Imam Muslim : 161
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَإِسْحَقُ بْنُ مَنْصُورٍ وَعَبْدُ الْوَارِثِ بْنُ عَبْدِ الصَّمَدِ كُلُّهُمْ عَنْ عَبْدِ الصَّمَدِ بْنِ عَبْدِ الْوَارِثِ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ ثَابِتِ بْنِ الضَّحَّاكِ الْأَنْصَارِيِّ ح و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ عَنْ عَبْدِ الرَّزَّاقِ عَنْ الثَّوْرِيِّ عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ ثَابِتِ بْنِ الضَّحَّاكِ قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ حَلَفَ بِمِلَّةٍ سِوَى الْإِسْلَامِ كَاذِبًا مُتَعَمِّدًا فَهْوَ كَمَا قَالَ وَمَنْ قَتَلَ نَفْسَهُ بِشَيْءٍ عَذَّبَهُ اللَّهُ بِهِ فِي نَارِ جَهَنَّمَ هَذَا حَدِيثُ سُفْيَانَ وَأَمَّا شُعْبَةُ فَحَدِيثُهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ حَلَفَ بِمِلَّةٍ سِوَى الْإِسْلَامِ كَاذِبًا فَهْوَ كَمَا قَالَ وَمَنْ ذَبَحَ نَفْسَهُ بِشَيْءٍ ذُبِحَ بِهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ
Yenna-aɣ-d [Ishaq bin Ibrahim] d [Ishaq bin Mansur] d [Abd al-Warits bin Abd ash-Shamad] kullec seg [Abd ash-Shamad bin Abd al-Warits] seg [Syu’bah] seg [Ayyub] seg [Abu Ansari bilabahn] seg [Thabit al-D-Hak]. -deg yiwen n uḍris nniḍen yettwabder-d- Yerna yenna-yaɣ-d [Muḥemmed bin Rafi’] seg [Abdurrazzaq] seg [ats-Tsauri] seg [Khalid al-Hadzdza] seg [Abu Qilabah] seg [Tsabit bin adl-Dlahhak] yenna-d: ‘Nnbi yenna-d: ddin nniḍen mačči d Lislam s lekdeb d lebɣi, syin netta akken i d-yenna. Win inɣan iman is s ttawil, ad t Iâaqeb Öebbi s ttawil nni di Loahennama n Jahannam. D wagi i d ḥadit [Sufyan] Ma d ḥadit [Syu’bah], yenna-d belli Nnbi sallallahu ‘alaihi wasallam yenna-d : « Win ara iɛawnen s ddin nniḍen ur nelli ara d Lislam s lekdeb, ihi d akken i d-yenna. Win iâezzlen iman is s -l$azal-, sinna, ad iêezzeb ass n tnekra s l$aya nni'.
Imam Muslim : 162
و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ جَمِيعًا عَنْ عَبْدِ الرَّزَّاقِ قَالَ ابْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ ابْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ شَهِدْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حُنَيْنًا فَقَالَ لِرَجُلٍ مِمَّنْ يُدْعَى بِالْإِسْلَامِ هَذَا مِنْ أَهْلِ النَّارِ فَلَمَّا حَضَرْنَا الْقِتَالَ قَاتَلَ الرَّجُلُ قِتَالًا شَدِيدًا فَأَصَابَتْهُ جِرَاحَةٌ فَقِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ الرَّجُلُ الَّذِي قُلْتَ لَهُ آنِفًا إِنَّهُ مِنْ أَهْلِ النَّارِ فَإِنَّهُ قَاتَلَ الْيَوْمَ قِتَالًا شَدِيدًا وَقَدْ مَاتَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى النَّارِ فَكَادَ بَعْضُ الْمُسْلِمِينَ أَنْ يَرْتَابَ فَبَيْنَمَا هُمْ عَلَى ذَلِكَ إِذْ قِيلَ إِنَّهُ لَمْ يَمُتْ وَلَكِنَّ بِهِ جِرَاحًا شَدِيدًا فَلَمَّا كَانَ مِنْ اللَّيْلِ لَمْ يَصْبِرْ عَلَى الْجِرَاحِ فَقَتَلَ نَفْسَهُ فَأُخْبِرَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِذَلِكَ فَقَالَ اللَّهُ أَكْبَرُ أَشْهَدُ أَنِّي عَبْدُ اللَّهِ وَرَسُولُهُ ثُمَّ أَمَرَ بِلَالًا فَنَادَى فِي النَّاسِ أَنَّهُ لَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ إِلَّا نَفْسٌ مُسْلِمَةٌ وَأَنَّ اللَّهَ يُؤَيِّدُ هَذَا الدِّينَ بِالرَّجُلِ الْفَاجِرِ
Yerna yenna-yaɣ-d [Muḥemmed bin Rafiɛ] d [Abd bin Ḥumaid] kullec seg [Abdurrazzaq], yenna-d [Ibn Rafiɛ], yenna-aɣ-d [Abdurrazzaq] yenna-aɣ-d [Maɛmar] seg [az-Zuhri] seg [Ibn al-Musayhuyab] seg [Abu Hullahullah]. 'alaihi wasallam llan ttgen lgirra mgal Hunain, sakkin yenna-as i yiwen wergaz yettwasnen d Ineslem: 'Amdan-a yella gar yemdanen n Lǧennet'. Mi nella deg umkan-nni, nwala argaz-nni yettnaɣ s lǧehd armi ay yettwajerḥem s lǧehd. Syin, kra n win i d-yennan i Rasulullah sallallahu alaihi wasallam : « A Rasulullah! Argaz-nni i d-tenniḍ zik, d akken d bab n Lǧennet, ass-a yennuɣ s lǧehd, yemmut.’ Ihi, yenna-d Nnbi s.al.allahu âihi wasallam: ‘Ad iruḥ ɣer Lǧennet’. Kra n yinselmen llan di ccek. Deg yiwet n tikkelt yusa-d yiwen ad d-yini belli ur yemmut ara seg yimenɣi, maca yettwajerḥem s waṭas. Iḍ-nni, ur yesɛi ara ṣṣber ɣef lqerḥ n lǧerḥ-is, dɣa yenɣa iman-is, dɣa s waya i d-yettwabder waya i Umazan n Öebbi. Ikemmel Rasulullah yenna-d takbir: ‘Allahu Akbar, ttcehhideɣ-d belli nekk d amdan n Öebbi d Umazan-is’. Syin, Amazan n Rebbi yenna i Bilal ad as-yini i yal yiwen belli ulac win ara ikecmen ɣer Igenni siwa ṛṛuḥ neɣ amdan i d-yefkan iman-is -ɣer Öebbi-. U ar Öebbi Issehlek ddin agi, s yiwen urgaz iqedcen''.
