [ޤަތަދާ] އިން މި އިސްނާދާއެކު ޙައްމާމްގެ ޙަދީޘްގައިވާ ފަދައިން، ހަމައެކަނި ޠާޢީމީއާއި ޢުމަރު ބިން އަމީރާއި ހިޝާމްގެ ޙަދީޘްގައި ތާރީޚު ބަޔާންކޮށްފައިވެއެވެ އަށާރަވަނަ އަށް ވުމަށެވެ. އޭރު ސަޢީދުގެ ޙަދީޘްފުޅުގައި އެއީ ބާރަވަނައެވެ. އަދި ޝުޢޫބާ ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި؛ ސަތާރަވަނަ ނުވަތަ ނުވަދިހަވަނައެވެ.