Imam Muslim : 163
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ وَهُوَ ابْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْقَارِيُّ حَيٌّ مِنْ الْعَرَبِ عَنْ أَبِي حَازِمٍ عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ السَّاعِدِيِّ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْتَقَى هُوَ وَالْمُشْرِكُونَ فَاقْتَتَلُوا فَلَمَّا مَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى عَسْكَرِهِ وَمَالَ الْآخَرُونَ إِلَى عَسْكَرِهِمْ وَفِي أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَجُلٌ لَا يَدَعُ لَهُمْ شَاذَّةً إِلَّا اتَّبَعَهَا يَضْرِبُهَا بِسَيْفِهِ فَقَالُوا مَا أَجْزَأَ مِنَّا الْيَوْمَ أَحَدٌ كَمَا أَجْزَأَ فُلَانٌ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَا إِنَّهُ مِنْ أَهْلِ النَّارِ فَقَالَ رَجُلٌ مِنْ الْقَوْمِ أَنَا صَاحِبُهُ أَبَدًا قَالَ فَخَرَجَ مَعَهُ كُلَّمَا وَقَفَ وَقَفَ مَعَهُ وَإِذَا أَسْرَعَ أَسْرَعَ مَعَهُ قَالَ فَجُرِحَ الرَّجُلُ جُرْحًا شَدِيدًا فَاسْتَعْجَلَ الْمَوْتَ فَوَضَعَ نَصْلَ سَيْفِهِ بِالْأَرْضِ وَذُبَابَهُ بَيْنَ ثَدْيَيْهِ ثُمَّ تَحَامَلَ عَلَى سَيْفِهِ فَقَتَلَ نَفْسَهُ فَخَرَجَ الرَّجُلُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَشْهَدُ أَنَّكَ رَسُولُ اللَّهِ قَالَ وَمَا ذَاكَ قَالَ الرَّجُلُ الَّذِي ذَكَرْتَ آنِفًا أَنَّهُ مِنْ أَهْلِ النَّارِ فَأَعْظَمَ النَّاسُ ذَلِكَ فَقُلْتُ أَنَا لَكُمْ بِهِ فَخَرَجْتُ فِي طَلَبِهِ حَتَّى جُرِحَ جُرْحًا شَدِيدًا فَاسْتَعْجَلَ الْمَوْتَ فَوَضَعَ نَصْلَ سَيْفِهِ بِالْأَرْضِ وَذُبَابَهُ بَيْنَ ثَدْيَيْهِ ثُمَّ تَحَامَلَ عَلَيْهِ فَقَتَلَ نَفْسَهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عِنْدَ ذَلِكَ إِنَّ الرَّجُلَ لِيَعْمَلُ عَمَلَ أَهْلِ الْجَنَّةِ فِيمَا يَبْدُو لِلنَّاسِ وَهُوَ مِنْ أَهْلِ النَّارِ وَإِنَّ الرَّجُلَ لِيَعْمَلُ عَمَلَ أَهْلِ النَّارِ فِيمَا يَبْدُو لِلنَّاسِ وَهُوَ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ
Yettwaḥsab-aɣ-d [Qutaybah bin Saɛid] yenna-aɣ-d [Yaɛqub] - dɣa d Ibn Abdurrahman al-Qari - - isem n yiwet n taddart deg Ṭ̣aɛraben - seg [Abu Hazim] seg [Sahal bin Saɛid as-Saidi] belli Rasul n Ṛebbi s.a.l. Mi d-yuɣal Umazan n Ṛebbi ɣer lɛesker n Yinselmen, yerna ikafriwen uɣalen ɣer lɛesker-nsen, yella yiwen n wergaz seg iḥubayen n Nnbi sallallaahu ‘alaihi wasallam ur yeǧǧi aɛdaw ad iɛeddi. Yettḍafar yerna yettḥettim aɛdaw s tmeẓẓuɣt-is. Yenna-d yiwen umeddakel nniḍen n Nnbi: ‘Ass-a ulac gar-aneɣ wid iqeblen s tidett am wakken llan akka d waya’. Ikemmel yenna-d Rresulullah (s.al.al.) a. Yella deg tmezgunt n yimazzayen n Lǧennet. Yiwen wergaz seg Yinselmen yenna-d: ‘Ad t-ḍefren akk lweqt’. Sahl bin Saɛad yenna-d tikkelt niḍen : « Argaz-nni yeffeɣ-d akk d fala d fala, ma yella fala d fala yeḥbes deg wakud aydeg yettnaɣ, ad yeḥbes ula d netta, mi ara yeddu fala d fala s tɣawla, dɣa ad yeddu s tɣawla am netta. Argaz-nni yenna-d : « Fulan yesɛa lǧerḥ d ameqran. Imi ur yezmir ara ad iqbel lqerḥ-nni yettidir, yebɣa ad yemmet imiren kan, dɣa yessers aɛekkaz n ssif-is ɣef lqaɛa, yessers iman-is. Iffeɣ-d wergaz-nni ad immager Amazan n Öebbi, inna-yas: “Cehhdeɣ-d, kečč, a Muḥemmed, d amazan n Öebbi”. Nnbi yesteqsa: “D acu i k-ixussen? ’ Argaz-nni yenna-yas : ‘Argaz-nni iwumi tessawaleḍ d amasay ɣef Lǧennet deg wakud aydeg amur ameqran seg medden ttqadaren aya, dɣa ttcehhideɣ-k, a Amazan n Rebbi ɣef waya d waya, lliɣ ffɣeɣ ḍefren-t deg ṭṭrad-nni akk armi ay d-ufiɣ d akken yettwajerḥem s lǧehd, yebɣa ad yemmet s tɣawla, sakkin, yerra-d lḥenni n ssif-nnes ɣef lqaɛa gar sin n yidmaren-nnes ed iman-is akken ad yenɣ iman-is’. Ihi, Amazan n Öebbi (s.a.w) inna: “s tidep, llan irgazen ixeddmen lecɣal am lecɣal n umasay di igenni, di wallen n yemdanen, ɣas akken d amasay di Loahennama”. Yerna llan daɣen yergazen ixeddmen lxir s lecɣal n umasay deg Lǧennet deg wallen n yemdanen, ɣas akken d amasay deg igenni''.
Imam Muslim : 164
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا الزُّبَيْرِيُّ وَهُوَ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ حَدَّثَنَا شَيْبَانُ قَالَ سَمِعْتُ الْحَسَنَ يَقُولُا إِنَّ رَجُلًا مِمَّنْ كَانَ قَبْلَكُمْ خَرَجَتْ بِهِ قُرْحَةٌ فَلَمَّا آذَتْهُ انْتَزَعَ سَهْمًا مِنْ كِنَانَتِهِ فَنَكَأَهَا فَلَمْ يَرْقَأْ الدَّمُ حَتَّى مَاتَ قَالَ رَبُّكُمْ قَدْ حَرَّمْتُ عَلَيْهِ الْجَنَّةَ ثُمَّ مَدَّ يَدَهُ إِلَى الْمَسْجِدِ فَقَالَ إِي وَاللَّهِ لَقَدْ حَدَّثَنِي بِهَذَا الْحَدِيثِ جُنْدَبٌ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي هَذَا الْمَسْجِدِ و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي بَكْرٍ الْمُقَدَّمِيُّ حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ جَرِيرٍ حَدَّثَنَا أَبِي قَالَ سَمِعْتُ الْحَسَنَ يَقُولُ حَدَّثَنَا جُنْدَبُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْبَجَلِيُّ فِي هَذَا الْمَسْجِدِ فَمَا نَسِينَا وَمَا نَخْشَى أَنْ يَكُونَ جُنْدَبٌ كَذَبَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَرَجَ بِرَجُلٍ فِيمَنْ كَانَ قَبْلَكُمْ خُرَاجٌ فَذَكَرَ نَحْوَهُ
Yenna-aɣ-d [Muḥemmed bin Rafiɛ] yenna-aɣ-d [az-Zubairi] - dɣa d Muḥemmed bin Ɛebdallah bin az-Zubair - yenna-aɣ-d [Syaiban] yenna-d, sliɣ [al-Hasan] yenna-d: ‘S tidet, yella yiwen wergaz zdat-wen ay yesɛan lḥemla n tmeẓẓuɣt ay d-yeffɣen ma, yerna asmi ay t-id-yessuffeɣ lḥemla n tmeẓẓuɣt. socket, syin yefla-t armi ffɣen idammen mebla ma yeḥbes armi yemmut. Inna Rabb nnwen: "Nekk ḥeṛmeɣ fellas igenwan". Syin, al-Hasan yerfed afus-nnes ɣer tmesgida-nni, yenna-d: “S Rebbi, [Jundub] yeḥka-aɣ-d ḥadith-a seg Nnbi sallallahu alaihi wasallam deg tmesgida-a”. Yerna yenna-aɣ-d [Muḥemmed bin Abu Bakr al-Muqaddami] yenna-aɣ-d [Wahab bin Jarir] yenna-aɣ-d [baba-inu] yenna-d, sliɣ [al-Hasan] yenna-d, yenna-aɣ-d [Jundub bin Abdullah al-Bajali] deg tmesgida-a, ihi ur tettut ara ɣef Jundullah n Rahullah. alaihi wasallam. Jundub yenna-d belli Rasulullah ssalllahu ’alaihi wasallam yenna-d: ‘Yiwen n wergaz uqbel-ik yella fell-as lbuq...syin yebder-d yiwen n ḥadit am wa’.
Imam Muslim : 165
حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ حَدَّثَنَا عِكْرِمَةُ بْنُ عَمَّارٍ قَالَ حَدَّثَنِي سِمَاكٌ الْحَنَفِيُّ أَبُو زُمَيْلٍ قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبَّاسٍ قَالَ حَدَّثَنِي عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ قَالَ لَمَّا كَانَ يَوْمُ خَيْبَرَ أَقْبَلَ نَفَرٌ مِنْ صَحَابَةِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالُوا فُلَانٌ شَهِيدٌ فُلَانٌ شَهِيدٌ حَتَّى مَرُّوا عَلَى رَجُلٍ فَقَالُوا فُلَانٌ شَهِيدٌ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَلَّا إِنِّي رَأَيْتُهُ فِي النَّارِ فِي بُرْدَةٍ غَلَّهَا أَوْ عَبَاءَةٍ ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا ابْنَ الْخَطَّابِ اذْهَبْ فَنَادِ فِي النَّاسِ أَنَّهُ لَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ إِلَّا الْمُؤْمِنُونَ قَالَ فَخَرَجْتُ فَنَادَيْتُ أَلَا إِنَّهُ لَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ إِلَّا الْمُؤْمِنُونَ
Yenna-aɣ-d [Zuhair bin Harb] yenna-aɣ-d [Hasyim bin al-Qasim] yenna-aɣ-d [Ikrimah bin Ammar] yenna-yaɣ, yenna-aɣ-d [Simak al-Hanafi Abu Zumail] yenna-aɣ, yenna-aɣ-d [Abdullah bin Abbas] yenna-aɣ, yenna-aɣ-d [Umar bin 'ocwar, Khahabtha al-K] aṭas n yemdukal ay d-iqerben ɣer Nnbi sallallaahu ‘alaihi wasallam deg wakud aydeg qqaren-d: ‘Fulani yettwasehhed, Fulani yettwasehhed’, armi ay ɛeddan ɣef yiwen n wergaz, nnan-as: ‘Fulani yettwashehhed’. Ihi yenna-d Rresulullah ssalllahu ‘alaihi wasallam : ‘Mačči akka, di tidet ẓriɣ-t deg lǧennet deg lqecc neɣ deg lqecc i d-yewwi -uqbel ad yebḍu-’. Syin, yenna-d tikkelt nniḍen Rasulullah sallallahu ’alaihi wasallam : « A Ibn al-Khaththab, ṛuḥ ini-d i medden belli ulac win ara ikecmen ɣer lǧennet anagar wid yumnen ». Ihi, yenna-d Umar: “Nekk ffɣeɣ-d s lḥir, ẓer belli yiwen ur ikeččem ɣer lǧennet, anagar win yumnen”.
Imam Muslim : 166
حَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ قَالَ أَخْبَرَنِي ابْنُ وَهْبٍ عَنْ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ عَنْ ثَوْرِ بْنِ زَيْدٍ الدُّؤَلِيِّ عَنْ سَالِمٍ أَبِي الْغَيْثِ مَوْلَى ابْنِ مُطِيعٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ح و حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ وَهَذَا حَدِيثُهُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ يَعْنِي ابْنَ مُحَمَّدٍ عَنْ ثَوْرٍ عَنْ أَبِي الْغَيْثِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ خَرَجْنَا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى خَيْبَرَ فَفَتَحَ اللَّهُ عَلَيْنَا فَلَمْ نَغْنَمْ ذَهَبًا وَلَا وَرِقًا غَنِمْنَا الْمَتَاعَ وَالطَّعَامَ وَالثِّيَابَ ثُمَّ انْطَلَقْنَا إِلَى الْوَادِي وَمَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَبْدٌ لَهُ وَهَبَهُ لَهُ رَجُلٌ مِنْ جُذَامَ يُدْعَى رِفَاعَةَ بْنَ زَيْدٍ مِنْ بَنِي الضُّبَيْبِ فَلَمَّا نَزَلْنَا الْوَادِي قَامَ عَبْدُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَحُلُّ رَحْلَهُ فَرُمِيَ بِسَهْمٍ فَكَانَ فِيهِ حَتْفُهُ فَقُلْنَا هَنِيئًا لَهُ الشَّهَادَةُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَلَّا وَالَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ إِنَّ الشَّمْلَةَ لَتَلْتَهِبُ عَلَيْهِ نَارًا أَخَذَهَا مِنْ الْغَنَائِمِ يَوْمَ خَيْبَرَ لَمْ تُصِبْهَا الْمَقَاسِمُ قَالَ فَفَزِعَ النَّاسُ فَجَاءَ رَجُلٌ بِشِرَاكٍ أَوْ شِرَاكَيْنِ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَصَبْتُ يَوْمَ خَيْبَرَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شِرَاكٌ مِنْ نَارٍ أَوْ شِرَاكَانِ مِنْ نَارٍ
Yenna-aɣ-d [Abu at-Tahir] yenna-d, yenna-aɣ-d [Ibnu Wahab] seg [Malik bin Anas] seg [Tsaur bin Zaid ad-Duali] seg [Salim Abu al-Ghaits] akli aqbur n Ibn Muthi’, seg [Abu Hurairah]. -deg yiwen n uḍris nniḍen yettwabder-d- Yerna yenna-aɣ-d [Qutaybah bin Saɛid] yerna d aya ay d ḥadith, yenna-aɣ-d [Abdul Ɛaziz] -dɣa Ibn Muḥemmed- seg [Tsaur] seg [Abu al-Ghaits] seg [Abu Hurairah] yenna-d: 'Deg wass n unfaq n Khaillalahal nella Allah yefka-aɣ-d rrbeḥ, maca maci d ghanimah - lɣella n yimenɣi - ay d-neṭṭef s talɣa n wureɣ neɣ n lfeṭṭa, wanag d ayla, d tuččit ed lqec. Syin, nruḥ s tɣawla ɣer yiwen wedrar. Yerna Rasulullah ssalllallahu ’alaihi wasallam di tallit-nni akk d uklan-is ttwaqeddmen d tikci sɣur yiwen n wergaz n Judzam i s-qqaren s umata Rifa’ah bin Zaid seg teqbilt n Adl-Dlubaib. Mi newweḍ ɣer wedrar, ibedd-d uqeddac n Rasulullah sallallahu ‘alaihi wasallam akken ad yefru tiɣbula n tmeẓẓuɣt-is. Maca deg yiwet n tikkelt, tettwakkes-as tmeẓẓuɣt, yerna yemlal-d lmut-is dinna. Nenna: “Nessaram fell-as, a Amazan n Öebbi, imi ittwaṣehhed”. Maca Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam yenna-d deg wemkan-nnes: ‘Ala, s Win ay yellan deg ufus-nnes ṛṛuḥ n Muḥemmed, s tidet ad t-tečč tmes n lǧennet ɣef ljal n tmeẓẓuɣt-nni ay d-yewwi uqbel ad tt-yebḍu’. Inna Abu Huraitah: "Sehmen medden". Deffir waya, yusa-d yiwen n wergaz ay d-yewwin yiwet n tqeḍɛit neɣ snat n tɣawsiwin n tceṭṭiḍin, yenna-d: “A Amazan n Rebbi, ufiɣ-d aya deg yimenɣi n Khaibar”. Ihi yenna-d Umceggeɛ: 'Yiwen n lqecc n tmeẓyanin seg tmes n lǧennet neɣ snat n tmeẓyanin n lǧennet seg tmes n lǧennet''.
Imam Muslim : 167
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ جَمِيعًا عَنْ سُلَيْمَانَ قَالَ أَبُو بَكْرٍ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ حَجَّاجٍ الصَّوَّافِ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ أَنَّ الطُّفَيْلَ بْنَ عَمْرٍو الدَّوْسِيَّ أَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلْ لَكَ فِي حِصْنٍ حَصِينٍ وَمَنْعَةٍ قَالَ حِصْنٌ كَانَ لِدَوْسٍ فِي الْجَاهِلِيَّةِ فَأَبَى ذَلِكَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِلَّذِي ذَخَرَ اللَّهُ لِلْأَنْصَارِ فَلَمَّا هَاجَرَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى الْمَدِينَةِ هَاجَرَ إِلَيْهِ الطُّفَيْلُ بْنُ عَمْرٍو وَهَاجَرَ مَعَهُ رَجُلٌ مِنْ قَوْمِهِ فَاجْتَوَوْا الْمَدِينَةَ فَمَرِضَ فَجَزِعَ فَأَخَذَ مَشَاقِصَ لَهُ فَقَطَعَ بِهَا بَرَاجِمَهُ فَشَخَبَتْ يَدَاهُ حَتَّى مَاتَ فَرَآهُ الطُّفَيْلُ بْنُ عَمْرٍو فِي مَنَامِهِ فَرَآهُ وَهَيْئَتُهُ حَسَنَةٌ وَرَآهُ مُغَطِّيًا يَدَيْهِ فَقَالَ لَهُ مَا صَنَعَ بِكَ رَبُّكَ فَقَالَ غَفَرَ لِي بِهِجْرَتِي إِلَى نَبِيِّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ مَا لِي أَرَاكَ مُغَطِّيًا يَدَيْكَ قَالَ قِيلَ لِي لَنْ نُصْلِحَ مِنْكَ مَا أَفْسَدْتَ فَقَصَّهَا الطُّفَيْلُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اللَّهُمَّ وَلِيَدَيْهِ فَاغْفِرْ
Yenna-aɣ-d [Abu Bakr bin Abu Syaibah] d [Ishaq bin Ibrahim] akk-nsen seg [Sliman], [Abu Bakr] yenna-aɣ-d [Sliman bin Harb] yenna-aɣ-d [Hammad bin Zaid] seg [Hajjaj ash-Shawwaf] seg [Abubifair] seg [Abubair] Amru Ad Dausi yusa-d ɣer Nnbi sallallahu alaihi wasallam deg wakud aydeg ay d-yenna: « Ay Amazan n Ṛebbi, tebɣiḍ ad teddreḍ deg lḥebs ay ijehden yerna yezmer ad k-iḥudd ? Yenna-d umsefham-nni : « Lḥebs-nni yella n wegdud n Daus deg tallit n Jahiliyiah ». Maca, Rasulullah sshallallahu alaihi wasallam yugi imi ay yefren ayen ay d-iɛuhed Rebbi i wegdud n Ansar. Asmi ay d-iḥeǧǧer Nnbi (s.al.al.a.) ɣer Lmedina, ula d Abu Thufail bin Amru yeḥeǧǧer-d yid-s yiwen n wergaz seg wegdud-nnes. D acu kan, ameddakel n Abu Thufail ur yezmir ara ad yeqqim -aklimat- n Lmedina yerna yuḍen, sakkin, yeddem-d timqstin yerna yegzem-as iɣil n yiḍuḍan-nnes armi ay ččuren ifassen-nnes d idammen, yerna yemmut ula d netta. D acu kan, deg targit-nnes, Abu Thufail iwala argaz-nni deg tegnit yelhan mliḥ, deg wakud aydeg netta icudd ifassen-nnes. Syin, Abu Thufal yesteqsa argaz-nni: “D acu i k-yexdem rebbi-inek? ’ Argaz-nni yerra-yas-d : ‘Yessuref-iyi ɣef ljal n lḥijṛa-inu ɣur-s, Nnbi s.al.allah’. Syin, Abu Thufail yuɣal yesteqsa-d : Maca ayɣer ay k-ttwaliɣ tettḍeggiɛeḍ ifassen-ik? ’ Argaz-nni yerra-yas-d : ‘Nnan-iyi-d ‘ur nessemras ara ayen i t-terẓiḍ’. Abu Thufail yenna-d targit-nni i Rresulullah, yenna-d Rasulullah: “A Rebbi, ssuref-as ifassen-is”.
Imam Muslim : 168
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الضَّبِّيُّ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ وَأَبُو عَلْقَمَةَ الْفَرْوِيُّ قَالَا حَدَّثَنَا صَفْوَانُ بْنُ سُلَيْمٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَلْمَانَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ اللَّهَ يَبْعَثُ رِيحًا مِنْ الْيَمَنِ أَلْيَنَ مِنْ الْحَرِيرِ فَلَا تَدَعُ أَحَدًا فِي قَلْبِهِ قَالَ أَبُو عَلْقَمَةَ مِثْقَالُ حَبَّةٍ و قَالَ عَبْدُ الْعَزِيزِ مِثْقَالُ ذَرَّةٍ مِنْ إِيمَانٍ إِلَّا قَبَضَتْهُ
Yenna-yaɣ-d [Ahmad bin Abdah adl-Dlabbi] yenna-yaɣ-d [Abdul Ɛaziz bin Muḥemmed] d [Abu Alqamah al-Farwi] deg sin deg-sen nnan, yenna-yaɣ-d [Shafwan bin Sulayim] seg [Abdullah bin Salman] seg [baba-s] seg [Abu Rahillalah, yenna-d: ‘S tidett, Rebbi ad yessufeɣ aḍu i d-yesfeḍen aṭas, d aḥlawan am leḥrir seg tama n Yaman, ur yettɛeṭṭil ara yiwen deg wul-is yella -yenna-d Abu Alqamah- lqis n lfakya, -ma d Abdul Aziz yenna-d; ula d aẓar n tzemrin n tmeẓyant - seg liman, ma yella ur t-id-Issewjed ara Öebbi'.
Imam Muslim : 169
حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ وَقُتَيْبَةُ وَابْنُ حُجْرٍ جَمِيعًا عَنْ إِسْمَعِيلَ بْنِ جَعْفَرٍ قَالَ ابْنُ أَيُّوبَ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ قَالَ أَخْبَرَنِي الْعَلَاءُ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ بَادِرُوا بِالْأَعْمَالِ فِتَنًا كَقِطَعِ اللَّيْلِ الْمُظْلِمِ يُصْبِحُ الرَّجُلُ مُؤْمِنًا وَيُمْسِي كَافِرًا أَوْ يُمْسِي مُؤْمِنًا وَيُصْبِحُ كَافِرًا يَبِيعُ دِينَهُ بِعَرَضٍ مِنْ الدُّنْيَا
Yenna-aɣ-d [Yahya bin Ayyub] d [Qutaybah] d [Ibn Hujr] akk-nsen seg [Ismaɛil bin Jaɛfar] yenna-aɣ-d [Ibnu Ayyub] yenna-aɣ-d [Ismaɛil] yenna-d, yenna-yi-d [al-Ala’] seg [baba-s] seg [Abu Hurailah douirah] belli Ṛebbi Ṛebbi n lxir. lecɣal uqbel ad d-yas lbaṭel am yiḍ d aẓiḍan. Tafrara, amdan d lmumen, syin, tameddit, d akafir. Tameddit, argaz d lmumen, syin d akafir, tafrara. Yeznuzu ddin-is ɣef lfeṛḥ n ddunit’.
Imam Muslim : 170
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ ثَابِتٍ الْبُنَانِيِّ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّهُ قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ { يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَرْفَعُوا أَصْوَاتَكُمْ فَوْقَ صَوْتِ النَّبِيِّ } إِلَى آخِرِ الْآيَةِ جَلَسَ ثَابِتُ بْنُ قَيْسٍ فِي بَيْتِهِ وَقَالَ أَنَا مِنْ أَهْلِ النَّارِ وَاحْتَبَسَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَأَلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَعْدَ بْنَ مُعَاذٍ فَقَالَ يَا أَبَا عَمْرٍو مَا شَأْنُ ثَابِتٍ اشْتَكَى قَالَ سَعْدٌ إِنَّهُ لَجَارِي وَمَا عَلِمْتُ لَهُ بِشَكْوَى قَالَ فَأَتَاهُ سَعْدٌ فَذَكَرَ لَهُ قَوْلَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ ثَابِتٌ أُنْزِلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ وَلَقَدْ عَلِمْتُمْ أَنِّي مِنْ أَرْفَعِكُمْ صَوْتًا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَنَا مِنْ أَهْلِ النَّارِ فَذَكَرَ ذَلِكَ سَعْدٌ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَلْ هُوَ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ و حَدَّثَنَا قَطَنُ بْنُ نُسَيْرٍ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ سُلَيْمَانَ حَدَّثَنَا ثَابِتٌ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ كَانَ ثَابِتُ بْنُ قَيْسِ بْنِ شَمَّاسٍ خَطِيبَ الْأَنْصَارِ فَلَمَّا نَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ بِنَحْوِ حَدِيثِ حَمَّادٍ وَلَيْسَ فِي حَدِيثِهِ ذِكْرُ سَعْدِ بْنِ مُعَاذٍ و حَدَّثَنِيهِ أَحْمَدُ بْنُ سَعِيدِ بْنِ صَخْرٍ الدَّارِمِيُّ حَدَّثَنَا حَبَّانُ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ الْمُغِيرَةِ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ أَنَسٍ قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ { لَا تَرْفَعُوا أَصْوَاتَكُمْ فَوْقَ صَوْتِ النَّبِيِّ } وَلَمْ يَذْكُرْ سَعْدَ بْنَ مُعَاذٍ فِي الْحَدِيثِ و حَدَّثَنَا هُرَيْمُ بْنُ عَبْدِ الْأَعْلَى الْأَسَدِيُّ حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ قَالَ سَمِعْتُ أَبِي يَذْكُرُ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ أَنَسٍ قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ وَاقْتَصَّ الْحَدِيثَ وَلَمْ يَذْكُرْ سَعْدَ بْنَ مُعَاذٍ وَزَادَ فَكُنَّا نَرَاهُ يَمْشِي بَيْنَ أَظْهُرِنَا رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ
Yenna-yaɣ-d [Abu Bakr bin Abu Syaibah] yenna-aɣ-d [Al Hasan bin Musa] yenna-aɣ-d [Hammad bin Salamah] seg [Thabit Al Bunani] seg [Anas bin Malik] belli yenna-d: ‘Mi d-yeɣli ayat-agi: ‘-A wid yumnen, ur sseknem ara ṣṣut-nwen n Nnbi-Q s ufella’. Al Hujurat: 2- armi d taggara n ayat, Thabit bin Qais yella yeqqim deg wexxam-is, yenna-d : 'nekk seg at Jahennama! Yerna yella dima yettbeddilen seg Nnbi sallallahu alaihi wasallam armi d asmi ay d-yesteqsa Nnbi Saɛad bin Muɛadz ɣef waya. Isteqsa: “A Abu Ɛemru, amek tella liḥala n Thabit? Yuḍen? ’ Sa’d yerra-as : ‘Tagnit-is am yal tikkelt yerna ur sliɣ ara s kra n lexbar belli yuḍen’. Anas yenna: "Syin, yerza fell-as Saɛd, yenna-yas-d ɣef tmesliwt-is akked Rresulullah, s.al.allahu. Thabit tenna-yas: “Ayat-agi i d-yewwḍen, deg wakud ideg teẓram akk belli d nekk ay d amdan yesɛan taɣect tameqrant akk, ugar n taɣect n Umazan n Ṛebbi sallallahu ‘alaihi wasallam. Syin, nekk d yiwen seg yimazzayen n Lǧennet.’ Ihi yenna-d Saɛd aya i Rasulullah. Yenna-d daɣen Nnbi sallallahu ‘alaihi wasallam : ‘Ula d netta d yiwen seg yemdanen n yigenni’. Yenna-aɣ-d [Qaṭan bin Nusyair] Yenna-aɣ-d [Jaɛfar bin Suleyman] yenna-aɣ-d [Tsabit] seg [Anas bin Malik] yenna-d: ‘Thabit bin Qais yella d amsawal gar Ansar, asmi ay d-teɣli ayat-a, dɣa am wakken ay d-yella deg Ḥadit n Ḥemmad. Maca, ḥadit ur d-yebdir ara isem n Saɛd bin Muɛadz’. Yerna yenna-aɣ-d [Ahmad bin Saɛid bin Shakr Ad-Darimi] yenna-aɣ-d [Habban] yenna-aɣ-d [Sualiman Ibnul Mughirah] seg [Thabit] seg [Anas] yenna-d: ‘Mi d-teɣli ayat -... ur ssawaḍet ara ṣṣut-nwen ugar n ṣṣut n yirgazen - yerna netta dime n Nnbi’. Mu'adz di lhadis'. Yerna yenna-aɣ-d [Huraim bin Abdul A’la al Asadi] yenna-aɣ-d [al Mu’tamir bin Sualiman] yenna-d: “Sliɣ [baba-inu] yebder-d [Thabit] seg [Anas] yenna-d: ‘Mi d-yeɣli ayat-a, yenna-d ḥadith war ma yebder-d isem n Sa’d bin’. Syin yerna-d: ‘Yiwen wergaz seg wegdud n igenwan iteddu gar-aneɣ’.
Imam Muslim : 171
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ قَالَ أُنَاسٌ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنُؤَاخَذُ بِمَا عَمِلْنَا فِي الْجَاهِلِيَّةِ قَالَ أَمَّا مَنْ أَحْسَنَ مِنْكُمْ فِي الْإِسْلَامِ فَلَا يُؤَاخَذُ بِهَا وَمَنْ أَسَاءَ أُخِذَ بِعَمَلِهِ فِي الْجَاهِلِيَّةِ وَالْإِسْلَامِ
Yenna-aɣ-d [Uthman bin Abu Syaibah] yenna-aɣ-d [Jarir] seg [Mansur] seg [Abu Wail] seg [Abdullah] yenna-d: “Kra n win yesteqsan Rresulullah, s l’allah, s l’allah, a Rselullah! Ad ttwaɛaqben ɣef tigawin ay nexdem deg tallit n Jahiliya?' Yerra-yas-d Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam : « Win deg-wen ara ixeddmen lxir di tallit n Lislam, ur yettwaɛaqeb ara ɣef tigawin-is di tallit n Jahiliya. Maca win ara ixeddmen ccṛeɛ, ad yettwaɛaqeb ɣef tigawin-nnes deg tallit n Jahiliyya ed tallit n Lislam’.
Imam Muslim : 172
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا أَبِي وَوَكِيعٌ ح و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَاللَّفْظُ لَهُ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ قُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنُؤَاخَذُ بِمَا عَمِلْنَا فِي الْجَاهِلِيَّةِ قَالَ مَنْ أَحْسَنَ فِي الْإِسْلَامِ لَمْ يُؤَاخَذْ بِمَا عَمِلَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ وَمَنْ أَسَاءَ فِي الْإِسْلَامِ أُخِذَ بِالْأَوَّلِ وَالْآخِرِ حَدَّثَنَا مِنْجَابُ بْنُ الْحَارِثِ التَّمِيمِيُّ أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ عَنْ الْأَعْمَشِ بِهَذَا الْإِسْنَادِ مِثْلَهُ
Yenna-aɣ-d [Muḥemmed bin Ɛebdellah bin Numair] yenna-aɣ-d [baba] ed [Wakiɛ]. -deg yiwen n uḍris nniḍen yettwabder- U yenna-aɣ-d [Abu Bakr bin Abu Syaibah] yerna lafazh-nni d ayla-s, yenna-aɣ-d [Waki’] seg [al-Aɛmasy] seg [Abu Wail] seg [Abdullah] yenna-yaɣ-d: “Nesteqsa: ‘A Amazan n Öebbi, imi d aɛaqeb-nneɣ? ' Yerra-yas-d: 'Win ixeddmen lxir di tallit n Lislam, ur yettwaɛaqeb ara ɣef ljal n tigawin-is di tallit n tjehlilt, ma d win ixeddmen yir lecɣal di tallit n Lislam ad yettwaɛaqeb ɣef ljal n tigawin-is di tallit n tjehlilt d Lislam''. Yenna-aɣ-d [Minjab bin al-Harits at-Tamimi] yenna-aɣ-d [Ali bin Mushir] seg [al-A’masy] s ṣṣanad-a ɣef umedya.
Imam Muslim : 173
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى الْعَنَزِيُّ وَأَبُو مَعْنٍ الرَّقَاشِيُّ وَإِسْحَقُ بْنُ مَنْصُورٍ كُلُّهُمْ عَنْ أَبِي عَاصِمٍ وَاللَّفْظُ لِابْنِ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا الضَّحَّاكُ يَعْنِي أَبَا عَاصِمٍ قَالَ أَخْبَرَنَا حَيْوَةُ بْنُ شُرَيْحٍ قَالَ حَدَّثَنِي يَزِيدُ بْنُ أَبِي حَبِيبٍ عَنْ ابْنِ شِمَاسَةَ الْمَهْرِيِّ قَالَ حَضَرْنَا عَمْرَو بْنَ الْعَاصِ وَهُوَ فِي سِيَاقَةِ الْمَوْتِ فَبَكَى طَوِيلًا وَحَوَّلَ وَجْهَهُ إِلَى الْجِدَارِ فَجَعَلَ ابْنُهُ يَقُولُ يَا أَبَتَاهُ أَمَا بَشَّرَكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِكَذَا أَمَا بَشَّرَكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِكَذَا قَالَ فَأَقْبَلَ بِوَجْهِهِ فَقَالَ إِنَّ أَفْضَلَ مَا نُعِدُّ شَهَادَةُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ إِنِّي كُنْتُ عَلَى أَطْبَاقٍ ثَلَاثٍ لَقَدْ رَأَيْتُنِي وَمَا أَحَدٌ أَشَدَّ بُغْضًا لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنِّي وَلَا أَحَبَّ إِلَيَّ أَنْ أَكُونَ قَدْ اسْتَمْكَنْتُ مِنْهُ فَقَتَلْتُهُ فَلَوْ مُتُّ عَلَى تِلْكَ الْحَالِ لَكُنْتُ مِنْ أَهْلِ النَّارِ فَلَمَّا جَعَلَ اللَّهُ الْإِسْلَامَ فِي قَلْبِي أَتَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ ابْسُطْ يَمِينَكَ فَلْأُبَايِعْكَ فَبَسَطَ يَمِينَهُ قَالَ فَقَبَضْتُ يَدِي قَالَ مَا لَكَ يَا عَمْرُو قَالَ قُلْتُ أَرَدْتُ أَنْ أَشْتَرِطَ قَالَ تَشْتَرِطُ بِمَاذَا قُلْتُ أَنْ يُغْفَرَ لِي قَالَ أَمَا عَلِمْتَ أَنَّ الْإِسْلَامَ يَهْدِمُ مَا كَانَ قَبْلَهُ وَأَنَّ الْهِجْرَةَ تَهْدِمُ مَا كَانَ قَبْلِهَا وَأَنَّ الْحَجَّ يَهْدِمُ مَا كَانَ قَبْلَهُ وَمَا كَانَ أَحَدٌ أَحَبَّ إِلَيَّ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَا أَجَلَّ فِي عَيْنِي مِنْهُ وَمَا كُنْتُ أُطِيقُ أَنْ أَمْلَأَ عَيْنَيَّ مِنْهُ إِجْلَالًا لَهُ وَلَوْ سُئِلْتُ أَنْ أَصِفَهُ مَا أَطَقْتُ لِأَنِّي لَمْ أَكُنْ أَمْلَأُ عَيْنَيَّ مِنْهُ وَلَوْ مُتُّ عَلَى تِلْكَ الْحَالِ لَرَجَوْتُ أَنْ أَكُونَ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ ثُمَّ وَلِينَا أَشْيَاءَ مَا أَدْرِي مَا حَالِي فِيهَا فَإِذَا أَنَا مُتُّ فَلَا تَصْحَبْنِي نَائِحَةٌ وَلَا نَارٌ فَإِذَا دَفَنْتُمُونِي فَشُنُّوا عَلَيَّ التُّرَابَ شَنًّا ثُمَّ أَقِيمُوا حَوْلَ قَبْرِي قَدْرَ مَا تُنْحَرُ جَزُورٌ وَيُقْسَمُ لَحْمُهَا حَتَّى أَسْتَأْنِسَ بِكُمْ وَأَنْظُرَ مَاذَا أُرَاجِعُ بِهِ رُسُلَ رَبِّي
Yenna-aɣ-d [Muhammad bin al-Mutsanna al-Anazi] d [Abu Maɛn ar-Raqasyi] d [Ishaq bin Manshur] kullec seg [Abu Ashim] d lafazh ayla n Ibn al-Mutsanna, yenna-aɣ-d [adl-Dlahhak] - dɣa yenna-aɣ-d hehimwah Abu, yenna-d, yenna-aɣ-d [Yazid bin Abu Habib] seg [Ibn Shiimasah al-Mahri] yenna-d: ‘Neḥḍer [Amru bin al-Ash], deg wakud aydeg yella yessirid ameɣnas, sakkin yettru aṭas n lweqt yerna yerra udem-nnes ɣer lḥiḍ, sakkin yebda mmi-s yenna-d: ‘A Rasullahullah dihilalahal. kečč s lexbar n lxir s ubrid-nni, ma ur k-d-yefki ara Rasulullah lexbar n lxir s ubrid-nni’. Yenna-d umsefham: "Ihi, izzi $er wudem-is, inna: "S tidett, ayen yesɛan azal akk, i nettwali d cchada belli ulac Öebbi - yuklalen aɛbad - siwa Öebbi, yerna Muḥemmed d amazan n Öebbi, s tidett, nekk lliɣ di tlata n tmura; Ẓriɣ iman-iw, maca ulac win ikerhen Rasulullah sallallahu ‘alaihi wasallam ugar-iw, yerna ulac ayen ara ḥemmleɣ ad qqneɣ ɣur-s, akken ad t-nɣeɣ, ma yella mmuteɣ deg tegnit-nni ad iliɣ s tɣawla gar yemdanen n lǧennet. Mi yerra Rebbi Lislam deg wul-iw, ṛuḥeɣ ɣer Umazan n Öebbi sallallahu ‘alaihi wasallam, nniɣ-as: “Ssufɣed afus-ik ayeffus, syenna ad k-ɛuhdeɣ”, dɣa yessufɣeḍ-d afus-is ayeffus’. Amru bin al Ash yenna-d: ‘Syin ṭṭfeɣ afus-iw’. Yesteqsa-t : ‘D acu i k-yuɣen a Amru ? ’ Rriɣ-as : ‘Bɣiɣ ad fkeɣ lḥeqq’. Yenna-yas: ‘D acu n lḥalat i tessutreḍ? ’ Nekk rriɣ-as : ‘S lḥeqq ad iyi-ttwasemmren’. Yenna-d: ‘Ur teẓriḍ ara belli Lislam yesfeḍ ddnubat iɛeddan, yerna lḥijṛa tesfeḍ daɣen ddnubat iɛeddan, yerna lḥejj yesfeḍ ula d ddnubat iɛeddan’. Yerna ulac win ḥemmleɣ ugar n Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam, yerna ulac win ibanen deg wallen-iw ugar-is, yerna ur zmireɣ ara ad ččareɣ allen-iw -s kra- nnig-s ɣef ljal n ussemɣer-is, lemmer ad iyi-d-ssutren ad t-id-sfehmeɣ, s tidet ur zmireɣ ara, imi ur t-ččareɣ ara s wallen-iw. Yerna ma yella mmuteɣ deg tegnit-nni, s tɣawla ad ssarameɣ ad iliɣ d yiwen seg yimezdaɣ n igenni. Syin nɛedda ɣef kra anda ur ẓriɣ ara d acu n liḥala ideg lliɣ, ihi ma mmuteɣ, ihi ulac tameṭṭut yettrun ara yi-d-iḍefren, yerna ula d times. Mi iyi tenme$lem, rret felli akal, sinna, beddem zdat n uẓekka iw, azal n lbeɛd anda i d ippuqeîîi lmal, u ittwafreq uksum, alamma sli$ akw, u wali$ d acu ara d yawi umazan n Mass iw.
Imam Muslim : 174
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمِ بْنِ مَيْمُونٍ وَإِبْرَاهِيمُ بْنُ دِينَارٍ وَاللَّفْظُ لِإِبْرَاهِيمَ قَالَا حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ وَهُوَ ابْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ قَالَ أَخْبَرَنِي يَعْلَى بْنُ مُسْلِمٍ أَنَّهُ سَمِعَ سَعِيدَ بْنَ جُبَيْرٍ يُحَدِّثُ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ نَاسًا مِنْ أَهْلِ الشِّرْكِ قَتَلُوا فَأَكْثَرُوا وَزَنَوْا فَأَكْثَرُوا ثُمَّ أَتَوْا مُحَمَّدًا صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالُوا إِنَّ الَّذِي تَقُولُ وَتَدْعُو لَحَسَنٌ وَلَوْ تُخْبِرُنَا أَنَّ لِمَا عَمِلْنَا كَفَّارَةً فَنَزَلَ { وَالَّذِينَ لَا يَدْعُونَ مَعَ اللَّهِ إِلَهًا آخَرَ وَلَا يَقْتُلُونَ النَّفْسَ الَّتِي حَرَّمَ اللَّهُ إِلَّا بِالْحَقِّ وَلَا يَزْنُونَ وَمَنْ يَفْعَلْ ذَلِكَ يَلْقَ أَثَامًا } وَنَزَلَ { يَا عِبَادِيَ الَّذِينَ أَسْرَفُوا عَلَى أَنْفُسِهِمْ لَا تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَةِ اللَّهِ }
Yenna-aɣ-d [Muḥemmed bin Hatim bin Maimun] d [Ibrahim bin Dinar] yerna lafazh-nni d ayla n Ibrahim, nnan-d sin-nni, yenna-aɣ-d [Hajjaj] - dɣa d Ibn Muḥemmed - seg [Ibnu Juraij] yenna-d, yenna-yi-d [Ya’la bin Juba’id] belli [Sabaɛid] Abbas] belli imdanen seg mushrik ttgen lmut, yerna tettnerni s waṭas, yerna ttgen zzna, yerna tettnerni s waṭas. Syin usan-d ɣer Nnbi Muḥemmed sallallaahu ‘alaihi wasallam, nnan-as: “S tidet, ayen i d-teqqareḍ dima yerna tessawaleḍ fell-as d ayen yelhan, ma yella ad aɣ-d-tessefhemḍ belli yir lecɣal i nexdem zemren ad ttwaḥebsen, syin yeffeɣ-d ayat-agi: ‘-U wid ur neɛbad ara irebbiten nniḍen akk d Allah - thellbi for thellki for - ssebbat iwulmen, yerna ur zznu, win ara ixeddmen akka, s tidet ad iîîef -lqaâa- n ddnubat-is-- ' -Qs. Al Furqan: 68-. Sinna, tewweḍ-d ayat: '-Ini: "a yimdanen-iw, i iɛeddan tilisa n yiman-nsen, ur ttɛeṭṭilen ara ṛṛeḥma n Öebbi-' -Qs. Az Zumar: 53-.
Imam Muslim : 175
حَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ أَنَّ حَكِيمَ بْنَ حِزَامٍ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ قَالَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرَأَيْتَ أُمُورًا كُنْتُ أَتَحَنَّثُ بِهَا فِي الْجَاهِلِيَّةِ هَلْ لِي فِيهَا مِنْ شَيْءٍ فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَسْلَمْتَ عَلَى مَا أَسْلَفْتَ مِنْ خَيْرٍ وَالتَّحَنُّثُ التَّعَبُّدُ
Yenna-yaɣ-d [Harmalah bin Yahya] yenna-aɣ-d [Ibnu Wahab] yenna-d, yenna-yi-d [Yunus] seg [Ibn Shihab] yenna-yi-d, yenna-yi-d [Urwah bin az-Zubair] belli [Hakim bin Hizam] yenna-yas-d, belli yiwet n tikkelt yesteqsa-k ɣef tɣawsiwin yelhan Rasulullah dohat n belli xedmeɣ? yexdem-it deg tallit n Jahiliya? Ad d-awiɣ kra ? Yerra-yas-d Rresulullah sallallahu âihi wasallam : ‘’Kecmem s ayen i d-tewwim asmi mazal-ik d ijehliyen, ama d ayen yelhan neɣ d tawauts -iɛbad-’.
Imam Muslim : 176
و حَدَّثَنَا حَسَنٌ الْحُلْوَانِيُّ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالَ الْحُلْوَانِيُّ حَدَّثَنَا وَقَالَ عَبْدٌ حَدَّثَنِي يَعْقُوبُ وَهُوَ ابْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ صَالِحٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ أَنَّ حَكِيمَ بْنَ حِزَامٍ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ قَالَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيْ رَسُولَ اللَّهِ أَرَأَيْتَ أُمُورًا كُنْتُ أَتَحَنَّثُ بِهَا فِي الْجَاهِلِيَّةِ مِنْ صَدَقَةٍ أَوْ عَتَاقَةٍ أَوْ صِلَةِ رَحِمٍ أَفِيهَا أَجْرٌ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَسْلَمْتَ عَلَى مَا أَسْلَفْتَ مِنْ خَيْرٍ
Yerna yenna-yaɣ-d [Hasan al-Hulwani] d [Abd bin Humaid], [al-Hulwani] yenna-yaɣ-d, yenna-yaɣ-d [Abd], yenna-yaɣ-d [Yaɛqub] - dɣa d Ibn Ibrahim bin Saɛad - yenna-yaɣ-d [baba] seg [Salih] ar [yenna-yi-d, Shirwah]. az-Zubair] ay as-d-yenna [Hakim bin Hizam], d akken yenna-as i Rresulullah, d acu ay d-tenniḍ ɣef waṭas n tɣawsiwin, s talɣa n lxir, neɣ s uslelli n yiqeddacen, neɣ s tdukli, ay xedmeɣ deg tallit n Jahiliyah? Ma ufiɣ-d seg-s kra n lfayda?’ Yerra-yas-d Rasulullah sallallahu ’alaihi wasallam : ‘Kečč tkecmeḍ ɣer Lislam s lxir i txedmeḍ uqbel’.
Imam Muslim : 177
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالَا أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ بِهَذَا الْإِسْنَادِ ح و حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَخْبَرَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ حَكِيمِ بْنِ حِزَامٍ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَشْيَاءَ كُنْتُ أَفْعَلُهَا فِي الْجَاهِلِيَّةِ قَالَ هِشَامٌ يَعْنِي أَتَبَرَّرُ بِهَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَسْلَمْتَ عَلَى مَا أَسْلَفْتَ لَكَ مِنْ الْخَيْرِ قُلْتُ فَوَاللَّهِ لَا أَدَعُ شَيْئًا صَنَعْتُهُ فِي الْجَاهِلِيَّةِ إِلَّا فَعَلْتُ فِي الْإِسْلَامِ مِثْلَهُ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ أَنَّ حَكِيمَ بْنَ حِزَامٍ أَعْتَقَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ مِائَةَ رَقَبَةٍ وَحَمَلَ عَلَى مِائَةِ بَعِيرٍ ثُمَّ أَعْتَقَ فِي الْإِسْلَامِ مِائَةَ رَقَبَةٍ وَحَمَلَ عَلَى مِائَةِ بَعِيرٍ ثُمَّ أَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرَ نَحْوَ حَدِيثِهِمْ
Yenna-aɣ-d [Ishaq bin Ibrahim] ed [Abd bin Humaid] nnan-d deg sin, yenna-aɣ-d [Abdurrazzaq] yenna-aɣ-d [Maɛmar] seg [az-Zuhri] s sanad-a. -deg yiwen n uḍris nniḍen yettwabder-d- U mi aɣ-d-yenna [Ishaq bin Ibrahim] yenna-aɣ-d [Abu Muɛawiyah] yenna-aɣ-d [Hsyam bin Urwah] seg [baba-s] seg [Hakim bin Hizam] yenna-d, steqsaɣ-t: ‘A Amazan n Ṛebbi, -d acu n tɣawsiwin n jahil, deg wakud ideg d Hishahdiyya? yebder- ed, ‘lecɣal yelhan i xedmeɣ? ' syenna, yerra-yas-d Rresulullah sallallahu 'alaihi wasallam: 'Tkecmeḍ ɣer Lislam ɣef ljal n wayen yelhan ay tgaḍ zik'. Nniɣ-as imiren: “S Öebbi, ulac lxir ay xedmeɣ di tallit n ljehli, ma yella ur t-xedmeɣ ara ula d nekk di tallit n Lislam”. Yenna-aɣ-d [Abu Bakr bin Abu Syaibah] yenna-aɣ-d [Abdulah bin Numair] seg [Hsyam bin Urwah] seg [baba-s] belli [Hakim bin Hizam] yessuffeɣ-d meyya n yiqeddacen yerna yefka-d meyya n lmal deg lxir deg tallit n tmusni n tmusni n tmusni. meyya n yileɣman deg sadaqa. Syin iruḥ ɣer Nnbi sallallahu ‘alaihi wasallam...syin yebder-d kra am lḥadit-nsen’.
Imam Muslim : 178
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ إِدْرِيسَ وَأَبُو مُعَاوِيَةَ وَوَكِيعٌ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ { الَّذِينَ آمَنُوا وَلَمْ يَلْبِسُوا إِيمَانَهُمْ بِظُلْمٍ } شَقَّ ذَلِكَ عَلَى أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَالُوا أَيُّنَا لَا يَظْلِمُ نَفْسَهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْسَ هُوَ كَمَا تَظُنُّونَ إِنَّمَا هُوَ كَمَا قَالَ لُقْمَانُ لِابْنِهِ { يَا بُنَيَّ لَا تُشْرِكْ بِاللَّهِ إِنَّ الشِّرْكَ لَظُلْمٌ عَظِيمٌ } حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَعَلِيُّ بْنُ خَشْرَمٍ قَالَا أَخْبَرَنَا عِيسَى وَهُوَ ابْنُ يُونُسَ ح و حَدَّثَنَا مِنْجَابُ بْنُ الْحَارِثِ التَّمِيمِيُّ أَخْبَرَنَا ابْنُ مُسْهِرٍ ح و حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ أَخْبَرَنَا ابْنُ إِدْرِيسَ كُلُّهُمْ عَنْ الْأَعْمَشِ بِهَذَا الْإِسْنَادِ قَالَ أَبُو كُرَيْبٍ قَالَ ابْنُ إِدْرِيسَ حَدَّثَنِيهِ أَوَّلًا أَبِي عَنْ أَبَانَ بْنِ تَغْلِبَ عَنْ الْأَعْمَشِ ثُمَّ سَمِعْتُهُ مِنْهُ
Yenna-aɣ-d [Abu Bakr bin Abu Syaibah] yenna-yaɣ-d [Abdullah bin Idris] d [Abu Muɛawiya] d [Waki’] seg [al-A’masy] seg [Ibrahim] seg [Alqamah] seg [Abdullah] yenna-d: “Mi d-teɣli ayat yumen s win yellan mixed deg-sen: ‘-Thoseth-nsen. -S. Al An’am: 82-, syin, ḥulfan yemḥaddiyen ẓẓayen ɣef waya, nnan-d: “A Amazan n Öebbi, anwa deg-neɣ ur nxeddem ara iman-is! ’ Yerra- yas: ‘Mačči d ayen i tebɣiḍ ad d- tiniḍ. Netta akken i s inna Luqman i mmi s : '-A mmi, ur txirk Öebbi. D tidet, ccek d lbaṭel ameqqran-'. -S. Luqman: 13-. Yenna-aɣ-d [Ishaq bin Ibrahim] d [Ali bin Kasyram] nnan-d sin, nnan-aɣ-d [Isa] dɣa -Ibn Yunus-. -deg yiwen n uḍris niḍen yettwabder-d- Yerna yenna-aɣ-d [Minjab bin al-Harits at-Tamimi] ixebber-aɣ-d [Ibnu Mushir]. -deg yiwen n uḍris niḍen yettwabder-d- Yerna mi aɣ-d-yenna [Abu Kuraib] yenna-aɣ-d [Ibn Idris] kullec seg [al-A’masy] s ṣṣanad-a, [Abu Kuraib] yenna-d, [Ibn Idris] yenna-d, yenna-yi-d fell-as tikkelt tamezwarut [baba-inu] seg [Aban bin Idris] seg [Aban] Taghlib].
Imam Muslim : 179
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ مِنْهَالٍ الضَّرِيرُ وَأُمَيَّةُ بْنُ بِسْطَامَ الْعَيْشِيُّ وَاللَّفْظُ لِأُمَيَّةَ قَالَا حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ حَدَّثَنَا رَوْحٌ وَهُوَ ابْنُ الْقَاسِمِ عَنْ الْعَلَاءِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ { لِلَّهِ مَا فِي السَّمَوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ وَإِنْ تُبْدُوا مَا فِي أَنْفُسِكُمْ أَوْ تُخْفُوهُ يُحَاسِبْكُمْ بِهِ اللَّهُ فَيَغْفِرُ لِمَنْ يَشَاءُ وَيُعَذِّبُ مَنْ يَشَاءُ وَاللَّهُ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ } قَالَ فَاشْتَدَّ ذَلِكَ عَلَى أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَتَوْا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ بَرَكُوا عَلَى الرُّكَبِ فَقَالُوا أَيْ رَسُولَ اللَّهِ كُلِّفْنَا مِنْ الْأَعْمَالِ مَا نُطِيقُ الصَّلَاةَ وَالصِّيَامَ وَالْجِهَادَ وَالصَّدَقَةَ وَقَدْ أُنْزِلَتْ عَلَيْكَ هَذِهِ الْآيَةُ وَلَا نُطِيقُهَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَتُرِيدُونَ أَنْ تَقُولُوا كَمَا قَالَ أَهْلُ الْكِتَابَيْنِ مِنْ قَبْلِكُمْ سَمِعْنَا وَعَصَيْنَا بَلْ قُولُوا سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا غُفْرَانَكَ رَبَّنَا وَإِلَيْكَ الْمَصِيرُ قَالُوا سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا غُفْرَانَكَ رَبَّنَا وَإِلَيْكَ الْمَصِيرُ فَلَمَّا اقْتَرَأَهَا الْقَوْمُ ذَلَّتْ بِهَا أَلْسِنَتُهُمْ فَأَنْزَلَ اللَّهُ فِي إِثْرِهَا { آمَنَ الرَّسُولُ بِمَا أُنْزِلَ إِلَيْهِ مِنْ رَبِّهِ وَالْمُؤْمِنُونَ كُلٌّ آمَنَ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ لَا نُفَرِّقُ بَيْنَ أَحَدٍ مِنْ رُسُلِهِ وَقَالُوا سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا غُفْرَانَكَ رَبَّنَا وَإِلَيْكَ الْمَصِيرُ } فَلَمَّا فَعَلُوا ذَلِكَ نَسَخَهَا اللَّهُ تَعَالَى فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { لَا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْسًا إِلَّا وُسْعَهَا لَهَا مَا كَسَبَتْ وَعَلَيْهَا مَا اكْتَسَبَتْ رَبَّنَا لَا تُؤَاخِذْنَا إِنْ نَسِينَا أَوْ أَخْطَأْنَا } قَالَ نَعَمْ { رَبَّنَا وَلَا تَحْمِلْ عَلَيْنَا إِصْرًا كَمَا حَمَلْتَهُ عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِنَا } قَالَ نَعَمْ { رَبَّنَا وَلَا تُحَمِّلْنَا مَا لَا طَاقَةَ لَنَا بِهِ } قَالَ نَعَمْ { وَاعْفُ عَنَّا وَاغْفِرْ لَنَا وَارْحَمْنَا أَنْتَ مَوْلَانَا فَانْصُرْنَا عَلَى الْقَوْمِ الْكَافِرِينَ } قَالَ نَعَمْ
Yenna-yi-d [Muḥemmed bin Minhal adl-Dlarir] d [Umayyah bin Bistham al-Aisyi] yerna lafazh d ayla n Umayyah, sin-nni nnan-d, yenna-aɣ-d [Yazid bin Zurai’] yenna-aɣ-d [Rauh] - dɣa d Ibn al-Qasimbula’ seg [al-A-nnes] yenna-d [al-A]. 'Mi d-tessers ayat i Umazan n Öebbi sallallaahu 'alahi wasallam: '-N Öebbi kra illan deg igenwan akked tmurt. Ma terruv i illan deg wul nnwen, ne$ ma teffrem t, war ccekk, Öebbi ad awen Iêseb $ef igiten nnwen. Ihi, Öebbi Issuref i win i S ihwan, Iâaqeb win i S ihwan; u Öebbi d Azemmar $ef yal cci-' -Qs. al-Baqarah: 284- ' Abu Hurairah yenna: "Syin, tamsalt-agi teẓẓel ɣef yemdukal n Rasulullah, s waya, usan-d ɣer Rasulullah, nnan-as-d sslam ɣef tkeṛṛust, nnan-as: "A Rasulullah, nettwanefk-aɣ-d lḥeqq n uẓummu, ljihad d ssadaqa. Ih, ayat agi, ippuweêêan ak d, u nekwni ur nezmir a t nexdem! Inna Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam: "Ma tebɣiḍ ad tiniḍ akken qqaren At Tezmamt uqbel ad tiniḍ: "Nesla, u neɛḍel", maca ini: "Nesla, u neḍuɛ, Ssuref-aɣ, a Mass-nneɣ, u ɣur-k d tuɣalin". Rran as: "nesla, ne$ awal, ssuref a$, a Mass nne$, ar ik i d tu$alin". Mi t i$ran medden, ibôa as wawalen nnsen, sinna, Issers ed Öebbi, deffir waya: '-Iumen Umazan s Leqwôan i s id irsen s$uô Mass is, ula d wid iumnen. Yal yiwen iumen s Öebbi, s lmalayek iS, s idlisen iS, s imazanen iS. -Nnan-: "ur nessemgarad gar yiwen -d wayeḍ- seg imazanen iS", nnan: "nesla, neḍfer". -Ssawlen-, 'Ssuref-aɣ, a Mass-nneɣ, ɣur-K tuɣalin'. -S. al-Baqarah: 285-. Mi xedmen ayagi, Isfeḍ it Öebbi, sinna, Issers ed: '-Öebbi ur ipêezzib ara $ef umdan, siwa ma yella tezmert is. Yettaf-d lfayda - seg lxir - i ɣef yettnadi yerna yettaf-d aɛaqeb - seg yir - i ixeddem. -Ad ẓẓallen-: ‘A Mass-nneɣ, ur aɣ-ttɛaqeb ara ma nettu neɣ nekni d iɛdawen-’ Irra-yas-d Öebbi: ‘Ih’. '-A Rabb nne$, ur aɣ-d-tessufuɣeḍ ara aɛeqqa ẓẓayen am wakken i t-tessufuɣeḍ ɣef wid i ɣ-d-izwaren-' Irra-yas-d Öebbi: "Ih". '-A Rabb nne$, ur aɣ-d-tessufuɣ ara ayen ur nezmir ara ad t-nessufeɣ-' Irra-yas-d Öebbi: 'Ih'. '-Ttxil-k ssuref-aɣ; ssuref-aɣ; yerna rḥem fell-aɣ. D Kečč i d Aâawnen nne$, ihi, ɛawen a$ mgal ijehliyen”. -S. al-Baqarah: 286-. Irra Öebbi: "ih".
Imam Muslim : 180
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَأَبُو كُرَيْبٍ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَاللَّفْظُ لِأَبِي بَكْرٍ قَالَ إِسْحَقُ أَخْبَرَنَا وَقَالَ الْآخَرَانِ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ آدَمَ بْنِ سُلَيْمَانَ مَوْلَى خَالِدٍ قَالَ سَمِعْتُ سَعِيدَ بْنَ جُبَيْرٍ يُحَدِّثُ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ { وَإِنْ تُبْدُوا مَا فِي أَنْفُسِكُمْ أَوْ تُخْفُوهُ يُحَاسِبْكُمْ بِهِ اللَّهُ } قَالَ دَخَلَ قُلُوبَهُمْ مِنْهَا شَيْءٌ لَمْ يَدْخُلْ قُلُوبَهُمْ مِنْ شَيْءٍ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قُولُوا سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا وَسَلَّمْنَا قَالَ فَأَلْقَى اللَّهُ الْإِيمَانَ فِي قُلُوبِهِمْ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى { لَا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْسًا إِلَّا وُسْعَهَا لَهَا مَا كَسَبَتْ وَعَلَيْهَا مَا اكْتَسَبَتْ رَبَّنَا لَا تُؤَاخِذْنَا إِنْ نَسِينَا أَوْ أَخْطَأْنَا } قَالَ قَدْ فَعَلْتُ { رَبَّنَا وَلَا تَحْمِلْ عَلَيْنَا إِصْرًا كَمَا حَمَلْتَهُ عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِنَا } قَالَ قَدْ فَعَلْتُ { وَاغْفِرْ لَنَا وَارْحَمْنَا أَنْتَ مَوْلَانَا } قَالَ قَدْ فَعَلْتُ
Yenna-aɣ-d [Abu Bakr bin Abu Syaibah] d [Abu Kurayb] d [Ishaq bin Ibrahim] d lafazh n Abu Bakr, yenna-d [Ishaq] yenna-aɣ-d, ma d sin n yemdanen niḍen nnan-aɣ-d, nnan-aɣ-d [Waki’] seg [Sufyan] seg [Adam bin Slayɛd, yenna-d i] [Saɛid bin Jubair] qqaren-d seg [Ibn Abbas] yenna-d: “Mi d-yeɣli ayat: ‘-Ma tluḍ-d kra yellan deg wul-ik neɣ teffreḍ-t, s tidet, Öebbi ad ak-d-yefk leḥsab deg wayen yerzan tigawin-ik-’ -Qs. Albaqarah: 284-. Ibn Abbas yenna: "Syin, yekcem ulawen-nsen seg-s yiwen n lḥif ur yekcimen ara ulawen-nsen ula d yiwen". Ihi, yenna-d Nnbi s.al.allahu 'alaihi wasallam: "Ini-d: slan-iyi-d, ttaɣ-aɣ-d, sselmeḍ-iyi-d". Inna Ibn Abbas: "Sinna, Issers Öebbi liman deg ulawen nnsen, d netta i d Issersen syin ayat: '-Öebbi ur iêebbes ara amdan, siwa s tzemmar is. Yettaf-d lfayda - seg lxir - i ɣef yettnadi yerna yettaf-d aɛaqeb - seg yir - i ixeddem. -Ẓẓallen-, ‘A Rabb-nneɣ, ur ɣ-ttḥeqriḍ ara ma nettu neɣ nella nxeddem lḥeqq-’ -Qs. Al Baqarah: 286-, Inna Öebbi: 'S tidett, sxedme$-t'. '-A Rabb nne$, ur aɣ-d-tessufuɣeḍ ara lḥeqq ẓẓayen am wakken i t-tessufuɣeḍ ɣef wid i ɣ-d-izwaren-' -Qs. Al Baqarah: 286-, Iqqar Ṛebbi: 'Sxedmeɣ-t'. '-A Rabb-nneɣ, ssuref-aɣ; ssuref-aɣ; yerna rḥem fell-aɣ. Kečč d Amɛiwen nne$-' Inna Öebbi: "Nekk sxedme$".